Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Jeroen Horlings

Redacteur fotografie en automotive

Zelfrijdende auto's

Zijn wij de laatste generatie bestuurders?

Van cruisecontrol tot volledig autonoom

Volledig autonoom rijdende auto's, die van het begin tot het eind van een rit alles uit handen nemen, zijn nog een zeldzaamheid. De auto's van Waymo, Uber en Lyft komen in de buurt, maar werken alleen nog in bepaalde regio's, waarvan kaartgegevens op hoog niveau beschikbaar zijn. Wel bestaan er al enkele jaren semiautonome functies, ook in reguliere auto's, die de bestuurders deels ontlasten. Die functies zijn in de loop van de jaren geclassificeerd in vijf categorieën: levels.

Hulpfuncties die niet in een van die categorieën vallen, worden ook wel 'level 0' genoemd. Denk dan bijvoorbeeld aan een dodehoekwaarschuwing of cruisecontrol. Dat laatste ontlast de rechtervoet, maar is verder een vrij dom en simpel systeem dat puur een bepaalde snelheid aanhoudt. Handig voor lange ritten in het buitenland, maar er wordt geen rekening gehouden met trager verkeer op dezelfde baan. Parkeersensoren en een achteruitrijcamera vallen ook onder de noemer 'level 0' en zijn handige hulpmiddelen. Kenmerkend aan 'level 0' is dat de bestuurder deels wordt ontlast en gewaarschuwd, maar zelf alle beslissingen moet nemen en handelingen moet uitvoeren. De bestuurder is dus zelf volledig in controle.

Het Mercedes F-015 conceptmodel dat ontworpen is als autonoom voertuig

De vijf levels van autonoom rijden

0 - Simpele hulpmiddelen

1 - Assisterende functies

2 - Deels autonoom, handen aan het stuur

3 - Semiautonoom, handen van het stuur

4 - Autonoom, met uitzondering van extremen

5 - Autonoom in alle omstandigheden

Level 1

Vanaf level 1 kan de auto actief ondersteunen bij de besturing. Oftewel, de bestuurder kan bepaalde functies deels uit handen geven aan de auto. Denk bijvoorbeeld aan remmen of (bij)sturen. Een klassiek voorbeeld van een level 1-hulpmiddel is adaptive cruisecontrol. De auto neemt dan niet alleen de functie van het gaspedaal over, maar past de snelheid ook automatisch aan als een voorligger op dezelfde rijbaan langzamer rijdt.

Adaptive cruisecontrol gaat hand-in-hand met lane assist, maar daarbij zie je grotere verschillen. Een passieve lane assist die waarschuwt met een geluidssignaal als een lijn wordt overschreden, is in feite een 'level 0'-functie, omdat de gebruiker zelf alsnog moet ingrijpen. Bij veel moderne auto's gaat lane assist verder en stuurt de auto bijvoorbeeld zelf terug naar de eigen rijstrook. In dat laatste geval is het level 1. Overigens is lane assist vaak niet zo geavanceerd dat het ook werkt bij scherpe bochten en er wordt meestal ook niet vanzelf snelheid teruggenomen in een bocht. Ook verschilt de effectiviteit van lane keeping nogal per auto. Bij de ene blijft hij keurig tussen de lijntjes rijden en bij de andere zwalkt hij onrustig van de linker- naar de rechterlijn en vice versa. Automatisch inparkeren is overigens ook een level 1-functie als dit volledig automatisch kan, op het starten van de actie na. Vaak werken level 1-functies alleen in bepaalde situaties, zoals op de snelweg en binnen bepaalde snelheidsmarges.

Level 2

Het tweede niveau borduurt verder op level 1, maar dan zo dat je ook echt delen van de besturing aan de auto kunt uitbesteden zonder dat je continu je handen aan het stuur hoeft te houden. Het is niet de bedoeling om het stuur helemaal los te laten, want de bestuurder wordt om de zoveel seconden verzocht het aan te raken. Lane assist in level 2-vorm werkt ook in combinatie met scherpe bochten en in zo'n geval wordt ook automatisch gas teruggenomen als zo'n bocht in zicht is.

Het belangrijkste kenmerk van level 2 is dat de bestuurder weliswaar tijdelijk het sturen, gasgeven en remmen aan de auto kan uitbesteden, maar dat hij alert moet blijven om op ieder moment de controle over te nemen of te corrigeren. Vandaar de constante herinneringen dat de bestuurder een teken van leven moet geven. Momenteel is dit ook het niveau dat wettelijk is toegestaan. Officieel mag je dus niet je handen van het stuur halen en iets anders gaan doen, zoals een bericht versturen op je telefoon of een andere handeling waarbij je je blik van de weg haalt.

Veel nieuwe auto's in het duurdere segment, waaronder die van Tesla, Audi en Volvo, zijn voorzien van level 2-autonome functies. Hiervoor worden camera's en sensoren rondom gebruikt, evenals radartechnologie.

Level 3

Vanaf level 3 neemt autonoom rijden al serieuze vormen aan. De functies van level 2, zoals een geavanceerde vorm van lane keeping en adaptive cruise control, werken nu zo goed dat de auto de besturing kan overnemen zonder dat de bestuurder alert moet blijven om te kunnen ingrijpen. In dat geval kun je echt je handen van het stuur halen, los van de vraag of dit wettelijk mag. Ook kan de auto zelf van rijbaan wisselen en andere auto's inhalen, evenals af- en opritten van de snelweg nemen. Tesla is van plan deze functionaliteit in de nabije toekomst via een update toe te voegen aan alle auto's vanaf 2016 (HW2.0). Andere fabrikanten hebben ook al demo's gegeven van auto's die geschikt zijn voor level 3.

In principe kan de bestuurder bij level 3 zijn aandacht aan andere dingen besteden: een bericht op een smartphone versturen of zelfs tv-kijken. Hij moet echter wel alert blijven voor meldingen dat de auto de besturing wil teruggeven, bijvoorbeeld als er wegwerkzaamheden zijn, het weer slecht wordt of een bepaald gebied zoals een stad of dorp wordt genaderd. Gaan slapen is dus geen optie.

Level 3 werkt niet in alle situaties. Het gaat vooral om snelwegen en eenrichtingswegen, die redelijk overzichtelijk zijn. De auto ziet andere auto's om zich heen en kan daarop anticiperen, maar hij kan nog niet feilloos overweg met fietsers en voetgangers, oftewel kleinere 'objecten' met een sterk afwijkende snelheid. In de binnenstad van Amsterdam zal level 3 dus niet altijd optimaal werken, vooral niet tijdens de spits met fietsers en voetgangers die vanuit alle richtingen komen en zich niet aan de verkeersregels houden. Een zelfrijdende level 3-auto is dan bijvoorbeeld te voorzichtig of te roekeloos. Wel zou het met level 3 mogelijk zijn om het eerste of laatste deel van de rit uit te besteden. Zodat je bijvoorbeeld bij een winkelcentrum uitstapt en de auto zichzelf dan ergens parkeert en later weer komt voorrijden.

Level 4

Bij level 4 kan een auto van het begin tot het eind van de rit in principe autonoom functioneren. Strikt genomen is dat binnen een bepaald operational design domain (ODD), dus dat kan ook alleen binnen het stadscentrum of een campus zijn. Buiten dat domein kan het zijn dat de mens het moet overnemen of dat de auto simpelweg niet verder gaat. In theorie kan dat domein ook een grote regio, zoals een provincie, zijn, waarbij de wagen vanaf huis, op binnenwegen in de stad en op de snelweg in die regio kan functioneren. Op die manier kan hij je bijvoorbeeld in de binnenstad afzetten en vervolgens zichzelf parkeren aan de rand van de stad of doorrijden naar iemand anders. De bestuurder hoeft op dit niveau in principe niet meer op te letten en kan eventueel gaan slapen. Een level 4-wagen heeft echter nog steeds een stuur en pedalen. Optioneel kunnen die 'ingeklapt' worden, waarbij de stoelen geheel of gedeeltelijk kunnen draaien.

Bij de diverse autonome taxidiensten die momenteel worden uitgerold, is meestal sprake van level 4-voertuigen. Die taxi's kunnen zich dus verplaatsen zonder dat er een bestuurder aanwezig is. Het kan wel zijn dat deze auto's alleen in bepaalde regio's kunnen functioneren en daarbuiten niet. Ook kan het zijn dat de auto in uitzonderlijke omstandigheden niet in staat is geheel zelfstandig, zonder correcties, te rijden. Denk bijvoorbeeld aan extreme weersomstandigheden of een zeer drukke binnenstad tijdens de spits met een bovengemiddeld aantal fietsers en voetgangers die zich niet aan de verkeersregels houden. De bestuurder hoeft echter niet zoals bij level 2 en 3 alert te blijven om de besturing direct te kunnen overnemen; als bepaalde actie nodig is wordt er ruim van tevoren een waarschuwing gegeven.

Het is natuurlijk ook mogelijk om bepaalde lastige trajecten, waar autonoom rijden niet of lastig mogelijk is, te vermijden. Tijdens het instellen van de navigatie kan dan bijvoorbeeld een melding verschijnen dat het laatste deel van de route handmatig moet worden gereden, tenzij voor een alternatieve route wordt gekozen.

Level 5

Bij het hoogste niveau kan een auto in alle gevallen geheel autonoom rijden. In dit geval hoeft de 'bestuurder' nooit het stuur over te nemen. Sterker nog, de auto zal waarschijnlijk niet eens een stuur en pedalen hebben. Daardoor kan het interieur ook anders worden vormgegeven, bijvoorbeeld met stoelen tegenover elkaar in plaats van achter elkaar. Een voorbeeld van zo'n auto is de 'Google Car', die in 2014 werd geïntroduceerd. Deze auto was vooral een studiemodel; er waren geen plannen voor massaproductie.

In zo'n zelfrijdende auto, die in feite als een soort taxi functioneert, zit een aantal knoppen voor de passagiers, waarmee ze in geval van nood kunnen aangeven dat de auto moet stoppen, bijvoorbeeld als ze eerder willen uitstappen. Ook is er een noodknop waarmee direct met een medewerker kan worden gecommuniceerd. De route is op een scherm te zien en daar eventueel aan te passen. Ook het omringende verkeer is desgewenst zichtbaar op het scherm. Je kunt altijd besluiten de route te veranderen of om bij de eerstvolgende mogelijkheid uit te stappen.

Een level 5-auto zal in alle omstandigheden autonoom kunnen functioneren, ook tijdens extreme omstandigheden. Je kunt zo'n auto dan vragen om je naar het werk te brengen en daarna door te rijden naar je moeder om boodschappen bij de supermarkt te doen en vervolgens de kinderen van school te halen. Dat roept de vraag op of autobezit nog wel zo aantrekkelijk is of dat deelauto's voldoende in de behoefte voorzien. Voor zover bekend is level 5 nog niet bereikt.


Apple iPhone 11 Nintendo Switch Lite LG OLED C9 Google Pixel 4 FIFA 20 Samsung Galaxy S10 Sony PlayStation 5 Samsung

'14 '15 '16 '17 2018

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True