Het hoge woord is eruit: Nvidia gaat cpu's voor Windows-pc's maken. In een overvolle concertzaal bevestigde topman Jensen Huang dat dit jaar nog de eerste Windows-laptops met een Nvidia 'RTX Spark'-soc op de markt komen. En dat is nog maar het begin: er verschijnen ook grote desktop-pc's, met een goed gevulde roadmap tot minstens 2030. Daarmee lijkt Nvidia serieus AMD en Intel naar de cpu-kroon te steken.
RTX Spark: twintig Arm-cores en een RTX 5070-achtige gpu
De nadruk lag tijdens Jensens keynote op de RTX Spark, die je vooral gaat terugvinden in high-end laptops. Hij combineert twee onderdelen: een Arm-cpu van MediaTek, met een Nvidia-gpu ernaast. Die twee worden aan elkaar geplakt via een NVLink-C2C-verbinding. Ze functioneren daarmee als één grote soc met meer dan 70 miljard transistors.
Nvidia was spaarzaam met de cpu-specs, maar we kunnen een hoop afleiden uit de eerdere aankondigingen. Het bedrijf bracht vorig jaar namelijk al een DGX Spark-mini-pc op de markt. Hoewel die vooral was bedoeld voor AI-ontwikkelaars en Linux draaide in plaats van Windows, lijkt de gebruikte chip identiek te zijn.
/i/2008190824.png?f=imagenormal)
Daarmee zou de cpu-chiplet beschikken over tien Cortex-X925-cores, die worden bijgestaan door tien zuinigere Cortex-A725-kernen. Overige details, zoals de kloksnelheid, blijven we je verschuldigd: de DGX Spark-mini-pc haalde maximaal 2,4GHz, maar zal met zijn forsere koelblok en zijn vaste stroomvoorziening ook een stuk meer vermogen hebben dan een laptop.
De gpu is gebaseerd op de Blackwell-architectuur, die we ook kennen van de RTX 50-videokaarten. Hij krijgt 6144 CUDA-cores, precies evenveel als een RTX 5070-desktopvideokaart. Dat zou een gigantische gpu zijn voor een laptop, al wil dat natuurlijk niet zeggen dat deze chip even snel is als een desktop-5070. Een desktopvideokaart heeft immers fors meer koelruimte en mag ook aanzienlijk meer stroom gebruiken, om nog maar te zwijgen over het snellere GDDR7-geheugen van een losse videokaart.
:strip_exif()/i/2008197076.jpeg?f=imagegallery)
Tot 128GB ram en andere varianten(?)
De soc wordt bijgestaan door vastgesoldeerd Lpddr5x-geheugen. Nvidia leek in zijn keynote te suggereren dat 128GB de enige optie was, maar Microsoft zegt dat de chips 'maximaal 128GB' ram krijgen. Dat laatste doet vermoeden dat laptopmakers ook gewoon minder geheugen mogen meeleveren, wat goed nieuws zal zijn voor de verkoopprijzen.
Toch zou het ons niet verbazen als laptops met deze RTX Spark-configuratie voor een hoop geld over de toonbank gaan, ook met minder geheugen. De DGX Spark met identieke specs kostte bij release al 4000 dollar. Die heeft weliswaar altijd 128GB ram, maar die introductieprijs gold al voordat de geheugencrisis uitbrak: sindsdien heeft hij een flinke prijsverhoging gehad.
Het ligt voor de hand dat Nvidia ook met goedkopere RTX Spark-chips komt, maar dat werd niet specifiek benoemd tijdens de Computex-keynote. Er gingen eerder wel geruchten rond over lager gepositioneerde chips met tien tot twaalf cpu-cores en een ruim gehalveerde igpu. Het betrouwbare VideoCardz deelde deze week zelfs al de vermeende specificaties.
Microsoft lijkt ook te hinten op de komst van meer varianten. Volgens dat bedrijf hebben de RTX Spark-chips 'maximaal twintig cpu-cores en maximaal 6144 CUDA-cores'. Nvidia noemt op een van zijn slides bovendien een kleinere RTX Spark-chip met minder FP4-rekenkracht, zonder die te bespreken: 400Teraflops ten opzichte van 1Petaflop. Mogelijk zien we later op de beurs meer terug van die kleinere variant.
| Vermeende Nvidia RTX Spark-line-up op basis van geruchten (via VideoCardz) | |||
|---|---|---|---|
| Cpu-cores | Gpu-cores | Geheugen | Tdp |
| 20 (10x X925, 10x A725) | 6144 CUDA-cores | 16 tot 128GB Lpddr5x | 45-80W |
| 18 (9x X925, 9x A725) | 5120 CUDA-cores | 16 tot 128GB Lpddr5x | 45-80W |
| 12 (8x X925, 4x A725) | 2560 CUDA-cores | 16 tot 64GB Lpddr5x | 18-45W |
| 10 (7x X925, 3x A725) | 2048 CUDA-cores | 16 tot 64GB Lpddr5x | 18-45W |
:strip_exif()/i/2008197078.jpeg?f=imagegallery)
AI draaien en 1440p-gamen
Op papier is de RTX Spark in ieder geval indrukwekkend, zeker voor een laptopchip. Hoe dat zich naar de praktijk vertaalt? Niet onverwacht legde Jensen Huang veel nadruk op AI tijdens de keynote. De RTX Spark wordt nadrukkelijk gepositioneerd als een cpu voor AI-pc's, die bijvoorbeeld lokale AI-agents en AI-modellen met maximaal 120 miljard parameters kan draaien.
Aangezien RTX Spark draait op (de Arm-versie van) Windows, kunnen ze ook gewoon andere apps draaien. Huang over taken als grote 3d-scènes renderen en het bewerken van 12K-4:2:2-video's. Voor dat laatste is ook Adobe aan boord: er komen speciale builds van Photoshop en Premiere, die geoptimaliseerd moeten zijn voor de nieuwe chips van Nvidia. Ze zouden dan 'twee keer sneller' zijn, maar Nvidia zegt dan weer niet waarmee precies vergeleken wordt.
De chip moet ook geschikt zijn voor een potje gamen: volgens de chipmaker op 1440p met 100fps en met raytracing ingeschakeld, al is dat wel met DLSS en vermoedelijk dus ook framegeneration. Op het podium waren korte demo's met Forza Horizon 6 en 007 First Light te zien, die er tijdens een beperkt kijkje wel soepel uitzagen. De pc's worden tot slot onderdeel van het Copilot+-programma en krijgen daarmee ondersteuning voor bepaalde AI-functies in Windows.
:strip_exif()/i/2008197296.jpeg?f=imagearticlefull)
Ook voor desktops en mini-pc's
De nadruk lag op laptops, maar Nvidia komt ook met cpu's voor andere systemen. Hoe dan ook moet de RTX Spark ook beschikbaar komen in mini-pc's. Daarbovenop komen ook nog eens desktop-pc's, al zijn die van een compleet ander kaliber.
Vorig jaar al introduceerde Nvidia de DGX Station: een grote workstation-pc met een GB300 Superchip, in feite een chip die wordt gebruikt in het datacenter. Hij heeft een cpu met 72 Arm-cores, een gpu met ruim 20.000 CUDA-cores, 252 GB HBM3e-geheugen en 496GB Lpddr5x. Exact diezelfde DGX Station komt nu ook beschikbaar als Windows-variant.
Ook daarvoorbij houdt het niet op: Nvidia stippelde al een heuze cpu-roadmap uit tijdens de Computex. Het bedrijf wil iedere twee jaar een nieuwe consumenten-cpu op de markt brengen, die dan gebaseerd wordt op een nieuwere cpu- en gpu-architectuur. In 2028 verschijnt bijvoorbeeld een Vera Rubin-chip voor pc's, gevolgd door een Rosa Feynman-chip in 2030.
Nvidia volgt hiermee in feite zijn datacenterroadmap, alleen dan met een jaartje vertraging. Als een nieuwe datacenter-gpu dit jaar op de markt verschijnt, dan kun je hem in principe dus volgend jaar in een Windows-pc verwachten.
:strip_exif()/i/2008197044.jpeg?f=imagegallery)
Waarom doet Nvidia dit?
Dan resteert de vraag: waarom doet Nvidia dit? De markt voor Windows-pc's is natuurlijk vrij groot, dus in dat opzicht is het niet vreemd dat Nvidia een flinke vinger in de pap wil. Te meer omdat grote concurrenten AMD en Intel daar oppermachtig zijn.
Tegelijkertijd is Nvidia door de jaren heen steeds meer de enterprise gaan bedienen. 93 procent van de omzet komt inmiddels uit datacenterverkopen, terwijl videokaarten en andere consumentenspullen niet eens meer als losse omzetcategorie worden gezien: alles wordt onder het weinig relevante 'edge computing' geschaard.
Dat de consument steeds lagere prioriteit krijgt bij Nvidia, is daarom ook niet zo gek, en dat maakt deze RTX Spark eigenlijk best bijzonder. Helemaal omdat deze chips op een '3 nanometer'-procedé gemaakt worden bij TSMC. Datzelfde proces wordt ook gebruikt voor Nvidia's datacenterchips met een hoge marge, terwijl laptopchips van origine juist relatief slechte marges opleveren.
Toch is het niet gek dat Nvidia hierop inzet om 'full-stack' oplossingen aan te bieden. Ze zijn al actief op nagenoeg alle fronten van de AI-infrastructuur: datacenters, gpu's, de edge, en met CUDA natuurlijk de software. Door ook pc's te gaan maken, kunnen bedrijven straks voor al hun benodigdheden bij Nvidia terecht.
:strip_exif()/i/2008197306.jpeg?f=imagegallery)
Lange aanloop naar de lange termijn
Bovendien zitten deze chips er al een tijdje aan te komen. Al in 2023 meldde persbureau Reuters dat Nvidia werkt aan Arm-cpu's voor Windows-pc's. Er gingen ook lange tijd geruchten rond dat Nvidia deze chips al vorig jaar zou introduceren. Ongeveer een jaar geleden zat ik in dezelfde keynotezaal in Taipei te wachten op de aankondiging van deze cpu's, maar toen droop ik na bijna twee uur AI-praat teleurgesteld af.
Uit gefluister in de wandelgangen blijkt dat bij de ontwikkeling van de RTX Spark-chips wat hardwarebugs opdoken waardoor de release vooruitgeschoven moest worden. Die zullen inmiddels opgelost zijn, maar de markt ziet er intussen ook wel anders uit.
De geheugenprijzen zijn het afgelopen halve jaar fors omhooggeschoten, wat voor een product als dit, met maximaal 128GB ram, natuurlijk allesbehalve ideaal is. Er was dan ook een lange aanloop naar de introductie van deze RTX Spark. Huang zelf zei tijdens de keynote dat het bedrijf meer dan drie jaar heeft gewerkt aan deze chips.
Nu, na al die jaren, zijn ze dus bijna klaar voor de praktijk, al moeten we nog even wachten op de eerste producten. Nvidia zegt dat de eerste RTX Spark-laptops en -mini-pc's 'deze herfst' op de markt komen. Fabrikanten als ASUS, Dell, Lenovo, Microsoft en MSI werken aan apparaten met deze socs.
Of Nvidia inderdaad de cpu-grootmachten Intel en AMD kan beconcurreren, zullen we dus later dit jaar moeten uitzoeken. Maar met een flink aantal fabrikanten aan boord en een roadmap die zeker tot in 2030 loopt, lijkt chipgigant Nvidia in ieder geval zijn volle gewicht in de strijd te gooien. Concurrentie is uiteindelijk goed voor iedereen, dus we kunnen de stap alleen maar toejuichen.
:strip_exif()/i/2008197288.jpeg?f=imagegallery)
/i/2008197080.png?f=fpa)
/i/2004919460.png?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008112554.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008197418.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008190408.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008072984.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008033538.jpeg?f=fpa)
/u/2173836/crop670edc9ca7631.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/78725/train-icon3.jpg?f=community){kind=small}
/u/925055/crop697cc87504629_cropped.png?f=community){kind=small}
/u/724164/crop660be643afa86_cropped.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/94045/crop66c1b4250e8a2_cropped.jpg?f=community){kind=small}
/u/322053/wit.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/26392/3wideavatar1.jpg?f=community){kind=avatar}
:strip_icc():strip_exif()/u/439769/crop5a510243ea2e3_cropped.jpeg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/111477/crop5f831139d6248_cropped.jpeg?f=community){kind=small}
:strip_exif()/u/15441/cat.gif?f=community){kind=small}