Grote beloftes en achterkamertjes: aan de slag met Nvidia RTX Spark-laptops

Nvidia RTX Spark

Als we Jensen Huang, de topman van Nvidia, mogen geloven, staan we aan de vooravond van een revolutie in personal computing. Het zou de volgende revolutie moeten worden: processors die voor AI's gemaakt worden, die de mens erachter moeten helpen en ondersteunen.

Voor deze omslag van laptops voor mensen naar laptops voor agentic AI hebben Microsoft en Nvidia jarenlang samengewerkt. Het doel is om Windows geschikt te maken om het maximale uit Nvidia's hardware te halen. Toch hoef je geen speciale Windows-versies (buiten de 'gewone' Windows for Arm) op de Nvidia-laptops te draaien. We krijgen dus geen Windows RT-taferelen.

We hebben het hier over de aankondiging van Nvidia's RTX Spark-socs, die nog dit jaar naar laptops moeten komen, en ook desktops zouden aan de beurt komen. Nvidia heeft natuurlijk wel een flink belang bij het promoten van zijn eigen socs speciaal voor AI, en hypeman Jensen weet wel hoe hij het moet brengen.

Maar hoe zit het nu echt? Op de beursvloer van Computex kun je laptops meestal uitgebreid bekijken, maar bij de laptops met zo'n RTX Spark-soc was van testen en plein public geen sprake. Sterker nog, alle laptops stonden met zorgvuldig geleegde accu op de stands, met het deksel naar voren zodat je er zo weinig mogelijk van kon zien. Niemand mocht de laptops aanraken, laat staan uitproberen.

Om RTX Spark daadwerkelijk in actie te zien, moesten we dus uitwijken naar de bekende achterkamertjes en nda-ruimtes. We hebben daar laptops met zo'n Spark-soc bekeken van alle grote laptopfabrikanten: ASUS, Dell, HP, Lenovo, Microsoft en MSI. Onze eerste indruk van die laptops lees je in deze preview.

Nvidia RTX Spark-laptops zoals die overal te zien waren op Computex: uitgeschakeld, met lege batterij en de klep naar voren gericht.

RTX Spark in de praktijk

De enige plek in Taipei waar je wel RTX Spark-laptops kon bekijken die aanstonden, was op een van de door Nvidia afgehuurde verdiepingen van het Grand Hilai-hotel, direct naast de beurshallen. Voorbij een afzetkoord met daarvoor een beveiliger gaf Nvidia demonstraties van verschillende gebruiksdoelen waar een RTX Spark bijzonder geschikt voor zou zijn. Iedere demo draaide op een Surface Laptop Ultra van Microsoft.

AI en rendering profiteren van groot en gedeeld geheugen

Uiteraard ontkom je daarbij niet aan AI. De RTX Spark-laptops krijgen tot 128GB werkgeheugen, dat wordt gedeeld door de processor en de videokaart. Dat is ruim genoeg om grote taalmodellen in te laden, of zelfs meerdere voor verschillende agents. Dan laat je simpele vragen bijvoorbeeld afhandelen door een klein en snel model, terwijl je voor programmeren een groter, gespecialiseerd model raadpleegt.

Een andere demo waarbij de RTX Spark profiteerde van het gedeelde geheugen was het renderen van een grote 3d-scène in Unreal Engine. De hele wereld kan continu ingeladen blijven, waardoor textures niet hoeven te worden geswapt en er geen framedrops of texturepop-in zichtbaar zijn. Noemenswaardig is dat UE5 niet voor de Arm-versie van Windows beschikbaar is, en dus geëmuleerd wordt via Prism. Dit zou een beperkte invloed op de prestaties hebben, van maximaal 5 à 10 procent. De impact op de energie-efficiëntie is groter en voor Nvidia een belangrijke reden om softwareontwikkelaars toch te willen overtuigen om native Arm-versies te maken.

De RTX Spark is er ook voor creatievelingen en gamers

Creatievelingen moeten volgens Nvidia ook goed uit de voeten kunnen met een Spark-cpu. De gpu gebruikt de gewone GeForce-architectuur en is dus compatibel met bestaande CUDA-versnelling. In samenwerking met Adobe krijgen Photoshop en Premiere geavanceerdere gpu-acceleratie, waarbij de tensorcores lokale AI-functies versnellen. In Premiere identificeert de AI-rekenkracht bijvoorbeeld automatisch shotwisselingen in een lange video en zet de software direct knips. Ook andere Nvidia-gpu's met dat soort cores gaan hier trouwens van profiteren.

De oude en nieuwe Adobe Premiere-versie op een RTX Spark

Hoewel het veel over AI en meer zakelijk ingestoken toepassingen gaat, wil Nvidia de RTX Sparks ook richten op gamers. De gpu is vergelijkbaar met een RTX 5070 in het aantal cores, maar het gebruikte Lpddr5x-geheugen heeft wel een lagere bandbreedte, waardoor hij toch wat langzamer zal zijn. Alle functies die je gewend bent van GeForce-kaarten, zoals raytracing, DLSS en framegeneration, werken ook gewoon op de RTX Spark.

Dat Nvidia nu zijn gewicht achter Windows voor Arm zet, heeft duidelijk effect op gameontwikkelaars. Nvidia heeft met dat soort partijen natuurlijk veel nauwere banden dan Qualcomm. Anticheatprogramma's die tot nu toe niet werkten op Arm-apparaten, zoals Easy Anti-Cheat en BattlEye, komen nu wel beschikbaar. Dat betekent dat je gewoon spellen als League of Legends, Valorant en PUBG: Battlegrounds kunt spelen.

Ook Microsoft-medewerkers gaven demo's met de RTX Spark.

'It just works'

Pc's met de Nvidia RTX Spark-processors krijgen geen speciale drivers of software – 'it just works', om maar eens een Apple-term te bezigen. Opties om de prestaties en de tdp van de processor te beheren, worden geïntegreerd in Windows via de Instellingen-app.

Surface Laptop Ultra

In de andere vleugel op dezelfde verdieping mochten alle laptopbouwers die de RTX Spark-chip gaan gebruiken hun nieuwe modellen tonen. Aan deze kant stonden alle laptops uit; de accu's waren zelfs bewust leeg, zodat ze niet toch aangezet konden worden. Een werkende RTX Spark in iets anders dan de Surface Laptop Ultra hebben we dus letterlijk nergens op Computex gezien.

Luxe vlaggenschip voor de Sparks

Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	USB-C, USB-A, SD-kaartlezer

Microsoft heeft nauw met Nvidia samengewerkt om de RTX Spark-cpu's mogelijk te maken. Naar verluidt moesten er in zowel Windows als de Spark-chips nog de nodige bugs worden opgelost. Microsoft heeft dan ook speciaal voor deze processor een compleet nieuw topmodel laptop ontwikkeld: de Surface Laptop Ultra.

Het scherm van de laptop is uniek: waar andere fabrikanten van RTX Spark-laptops inzetten op een oledpaneel, kiest Microsoft voor een 15"-miniledscherm met een torenhoge piekhelderheid van 2000cd/m². Hoeveel dimmingzones het scherm heeft is niet bekend. Het scherm heeft de voor Surface-producten kenmerkende, extra hoge 3:2-beeldverhouding.

Zoals we gewend zijn van Surfaces, is de behuizing volledig opgetrokken uit stevig metaal. De laptopbehuizing lijkt een beetje te zweven, wat hem dunner laat lijken en de ventilatiegaten mooi verbergt. Microsoft toonde alle onderdelen waaruit de Laptop Ultra bestaat, maar wilde alleen vragen beantwoorden over wat je kon zien. Er zitten bijvoorbeeld drie USB-C-poorten op, maar wat voor standaard die precies volgen, wilde de medewerkers niet bevestigen.

Haptisch touchpad en verbeterde repareerbaarheid

De Laptop Ultra heeft een extra groot, haptisch touchpad. Microsofts eigen apps en diverse apps van derde partijen gebruiken de haptische mogelijkheden daarvan al. In PowerPoint voel je bijvoorbeeld een subtiele trilling als je een element precies in het midden uitlijnt. Verder zegt Microsoft veel aandacht besteed te hebben aan de koeling.

Ook heeft Microsoft stappen gezet om de repareerbaarheid te verbeteren. De onderkant is met vier schroeven los te halen, waarna je eenvoudig bij de ssd kunt. Microsoft gebruikt geen lijm, zelfs niet voor de voetjes. Het touchpad, de accu en de ssd zijn makkelijk vervangbaar. Voor het toetsenbord moet je de volledige cover vervangen en het scherm kun je volgens Microsoft nog altijd niet zelf vervangen.

ASUS ProArt P14 en ProArt P16

Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	USB-C, USB-A, SD-kaartlezer

ASUS brengt twee ProArt-laptops uit met RTX Spark, de P14 en P16, die logischerwijs ook zijn voorzien van 14" en 16"- schermen. Behalve de schermmaat lijken de twee laptops heel erg op elkaar qua vormgeving. Die is minimalistisch en erg dun: de P14 is 13,9mm dik, de P16 zelfs maar 12,9mm. Hoewel we niet van iedere laptop een precieze afmeting hebben, behoren ze daarmee zeker tot de dunste modellen.

Licht zijn de P14 en P16 ook, waarbij de constructie gewoon bestaat uit cnc-gefreesd aluminium. Het 14"-model weegt 1,48kg, de 16"-variant 1,77kg. Zoals afgebeeld komen ze beide uit in een zwarte en een zilver met witte variant. Het toetsenbord van beide laptops heeft niet de langste travel om de geringe dikte mogelijk te maken. Fijn is wel de aanwezigheid van een zeer grote en ook haptische touchpad op beide modellen. ASUS kon ons overigens niet vertellen of die dezelfde functies ondersteunt als het exemplaar dat Microsoft op zijn laptops heeft gezet.

Imposant scherm

Met 90Wh op de P14 en 99Wh op de P16 heeft ASUS er qua accu alles aan gedaan om zijn laptops een goede werktijd te geven. Het scherm is ook imposant; dat is op beide modellen een oled-aanraakscherm met 120Hz-refreshrate en een helderheid tot 1600cd/m², een tikje hoger dan de oledschermen van andere merken en bijna evenveel als het miniled-lcd-scherm in de Surface Laptop Ultra. Het scherm van de P14 heeft een 3k-resolutie, de P16 een 4k-resolutie, waarmee ze ook wat scherper zijn dan de meeste andere modellen.

Evenals Microsoft had ASUS ook een demo geprepareerd waarbij je de laptops in een exploded view kunt zien. Hoewel het moederbord van de ASUS-modellen er iets anders uitziet dan de Surface Laptop Ultra, valt wel op dat een paar van de aansluitingen op ongeveer dezelfde plekken zitten. Die poortverdeling komen we ook weer tegen bij de laptops op de volgende pagina; naar verluidt heeft Nvidia voor bepaalde delen van de printplaat een referentieontwerp gemaakt.

De kleine P14 heeft precies dezelfde aansluitingen als zijn grote broer. ASUS is ook zo vriendelijk geweest om de snelheden van de poorten op de behuizing af te drukken, zodat we weten dat de USB-C-poorten een snelheid van 40Gbit/s ondersteunen en de USB-A-poort tot 10Gbit/s gaat.

HP OmniBook Ultra 16a en OmniBook X 14

OmniBook X 14: Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	2x USB-A

Net als ASUS staat HP in de RTX Spark-ruimte met laptops in twee verschillende formaten, de 14"-OmniBook X 14 en de 16"-OmniBook Ultra 16a. Waar ASUS ervoor kiest om twee min of meer dezelfde laptops uit te brengen, zijn de twee modellen van HP juist verschillend vormgegeven.

De OmniBook Ultra 16a deed ons in de praktijk vooral sterk denken aan de laptops die Razer uitbrengt. De behuizing van HP's 'vlaggenschip' is gemaakt van een solide blok aluminium, grotendeels zwart met een glimmend randje. De machine voelt uiterst solide aan en is tegelijk dun: 15,73mm. Het toetsenbord heeft de voor HP typische vorm met toetsen die direct tegen elkaar aan zitten. De feedback is vrij stevig, bijna een tikje stroef. Evenals Lenovo en ASUS plaatst HP de speakers aan weerszijden voor een betere klank. HP kiest ook voor een haptisch touchpad.

OmniBook X 14

De OmniBook X 14 heeft geen haptisch touchpad, want deze laptop is met 13,53mm nog ietsjes dunner dan het 16"-model van HP. Voor een gemotoriseerd touchpad was daarmee geen plek, zo zegt HP, hoewel ASUS het met de P14 wel gewoon voor elkaar krijgt in een laptop die maar een heel klein beetje dikker is. HP heeft de scharnieren als het ware op de behuizing van de OmniBook X 14 gezet, wat ook het geval is bij de OmniBook Ultra 16a. Het toetsenbord lijkt in vormgeving en aanslag op dat van het grotere model.

HP OmniBook X 14

OmniBook Ultra 16a: Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	2x USB-A, microSD-kaartlezer

Beide laptops hebben glimmende 3k-oledaanraakschermen. De piekhelderheid van het 14"-model is net iets hoger dan die van het 16"-model: 1100cd/m² om 1000cd/m². Boven het scherm zit een 5-megapixelwebcam met gezichtsherkenning.

HP zegt de OmniBook X 14 onder de OmniBook Ultra 16a te positioneren. Dat betekent niet dat het 14"-model alleen lagere Spark-chips krijgt, en volgens HP is het koelsysteem ook niet minder krachtig. Hoewel zowat de hele achterkant van de OmniBook X 14 bestaat uit een fangrille, lijkt het ons goed mogelijk dat hij wel wat luidruchtiger is dan zijn grote broer.

MSI Prestige N16 Flip AI+

Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	2x USB-A, SD-kaartlezer

Voor ieder wat wils, dat is de afdronk van het bezoek aan het kamertje waar MSI de Prestige N16 Flip AI+ tentoonstelde. Volgens de fabrikant is hij bedoeld voor 'business elites' en creators, maar het bedrijf voegde voor gamers ook een vierzone-rgb-toetsenbord toe. Het glimmende tandemoledscherm met 4k-resolutie, geschikt voor een piekhelderheid van 1000cd/m², heeft voor dat doel ook een 120Hz-refreshrate en ondersteuning voor Adaptive Sync (vanaf 30Hz).

Maar wacht, er is meer. De Prestige N16 Flip AI+ is, zoals de naam al zegt, een convertible. Je kunt hem dus ook als een soort joekel van een tablet gebruiken. Voor aan de onderkant van de behuizing zit bovendien MSI's Nano Pen verstopt, die daar magnetisch vastklikt en oplaadt. Na 30 seconden opladen kun je de stylus weer 45 minuten gebruiken.

Met al die extra's in een behuizing van 17mm dik en 1,9kg zwaar, is de Prestige N16 Flip AI+ misschien niet de mooist afgewerkte of stevigste RTX Spark-laptop die we hebben gezien. Het toetsenbord tikt niet het lekkerst, en het touchpad is gewoon een mechanisch exemplaar, al heeft MSI wel gebaren langs de randen toegevoegd.

Over aanvullende specificaties is MSI concreter dan sommige andere fabrikanten. Zo beschikt de convertible bijvoorbeeld over een 99Wh-accu, vaporchamberkoeling, een full-hd-webcam met gezichtsherkenning, Wi-Fi 7 en 40Gbit/s-snelheden op de USB-C-poorten. MSI geeft ook meer duidelijkheid over wanneer zijn model uitkomt: in oktober moet het zover zijn.

Dell XPS 16 Creator Edition

Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, 2x USB-C
Rechterkant	USB-C, SD-kaartlezer, 3,5mm-audio

De Dell XPS-naam is sinds dit jaar weer springlevend en met het nieuwe topmodel, de XPS 16 Creator Edition, maakt Dell zijn line-up compleet. Aan de buitenkant van het apparaat is overigens niet heel veel te zien. De Creator Editon lijkt in alles op de bestaande XPS 16 met Intel-processor, met een behuizing die van buiten gemaakt is van metaal en een fijn aanvoelende binnenkant. Dell zegt dat de behuizing van het RTX Spark-model net ietsjes dikker is dan de Intel-versie, omdat het koelsysteem ietsjes anders in elkaar steekt, maar noemt geen specifieke dikte.

In lijn met de bestaande XPS 16 is de binnenkant van het creatormodel niet afgewerkt met aluminium, zoals alle concurrenten. In plaats daarvan is de palmsteun één glasplaat die van links tot rechts doorloopt, met een prettige, ietsjes stroeve matte afwerking. De haptische touchpad zit daarin naadloos verwerkt. Dell kon ons niet vertellen of die dezelfde functies ondersteunt als het exemplaar in de Microsoft Surface Laptop Ultra.

Het vlakke toetsenbord biedt niet heel veel travel, maar het heeft tenminste reguliere functietoetsen, die Dell voor sommige van zijn XPS-laptops had vervangen voor al te hippe, oplichtende tiptoetsen. Ten opzichte van de bestaande XPS 16 voegt de Creator Edition ook een HDMI-poort en een SD-kaartlezer toe. Een praktische toevoeging, maar versus andere RTX Spark-laptops is de XPS 16 Creator Edition juist in het nadeel op het gebied van aansluitingen als je nog USB-A-devices moet aansluiten: die poort heeft hij als enige niet.

Het oledscherm met 3k-resolutie en glimmende afwerking zou hetzelfde zijn als de bestaande XPS 16, behalve dat het paneel in de Creator Edition een iets hogere helderheid ondersteunt, wat wordt gereflecteerd in een VESA DisplayHDR 600 True Black-certificering.

Lenovo Yoga Pro 9n

Aansluitingen
Linkerkant	HDMI, USB-A, USB-C, 3,5mm-audio
Rechterkant	USB-A, USB-C, SD-kaartlezer

Lenovo richt de Yoga Pro 9n op Gen Z. De 15"-laptop is geen convertible, voor wie nog denkt dat 'Yoga' daarvoor staat. Het design lijkt verder op dat van Lenovo's andere consumentenlaptops. Het onderste gedeelte van de metalen machine is opvallend afgerond en wordt breder richting de achterkant. De schermklep heeft de voor Lenovo bekende uitstulping met daarin de webcam.

Van alle fabrikanten geeft Lenovo de minste informatie over zijn laptop. Wat de helderheid of resolutie is van het glimmende 'Pure Sight-oledscherm' kon de fabrikant ons niet vertellen. Op het touchpad staat in de onderste hoek een pensymbool afgedrukt. Nogal wiedes dat hij geschikt is voor peninvoer, zoals Lenovo's Yoga Pro 7i Aura Edition en Yoga Pro 9i, maar de fabrikant wilde het niet bevestigen. Een haptisch touchpad lijkt in ieder geval niet te zijn.

Bij het vasthouden van de laptop viel het toetsenbord positief op, een onderdeel waar Lenovo altijd goed in is. De keycaps hebben een fijne vorm met een subtiel kuiltje en een soft-touchcoating die lekker aanvoelt. Ook de feedback en hoeveelheid travel zijn precies goed. Naast de toetsen zitten speakers met Dolby Atmos-geluid.

Tot slot

Laptopfabrikanten zetten duidelijk hun beste beentje voor bij het maken van notebooks met een Nvidia RTX Spark. Van sommige modellen zijn we best onder de indruk. Maar hoe laptops met de Spark-soc zich daadwerkelijk staande zullen houden tussen grote concurrenten AMD en Intel (en we mogen Qualcomm niet helemaal uitvlakken), dat valt nog te bezien.

Het lijkt erop dat Microsoft en Nvidia nog niet zeker genoeg van hun zaak zijn om het grote publiek al een voorproefje van de AI-laptops in de praktijk te geven. Na een jaar uitstel zou dat een indicatie kunnen zijn dat er nog altijd bugs of kinderziektes binnen de samenwerking opgelost moeten worden.

De enige laptops die Microsoft blijkbaar wel voldoende in het gareel kon krijgen, waren de eigen Surface-modellen: daarop konden we wat demo's bekijken. We konden het niet vergelijken met equivalente concurrerende platforms, dus neem wat Nvidia claimt voorlopig met een korreltje zout.

De eerste laptops en mini-pc's met de RTX Spark moeten vanaf dit najaar in de winkels liggen. Hopelijk is het alle betrokkenen tegen die tijd gelukt om laptops te maken die het wél aankunnen. De hardware lijkt er in ieder geval klaar voor, maar op de software moet nog even gevibecoded worden.

_{Redactie: Friso Weijers, Tomas Hochstenbach, Daan van Monsjou, Willem de Moor • Eindredactie: Monique van den Boomen}