Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , 47 reacties

KPN versnelt de opbouw van zijn lora-netwerk voor internet-of-things-toepassingen. Aanvankelijk was het plan om eind 2016 in Nederland een landelijk dekkend netwerk te hebben, maar volgens de nieuwe plannen moet dat in het tweede kwartaal al het geval zijn.

Volgens KPN is er zoveel vraag naar het lora-netwerk, dat er is besloten om het netwerk sneller landelijk dekkend te maken. In oktober 2015 kondigde KPN de plannen voor het netwerk aan en in november ging het live in Den Haag en Rotterdam. De komende maanden zal de provider bestaande 'mobiele opstelpunten' voorzien van lora-gateways en -antennes. In het tweede kwartaal van 2016 moet het netwerk landelijk dekkend zijn.

Klanten en geïnteresseerden van KPN zouden vragen naar een netwerk met landelijke dekking, omdat dit meer mogelijkheden zou bieden om de technologie optimaal te kunnen benutten. Als het lora-netwerk landelijke dekking heeft, kan het bijvoorbeeld worden ingezet voor locatietracking. Volgens KPN komt zo'n lokalisatiefunctie medio 2016 beschikbaar.

Een fabrikant van straatmeubilair, HR Groep, zegt het lora-netwerk in de nabije toekomst te willen gaan gebruiken om bijvoorbeeld van afstand te kunnen zien welke straatlantaarns kapot zijn of welke bankjes in het park populair zijn. KPN stelt dat meer dan honderd partijen momenteel tests uitvoeren op het lora-netwerk.

Naast KPN werkt The Things Network in Nederland aan een lora-netwerk. Dat heeft onder andere al dekking in Amsterdam, Groningen, Antwerpen en Eindhoven. Daarbij gaat het om een opensource-netwerk, dat gratis toegankelijk is. In België werken naast The Things Network zowel Wireless Things als Proximus aan lora-netwerken.

Moderatie-faq Wijzig weergave

Reacties (47)

3 leuke filmpjes over LoRaWAN:De wandelgangen zeggen overigens dat KPN de volgende modellen op het oog heeft:
  • Gratis devices aansluiten
  • Verplicht werken met hun message broker (en dus geen end to end encryptie)
  • Betalen per x data dat je uitleest van je sensoren
  • Geen forwarding van paketten die niet voor hun eigen broker bedoeld zijn (bijvoorbeeld TTN pakketjes, wat dikke BOEH is)
Ik lees dat toch een beetje als embrace, extend, extinguish...

@leegethas pfff, wat een gekke aanname op een end to end encrypted netwerk. Wat ik wel spannend vind is de beperkt bandbreedte voor eventuele OTA updates op Class A of B netwerken.

[Reactie gewijzigd door Ma_rK op 27 januari 2016 15:45]

Zou dit niet in strijd zijn met de netneutraliteit? Wat mij betreft wel.
Verplicht werken met hun message broker (en dus geen end to end encryptie)
Dat lijkt me dan een heel groot minpunt van dit netwerk... Maar hoe zouden ze dat kunnen controleren? Betekend dat dat alle encryptie dan gewoon verboden word op het netwerk ofzo?
Het is dan secure tussen node en broker. Optioneel is het van broker naar je eigen app ook weer encrypted, maar dat is afhankelijk van hoe jij en de brokerleverancier dat inrichten.

De broker zelf kan al het verkeer op dat moment in zien. Dit kan overigens heel nuttig zijn in bepaalde situaties.

Stel je voor je koopt een wasmachine van Miele. Deze heeft LoRaWAN ondersteuning en zegt alleen het aantal wasbeurten door te geven. Een overheids instantie wil dat controleren ivm de wet op de privacy. Een broker die er op dat moment "tussen" staat kan controleren of het valide is.

Overigens kunnen ook andere overheidsinstanties met andere intenties dan controle zo'n 'tussenbroker' interessant vinden.

@jaapzb ik zeg niet dat ik voor ben, ik kijk naar hoe de overheid hier nu mee om gaat, nieuwe wetsvoorstellen die in de maak zijn en hoe ik verwacht dat het eruit komt te zien.

[Reactie gewijzigd door Ma_rK op 29 januari 2016 15:21]

Euhm, een centraal punt waar al het verkeer doorgelezen kan worden door de overheid vind ik nou niet echt een pluspunt van zo'n systeem. We hebben op het internet er zo lang over gedaan om steeds meer richting https-only verkeer te gaan (HTTP2), en dan zetten we een nieuw netwerk op waar we weer van voor af aan kunnen gaan beginnen?
Met de huidige gang van raken rond beveiliging, lijkt het erop dat het IoT een gigantische beveiligings nachtmerrie gaat worden.

Draadloze babyfoons die gewoon voor iedereen toegangkelijk zijn. Webcams waar iedereen op in kan loggen. Noem het maar op. Als dat nu al een probleem is, laat staan wat het gaat worden als zelfs je broodrooster op het internet is aangesloten.
Mwa, KPN heeft ook afgesloten netwerken voor verschillende toepassingen al werkend. Dus IoT hoeft niet onveilig te zijn.
Ik neem aan dat je dan Gesloten netwerken bedoelt die voor een specifiek doel zijn bedoeld. Denk aan het besturen van Metro voertuigen op afstand bijvoorbeeld.

Een afgesloten netwerk pakt totaal geen verkeer op en een gesloten netwerk alleen verkeer dat gebruik mag maken van dat netwerk.

En een thing in de IoT wereld hoeft dus niet een simpele sensor te zijn maar kan dus ook een compleet voertuig zijn met een hele stapel sensors die serieuze performance nodig hebben. In zulke gevallen zal je sneller een LTE of GSM oplossing zien.
Ze hebben hele mooie verhalen bij de apparaten op het LoRa netwerk, maar als je uiteindelijk gaat praten met leveranciers van LoRa chipsets blijkt het iets anders. Je komt er dan achter dat een hele hoop niet klopt.
Zo is de dekking in gebouwen en bebouwde gebieden slecht en werkt plaatsbepaling alleen als je het apparaat ergens in een groot open veld legt en er niets en niemand in de buurt is.

Het is een leuke techniek om te gebruiken in toepassingen waar bijna geen data overgestuurd hoeft te worden en het ook niet uitmaakt als het heel erg traag is (bijvoorbeeld om de straatverlichting te controleren).
Waarom zou je bijvoorbeeld straatverlichting niet met elkaar laten communiceren en dan een module uitrusten met een communicatiesysteem. Dat deze alleen inbeld wanneer er iets veranderd. Scheelt een hoop aansluitingen. Als alles een eigen key krijgt 8)7
Omdat je nog steeds elke stuk lantaarnpaal los wil kunnen identiferen en aansturen.
Dat kan toch. Je kan elke paal een eigen id kunnen geven..

@jurgen67. Zoiets ja. En ik kan het me zelfs voorstellen in huis. Dan geef je de koelkast en wc een id nummer. Dan is het ook lastig te achterhalen wat wat is. Je koelkast spoelt niet meer door en de wc is 6 graden :P
Tja. Altijd als ik een telecom leverancier hoor over 'landelijke dekking' dan denk ik altijd weer aan Berg en Dal. Berg en Dal is een dorp van +/- 1600 inwoners, op slechts een km of 7 van het centrum (!) van Nijmegen, dat weer meer dan 100.000 inwoners heeft... Toch lukt het de telecom leveranciers niet om hier dekkend GSM te leveren. Er ziet hier een 'blind spot'. Met goed weer heb je daar net dekking, maar er hoeft maar een wolk te verschijnen bij wijze van en de dekking valt daar weg... Toch wel irritant als je net daar woont... Zoals mijn vader.

Of aan Ooij, een dorp van +/- 2000 inwoners, ook omgeving Nijmegen, waar de telefoon continu op het Duitse netwerk spring omdat die mast dichterbij staat / krachtiger is... Buitenlands tarief betalen terwijl je gewoon in NL bent. Typische is dat hij dan van T-Mobile NL op T-Mobile DE springt... Feitelijk hetzelfde bedrijf, maar een andere mast dus even dik bijbetalen graag. :(

Ik verwelkom nieuwe techniek, maar feitelijk is de dekking voor gewoon mobiel bellen hier al 10 jaar bedroefend en niet verbeterd... Dus KPN regel *echte* landelijke dekking voor je netwerken graag.

Ik moet wel toegeven dat KPN nog het beste netwerk heeft hier in de omgeving, de andere providers doen het nog slechter. Oh en voor de naysayers, het is niet zo alsof ik een gebied in de middle of nowhere beschrijf... Dit is niet de randstad maar wel degelijk gewoon 'bewoonde wereld'. Kijk maar eens op de kaart waar Berg en Dal ligt.
Bedenkt wel dat het hier om een netwerk gaat dat gemaakt is om trage goede dekking te hebben. Het is dus vele male makkelijker om dit landelijk dekkend te krijgen dan een GSM netwerk. Als KPN op iedere mast een kleine gateway zet dan zijn ze er in feite al.
Bijna alle lantarenpalen worden nu via GPRS of sms aan en uit gezet.

- wat kost het in de lucht houden van GPRS?
- wat kost het operationeel houden van SMS?
- wat kost het in de lucht houden van LoRa?
- wat kun je met de GPRS frequentie als die vrij komt...

Zit zie hier de business case voor KPN. Al die low data intensive aan/uit en 'dit is mijn stand' meldingen verplaatsen van die netwerken naar LoRa. En de GPRS frequentie inzetten voor veel lukratievete / data intensivere doelen/protocollen.

[Reactie gewijzigd door djwice op 27 januari 2016 21:45]

KPN stelt hier dat het netwerk in Den Haag al is uitgerold. Waarom kan ik deze zenders dan niet 'zien' met mijn LoRa device? Is er uberhaupt iemand in nederland die al een werkende KPN LoRa gateway heeft 'gezien'?
Hoe "kijk" je naar de zenders?

Ik heb ook wat geexperimenteerd in den haag met een arduino met Lora-shield, heb 1 open gateway gevonden (https://mechanicape.nl/node/2823), maar volgens de arduino zijn er meer gateways gevonden.

Volgens de documentatie van het lora shield kun je dit checken met het commando: MAC GET GWNT:

"Response: decimal number representing the number of gateways, from 0 to 255.
This command will return the number of gateways that successfully received the last
Link Check Request frame command, as received in the last Link Check Answer."

Zie: http://ww1.microchip.com/...n/DeviceDoc/40001784B.pdf

In scheveningen geeft dit bij mij als antwoord 5. Dat ik deze niet kan gebruiken voor versturen van berichten heeft volgens mij met benodigde certificaten voor KPN netwerk te maken.
Ah, ik zie dat die open gateway in den haag van jou is ;-)
LoRa lijkt me erg interessant voor beveiligingsdoeleinden. Denk bijvoorbeeld aan het kunnen localiseren van je laptop of auto als deze gestolen is. Of zoals het nieuwsartikel van afgelopen zaterdag: het volgen van je kind op bijv het strand.
Op dit moment kan het alleen via GPS tags, waarbij je aan een duur abonnement vast zit. Met LoRa kan dit straks veel voordeliger (of zelfs gratis?) en de zenders verbruiken ook nog eens veel minder energie dan nodig is voor GPS.
Mensen gaat al decennia met hun kinderen naar drukke stranden zonder dat je een antenne aan je kind hoeft te hangen om ze weer terug te vinden. Traceerbaarheid is zowel handig als bedreigend. De gemiddelde Nederlandse ouder zal zijn kind namelijk uitrusten met een goedkoop traceerbandje van het Kruidvat ofzo, gemaakt door een of andere Chinese toko die alles via een website ontsluit. Dan kan je weer op de nieuwsberichten wachten over lekken in toegang en applicaties, waarna iedereen weer verontwaardigd gaat zijn.

Als een leasepartij al zijn auto's met deze technologie traceert hoeft het dievengilde ook alleen nog maar een login te regelen om te kunnen zien waar ze een specifieke auto vandaan moeten halen.

IOT heeft een hoop coole toepassingen, maar IOT en veiligheid vind ik voorlopig nog niet in één zin passen. Dat hoeft ook niet erg te zijn, als je er maar rekening mee houdt. IOT netwerken zullen vol komen te zitten met handige goedkope gadgets die nooit een firwareupdate zullen krijgen, en dus vanaf dag één als unsupported en potentieel onveilig moeten worden gezien.
Wat ik me nu aanvraag: waarom steekt een partij als KPN hier geld in? Het lora netwerk is toch gratis te gebruiken? Hoe gaan ze geld verdienen?
Op een thema-avond over LoRaWan in Groningen laatst vertelde de vertegenwoordiger van KPN dat het businessmodel zou zijn (geparafraseerd) 'mensen kiezen voor het KPN netwerk omdat dat landelijke dekking met garanties over beschikbaarheid en latency biedt'
Daarnaast biedt The Things Network een beperkte zendcapaciteit per Thing, en omdat het een open source netwerk is ben je als eigenaar van een Thing afhankelijk van hoe het LoRaWan-netwerk in de regio onderhouden wordt.
Beperkte zendcapaciteit per Thing -> dat zit in de LoRaWAN standaard zelf:

Bi-directional end-devices (Class A): End-devices of Class A allow for bi-directional communications whereby each end-device's uplink transmission is followed by two short downlink receive windows.

Bi-directional end-devices with scheduled receive slots (Class B): In addition to the Class A random receive windows, Class B devices open extra receive windows at scheduled times.

Bi-directional end-devices with maximal receive slots (Class C): End-devices of Class C have nearly continuously open receive windows, only closed when transmitting. Class C

Meer details: http://www.engineersonlin...oze-datacommunicatie.html

Wat KPN gaat ondersteunen is nog niet bekend.
leuk maar je geeft geen antwoord op zijn vraag.
hoe verdiend KPN hier geld aan.

zelf denk ik licentie kosten mbt bedrijven die hun cv ketels koelkasten magnetrons of garagedeuren hierop willen aan sluiten

[Reactie gewijzigd door firest0rm op 27 januari 2016 20:25]

Waar haal je dat vandaan? Het gebruik van Lora is niet per definitie gratis. Wanneer je je data naar een Lora-netwerk wilt pushen heb je een key nodig. Die key ontvang je waarschijnlijk alleen nadat je een abonnement hebt afgesloten.
LoRa is niet gratis, de technologie zit onder patent. Je mag dus bijvoorbeeld niet zomaar een gateway bouwen met je eigen chip erin.

The Things Network zet zich in voor het realiseren van een crowd-sourced netwerk dat open is en gratis gebruikt kan worden. KPN bouwt een gesloten en betaald netwerk. Het enige dat die twee gemeen hebben is dat beiden LoRa(WAN) gebruiken: het zijn twee aparte netwerken.
LoRaWan is gratis te gebruiken, maar op LoRa kunnen ook bedrijven hun eigen prive netwerk maken
Wat ik me nu aanvraag: waarom steekt een partij als KPN hier geld in? Het lora netwerk is toch gratis te gebruiken? Hoe gaan ze geld verdienen?
Misschien bieden ze voorrang aan betalende klanten, of snellere verwerking.
1. Landelijk dekkend netwerk.
2. "garantie" voor goede dekking, zodat de data sneller wordt verzonden, waardoor je meer data kunt sturen
3. Locatieservice met driepuntsmeting (zonder GPS).
4. Backend met ontdubbeling van ontvangen pakketjes en een systeem om data terug te zenden.
5. Toekomstige mogelijkheid voor roaming.

Daarom kunnen ze een bedrag vragen (~1 euro per maand). Er zijn gratis alternatieven (the things network) maar die zijn (nog) kleinschaliger van opzet.
Je moet lora vergelijken met gsm, alleen met wat andere characteristieken, zoals zuinig met energie.

Zou jij een gratis gsm provider gebruiken zonder garanties van beschikbaarheid als je op het gsm netwerk wilt vertrouwen? Meeste bedrijven niet, idem voor lora.

Daarnaast is de opzet van the things network om ongeveer 1000 devices per gateway te ondersteunen. In de praktijk komt dit neer op ongeveer 30 seconden netwerk toegang per dag per device. Ofwel in de orde van 500 berichten van 150 bytes per dag.

Ik kan me voorstellen dat je als bedrijf met KPN andere QoS kunt afspreken.
Reclame doeleinden, nu zijn ze toch weer in het nieuws ;)
Plus ze hebben direct een monopolie op het netwerk . Monopolie is macht. Macht is fijn.
Nee er is geen monopolie op het netwerk, want er zijn meer aanbieders mogelijk, zoals nu The Things Network al heeft in diverse steden.
Maar op dit moment zijn er nog relatief weinig aanbieders. Op het moment dat KPN een landelijk netwerk heeft is het voor bijvoorbeeld het versturen van reclame of andere informatie naar ontvangstapparatuur interessanter dan dat je 20 aanbieders moet afgaan.
Het is aan een ieder vrij om dit op te zetten, dus geen sprake van het woord "monopolie".

Ook andere telecom boeren kunnen dit doen, lijkt me niet onverstandig
http://www.telegraaf.nl/d...twerk_versneld_uit__.html
Informatie is macht he. Als je dus kunt meten hoe populair een bankje in een park is, kan dat intressant zijn voor reclame mensen die daar in de buurt reclame uitingen hebben. Denk dat er voor dit soort informatie best wel een betalende doelgroep is.

[Reactie gewijzigd door Jasphur op 27 januari 2016 13:57]

LoRa is end to end encryped, de provider kan dit soort info dus niet inzien. https://www.lora-alliance.org/What-Is-LoRa/Technology

[Reactie gewijzigd door fritek373 op 27 januari 2016 14:07]

Het klinkt inderdaad erg mooi: Een Internet of Things (IoT) waarbij jouw koelkast bepaalt of er melk besteld moet worden. Maar zoals zo mooi beschreven in het artikel van Chris Clearfield 'Rethinking Security for the Internet of Things' - het wordt tricky als diezelfde koelkast na bestelling ook betaalt en ook nog eens de bezorger binnenlaat. Veiligheid is meer dan een issue, en wellicht kunnen we met de bouw van een goed IoT de fouten van het menselijke internet vermijden.

Vooralsnog zal het kabeltje van IoT bij mij niet verder dan de voordeur komen..
dan heb je alleen nog maar de T, he? :)

Maar er zijn toepassingen zat: Ondergrondse vuilcontainers die melden dat ze vol zijn c.q. er gevaarlijke stoffen in zitten, sluizen en bruggen die melden dat ze open staan, asset tracking, misschien iets met ambulances, zodat je die sneller door stoplichten/ verkeer kunt loodsen, brand/ gevaarmelding, etc. En daar dan alle koelkast-berichtjes nog eens bij, dat zal mettertijd een druk netwerk worden.

zal mij benieuwen wanneer de eerste vacatures te zien zullen zijn.
KPN runt al besloten netwerken voor overheden, banken, semi-overheden. Zij hebben dus wel de expertise in handen om IoT veilig te maken.
Ik zou liever zien dat KPN zich richt op een landelijk dekkend glasvezelnetwerk dan op een landelijk dekkend IOT-netwerk. SInds de overname van Reggeafiber hebben ze dat aardig het zwijgen opgelegd.

IOT is wel een enorme marketing-hype aan het worden zeg. Niemand heeft een idee wat je er nou echt mee opschiet, maar iedereen lijkt er wel mee bezig te moeten zijn. Het klinkt allemaal heel futuristisch maar zeg nou eerlijk, wie zit er op te wachten dat je fietsband, magnetron of tennisracket met internet verbonden zijn? Het hele IOT heeft een heel hoog 'omdat het kan'-gehalte, IMO.
Voor veel dingen natuurlijk wel. De koelkast met internetconnectiviteit is ook uiteraard weer terug. Voor veel dingen is het niet heel boeiend.

Maar als je informatie van honderduizend lantaarnpalen wil, of iets dergelijks, ben je echt een stuk goedkoper uit met een of andere goedkope low power draadloze zender dan met het aanleggen van een bedraad netwerk of het rond laten rijden van controleurs.
Aluhoedje op: the internet of things doet me denken aan games, boeken, films, oftewel fictie dat zich afspeelt in de nabije toekomst waar alles in de gaten wordt gehouden.

OT: is kpn hier 1 van de eersten mee, zodra ze het werkend hebben, of zijn er andere partijen in andere landen ook al bezig?
Wel goed dat er een apart netwerk komt. Van wat ik begrepen heb is het voor Iot ook verstanding om een eigen tweede netwerk te hebben (eventueel wel via dezelfde router zoals een gastnetwerk). De reden hiervoor is omdat Iot onderhuids best wat traffic kan genereren en eht ook veiliger is aangezien sommige Iot apparaten naar verwachting wel een sniet zo geweldig veel updates kunnen krijgen waardoor ze minder veilig zijn.

That said; ik denk dat Nederland hierbij toch wel weer 1 van de vroegere vogels is en dat is altijd leuk om te zien. Ik verwacht zelf ook een enorme explosie in Iot apparaten, wat we nu zien is bij lange na nog niet de echte explosie.
Voor degenen die net als ik niet wisten waar LoRa voor staat: https://www.lora-alliance.org/What-Is-LoRa/Technology

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Apple iOS 10 Microsoft Xbox One S FIFA 17 Sony PlayStation VR AMD Radeon RX 480 4GB Battlefield 1 Google Android Nougat Watch Dogs 2

© 1998 - 2016 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Carsom.nl de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True