'Vooral Limburgse en Overijsselse zonnepaneelbezitters merken einde saldering'

Vooral inwoners van Limburg en Overijssel gaan het verdwijnen van de salderingsregeling merken. Dat blijkt uit onderzoek van Independer. In die provincies wordt relatief veel stroom teruggeleverd aan het net, waardoor de gevolgen groter zijn.

In Overijssel en Limburg gaat de energierekening daarom gemiddeld met 349 euro per jaar omhoog. Dat berekende Independer met cijfers van het CBS en de Klimaatmonitor. In de Randstedelijke provincies moet de impact kleiner zijn, al gaat het daar gemiddeld alsnog om 265 tot 280 euro per jaar.

De verschillen komen door de verhouding tussen de stroom die huishoudens terugleveren en de stroom die ze gebruiken. In de landelijke provincies wordt namelijk relatief veel stroom teruggeleverd en daardoor ook meer gesaldeerd. In de stedelijke provincies is dat minder, omdat woningen daar vaak minder ruimte hebben voor zonnepanelen, aldus het vergelijkingsplatform.

Volgens de cijfers van Independer wordt de gemeente Tubbergen het hardst getroffen. Gemiddeld gaat de stroomrekening voor huishoudens met zonnepanelen daar met 525 euro per jaar omhoog. Die gemeente wordt gevolgd door Dinkelland en Nederweert, met respectievelijk 467 en 438 euro.

Het gaat hier wel om gemiddelden. De daadwerkelijke prijsstijgingen zullen per huishouden verschillen. De impact zal namelijk van verschillende zaken afhangen, zoals het aantal zonnepanelen op het huis, het stroomgebruik van het huishouden en de ligging van de woning. Huishoudens die hun huis verwarmen met een warmtepomp zullen ook minder terugleveren, aangezien die veel stroom gebruiken. Dat geldt ook voor huishoudens met een thuisaccu, die zonnestroom kunnen opslaan voor later gebruik.

Hoe zat het ook alweer met de salderingsregeling?

Tot nu toe konden huishoudens hun stroomgebruik van het net wegstrepen tegen de stroom die ze met hun zonnepanelen terugleverden. De salderingsregeling die dat regelt, wordt vanaf 2027 stopgezet.

Inmiddels zijn zonnepanelen zo rendabel dat een stimuleringsregeling niet meer nodig is, zegt de Rijksoverheid daarover. De salderingsregeling kost ook geld, waardoor energiebedrijven hun stroomprijzen verhoogden.

Huishoudens krijgen vanaf 2027 nog wel een kleine vergoeding voor hun teruggeleverde stroom. Die zal lager zijn dan de stroomprijs zelf, waardoor huishoudens netto meer gaan betalen dan voorheen.

Huishoudens met zonnepanelen gaan volgend jaar netto meer betalen voor stroom. Bron: Wolfgang Kaehler / Getty Images (Beeld ter illustratie)

Reacties (336)

[Verbruggen]

Uiteindelijk gaat het er om hoeveel stroom minder van het net getrokken wordt t.o.v. een huis zonder panelen. Hier wordt eigenlijk alleen gerapporteerd dat een huis met meer panelen straks een negatief verschil met de huidige situatie krijgt. Vervelend, maar je kan er op zichzelf niks mee. Als het alsnog een lagere energierekening betekend dan zonder panelen, dan is er nog steeds een OPEX winst. Vanuit daar maak je de (eventueel hypothetische) berekening of het de CAPEX investering waard is of kan zijn.

[Olaf van der Spek]

Er is (vrijwel) altijd OPEX besparing, maar het uitrekenen van die besparing, zeker bij dynamische contracten, is niet triviaal.

[curkey]

Ik vind het best wel bizar dat ze normale consumenten in zo'n open markt flikkeren.

Het is een eerste levensbehoefte, dus je hebt noch de tijd noch de kennis noch de intentie om te gaan speculeren. Maar dat is wel precies waar we toe gedwongen worden.

Waarom moet ik als particulier met beperkte mogelijkheden een behoorlijk groot financieel risico aangaan, waar de uitkomst geheel niet te voorspellen is hoe dingen er over 10 jaar uitzien?

Ik moet ook andere grote zaken financieren, dus een plus of minus van 10000 euro is veel geld voor mij.

[Olaf van der Spek]

Ik moet ook andere grote zaken financieren, dus een plus of minus van 10000 euro is veel geld voor mij.

Eh, waar heb je het precies over?

Het is een eerste levensbehoefte, dus je hebt noch de tijd noch de kennis noch de intentie om te gaan speculeren. Maar dat is wel precies waar we toe gedwongen worden.

Je hoeft geen PV te installeren toch?
Maar als je 10000 euro gaat investeren (niet alleen in PV neem ik aan) mag ik hopen dat je je of er een beetje in verdiept of onpartijdig deskundig laat adviseren.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 24 september 2026 16:07]

[curkey]

Mijn punt is, dat met de nu geïntroduceerde volaliteit het vrijwel onmogelijk is voor een particulier om een lange termijn plan te maken voor verduurzaming.

Met mijn eigen huis moet ik ook begrotingen maken voor onderhoud, de tuin, vervanging keuken en badkamer over een periode van 10-15 jaar.

Als ik dan moet kijken naar investeringen in energie, dus warm tapwater, CV, koken etc, moet ik kunnen inschatten wat bijvoorbeeld PV mij netto ongeveer kost over 15 jaar. Die geschatte kosten bepalen de haalbaarheid ervan tov andere zaken die ik wil doen.

Nu, door de steeds veranderende spelregels, plus de nu veel volatielere manier van afrekenen, gaat de onzekerheid alle kanten op. Dus na 10-15 jaar kan ik zomaar €10-15k extra verkeerd zitten met mijn ramingen. Voor mij als particulier is dat veel geld.

Onpartijdig en deskundig advies is niet veel waard als de spelregels teveel veranderd worden.

[m_snel]

Je kon toch ook nooit de olie of gasprijs vooraf berekenen, laat staan de accijns die de overheid vaak bij een tekort verhoogd.

Alleen als je geheel zelfvoorzienend bent zou dat nog enigszins kunnen, tot dat er een belasting komt op warmte pomp of zonne panelen.

[andreetje]

Dat is dus precies wat er bedoeld wordt. Het beleid is kortetemijn reactief. Wij weten niet waar we aan toe zijn en dat zet de rem op de energietransitie. De consument vertrouwt de overheid niet meer en politici scoren helemaal zwaar onvoldoende.

[m_snel]

Je moet je gewoon niet te veel laten leiden door de overheid dan valt het allemaal wel mee. Ik heb wel eens gekeken naar dakpan panelen omdat ik die normale niet vind passen bij mijn woning. Die waren erg duur en eigenlijk kunnen de dakpannen uit de jaren veertig nog wel even mee.

Ik heb het dus voorlopig maar gehouden bij meer isolatie en een paar jaar geleden de spouw muur laten doen.

Vroeger keek je meer naar wat je bespaarde en tegenwoordig moet het allemaal een verdienmodel zijn.

Ik heb z’n 26 jaar geleden dubbel glas en isolatie geplaatst maar me nooit afgevraagd of ik daar geld mee zou verdienen of wanneer dat terug betaald zou worden. Het is ook vrij nutteloos als je verwacht klaar te zijn, want ondertussen zijn al die maatregelen al weer achterhaald en zou ik eigenlijk alles weer opnieuw moeten doen.

[Omnicron]

Nou dat denk ik dus wel want het maakt denk ik nogal een verschil of je de keet warm stookt met of zonder dubbel glas en dat geld ook voor de spouw.

Mijn woning is een 2 onder een kap, Buren stoken bijna niet, te duur en die hebben alleen maar dubbelglas en nieuwe kozijnen laten zetten en stoken met een oude cv.
Ik heb de kruipruimte laten purren en elektrische vloerverwarming onder het siergrind gelegd, De spuw vol laten zetten ondanks de aanwezige spuwmuur isolatie. de aanbouw van binnen afgebroken en het bubbeltjes plastic dat bob de bouwer had geplaatst verwijderd en 8 cm dikke Pir geplaatst en nieuwe Gyproc binnen muur. Dakisolatie buiten laten plaatsen. Op de zolder aan de binnen zijde nog eens 10 cm dikke Pir gezet met Ventilatie naar binnen, i.v.m. mog vocht problemen en ene WTW unit zelf geplaatst. Ventilatieland doet wonderen, daar krijg je alle tekst en uitleg die je wilt. Want als je isoleert wordt ventileren wel enorm belangrijk om schimmel en vocht uit je huis te houden. Echt geloof me , daar zit echt de crux. Anders kon je nog wel eens flink in de problemen komen.

Pas dan ga je denken aan van het gas af gaan en over naar Airco.of warmtepomp. wij kozen voor een combi airco waarmee je ook kan verwarmen en dan functioneerd je airco als luch lucht wp. en is het ook nog betaalbaar, anders zit je straks nog met een cv en een warmptepomp. en daar moet je wel plek voor hebben en al die leiding zooi heb ik nu niet meer. Weg met die radiatoren en borrelende leidingen dat ontluchten en al dat gedoe met lekkende kranen of een cv die er midden ind e winder mee kapt.
Als je al niet wordt getilt door de cv monteur dan telt de pv en batterij installateir je wel, want er zijn helaas van die aasgieren die alleen maar uitzijn op je geld en geen service of een goed en betrouwbaar product afleveren. en die doen de generatie die wel hun best doen voor de klanten echt et kort ze zijn er echt wel, de goeie. Aleen Tja het koste tegenwoordig klauwen vol geld. Dat geef ik toe.


Als ik nu zie wat ik veel zelf heb kunnen doen ,in ca 5 jaar allemaal had uitbesteed dan had het me vermoed ik ik dik 50 a 60 k gekost. Nu gaat het alleen maar om materiaal, en de installatie van een Pv systeem en later de batterij. en de kosten van ca 40K een achteraf verkeerde keuze. met Solaredge materiaal dat echt vol zit met kinderziektes Ik wordt er echt kotsmisselijk van. Het draait, maar daar is echt alles mee gezegd. en het gaat er hoe dan ook uit ! Ik ga over naar Hayer. Duur,maar wel betrouwbaarder en beter.
Ik kanl er gewoon beter nieuwer panelen op, en de oudere meuk wordt gewoon ingezet als nood en extra en voor het laden van de auto. En dat doe ik zelf wel..

Want er is een ding wat ik wel geleerd heb, dat veel van die snelle jongens een lading Poolse dakhazen inhuren die alle in elkaar beunen en niet conform geldende Nen-1010 en of 3140 normen instellen en aansluiten en tot overmaat van ramp ook nog een s een hagelnieuw aangelegd plat dak aan gort hielpen omdat de schuine dak constructie naar beneden kwam en in de regen een gat veroorzaakten. De kaaiers. En maar schuilen achter de normen. en mooie praatjes. Die gasten komen er niet meer in hier dus laat je eigen informeren en stel eisen Je betaald ervoor ze zijn helaas alleen maar uit op je geld en ook hier zijn helaas de goede bedrijven de klos, Ze helepen de markt voor anderen gewoon aan gort

De Sesssy's daarin tegen werken echt perfect. En dat is informatie waar de aspirant koper wellicht iets mee kan. Het devies: eerst inlezen kijken, praten evalueren en zorgen voor keiharde garanties. zwart op wit en niet zomaar met jan en alleman in zee gaan.

[Omnicron]

Nee hoor. Ik heb destijds een Pv systeem van ca 4.4 Kw aangeschaft voor zegge 7400 eur in 2018 en in 2021 een 10 Kwh Batterij systeem van Sessy laten installeren daar betaalde ik toen ca 5400 Euro voor en dat werkt nog steeds perfect. Ben sinds 2024 van het Gas af en gebruik hier in een eigen woning een heet water boiler van ca 80 liter die ik in de ochtend heet stook zonne-energie of niet , tot ca 74 grd, Want zoveel heet water heb je niet eens nodig, hooguit voor de keuken, je douchewater wordt door de thermostaatkraan bijgemengd met koud water. dus zoveel heet water kost dat niet
En die puber van ons staat soms best lang onder de douche. In de middag warmt deze dat water nog een keertje op waarna ie gewoon m.b.v. domotica uitgaat.
Ik kook m.b.v. inductie heb alleen maar led verlichting en stuur zoveel mog. apparaten die in stand-by staan uit !, Want vroeger zat er nog een aan /uit schakelaar op je tv en de koffie machine. Tegenwoordig staat echt alles stand-by en daar heb ik gelijk een einde aangemaakt. Vrijwel alles gaat hier uit, alleen de netinfra en bewaking blijft aan, en is voorzien van een ups. alles wordt vermogentechnisch bewaakt en in stand gehouden en ik heb door de jaren heen gewoon een wat slimmer huis in elkaar gebraaid wat echt critisch kijkt naat wat er in gaat en er wordt verbruikt, en stuur doelbewust zoweinig mogelijk het net op. Ik laat geen derden toe op mijn infra, want ik stuur aan en zeker niet soalredge of enexis, Netcongestie is hun probleem, dan hadden ze de winsten maar in de infra moeten stouwen ipv inde zakken te stoppen.

Als het moet draai ik hier zelfs zonder netspanning. Niet kijken hoe, Mbv een agregaat als het moet , maat het lukt me. Er zijn plannen in de maak voor een veel grote Hayer systeem en dan stam p ik die zooi van Solaredge er uit of zet het straks in voor een 2e hands hybryde bak met veel grotere accu

Resultaat: een 2 onder een kap, wel beregoed geïsoleerd en voorzien van een erg dure wtw unit, Dikke vloerisolatie met elektrische vloerverwarming en een hybride airco voor de verwarming in de winter, event koeling in de zomer. Tot nu toe ewinig aangehad.

Dus dit jaar een verbruik van slechts 5203 KWh ingekocht, zelf opgewekt en verbruikt ca 3300 Kwh en terug geleverd slechts 162 Kwh, Doordat je onder de grens blijft van max 250 Kwh hoef je nl geen teruglever kosten te betalen bij Essent. eind afrekening is Nov.

EN we hebben hier 2 flatscreens 3 computers en 2 Laptops, een klusgarage en wat fitnesmeuk. Kortom een gewoon gezin van 3 gebruikers en een Deense dog.
en dat gaat allemaal perfect Alles wat ik zelf opwek stouw ik in de batterijen en die kunnen dik 10Kwh aan later tijdens het koken en in de avond consumeren we die stroom weer. Niet zon stekker dooske En..... wat je niet afneemt hoef je dus ook niet te betalen. Ik heb ;expliciet 'GEEN' dynamisch contract, want dat levert mij te weinig op.Ik geloof niet in dat handelen met m.b.v. je batterij. Want leg mij maar eens uit waarom je tegenwoordig dik 10 a 20 K moet investeren in ene batterij waar je leverancier lekker gebruik van gaat maken, terwijl jij in de avond met je lege batterij lekker dure stroom mag afnemen....

Dat levert je volgens mij veel te weinig op. en zoals het nu gaat is het oke. Per maand ca 105 euro aan elektriciteit-voorschot betalen, en water 18 euro per maand. de rest pomp ik op, Tuin sproeien doet de beregening installatie, regenwater gaat de verzamelput in en de auto wassen doen we hier thuis niet. en zo min als laden.
Ik rijd in een Hybride diesel.

Hoe ik dat doe? m.b.v. van slimme stop contacten die pas inkomen bij zonne-energie of vooraf bepaalde tijdstippen en uitschakelen na ingestelde tijdstippen of gemeten minimale vermogens. Daar zit je winst!

Ik geef toe die meuk kost veel geld, en dat kocht ik niet allemaal ineens maar heb dat door de jaren bijeen vergaard en houd het draaiende, en tot nu to gaat me dat prima af.

Mijn advies informeer je zelf eerst goed, lees je eigen in en praat voordat je spullen aanschaft er is zat op de markt en ook met kleine investeringen, voor je zelf kan je echt veel onafhankelijker worden.

Ja men heeft gelijk dat ik inde winter wel veel stroom verbruik, wwant mijn verbruiks piek is van het hele jaar verschoven naar 2 maanden, nl Dec.en Jan dan gebruik ik netzoveel als de rest van het jaar, maar vanaf Febr zakt dat in en is in maart al bijna niets meer. Dan koop ik gemiddeld nog 299 Kwh in en van Mei tot Sept slechts een krappe 160.
En dat zou nog zuiniger kunnen als ik de boiler pas inschakel als de batterijen en of de pv installatie op volle kracht werkt. Het is ffe tweaken en rekenen, maar ik weet zeker dat er tweakers zijn die dat nog beter kunnen dan ik al kan. Ik durf zelfs te beweren dat en techneuten zijn die een voorschot hebben van misschien wel een paar tientjes.
Waarom is dan dan van mij bijna 2 K op jaarbasis ? dat komt door de belasting !

De gebruikte elektriciteit kost nl niete ens zoveel volgens de rekening van afgelopen jaar
Het zit in de transportkosten duurzame opslag en al die flauwekul. De net beheerskosten en die K. belasting. Die naaien ons.
Kortom, Ik blijf er gewoon mee bezig en investeer beetje bij beetje. Dat terugverdien model interesseer me niet, want ik vind dat persoonlijk koffiedik kijken.
Je berekent tenslotte ook niet of je nieuwe keuken wel rendabel genoeg is als je de vaatwasser weer inschakelt , Tenminste ik niet. Boeie !

[Reactie gewijzigd door Omnicron op 25 september 2026 00:30]

[curkey]

Ik denk dat je mijn punt perfect ondersteunt. Alle ingewikkelde berekeningen en gebruiksmomenten zijn voor jou, je kocht extra randapparatuur om te monitoren en optimaliseren, je hebt dubbele infrastructuur aangelegd "voor het geval dat", etc.

De uitkomst is echter zeer ongewis in hoeverre je geïnvesteerde geld en effort in alle optimalisaties nu eigenlijk gaan renderen ten opzichte van een veel eenvoudigere situatie.

Alle financiële en operationele risico's zijn nu verschoven naar de consument, maar deze profiteert niet in dezelfde verhouding ervan. Vergelijk het eens met begin jaren 2000: wat ben je er nu mee opgeschoten? Je huis staat vol met extra troep, je hebt extra risico op brand, je moet de hele dag rekenen of je wel of niet de wasmachine aan kunt zetten en je hebt een compleet backup systeem ingericht omdat je de normale infra niet meer vertrouwt.

En besparen we er nu echt netto mee wanneer je indirect verbruik gaat meerekenen van al die extra dingen die je nu in gebruik hebt maar eerst niet had? Al die extra (slimme) apparaten en monitoring moeten gemaakt worden en leveren e-waste op na een paar jaar. Er wordt veel gebruik gemaakt van clouddiensten, dus extra data centers en extra netwerk-infra nodig. Je hebt dubbele infra aangelegd tbv backup en er worden thuisaccu's geplaatst. Allemaal beslag op resources die ook voor iets anders gebruikt hadden kunnen worden en ruimte in je huis wat weg is.

Vroegâh hadden we een simpele gasketel die na 15 jaar vervangen werd en bijna 100% recyclebaar was. Lamp uit en TV uit was nulverbruik. Je energierekening was jarenlang gewoon voorspelbaar en ook gewoon redelijk geprijsd. Je kon simpel timers zetten om in de nacht je was en je vaat te doen op voordelige nachtstroom. Ik kon mijn eigen leven bepalen in plaats van dat ik euro'tjes moet sprokkelen om de energierekening optimaal te houden. Wie wordt er nu voor de gek gehouden?

[Llopigat]

Nouja dan doe je het niet. Sowieso gaat de stroom in de toekomst voornamelijk groen zijn dus verduurzamen doe je toch wel. Het is voor het net juist goed als er mensen zijn die geen PV hebben omdat die opbrengst dan van de buren naar jou kan zonder dat het het halve land over hoeft te gaan om gebruikt te kunnen worden.

Als je geen duidelijk financieel voordeel ziet dan zou ik gewoon dat geld ergens anders in stoppen. Eerst een warmtepomp bijvoorbeeld als je van het gas af wil (persoonlijk zou ik dat ook niet graag willen maargoed in Nederland wordt dat helaas opgedrongen).

Sowieso is de toekomst niet te voorspellen en met de totaal van de pot gerukte wereldleiders van dit moment is er geen peil op te trekken. Niemand had begin dit jaar bijvoorbeeld voorspeld dat de energiekosten zouden exploderen omdat Trump zonodig weer Iran moest binnenvallen.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 24 september 2026 17:15]

[Llopigat]

Onze regering verandert ook steeds, vorige keer enorm veel extreem-rechts waar sowieso nooit iets goed uit komt, nu weer een coalitie die niet weet welke kan ze uit willen. Dat komt ook door het volk natuurlijk.

Maar nee ik bedoel eerder de leiders van Amerika, Rusland, China, India.

Waaro wordt juist groene stroom duur gemaakt, waarom worden zonnepaneelbezitters zo hard en plotseling gepakt, waarom wordt de EV-rijder steeds meer als een vervuiler behandeld, waarom wordt de warmtepomp onrendabel gemaakt door afschaffing van de salderingsregeling etc.

Zonnepaneelsubsidies waren nooit voor eeuwig. Er zijn nu voldoende zonnepanelen, je kan niet blijven subsidieren. Zelfde met EV's, natuurlijk kan er niet eeuwig vrijstelling van belastingen worden gegeven. Uiteindelijk houdt dat op anders kunnen de wegen niet meer onderhouden worden. Hetzelfde verhaal met de saldering, het was een overgangsregeling en heeft sowieso al een veel langer leven gehad dan ooit de bedoeling was. En het is ook niet eerlijk voor de mensen die geen panelen hebben, niet iedereen kan dat immers.

Subsidies voor nieuwe technieken zijn altijd tijdelijk. Het is een mechanisme om de golf van verandering aan te zwengelen. Je kan er nooit op rekenen dat zoiets blijft.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 24 september 2026 20:26]

[ejay79]

Je verwart feiten met je persoonlijke onderbuik: "Extreem rechts", sure.

[curkey]

Sorry maar je hebt werkelijk waar geen idee wat extreem rechts inhoudt, en dat heeft nog veel minder te maken met de huidige situatie.

Het verhaal dat je vertelt, verdraait het oorspronkelijke punt. Werkelijk niemand hier vraagt om eeuwige subsidies op zonnepanelen.

Het punt is wel dat het toevallig steeds opnieuw mooi uitkomt voor dezelfde happy few, die dan iedereen de les komt lezen. Wordt het echter interessant voor de menigte, dan 'poef' en is het weg.

De menigte wordt wel enthousiast gemaakt met rooskleurige terugverdientijden op basis van de gesubsidieerde cases. Maar ineens valt dat weg en gaat je business case van 5 jaar 100% naar 17 jaar 75% terugverdienen. "Oh maar dan had je gewoon eerder aan zonnepanelen moeten beginnen", was de reactie van sommigen.

Het salderen is heel lang volgehouden en men deed voorkomen dat het nog langer ging blijven. Intussen werd stilletjes al wel de hele achterkant opnieuw ingericht met gesplitste prijzen, terugleverkosten, wel een geen btw, verhoogde netwerkkosten etc die ineens allemaal zeer beroerd uitkomen bij het afschaffen van de saldering.

Bam. Weer een deuk in je business case. Nog meer complexiteit en risico bij de consument. Nu krijg je weer verhalen dat je niet alleen PV en warmtepomp moet kopen. Neeee, je moet ook een thuisaccu nemen en een electrische auto met v2g etc. Wat dán ga je echt profiteren en de wereld beter maken.

Totdat iedereen die €50k weer heeft opgehoest. Want dan mag je waarschijnlijk capaciteitstarief gaan betalen. Want ja, als iedereen om 17u thuiskomt...

[MatK]

Er zijn nu voldoende zonnepanelen

Dat klopt helaas niet. We willen ergens tussen 2040 en 2050 volledig klimaatneutrale elektriciteit hebben. Daarvoor hebben we nog minstens 2 keer zoveel zonnepanelen nodig.

Bij voorkeur installeren we zonnepanelen op daken. Helaas is de overheidsstimulering niet gericht op alle geschikte daken volledig benutten.

[andreetje]

"Zonnepaneelsubsidies waren nooit voor eeuwig."

Ik heb nooit enige subdisie gekregen. Ook geen btw aftrek. Eerst was er niet eens een salderingsregeling. We leverden gewoon terug en de meter liep de andere kant op. Pas toen de "salderingsregeling" werd bedacht (vreemde term voor iets waar niets voor geregeld is) konden ze 'm afschaffen; pas toen werd er iets "geregeld".

Voor de wegen wordt 5x zo veel belasting bij automobilisten geheven dan nodig is voor het onderhoud.

De mensen die geen panelen hebben profiteren gewoon mee. Ook voor hen is het dynamische stroomtarief op zonnige dagen bijkans negatief. De energieleveranciers hebben hen succesvol tot slachtoffers gebombardeerd om zelf meer winst te kunnen maken.

Ik betaal wel mee aan de exploitatiesubsidies van de windmolens op de Noordzee, en het ziet er niet naar uit dat die subsidies ooit stoppen. Is dat dan wel oké?

[mbbs1024]

Je hebt wel degelijk subsidies ontvangen, saldering, of het terugdraaien van de meter is gewoon een indirecte subsidie op zonnepanelen, want in de zomer als de prijzen laag zijn of zelfs negatief, zet je hopen energieoverschotten op het net, terwijl je in de winter als de prijzen hoog zijn, verwacht om die hoeveelheid stroom dan gratis te kunnen afnemen

[andreetje]

Nogmaals: ik heb nooit enige subsidie ontvangen. Ik bepaal niet de prijs van stroom en ik ben ook niet verantwoordelijk voor landelijke overschotten. Dat zijn allemaal keuzes die ik niet gemaakt heb.

Als we jouw redenering consequent zouden volgen, zouden we geen ECHTE subsidie aan zonneparken en windmolens geven. Die veroorzaken enorme overschotten. Daar betalen wij allemaal aan mee in de stroomrekening. Maar dat voelen de energiemaatschappijen niet dus zeuren ze daar niet over.

De afschaffing van salderen is een kapitale fout. Ik word nu gedwongen om stroom gratis weg te geven omdat de regering zoals gebruikelijk tegenwoordig, niks voor elkaar heeft.

[mbbs1024]

Je hebt wel degelijk subsidies ontvangen, saldering IS een subsidie.
Het is een subsidie die mensen toelaat om stroom die bijna niets waard is op het net te zetten, en die hoeveelheid stroom terug van het net af te nemen op momenten dat de stroom enorm duur is. Tel maar uit je voordeel aan subsidie.

[andreetje]

Ik heb er voordeel aan, maar het is geen subsidie. Net zoals ik er voordeel aan heb om met de fiets ipv de auto naar de supermarkt te gaan.

Toen de eerste zonnepanelen op de daken kwamen, bestond er niet eens een salderingsregeling. Mensen gaven gewoon stroom terug en niemand maalde erom.

Niemand had het over "subsidie". Dat komt omdat het geen subsidie is.

[mbbs1024]

Wat een kromme vergelijking ivm de fiets en de auto om naar de supermarkt te rijden.

Het is inderdaad geen subsidie die je moet aanvragen, maar eentje die je gewoon krijgt door de werking van de meter die terugdraait en het salderingsprincipe.
De subsidie bestaat uit het belastingvoordeel dat je hebt, omdat je geen BTW of accijnzen betaalt op de stroom die je terugneemt op een ander moment, en de netkosten die de netbeheerder misloopt, en het prijsverschil tussen momenten van hoge en lage stroomprijzen die je stroomleverancier misloopt.
Je krijgt dus vanuit verschillend hoeken subsidie.

Toen de eerste zonnepanelen er kwamen bestond er wel saldering, die was er gewoon automatisch, omdat je meter terugdraaide, alleen de naam saldering werd er nog niet aan toegekend, maar het was er wel.

De subsidie wordt nu stopgezet, door afname en injectie apart te meten en te faktureren, daar waar dat ervoor niet het geval was.

[eamelink]

Hahahahahaha, mooie persiflage van een Facebook reactie, well done

[andreetje]

Graag gedaan! Ik vind het leuk dat ik jou een fijn moment heb bezorgd.

[thetakman]

"iemand had begin dit jaar bijvoorbeeld voorspeld dat de energiekosten zouden exploderen omdat Trump zonodig weer Iran moest binnenvallen."

24 Februari 2026: Gasunie zegt dat de gasvooraad Historisch laag is.
Quote gasunie "Wel laat de Gasunie aan de NOS weten dat "er geen onverwachte dingen moeten gebeuren". "Er moet niet opeens een blokkade komen van de Straat van Hormuz, bijvoorbeeld", aldus de woordvoerder"

1 Maart 2026: Gasunie verwacht dat oorlog in Midden-Oosten zorgt voor hogere gasprijzen

Er waren GENOEG mensen die begin dit jaar riepen dat de prijs heel hoog zou worden.
Maar vervolgens hebben we maanden zitten wachten tot de gasprijs goedkoper werdt, van Zomer en we willen vooral niet te duur inkopen.

Ook hadden we gedacht dat Trump snel zou ophouden.
Gelukkig had niemand even gekeken dat ze gewoon 126 miljard EXTRA hebben verdiend alleen dit jaar al aan de LNG transporten naar Europa (vanuit de USA) dus er is echt 0 reden om ervoor te zorgen dat Iran weer goedkoop gas naar ons stuurt.

[andreetje]

Het is pure laksheid van de regering dat zij op geen enkel signaal reageert. We hadden toen meteen moeten vullen.

Door onze lamlendige regering met haar laffe anti-aardgas sentimenten is de samenleving vele miljarden euro's armer geworden.

[thetakman]

Wat denkje dat de dynamische prijzen volgend jaar gaan doen als niemand geld vangt en moet betalen voor hun PV?

iedereen gaat zijn eigen stroom gebruiken, dat betekent dat een zonnige zaterdagmiddag helemaal dus geen goedkope stroom meer wordt.

[syl765]

Het is voor het net juist goed als er mensen zijn die geen PV hebben omdat die opbrengst dan van de buren naar jou kan zonder dat het het halve land over hoeft te gaan om gebruikt te kunnen worden.

Dit vind ik dus het kromme.
Mijn stroom gaat naar de waterkoker van de buren, ik moet daar teruglever kosten voor betalen en mijn buurvrouw mag ook nog eens betalen voor de geleverde stroom.

Dat is nog eens een fijn verdien model.
Dat het salderen zelf stopt, helemaal prima maar ik vind het echt absurd dat ik moet betalen voor de stroom die ik terug lever. Toch maar overstappen dan.

[mbbs1024]

Als er niet veel zonnepanelen zijn, gaat die stroom inderdaad naar de buren, maar op dit moment veroorzaken die zonnepanelen voor een groot overaanbod op bepaalde momenten.

In mijn buurt zijn er overal zonnepanelen, die stroom gaat dan helemaal niet naar de waterkoker van de buurvrouw, en moet via het middenspanningsnet afgevoerd worden.
Op die momenten is er overal een overaanbod, en netwerkregulatoren moeten er alles aan doen om dan onevenwichten op het net te vermijden, ze verplichten dan producenten om produktie te stoppen, prijzen worden negatief, en ze hebben contracten met zeer grote afnemers om op die momenten, tegen betaling hun verbruik sterk op te drijven.
Als dat niet zou gebeuren gaat het net volledig plat, en zit je met een grote stroompanne.

[syl765]

Dat maakt het dan anders idd. Dan blijft het uitzetten van de panelen de enige oplossing. Zijn er ook manieren om bepaalde groepen helemaal los van het net te zetten en ervoor te zorgen dat deze alleen op zonne / batterij enegie werken?

Denk aan de droger en wasmachine. Prima als die alleen kunnen draaien als er zon is en de batterij eventueel moet bij schakelen als de panelen door schaduw even niet genoeg leveren.

Maar dat is meer iets voor een amdere discussie.

[mbbs1024]

Recentere omvormers kunnen ook ingesteld worden op geen stroom aan het net leveren, net genoeg produceren om je eigen verbruik af te dekken.
Als dat zo ingesteld wordt, dat er geen stroom teruggeleverd wordt, op momenten van overaanbod, is het probleem ook opgelost, want je kan dan volop je eigen stroom gebruiken, en tegelijk het net niet overbelasten, en dan betaal je ook geen negatieve injectieprijs.

[andreetje]

Het is allemaal theoretische onzin met die machine aanzetten als de zon schijnt.

In de praktijk verbruikt de machine niet gedurende de hele wascyclus hetzelfde. In het begin wordt water opgewarmd en dan is het verbruik het hoogst.

Komt er een wolkje voor de zon of is het wat verder van het middaguur, dan zakt de stroomlevering in.

Dus alleen als er toevallig heel veel zon is én de wasmachine warmt op dat moment het water op, dan werkt het.

En anders werkt de wasmachine op stroom van het net of leveren de zonnepanelen aan het net terug.

[andreetje]

Hetzelfde geldt voor de gesubsidieerde windmolens en voor windparken, maar bij ondernemingen is het geen probleem en bij huishoudens wel.

De salderingsregeling kost de staat 500 miljoen euro per jaar. Dat is een schijntje in vergelijking met wat windmolens de staat kosten.

[mbbs1024]

Die windparken en zonneparken worden op zulke momenten ook uitgeschakeld, ze doen dat uit zichzelf, om te vermijden dat ze moeten gaan betalen als de prijzen op de elektriciteitsmarkt negatief zijn, en ze betalen ook zware onbalanskosten als ze meer produceren dan wat hun klanten afnemen.
Bij die bedrijven is het evenzeer een probleem als bij huishoudens, maar huishoudens hebben veelal nog oudere omvormers, waarvan het vermogen niet geregeld wordt aan de hand van net onbalans, terwijl die bedrijven ervoor gezorgd hebben dat ze het geproduceerde vermogen wel makkelijk kunnen regelen.

Het zijn vooral dingen als kerncentrales en kolencentrales die op momenten van overaanbod blijven doordraaien, omdat die dingen niet zo snel hoger of lager kunnen geregeld worden, en die betalen op die momenten de negatieve prijzen

[Tassadar32]

Exact dit. De huidige energiemarkt kent zoveel verschillende prijsconstructies dat het totaal ontransparant is. Zelfs een prijsvergelijker als jeroen.nl die met je echte verbruik rekent kan geen volledig beeld geven aangezien je je verbruik zou aanpassen als je van bijvoorbeeld variabel naar dynamisch gaat.

[curkey]

Ja toch. Je moet nu per kwartier naar buiten kijken of je voldoende zon hebt om de was te kunnen doen.

Waar vroeger mijn energie factuur drie posten bevatte: elektra laag, elektra hoog, gas, is het nu meerdere bladzijden lang, posten met een zonder btw dan wel energiebelasting, terugleverkosten maar tegelijk ook terugleververgoeding. Netkosten niet per kWh maar per dag.

Opteer je voor dynamische tarieven, dan is het helemaal het Wilde Westen om ook maar grip te krijgen op je huis.

Dan mag je alleen douchen tussen bepaalde tijden, maar niet als de legionellarun loopt of als de auto nog aan het laden is. Koken moet je ook doen vóór zonsondergang, tenzij de was al klaar is en de accu nog voldoende over heeft.

Sorry hoor, maar ik kan mijn tijd wel beter gebruiken.

[Tassadar32]

En het word nog erger, vanaf 2028 krijgen we ook tijdsafhankelijke nettarieven dus zelfs al heb je dan een vast/variabel contract met een tarief (of piek/dal) krijg je alsnog een tijdsgebonden factor in je prijs. Die zou dan ook verschillen tussen zomer/winter, zie hier het voorstel van de ACM.

Het word daardoor wel steeds aantrekkelijker om zoveel mogelijk off-grid te gaan en je lokale opslag op bepaalde momenten van de dag op hoog tempo vol te pompen. Als je niet genoeg geld hebt voor lokale opslag heb je dan helaas pech en betaal je de hoofdprijs of moet je je leven helemaal inrichten aan de hand van de energieprijzen.

[ApexAlpha]

Dat hoeft gelukkig ook niet dat staat gewoon in je app.

Hier: €458,44 dit jaar voor PV op het dynamisch contract.

https://imgur.com/a/PSIFCUZ

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 24 september 2026 17:08]

[Olaf van der Spek]

Achteraf ja, matcht dat een beetje met wat Zonneplan vooraf in de offerte voorspeld had?

[ApexAlpha]

De opbrengst in kWh is best wel netjes voorspeld ja, zelfs met een stukje schaduwvorming.

[Olaf van der Spek]

En de opbrengst / besparing in euro's met het dynamische contract?

[ApexAlpha]

Volgens mij gaven ze een voorspelling met de toen gemiddelde elektriciteitsprijs.

En als de kWh voorspelling klopt dan zal het totaalbedrag ook wel kloppen.

Maar goed ik heb ook nog een batterij die nu op €900 al zit voor dit jaar, dus ik het is bij mij sowieso lastig te voorspellen in een generieke tool.

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 24 september 2026 17:28]

[Omnicron]

Ach zonneplan, da's toch ook een grote bende, die worden er toch ook alleen maar beter van.
denk je nou echt dat die dat zo maar even doen om dat jij op dit moment even geen geld hebt voor zonnepanelen. Daar zit gewoon een verdien model aan vast.


Gewoon wachten, sparen zelf in eigen beheer houden als je een koopwoning hebt. Geen contracten gewoon zelf aanschaffen en laten installeren. Alleen wel keihard en zwart op wit afspraken maken. Al dat gedoe met dynamische contracten en in energie handelen..

Ik heb nog geen een voorbeeld gezien waarin blijkt dat je daar dik 1000 euro per jaar mee verdiend.

[Tassadar32]

Nog beter, ook het Home Energy Management Systeem zelf lokaal houden. Leuk dat je de eigenaar bent van een thuisaccu, maar als die alleen maar werkt op de cloud van de fabrikant of wanneer gekoppeld aan een bepaalde energieleverancier ben je nog steeds enorm afhankelijk.

[BleghBlarg]

Dat is van tevoren natuurlijk sowieso al drama. Er wordt misschien wel gezegd dat je zonnepanelen X kWh opbrengen bij volle zon maar in hoeverre kan je daar echt vanuit en in hoeverre zal die zon er ook daadwerkelijk zijn, zelfs op basis van historie.

Misschien dat ik iets heb gemist maar volgens mij is er altijd een risico dat afbetalen heel erg lang kan duren. Bij dynamische contracten weet je dat je ook zelf wat capaciteit moet kunnen opslaan om echt te kunnen profiteren. Kennis van mij heeft specifiek een auto gekozen die ook kan terugleveren om als batterij te gebruiken. Moet alleen zijn lange ritjes een dag van tevoren plannen.

[Halfscherp]

Extra "leuk" effect is dat dit, net als de EV subsidies die afgebouwd worden / zijn, vooral Jan Modaal lekker hard raakt.

Mensen met veel geld hebben de afgelopen 15 jaar flink kunnen profiteren (en effectief gezien hun buren €200 per jaar uit de zak kloppen ivm netlasten) van salderen. Dat wordt nu afgeschaft, en nu moet je dus een warmtepomp en airco hebben à €15.000 om goed van je panelen te profiteren. Wie kan dat voornamelijk betalen? Juist.

[Onno !]

Wat een eenzijdige analyse. Elke subsidie zal voornamelijk door mensen worden gebruikt die relatief veel te besteden hebben toch? Je kunt ook zeggen dat doordat veel mensen geïnvesteerd hebben in zonnepanelen, de prijs van deze panelen lager is geworden. En je kunt ook stellen dat door alle duurzame opwek met PV en windturbines de kWh prijzen behoorlijk wat uren per jaar vrijwel 0 cent zijn, waar iedereen van kan profiteren.
Het salderen is een subsidie geweest en daar wordt nu mee gestopt. Ik heb zelf ook PV panelen, maar ik moedig dit aan. Men moet gestimuleerd worden zoveel mogelijk PV-opwek direct zelf te gebruiken (evt met eigen opslag in batterij of in thermische vorm in een boiler/buffervat).

[curkey]

De momenten waarop de kosten nul zijn, is wanneer niemand het gebruikt. Daar is een reden voor: de meeste mensen moeten werken en men heeft doorgaans niet het licht aan overdag.

Dat PV goedkoper is geworden door de subsidies is een cirkelredenering en maar deels waar. De techniek schrijdt voort en de wereld is flink groter dan Nederland.

De happy few hebben flink kunnen cashen met de subsidies, en dat zij niet de mensen geweest die elke euro moeten omdraaien om rond te komen. Dat zijn zeg maar de Rob Jettens cum suis geweest die hun jaren 30 grachtenpand goedkoop warmstoken en vervolgens vanuit Bonaire iedereen de les gaan lezen over duurzaamheid.

[Omnicron]

Sparen en een of 2 jaar maar niet op vakantie gaan ! werkt ook

[curkey]

Dit soort commentaar komt vaak van mensen die een 32 urige werkweek kennen op een ministerie of bij een vakbond en richten zich op werklui die 60 uur in de week fysiek werken.

De kostenstijgingen van de afgelopen jaren is niet bij te benen voor de gewone mensen. Ik ken genoeg mensen die vakanties al versoberen of helemaal schrappen om überhaupt rond te komen. Laat staan dat er €15k over is voor dit soort zaken. Maar qua inkomen op papier natuurlijk nét teveel verdienen om mee te kunnen profiteren van subsidies of gunstige leningen.

[Tassadar32]

Ik werk zelf wel 40 uur, maar wel het soort baan dat goed betaalt. Combi van investeren en grondwarmtepomp, PV, EVs met slimme lader en nu sinds kort ook een thuisaccu set heeft me de afgelopen 10 jaar al enorm veel rendement opgeleverd. Gasloos is al lange tijd heel voordelig, maar met alles extra daar bovenop merk ik dat ik gewoon veel meer bespaar dan mensen om mij heen met vergelijkbare inkomens.

Ook ken ik zat mensen voor wie gasloos of zelfs PV niet echt betaalbaar is. Die zitten effectief klem in steeds hoger stijgende prijzen zonder een uitweg. Niet gek dat half Nederland boos is op de regering, gewoon bestaan word al steeds moeilijker als je net niet over die grens komt waar je steeds meer stijgende kosten in een keer kan afkopen.

[n4m3l355]

Uiteindelijk gaat het erom dat deze energie leveranciers hun winst verder kunnen maximaliseren. Het is toch van de gekke dat aan de ene kant onze overheid hard ligt te trekken aan de consument om te verduurzamen en vervolgens aan de andere kant verdwijnt die ondersteuning in de broekzak van Essent, RDW en vriendjes. Bedrijven die honderden miljoenen zo niet miljarden winst maken en nu bottom lijn nog een promille erbij kunnen schrijven.

Toen de diverse gemeentes en provincies snel de boel privatiseerde voor een paar miljard, had toen vastgelegd moeten worden dat de lokale cq provincie een vinger in de pap houdt. Het is toch van de zotte dat we de boel blindelings geprivatiseerd hebben omdat Nederland weer de snelste moest zijn en dat de burger nu op de blaren zit? Dat de overheid verduurzaamheid vertroebeld wordt?

Van mij mag de overheid best wel weer eens erover na denken om zelf weer noodzakelijke faciliteiten zelf te leveren als deze giganten hier in falen. Internet, water, electriciteit, maak dit maar weer onderdeel van BV Nederland zonder winst opmerk en in lijn met de visie die onze overheid heeft.

[andreetje]

Met het liberalisme van de VVD zijn wij aan twee kanten de sjaak:

- de aandeelhouders moeten uitgezakt worden

- de overheid moet uitgezakt worden.

[ApexAlpha]

Wel een erg eenzijdig onderzoek zo.

Limburg is absolute koploper elektriciferen in dit land. Meer dan twee jaar geleden had al >30% van de woningen een warmtepomp: https://www.l1nieuws.nl/n...aantal-aircos-in-woningen

Dit is niet alleen toegenomen maar ook nog flink aan het versnellen kan ik je zeggen.

Dus ik gok dat icm met die vele aircos het wel meevalt hier met de kosten. De echte kosten krijg je als je puur gas stookt. Veel succes volgend jaar en de jaren erop.

Alleen in mijn familie verwarmen nu al 5 huishoudens 99% elektrisch met een simpele boiler en een split airco. De hele provincie is dadelijk al geelektrificeerd voordat de overheid uberhaupt doorheeft dat de hele wereld gekozen heeft voor lucht-lucht ipv lucht-water.

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 24 september 2026 14:27]

[Floor]

Comfort bij vloerverwarming is veel hoger dan met een airco, bij vloerverwarming verwarm je de massa welke vervolgens de temperatuur schommelingen opvangt. Airco verwarmt de lucht, wat extra circulatie oplevert van stof.

[ApexAlpha]

Correct maar als je niet al toevallig vloerverwarming hebt is het 10x zo goedkoop in aanschaf en installatie.

En vloerverwarming kan koelen maar veel minder goed dan een airco. Zal komende jaren ook steeds belangrijker worden.

[Tassadar32]

Yes, hier zelfs w/w warmtepomp met grondbron. Koelen is wat beperkt maar levert toch wel aardig wat verkoeling op, voornamelijk op de benedenverdieping waar veel thermische massa zit. We hebben er voor gekozen op in de nok van het huis nog een split te hangen om overtollige warmte weg te kunnen pompen. De meeste winst hebben we echter van screens op de ramen die automatisch sluiten op warme dagen met veel zon. Warmte die niet binnen komt hoef je ook niet weg te pompen. Goede combo en enorm comfortabel.

[ApexAlpha]

Zelfde hier. VVW op benedenverdieping voor comfort, en kan inderdaad paar graden eraf halen kwa koeling.

Een airco op zolder trekt het in 2 seconde van 40 graden naar 22, lol.

En als je de airco op zolder gewoon aanzet als de zonnepanelen aan staan koelt het je hele huis.

[Omnicron]

Da's niet waar !, De hedendaagse airco filter fijnstof en anders doet de wtw unit dat wel.
Ik heb hier in de zomer veel meer stof op de plafond ventilatoren zitten dan in de herfste n winter, wanneer de ramen juist dichtz ijn. Dat stof komt voornamelijk van buiten of van de aanwezigen

Vwb het comfort alee, maar voor het stof, Zeker niet !

[Floor]

OK, wanneer de binnenunit goede filters heeft die worden bijgehouden dan zal dat zeker schelen. Echter, puur natuurkundig heeft een vloerverwarming veel minder temperatuur gradiënt (verschil tussen onder bij de vloer en boven tegen het plafond), je hebt daarom ook veel minder circulatie. Een airco moet altijd blazen.

[pegagus]

Als je vloerverwarming hebt is lucht-water echt te prefereren. Op werk zit ik onder een unit die in de winter moet verwarmen, maar van de ramen (van vloer tot plafond) komt gewoon koude lucht. En omdat mijn benen onder een bureau zitten, is dat in de winter dus gewoon ijskoud.

[Omnicron]

Ooh ? die ervaring heb ik juist niet, Miss omdat ik de electr. vloerverwarming op 14 a 15 grad heb staan icm een wtw unit

[Reactie gewijzigd door Omnicron op 25 september 2026 01:06]

[Omnicron]

Exact helemaal mee eens zie mn relaas in de vorige becommentarieringen

[tun82]

Wij zijn naar full electric gegaan toen de wp's slecht leverbaar waren. Vloerverwarming op de ketel, ketel stuk, een winter op de airco moeten verwarmen en sindsdien met lucht-water wp. Ik kan je zeggen, qua comfort mega verschil in het voordeel vd wp icm vloerverwarming. Qua verbruikskosten is de airco iets goedkoper dan de wp

[Tassadar32]

Wij hebben hier W/W met grondbron en dat is weer een slag zuiniger dan zowel L/W als L/L. Wel een ietwat duurdere investering.

[curkey]

Ga naar eens kijken naar wat eraan komt: variabele netbeheerkosten op bepaalde tijdstippen. Drukke momenten worden duurder. Dat is dus wanneer er veel vraag is.

Verder kun je erop wachten dat zowel de kosten om van het gas af te gaan als de gederfde inkomsten zodra iedereen van het gas af is, verrekend gaat worden in de elektrakosten.

Daar bovenop gaat meneer Jetten ongetwijfeld nog extra kosten plempen om "de transitie te versnellen", zonder dat dat überhaupt kan omdat alles al volledig volgeboekt zit.

[ApexAlpha]

Eenmalig €1000 los dit voor de komende 15 jaar voor je op: https://www.marstek.nl/pr...j-5-12-kwh-incl-p1-meter/

[M4x]

Als ik het goed lees, zijn de provincie en gemeente waar een huis zich bevindt dus geen voorspellende factoren. De onderzoekers hebben dus gevonden dat mensen met meer zonnepanelen, meer zullen merken van het einde van de salderingsregeling.

[Reactie gewijzigd door M4x op 24 september 2026 13:58]

[player-x]

De onderzoekers hebben dus gevonden dat mensen met meer zonnepanelen, meer zullen merken van het einde van de salderingsregeling.

Wat ik mis is: wat gebeurt er voor de huishoudens zonder panelen? Gaan hun rekeningen omlaag na jaren zonnepaneel-eigenaren te hebben gesubsidieerd?

En nee, ik heb niks tegen zonnepanelen. Ik ben altijd een voorstander ervan geweest, heb er zelf 8. Maar nieuwe technieken als deze hebben altijd last van het kip-ei-probleem.

Zonder subsidies waren panelen te duur, dus om de markt voor panelen te creëren waren er subsidies en de salderingsregeling opgezet.

En nu kost een paneel installatie⁽¹⁾ een vijfde van wat ze in 2004 kostten, doel bereikt, dus imho is het terecht dat iedereen weer een eerlijke prijs betaalt voor zijn stroom, ook de mensen zonder panelen.

En voor iedereen met een paneel, batterijen worden ook steeds goedkoper, en een thuisbatterij wordt voor ons met panelen ook een oplossing.

^{(1) correctie ter verduidelijking}

[Reactie gewijzigd door player-x op 25 september 2026 06:44]

[Olaf van der Spek]

En nu kost een paneel een vijfde van wat ze in 2004 kostten,

Is dat zo? Inclusief installatie is PV nog steeds niet echt goedkoop.
Het is vooral het vermogen in Wp dat enorm omhoog gegaan is.

[player-x]

De gemiddelde all-in consumentenprijs (per Wp incl. montage) in 2004 was € 6,00 – € 7,00 en nu in 2026 is het € 1,00 – € 1,25.

Kan de eerste gevonden link niet meer terugvinden waar beide prijzen in stonden, maar prijzen van panelen zelf waren €4~5 in 2004 en nu 12 cent per Wp.

[Omnicron]

Wa's dat nou weer voor onzin.

Je koopt een xtal panelen voor een prijs en een Inverter voor een prijs. dat en de toegevoegde installatiekosten vormen dan de afspraak. Kijk de garantie goed na en dat betaal je.
Leuk dat je het terug rekent maar de energie boer doet dat dus niet je betaald voor het afgenomen vermogen niet voor je event. terug geleverde wattpiek. Er is nl ook nog zoiets als rendementsverlies door omzetten van dc naar ac en event. weer terug

[Llopigat]

Eh ja maar 20 jaar geleden hadden we computers met veel minder bytes en qua wattage is het verbruik niet echt anders dan toen. Veel dingen zoals verlichting zijn omlaag gegaan, alleen er zijn nieuwe verbruikers bijgekomen zoals airco. Maar die worden vooral gebruikt tijdens tijden met veel zon dus niet echt een probleem.

[m_snel]

We zijn natuurlijk gewoon erg versneld de laatste tijd en betalen liever niet zoveel als in de goede oude tijd toen alles beter was.

[Zoidberg_AvG]

Maar Wp is toch de parameter die telt, als je zonnepanelen gaat uitzoeken zal de installateur je vragen hoeveel Wp je nodig hebt, niet hoeveel panelen, vierkante meter of kilo je installatie moet zijn.

Ik heb 14 jaar geleden een installatie van 3600 Wp gekocht waar ik toen ruim het dubbele voor kwijt was als de installatie die ik 2 jaar terug heb laten leggen die bijna het dubbele aantal Wp heeft met vergelijkbaar oppervlakte.
Als ik weer een installatie van 3600 Wp had gekocht zou ik ongeveer een derde betalen van wat ik 14 jaar geleden kwijt was.

Vergelijk je met 20 jaar terug kan je dat op 2 manieren doen:
Leg je hetzelfde oppervlakte vol dan heb je veel meer Wp voor minder geld.
Wil je hetzelfde Wp dan heb je minder oppervlakte nodig en kan het voor nog veel minder geld.

Linksom of rechtsom is het gewoon veel goedkoper geworden.

[Zoidberg_AvG]

En als ik toen een installatie van 5000 euro had laten doen, ben ik nu voor dezelfde Wp niet voor 1000 euro klaar, aangezien kosten voor arbeid en andere dingen alleen maar zijn gestegen.

Maar Player-X heeft het over de all-in prijs van de installatie inc. montage, dus dat kosten van arbeid wel of niet gestegen zijn is dan relevant omdat dat al in die prijs verwerkt zit.

En ja, de prijs per Wp zal iets dalen naarmate je een grotere installatie koopt , maar wat ik al schreef, zelfde Wp installatie zou me vorig jaar een derde kosten van de installatie die ik 14 jaar terug gekocht heb.

[player-x]

Olaf had een beetje gelijk, ik schreef:

En nu kost een paneel een vijfde van wat ze in 2004 kostten

En had moeten schrijven:

En nu kost een installatie een vijfde van wat ze in 2004 kostten

[Omnicron]

Klopt heb je helemaal gelijk in, maar dat bedrag wordt opgeklopt door de slechter bedrijven die alleen maar op winst uit zijn. de zgn dakhazen, Dus niet mee in zee gaan. Je weet wat het kost dus waarom zou je daarvoor dan ineens heel veel meer gaan betalen. Ga dan gewoon met een ander in zee eerst informeren. Lees je in en bedenk je eigen voordat je straks een handtekening zet !!!

[barbarbar]

Waarom zou de prijs dalen voor niet bezitters? Ik zou eerder debken dat de prijs gaat stijgen. Mensen met zonnepanelen gaan die stroom alsnog zoveel mogelijk zelf gebruiken met een accu en EV, en een deel zal de panelen dan uitzetten. Waarom nog je stroom gratis op het net zetten?

En in de winter zullen de panelen bezitters meer stroom nodig hebben. Dus in de zomer daalt het aanbod, en in de winter stijgt juist de vraag omdat mensen zijn overgeschakeld op airco's (die nu gaan verwarmen) en EV's.

Gemiddeld zal een zonnepanelen huishouden méér stroom gaan gebruiken, want dat is nog steeds voordeliger dan gratis weggeven. En méér stroom afnemen in totaal.

Dus de vraag neemt alleen maar toe, en dus de kosten voor iedereen. Het idee dat niet-bezitters de zonnepanelen subsidiëren met het salderen is onzin, want er wordt voor het gemak even achterwege gelaten dat die stroom in de zomer gratis het net op ging. En stroom wordt altijd verbuikt, dus het is niet alsof die stroom in de zomer verdween ofzo, die wordt gewoon gebruikt.

Als ik naar ons zelf kijk: door het stoppen van het salderen gaan we alleen maar maar stroom gebruiken, want dat is door het hele jaar domweg goedkoper dan de stroom gratis weggeven.

[Omnicron]

Tja daar heb je een mogelijk punt.

Stel dat ze de stroom in en winter duurder maken en in de zomer goedkoper
Dan is een deel van de batetrijbezitters in de winter de sjaak, omdat de zonnepanelen de batterij in de winter niet kan opladen.
Maar daar hebben we weer een oplossing voor, de kleine windmolens !

ca 1 a 1/2 meter hoog in je eigen tuin of net onder nokvorsten. Werkt ook.
Opbrengst is nagenoeg helzelfe
Dus ook hier is het altijd actie reactie

[Tassadar32]

Kleinschalige windopwek is niet rendabel, dat is al meerdere malen onderzocht. Zo lang er wat zon is kan je beter PV overdimensioneren en dan in de zomer terugleveren op momenten dat er tekorten zijn (ochtend, avond).

[Llopigat]

Wat ik mis is: wat gebeurt er voor de huishoudens zonder panelen? Gaan hun rekeningen omlaag na jaren zonnepaneel-eigenaren te hebben gesubsidieerd?

Dat verwacht ik eigenlijk wel, want zonnestroom is goedkoop en wordt steeds breder beschikbaar doordat zoveel mensen panelen hebben. Teveel panelen is ook weer niet goed omdat het net daar geen raad mee weet.

[player-x]

Teveel panelen is ook weer niet goed omdat het net daar geen raad mee weet.

Energie bedrijven weeten daar prima raad mee, als er teveel stroom wordt opgewekt dan brengen ze dat gewoon in rekening, door die stroom te behandelen als afval, ipv iets dat waarde heeft.

Op die manier verplichten ze zonnepaneel eigenaren eigenlijk gewoon om een thuis batterij te kopen.

Of iig een P1 meter interface te gebruiken om te voorkomen dat je iig niet hoeft te betalen voor het leveren van stroom, door gewoon te stoppen met terug leveren.

[Omnicron]

Dat gaat niet werken !
Die P1 is er wel om te meten ,maar waarom zou je investeren in een pv installatie als je nu niet meer wilt terug leveren, dan gebruik je toch zoveel mogelijk, zodat de grote vebruikers niet aanstaan als de zon onder is.. EN het antwoord daarop was vele jaren later pas de batterij. daarvoor is de P1 meter niet uitgevonden. Dat is het resultaat van.

Oorzaak en gevolg. ik gebruik hem om te meten en te sturen en dat werkt, zonder dat het me meer kost. Sterker ik verdien eraan, door juist geen stroom de avond te gebruiken die extern wordt aangeleverd, maar de opgeslagen stroom eerst zelf te consumeren.

[player-x]

Die P1 is er wel om te meten ,maar waarom zou je investeren in een pv installatie als je nu niet meer wilt terug leveren

Omdat met mijn contract van zonopnaam.nl het kan gebeuren dat, als er landelijk te veel zonstroom wordt opgewekt, dan moet ik betalen om terug te leveren, omdat zij er ook op de stroommarkt voor moeten betalen, Op dat moment is het geen product, maar afval dat ze helemaal niet willen hebben op het stroomnet.

Dus op dat moment stop ik met terugleveren, en gaat via HA mijn wasmachine aan en de airco op max, want op dat moment is stroom (nagenoeg) gratis, en koel ik het huis zelf zoveel mogelijk voor de avond.

[m_snel]

Maakt u geen zorgen de prijs stijgt door andere factoren, ze betalen dan gewoon iets minder van de stijging.

[Omnicron]

Dat is het het ook. Iedereen heeft in eerste instantie de panelen aangeschaft mbv subsidie
en daar is denk ik nietsop tegen. alleen doordat teveel mensen overgingen tot de aanschaf van streefde men dat doel voorbij omdat men weer eurotekens in de ogen had.
EN nu is dat voorbij. Resultaat is dat je nu dus betaald voor elke Kwh die je upload.
Door batterijen te gebruiken kan je dat voorkomen, en je kan de opgeslagen stroom later gebruiken.

Je moet zon systeem niet gaan gebruiken om mee te gaan handelen, want an wordt dat alsnog beslast. Enexis had al aangekondigd dat straks over elke terug geleverde kwh belasting betaald moet worden. dus je moet zorgen dat je onder de maximale 250kwh op jaarbasis blijft. dus opslaan en zelf consumeren, Dan geld, wat je niet gebruikt hoef je dus ook niet te betalen. Daar zit nu de winst. niet in de dynamiek van de handel.

daarvoor betaal je ook, maar daar praat niemand over. en dat zijn die hazen zoals oa zonneplan. Gewoon bij wegblijven

[joker1977]

Het is ook een heel vreemd onderzoek met een dito kop. Iedereen kan bedenken dat het vooral mensen raakt met veel zonnecellen.

Er is ongetwijfeld een regio waar men "de meeste zonnecellen" heeft, maar desondanks kun je in die regio wonen en er niets van merken. Omgekeerd kun je ook in een andere regio wonen en er alles van merken.

Echt bizar om een onderzoek te houden naar gemiddelden als het zo'n individueel karakter heeft.

[jenshaak]

Ja inderdaad, dit onderzoek had ik ook zelf kunnen doen in een half uurtje. Het voegt eigenlijk niks toe.

Daarnaast hebben ze ook niet meegenomen of er misschien al veel thuisbatterij aanwezig zijn in de gemeentes, want dat heeft flink wat impact op hoeveel je gaat merken van de afschaffing van de salderingsregeling.

[curkey]

Precies dit: het onderzoek zelf zegt helemaal niks, omdat de resultaten willekeurig geaggregeerd zijn op provincie. Mitigerende zaken zitten er vervolgens weer niet bij in de berekening.

Ik kan niet anders zeggen dan dat dit rapport onbruikbaar is en pure tijdverspilling is geweest. Maar iemand zal er goed aan verdiend hebben.

[HanBeert]

half uur? 2 minuutjes

[Omnicron]

Uuh snap ik even niet wat heeft het aanwezig zijn van een thuisbatterij in de gemeente daarmee te maken ? Ik betaal de afgeleverde stroom aan Essent en niet aan de gemeente.
DUs ik saldeer gelukkig al jaren niet met de gemeente of Essent !
En de salderingsregeling is landelijk

toch ?

[MornixRS]

Blijkbaar bevinden de mensen met meer panelen zich met name in de twee genoemde provincies. Dan klopt de voorspelling zoals in de kop nog steeds.

[M4x]

Het is een zogenaamde 'spurious correlation'. Het gegeven dat iemand in Overijssel woont, leidt niet op zichzelf tot meer effect van de salderingsregeling (en andersom overigens ook niet).

[MornixRS]

Klopt maar ook dat verandert niks aan het feit dat als in gebied A de meeste mensen met veel panelen zitten dat daar effectief toch de hoogste effecten gaan zijn.

[Skit3000]

En je kunt het ook omdraaien. Schijnbaar had men in Overijssel en Limburg meer geld om te investeren in zonnepanelen en wellicht hebben ze ook meer subsidies (salderen) ontvangen dan mensen buiten die provincie. Je zou dit dus eigenlijk moeten zien als gelijktrekken van het speelveld.

[Zoidberg_AvG]

Zal vermoed ik niet alleen met geld te maken hebben maar ook of er in een provincie veel landelijk of stedelijk gebied is. In stedelijk gebied heb je meer woningen die niet geschikt zijn voor zonnepanelen en gemiddeld meer huurhuizen dan in landelijk gebied.

Limburg en Overijssel zijn zeker geen rijke provincies maar zitten ongeveer in het midden van de lijst BBP per inwoner.
https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/84432NED

Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant een hoger BBP maar relatief veel mensen die in stedelijk gebied wonen, en Friesland Drente en Flevoland hebben relatief veel mensen die landelijk wonen maar dat zijn dan weer relatief arme provincies.

[Skit3000]

Zodra je het bbp over een provincie uit gaat smeren om beleid te ondersteunen, gaat het vaak mis. Als je in noord-, oost- of zuid-Nederland komt is er in elk dorp wel een gesubsidieerd dorpshuis, bibliotheek en een door de EU of provincie betaald dorpsplein te vinden. In het westen zijn deze subsidies niet beschikbaar (omdat naar de verkeerde cijfers wordt gekeken). In een grote stad geen probleem, maar de leefbaarheid in kleine dorpen blijft hierdoor echt achter.

Terug naar de zonnepanelen. Woonkosten schelen voor vergelijkbare woningen soms tot 1.000 euro in de maand. Wat het bbp in een provincie is zegt niks over het inkomen en de kosten. In Nederland wordt je over het algemeen voor vergelijkbaar werk, vergelijkbaar betaalt. Een docent in Den Haag moet dus ergens met een vriend een flatje delen, terwijl een docent met hetzelfde inkomen in Almelo een eigen rijtjeswoning kan krijgen. Logisch dat er dan meer geld over blijft voor zonnepanelen of (grotere) auto's, etc.

[Zoidberg_AvG]

terug naar de zonnepanelen. Woonkosten schelen voor vergelijkbare woningen soms tot 1.000 euro in de maand.

Ik merkte al op dat veel woningen in stedelijke gebieden niet geschikt zijn voor zonnepanelen, dat de huizen die wel geschikt zijn veel aan de bovenkant van de markt zitten zal niemand verbazen.

Wat het bbp in een provincie is zegt niks over het inkomen en de kosten.

Natuurlijk zegt het wel iets over de inkomsten, de twee hoogste noteringen in 2024, Noord-Holland en Utrecht, zijn ook de nummer 1 en 2 in hoogste gemiddelde inkomen. De relatie is niet 1-op-1 maar als je de Lijst bbp per inwoner naast de lijst met gemiddeld legt dan staan alle provincies maximaal 2 plekken lager of hoger (gebaseerd op cijfer uit 2024, maar dat zal nu niet opeens heel anders zijn)

In Nederland wordt je over het algemeen voor vergelijkbaar werk, vergelijkbaar betaalt.

Maar dan vergeet je dat niet in elke provincie een vergelijkbaar aanbod van werk is, in stedelijk gebied heb je gemiddeld meer banen met een hoog salaris.

Een docent in Den Haag moet dus ergens met een vriend een flatje delen, terwijl een docent met hetzelfde inkomen in Almelo een eigen rijtjeswoning kan krijgen. Logisch dat er dan meer geld over blijft voor zonnepanelen of (grotere) auto's, etc.

Maar dat is toch ook het punt dat ik maak, kennelijk zorgt alleen een hoog bbp per inwoner niet voor veel zonnepanelen, dan lagen de meeste in Noord-Holland en Utrecht. Ook het percentage landelijk gebied is niet lijdend, dan zouden de meeste in Drenthe en Friesland liggen. Kennelijk is juist een combinatie van een redelijk goed bbp en veel landelijk gebied het perfecte recept voor een overschot aan zonnestroom, en dan kom je op Limburg en Overijssel uit.

[Reactie gewijzigd door Zoidberg_AvG op 25 september 2026 09:39]

[Omnicron]

Niet dus. Niks subidies, Alles zelf moete ophoesten En ik woon toch in Limlandj

[MornixRS]

Hoe je het wil noemen maakt mij niet zoveel uit. Cijfermatig klopt de kop.

[Skit3000]

Of juist niet. De kosten voor 20 panelen zijn niet de kosten van 10 panelen maal twee, maar eerder 10 panelen plus 100 euro per extra paneel. De terugverdientijd is dus sneller en de kans dat een installatie is terugbetaald is dus groter. Iemand die 8 panelen heeft laten installeren op basis van maandelijkse afbetaling, moet daar straks wellicht geld op toeleggen.

[MornixRS]

Dat zijn een hoop aannames om een geval te vinden waar de kop niet klopt. Maar goed dan niet inderdaad.

[M4x]

En in Amsterdam zullen meer mensen het effect merken dan in Tubbergen

[Probydoby]

In ander nieuws, ijsjes eten vergroot de kans op verdrinkingen. Misschien toetje overslaan vanavond?

[P_Tingen]

Ja, maar niet op individueel niveau. Als ik nou tegen jou zeg dat ik in Overijssel woon en jij dan tegen mij zegt: "oh, jammer voor jou man, want jij hebt bovengemiddeld veel nadeel van het einde van het salderen".

En dat is poep, want het feit dat ik daar wel of niet woon heeft echt niks, nada, nul komma nul te maken met hoeveel nadeel ik van einde-saldering ga ondervinden. Het "onderzoek" geeft je eigenlijk een vals frame van informatie door een correlatie als causaliteit te presenteren. Of op zijn minst te suggereren dat die causaliteit er is

[Zoidberg_AvG]

Het gaat niet over feitelijk correct zijn, het gaat over het wekken van een suggestie dat er een causaal verband is terwijl dat niet zo is.

Zeggen dat de kans dat je verdrinkt groter is op dagen dat je zonnebrand crème gebruikt is waarschijnlijk ook feitelijk juist, maar daarom vind ik het nog geen goed idee om dat in de kop van een artikel te zetten zonder iets over het verband tussen deze twee (dat beide een causaal verband met lekker weer hebben) te noemen.

[curkey]

Op provincie niveau heb je er helemaal niets aan. Ik woon in een gebied waar Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Brabant en Gelderland bij elkaar komen.

Wat kan ik met die informatie? Het is veel te grofmazig.

Deze geografische indeling is de minst bruikbare. Per gemeente was iets beter geweest, maar ze hadden beter naar type huizen kunnen kijken, of demografische kenmerken.

[Sito]

Precies, maar juist dit soort koppen zorgt voor onrust in de samenleving "want hoezo betalen wij in Overijssel straks meer?1!1!!"

[phamoen]

Ja.. inderdaad. Beetje onzin dus. Ik dacht dat ze wellicht te maken kregen met andere netwerkkosten oid? Maar dit is nogal een aandachttrekkend persbericht van de commerciële partij Independer. Of ik mis iets, of Tweakers had dit niet moeten plaatsen..

[Raymond Deen]

Niet perse met meer zonnepanelen. Het gaat om de overproductie dus hoeveel je teruglevert ten opzichte van je verbruik.

[bergsegek]

water is nat

[Gorg jr.]

Nee, van water wordt je nat, maar is het niet zelf. Als iets nat is, kan het ook droog worden. Water kan niet droog zijn, dan is er geen water meer.

/pedant, irritant ventje

[Lazerus]

Van water word je niet nat. Water maakt namelijk nooit daadwerkelijk contact met je huid op moleculair niveau.

[Kalimero91]

Wat mij zo snijdt is de retoriek dat eerst iedereen maar aan de zonnepanelen moet want goed voor milieu blabla en nu opeens moeten worden diezelfde mensen de dupe van teruglevering. Het staat zo lijnrecht tegenover elkaar dat het lachwekkend is, wat voor uitleg je ook hier aan wil geven. Eerst stimuleren daarna ontwrichten. Maar alle gallige data centers die alleen gebruikt worden omdat jij het product bent geworden (cha-ching) mogen doen en laten wat ze willen, kopen stroom in voor de absolute bodemprijs en regelgeving mogen ze nagenoeg aan hun laars lappen want belangenverstrengeling/vriendjes politiek. Maar stel je voor dat je zelf in je eigen nutsvoorziening voorziet en een beetje kan bijdragen aan de "energie crisis" zodat we met z'n allen zouden kunnen genieten van een betere welstand, daar moet natuurlijk een slaatje uit worden geslagen dmv een of ander vorm van (verstopte) belasting. Waarom zou de consument niks mogen verdienen met het terugleveren van stroom en waarom een stroomnetbeheerder dit dan wel mogen? Het is absurd. Dus kom maar op met hoe je dit wil goed praten, ik kan wel een lachertje gebruiken op deze dag

[m_snel]

Al de mensen zonder panelen waren al de dupe , want die 500,- euro moet natuurlijk ergens vandaan komen. En de discussie over afschaffen loopt al tien jaar. Dan heb je die panelen natuurlijk al dik en dwars terug verdiend.

[multikoe]

De overheid heeft het installeren van zonnepanelen willen stimuleren door subsidie te verstrekken en mensen financieel voordeel te geven. Dat is een ontzettend gebruikelijke stap als de overheid iets wil: mensen kijken voornamelijk naar hun portemonnee dus als je gedrag wil sturen, dan werkt subsidie uitstekend. Zie de dubbele stroomtarieven van jaren terug, zie de subsidies op EV's, op huizenbezit. Probleem is: mensen gaan dat zien als hun "recht" en als de subsidie stopt (zoals alle subsidies als het doel bereikt is), dan vinden ze dat er iets "afgepakt" wordt. Dat is natuurlijk onzin. Je leert je kinderen fietsen door ze de eerste meters te duwen. Maar dat duwen stopt natuurlijk wel. Nu nemen electrische fietsen dat duwen over en grappig genoeg zijn het dan voornamelijk de volwassenen (ouders) die daar over klagen...

Mensen worden dus niet "de dupe" van het stoppen van de saldering. Die mensen die dat denken snappen niet waarom er subsidies zijn en hoe ze werken. Iedereen had kunnen zien aankomen dat dat geld weggeven op een gegeven moment stopt. Het is namelijk ook nog eens vreselijk oneerlijk tegenover de mensen die geen zonnepanelen kunnen plaatsen. Net zoals er ontzettend geklaagd werd over de subsidies op EV's, want ook met subsidies kon niemand een EV betalen.

[beeldbuijs]

Mee eens, behalve dat het niet ‘vreselijk oneerlijk’ is tegenover mensen zonder zonnepanelen. Het doel was niet om stroom goedkoop te maken, maar: Minder CO2-uitstoot, minder luchtvervuiling door kolencentrales, kleinere voetafdruk, etc en dat doel is bereikt, óók voor mensen zonder zonnepanelen.

Daarnaast kon en kan iedereen meedoen aan al dan niet lokale projecten waarbij geïnvesteerd werd in zonnepanelen, al vanaf een klein bedrag. Zonder al die zonnepanelen zou stroom duurder zijn, want minder aanbod. Dan zou alles nog gewoon uit fossiel moeten komen. Je kunt aan de benzineprijs zien hoe dat uitpakt.

Zo’n 22% van onze stroom werd vorig jaar opgewekt door zonnepanelen. Samen met windenergie is het zelfs de helft. Ja, met name het overstappen van het ene op het andere systeem kost geld, maar daar krijgen we ook iets voor terug. Op lange termijn is groene energie niet per se goedkoper voor de burger, maar ook niet duurder en wel schoner en gezonder.

[multikoe]

Hou er wel rekening mee dat alleen mensen met een eigen dak zonnepanelen kunnen aanschaffen. Iedereen in een huurhuis of flat moet afwachten wat de eigenaar doet en zij profiteren ook dan nog niet volledig. Dat bedoelde ik met oneerlijk. Mensen met zonnepanelen hebben vanaf het moment van aanschaf een lagere energierekening (èn helpen het klimaat).

Dat is op het niveau van het huishouden. Dat grote projecten goedkoop zonneenergie opwekken heeft zijn weerslag op de energieprijs en daar profiteert iedereen weer van. En ook hier geldt: de prijs van energie is de afgelopen jaren niet echt gezakt, maar was zonder zonne- en windenergie waarschijnlijk veel meer gestegen.

De belofte van de technologie is natuurlijk dat het opwekken goedkoper gaat worden. Wind- en zonne-energie is nu al goedkoper dan energie opgewekt met kernenergie of fossiele brandstoffen.

En je hebt natuurlijk gelijk: het doel was het omlaag brengen van de CO2-uitstoot, maar het oneerlijke zit hem er in dat een bepaalde groep mensen daar ook financieel (soms behoorlijk) van profiteerde.

[beeldbuijs]

Het oorspronkelijke plan was dan ook, dat de salderingsregeling jaren eerder zou stoppen, net lang genoeg om de meeste burgers de kans te geven de investering terug te laten verdienen, maar de ‘groenere’ partijen wisten dat keer op keer uit te stellen als onderdeel van de formatie-onderhandelingen. Uiteindelijk lag er een tussenvorm, waarbij de saldering in een jaar of drie zou worden afgebouwd, maar ook die werd uitgesteld.

Overigens kon iedereen, ook met een huurhuis, geld steken in diverse commerciële constructies waarbij een vergelijkbaar, interessant rendement te halen was.

[beeldbuijs]

Het gaat niet over goedpraten. Als lid van de samenleving betaal je mee aan de gezamenlijke kosten, zoals ambtenarij, wegen, leger, educatie en zorg. Energie gebruiken we allemaal en de mensen met de diepere zakken vaak meer, dus op zich is dat niet zo’n gekke keuze.

We gebruiken nog maar half zoveel gas als in de jaren tachtig. Toch betalen we nu niet half zoveel voor dat gas. Dat komt met name doordat de energieheffing verhoogd is. Zo zal het ook gaan met stroom: Als mensen straks vanwege het binnenkort in te voeren capaciteitstarief massaal hardware aanschaffen die het piekverbruik netjes afvlakken en de belastinginkomsten daardoor tegenvallen, gaat dat tarief gewoon weer een tandje omhoog. Zijn we heel goed bezig qua stroomverbruik maar schieten we er financieel alsnog weinig mee op.

[ethrellik]

Dan gaan mensen toch massaal over op Zero-Export (zonder batterij) als er alleen kosten aan verbonden zijn met teruglevering?

[daanb14]

Precies wat we hier ook gaan doen. Real time de prijs bijhouden. Is die negatief en kunnen we niet genoeg gebruiken, dan wordt de omvormer teruggeschroefd.

[Omegium]

En dat is prima. Als je prijs negatief is, dan is stroom afval want mensen zijn bereid te betalen om er vanaf te komen. Dus produceer maar niet.

[ApexAlpha]

Dat is niet alleen prima, dat is de bedoeling!

[GoodNamesRGone]

Hier nog zo een:

- Is de stroomprijs ZONDER energiebelasting 0 ct dan dim ik de omvormer terug tot aan het gebruik in huis.

- Is de stroomprijs MET energiebelasting 0ct dan gaat de omvormer uit.

Dit doe ik overigens nu al omdat ik op jaarbasis een overschot heb aan opwek. Om hier een beetje grip op te houden activeer ik 'nul op de meter' nog zelf, volgend jaar zal ik ook dat automatiseren.

[Robtimus]

Ik heb pas geleden een nieuw contract moeten afsluiten wat al duidelijk rekening houdt met de situatie van na 1 januari. Daarin krijg ik nog steeds net iets meer terug dan dat ik betaal aan terugleverboete. Het kost me dus nog steeds onder de streep niets als ik teruglever, het is alleen wel voordeliger om het zelf te verbruiken en niet terug te leveren. Dan krijg ik niet een habbekrats voor mijn stroom maar bespaar ik 20+ cent per kWh.

[MikeyMan]

Ben nog steeds benieuwd hoe de electrciteitsmarkt zich gaat aanpassen op deze wijziging. Voorlopig lijkt er nog weinig te schuiven, maar dat verandert wellicht volgend jaar.

[telenut]

wacht maar tot ze zoals in België een capaciteitstarief invoeren...

[tv_nerd]

Een watnou?

edit:
@Empathies en @japie06 en ik dacht dat we het hier (buiten de Benelux, ergens in het oosten van Europa) slecht hadden qua terugleveren en kosten voor netbeheer. Dit klinkt tandje erger, hoop dat ze het hier niet snel gaan overnemen.
Wij hebben een batterij genomen, anders kan het niet uit om zonnepanelen te plaatsen hier.

[Reactie gewijzigd door tv_nerd op 24 september 2026 14:02]

[Empathies]

Capaciteitstarief: Eigenlijk een belasting die wordt berekend op piek-verbruik.

Elke dag wordt opgesplitst in secties van 15 minuten. Op het einde van de maand wordt gekeken naar welke sectie het hoogste verbruik had. Op basis van deze waarde wordt de Verbruikspiek berekend.

Dat is het vermogen waarop de belasting berekend wordt.

Het miserabele hieraan is: Het kan zijn dat je continue zeer zuinig leeft (qua energieverbruik), maar 1 sectie van een kwartier (op een volledige maand) kan die belasting radicaal doen stijgen.

[Reactie gewijzigd door Empathies op 24 september 2026 13:55]

[Admiral Freebee]

Het is zelfs nog iets ingewikkelder dan dat. Het hoogste gemiddelde verbruik per kwartierperiode wordt inderdaad genoteerd als de verbruikspiek voor die maand. Maar het tarief dat je betaalt wordt dan weer berekend op het gemiddelde van de afgelopen 12 maandpieken.

De minimum maandpiek is 2,5kW. Dat is natuurlijk zeer laag. De meeste gezinnen gaan hier boven. Gezinnen met een analoge meter betalen een forfait dat vastgelegd is op 2,5kW want daar kan het niet gemeten worden.

Het uiteindelijke doel is om mensen aan te moedigen van hun verbruik te spreiden over de dag. Tegelijkertijd maakt het mensen huiverig tegenover investeren in elektrificatie van hun vervoer en verwarming.

Zelf heb ik een laadpaal die ik nooit sneller dan 4kW laat laden en heb ik in HA regels ingesteld om het laden te pauzeren als er daarboven veel elektriciteit verbruikt wordt. Want één keer per maand de oven en het fornuis aanzetten terwijl de auto laadt kan leiden tot een hoge maandpiek waar je de gevolgen dus nog een jaar van meesleept in het capaciteitstarief. En dat voelt wel erg oneerlijk aan.

[Arfman]

Handig /s

Niet alleen verplicht je mensen dan om extreem op hun verbruik te letten, je straft ze ook nog eens buitenpropportioneel als het toch wel gebeurt. Draait je wasmachine en bak je wat broodjes af in je oven? Straight to hell with you.

Ook fijn dat mijn EV dan maar met een paar kW mag laden, kan hij de hele nacht/dag aan de lader staan met gigantische laadverliezen tot gevolg. Top idee /s

[Tozz]

En belangrijker nog.. op grote schaal maakt het geen ene fuck uit of je nou je auto 10 uur lang met 4 kW aan het laden bent of 3 uur met 10 kW.

Het enige wat relevant is is het tijdstip waarop je dat doet. Capaciteitstarief is daarom een slecht idee en is gewoon een verkapte prijsverhoging van het vastrecht.

[Zeerob]

En belangrijker nog.. op grote schaal maakt het geen ene fuck uit of je nou je auto 10 uur lang met 4 kW aan het laden bent of 3 uur met 10 kW.

Het enige wat relevant is is het tijdstip waarop je dat doet. Capaciteitstarief is daarom een slecht idee en is gewoon een verkapte prijsverhoging van het vastrecht.

Afgezien van het feit dat 10 x 4 ongelijk is aan 3 x 10, ga je voorbij aan het feit dat hoge piekbelastingen het netwerk veel meer belasten dan gelijkmatigere belastingen. Juist het netwerk is tegenwoordig vaak een bottleneck.

[Mattias.Campe]

Het enige wat relevant is is het tijdstip waarop je dat doet. Capaciteitstarief is daarom een slecht idee en is gewoon een verkapte prijsverhoging van het vastrecht.

Maar hoe zie je dat dan? Stel dat ze zeggen "Vanaf 21 uur is er meer capaciteit op het net" en iedereen laat zijn e-auto, e-boiler, ... dan op klokslag 21 uur aan vol vermogen laden. Dan is er toch een gevaar dat de avondpiek gewoon opschuift? Is het niet beter dan je dan bv. de e-auto rustig laat laden, zodat je tegen de ochtend voldoende bereik hebt?

Merk op dat het Vlaamse capaciteitstarief een tax shift is, geen prijsverhoging. Als je je aanpast kan je minder betalen, als je niet aan verbruik spreiden doet, dan betaal je meer. De inkomsten (m.u.v. indexatie) voor een distributienetbeheerder zijn AFAIK niet mega gestegen doordat er nu een captar is.

[Rogers]

Zou graag zien dat het levens eens wat simpeler werdt ipv weer de volgende over-complexe regeling.

Ik zie bij mijn ouders dat ze al moeite hebben het oude systeem te begrijpen. Moet straks wetenschappelijk opgeleid zijn om je energierekening te managen

[Reactie gewijzigd door Rogers op 24 september 2026 14:31]

[Blokker_1999]

Forfait voor analoge meters zit op 3,5kW meen ik mij te herinneren. Maar zonnepaneelbezitters met een analoge meter betalen daarnaast ook nog een prosumententarrief. Dit vervalt op het moment de digitale teller geplaatst is.

Na installatie van die digitale meter was mijn volgende stap een thuisbatterij. Die staat er nu, en nu kan ik dus ook gewoon aan peak shaving doen. Als ik met de feestdagen dus een 's avonds en de friteuse en de steengrill tesamen op zet, zal ik nog altijd geen 2,5kW piek vermogen hebben dankzij die batterij. En in deze zonnige maanden komt mijn verbruikspiek zelfs niet boven de 0,5kW uit. En dat alleen al helpt ook om eenmalige pieken elders in het jaar op te vangen. Want een maand onder de 2,5kW die als minimum geldt gaat men niet verhogen naar 2,5kW. Enkel als je jaargemiddelde lager is zal dit automagisch verhoogd worden.

De EV laad ik dan weer op met slechts 1,7kW. En als ik binnen enkele jaren een warmtepomp ga plaatsen, dan zal de batterij ook daar helpen om onder die 2,5kW te blijven.

[StGermain]

Hartje winter helpt die batterij dan weer niet en ga je enorme pieken hebben met de warmtepomp. Ik zit in dezelfde situatie.

[Olaf van der Spek]

Hartje winter helpt die batterij dan weer niet en ga je enorme pieken hebben met de warmtepomp. Ik zit in dezelfde situatie.

Welke situatie precies? Welke pieken zie je met welke WP?

[StGermain]

Situatie dat de zonnepanelen te weinig opleveren om de warmtepomp te laten draaien in de winter. Ik heb geen dynamisch contract.

[Olaf van der Spek]

Situatie dat de zonnepanelen te weinig opleveren om de warmtepomp te laten draaien in de winter. Ik heb geen dynamisch contract.

Welke enorme pieken heb je het dan over?
De variabele nettarieven zijn iets anders dan dynamische contracten.

[StGermain]

Ik heb het over de maandpiek. Als de warmtepomp een kwartiertje 8KW staat te stampen en de batterij is leeg kan je dokken.

Dit is hoe het systeem in België werkt:

Heb je een digitale meter? Dan meet de netbeheerder je verbruik per kwartier. Het capaciteitstarief wordt berekend op basis van de hoogste kwartierpiek van je elektriciteitsverbruik in een maand. 

Wat is de hoogste (kwartier)piek? Dat is de hoogste gemiddelde hoeveelheid elektriciteit die je in 15 minuten hebt afgenomen van het net. De hoogste piek wordt uitgedrukt in kilowatt (kW). Een typisch moment voor de hoogste piek is wanneer je veel zware apparaten tegelijkertijd aanzet.

Dit speelt een rol in de berekening:

• Maandpiek: De netbeheerder meet elke 15 minuten je verbruik. Hij gebruikt de hoogste kwartierpiek in die maand om je capaciteitstarief te bepalen. De kwartierpiek (in kW) is je gemiddeld verbruik in die 15 minuten. 
  Wanneer we spreken over de maandpiek, dan gaat het eigenlijk over de hoogste kwartierpiek. De kosten voor het capaciteitstarief worden berekend op basis van je maandpiek.
• Kosten per kilowatt: Wat betaal je per kilowatt (kW) voor het capaciteitstarief? 
  Voor 2026 is de gemiddelde kostprijs voor 1 kW:
  • op jaarbasis ongeveer 53,39 euro (excl. btw);
  • op maandbasis is dat 4,45 euro (excl. btw). 
  Dat bedrag kan verschillen per netbeheerder.
• Minimum bijdrage: Iedereen betaalt een minimumbijdrage. Die bijdrage komt overeen met een piek van 2,5 kW. Zelfs als je hoogste piek lager is. Zo draagt iedereen bij aan de kosten voor de aanleg en het onderhoud van het elektriciteitsnet, want het elektriciteitsnet ligt er voor iedereen.
• Spreiding van je verbruik: Door ’zware verbruikers’ (elektrische auto, warmtepomp,…) te spreiden in de tijd, kan je verbruikspieken vermijden. Zijn er toestellen waarvan het niet uitmaakt wanneer ze werken (vaatwasmachine, droogkast,…)? Schakel ze op een ander moment in. Door je verbruik te spreiden, kan je het capaciteitstarief verlagen.

[Olaf van der Spek]

Ik heb het over de maandpiek. Als de warmtepomp een kwartiertje 8KW staat te stampen en de batterij is leeg kan je dokken.

Dit is hoe het systeem in België werkt:

Het voorstel is om het in NL wel fatsoenlijk te implementeren, waardoor zo'n maandpiek niet relevant is.
En welke WP heb je, dat ie 8 kW elektrisch trekt? Woon je in een mansion?

[Royale de Luxe]

Jawel hoor want die laad je op de momenten op waar het verbruik het laagste is en zet je dan in om op de piek momenten te helpen te overbruggen.

Ze pushen de mensen op deze manier naar slimme thuisbatterijen en dynamische contracten.

[Blokker_1999]

Waarom zou de batterij niet helpen in de wintermaanden? Het klopt dat je weinig aan de zonnepanelen hebt, maar je warmtepomp draait geen 24/7. Op de momenten dat die niet draait kan je bijv. je batterij laden terwijl die batterij net gaat ontladen en aan peak shaving doet wanneer de warmtepomp wel aan springt. Op die manier is het perfect mogelijk om, ook met een warmtepomp, je verbruik onder het gemiddelde van 2,5kW te houden.

[mjtdevries]

Dus dan ga je je batterij laden met netstroom?

Dan gaat de levensduur van die batterij drastisch omlaag en is ie niet rendabel meer.

[HanBeert]

Als ze dat invoeren weet ik zeker dat ik op benzine blijf rijden.

[Mattias.Campe]

I.v.m. "Gezinnen met een analoge meter betalen een forfait dat vastgelegd is op 2,5kW want daar kan het niet gemeten worden." maar AFAIK hebben ze wel een hoger tarief op het kWh-deel van de nettarieven dan diegene die een digitale meter hebben. Je kan dus niet zomaar zeggen dat die met een analoge meter beter af zijn. Als je bv. je auto thuis laadt, dan ben je wellicht beter af met een digitale meter... toch als je het verbruik spreidt.

"Het uiteindelijke doel is om mensen aan te moedigen van hun verbruik te spreiden over de dag. Tegelijkertijd maakt het mensen huiverig tegenover investeren in elektrificatie van hun vervoer en verwarming." --> dat klopt, maar toch vind ik het goed dat er nu al een systeem is ontworpen dat je aanzet om verbruik te spreiden (bv. het laden van een auto).

[japie06]

Als je gemiddeld boven een bepaalde capaciteit uitkomt (volgens mij kijken naar 15 minuten aaneengesloten) betaal je meer.

Dus jij zet je 2,5 KW oven aan voor een half uur, daarmee kom je boven de grens (bijvoorbeeld 3KW, en in dit voorbeeld heb je 0,5KW sluipverbruik). Dan betaal je meer omdat je capaciteitsafname groter is.

België heeft dat redelijk ingewikkeld opgezet, de voorstellen die er voor Nederland liggen zijn gewoon, extra een vast bedrag tussen 16u en 20u. Dus dan betaal je bijvoorbeeld 5 of 10ct meer per kWh in die periode.

[peewee.]

Ook lekker. Gasfornuis had ik weggedaan, want: gas, dan krijg je nu dus als beloning een toeslag op inductiekoken?

[japie06]

Nou de gasprijs is inmiddels €1,70 voor een kuub. Dan heb ik liever all-electric.

[arjankoole]

Nou de gasprijs is inmiddels €1,70 voor een kuub. Dan heb ik liever all-electric.

Dat. Als ik kijk naar mijn gebruik toen ik nog gas had, zou ik dan op 1870 euro uitkomen, en dan nog wat vastrecht e.d. er boven op. afgelopen jaar was mijn energie rekening 83% lager dan toen ik nog gas had.

Dat gaat met het verdwijnen van salderen wel wat veranderen, maar niet extreem veel meer worden.

[Mijzelf]

Maar 1 kuub gas bevat wel ongeveer 10kWh. Ik denk niet dat je dat voor dezelfde prijs in electriciteit krijgt.

[Zoidberg_AvG]

Maar inductie is veel efficiënter dan gas, dus die 10kWh kun je niet 1-op-1 vergelijken met 10 kWh stroom die je voor inductie gebruikt.

https://energiekenner.nl/...ktrisch-koken-vs-gas-2026

Onder aan de streep is inductie iets goedkoper, veel sneller en de plaat is makkelijker schoon te maken.

[Señor Sjon]

Ik weet niet of je de tabellen hebt gezien, maar de nettarieven worden ook nog eens ver gedifferentieerd als de plannen doorgaan. Kom je aan met je goede gedrag en je warmtepomp.

Hier een voorbeeld met tabellen met 4 prijsmomenten/dag afhankelijk van seizoen: https://www.hier.nu/slim-...en-vanaf-2029-hoe-zit-dat

[Olaf van der Spek]

Kom je aan met je goede gedrag en je warmtepomp.

Terug naar gas dan maar?
Zo erg zijn die variabele nettarieven toch niet?

[Señor Sjon]

Nettarieven zijn in 5 jaar grofweg verdubbeld. Dus die variatie kan nog eens best vervelend worden. Maar je wordt gedwongen je hier ook weer druk over te maken wil je niet leeglopen op energie.

[Olaf van der Spek]

Maar je wordt gedwongen je hier ook weer druk over te maken wil je niet leeglopen op energie.

We kunnen ook gewoon maximaal het net verzwaren maar dan gaan mensen weer klagen over de kosten..
Aan een beetje nadenken valt niet te ontkomen.

[Pendora]

Leuk dat ook koken straks in het duurste tarief gaat zitten.

[bapemania]

Voor de Nederlanders hier die het net als ik niet kennen, wat is het? En je zegt "wacht maar..." is het iets dat in NL gaat komen?

[telenut]

Staat hierboven uitgelegd, blijkbaar gaan ze in NL enkel per dag meer rekenen tijdens piekeruren. Een veel logischere manier dus :-)

[Olaf van der Spek]

wacht maar tot ze zoals in België een capaciteitstarief invoeren...

In 2029 krijgen we variabele nettarieven. Een soort capaciteitstarief, maar dan fatsoenlijk geimplementeerd.

[!null]

Er is al veel gebeurd. Grote zonneparken en windmolens worden al uitgezet bij negatieve prijzen, waardoor het vaak rond de 0 a 1 of 2 cent zit.
Die prijzen zullen wel veranderen als mensen het massaal opslaan, maar er gaan dan ook weer meer grote zonneparken en windmolens aan blijven (niet worden uitgezet)

[joker1977]

Mensen gaat het niet massaal opslaan. De meeste mensen die "klagen" zijn niet bereid om nogmaals duizenden euro's uit te geven voor opslag, tenzij het financieel heel snel terugverdiend kan worden.

Dat kan in de meeste gevallen simpelweg niet. Je moet al een heel specifiek gebruikspatroon hebben waar dat een optie is.

[targaryanwolf]

ik heb 10kwh aan opslag inmiddels hangen, heb 'm puur genomen om minder afhankelijk te worden van het stroomnet en de wet en regelgeving daaromheen. In 2027 komt de wereld er anders uit te zien en ik verwacht dan een run op thuisbatterijen.

Ik heb dan wel een dynamisch energiecontract.

[Willemonl]

Maar je vergeet dat je (als je de stroom uit het net haalt) je een krappe 20% omzettingsverlies hebt. Dus je haalt 11 binnen om 10 te laden en 9 te gebruiken. Dus daar gaat al een groot stuk van je marge

[Olaf van der Spek]

Yep, bij voorkeur vullen met PV dus.

[Royale de Luxe]

Kan wel zijn maar een batterij koop je niet om op 1 jaar af te schrijven, doe je trouwens ook niet met zonnepanelen. Zonnepanelen en batterij kunnen gemakkelijk 20 jaar mee. Dan heb je daar al winst uitgehaald.

[mjtdevries]

Zonnepanelen gaan inderdaad 20 jaar mee. Zo'n batterij niet. Dat is heel erg afhankelijk van het gebruik en als je 'm bv gaat gebruiken om dagelijkse goedkoop in te kopen en dan de batterij te gebruiken als de prijzen hoog zijn, dan is de levensduur drastisch minder. Dan haal je de 10 jaar niet eens.

[targaryanwolf]

Enphase AI profiel regelt dat allemaal vanzelf, hoef ik mij gelukkig niet druk om te maken.

[Olaf van der Spek]

Dat kan in de meeste gevallen simpelweg niet.

Nog niet, maar batterijen blijven goedkoper worden en stroom duurder..

[Verwijderd]

Ja inderdaad wordt interessant. Verder speelt ook nog de hogere vraag door de energietransisitie en datacenters. Ik ben benieuwd hoe het nieuwe evenwicht zich instelt. Vermoedelijk gaat er steeds meer arbitrage plaatsvinden waardoor partijen die genoeg hebben aan fracties van centen marge bovenaan de voedselketen komen te staan.

[Rogers]

De energiemaatschappijen zullen de winst vast niet in eigen zak steken toch

[Luchtbakker]

Ik hoor het straks nog wel als we allemaal massaal accu's gaan aanschaffen en we niets meer terug gaan leveren. Dit gaat zeker weten gezeik en kritiek opleveren vanuit de energiemaatschappijen die ineens geen overschotten meer terug krijgen. Uiteindelijk draait alles om geld.

[Reactie gewijzigd door Luchtbakker op 24 september 2026 13:48]

[Aalard99]

Waarom zou dat gezeik gaan opleveren? Prima oplossing toch om de overschotten direct op te slaan in accu's zodat het grid hiermee ontlast zou worden? Er hoeft in de avond minder energie geproduceerd te worden omdat we dan een reserve in huis hebben opgebouwd. Ik zie het probleem niet, misschien mis ik iets?

[RobertMe]

Er zijn ook voldoende huishoudens zonder zonnepanelen. Mijn buren zonder PV kunnen as we speak mijn opgewekte stroom verbruiken, en de energieleverancier hoeft daar niks voor te doen. Als ik nu voor "0 op de meter" ga en niet teruglever moet bij wijze van een kolencentrale extra stroom opwekken zodat mijn buren toch stroom krijgen.

Andersom zul je dan wel zien dat er 's avonds minder stroom wordt afgenomen (van al die met PV + opgeladen accu), waardoor 's avonds die kolencentrale minder hard hoeft te werken.

Het massaal plaatsen van accu's in combinatie met 0 op de meter kan er dus voor zorgen dat er juist overdag veel meer vraag naar stroom van de energieleverancies is / meer opgewekt moet worden door centrales (doordat er niet meer wordt teruggeleverd uit private installaties), terwijl de vraag in de avond / nacht veel lager wordt. Wat er dus ook toe zou kunnen leiden dat er juist meer centrales nodig zijn, om de vraag van overdag bij te houden, terwijl ze 's nachts "uit" staan.

[Olaf van der Spek]

Wat er dus ook toe zou kunnen leiden dat er juist meer centrales nodig zijn, om de vraag van overdag bij te houden, terwijl ze 's nachts "uit" staan.

Dat klinkt niet logisch, denk er nog eens over na..
De markt lost dit zelf op met dynamische prijzen. Als er structureel meer vraag komt overdag, kunnen we gewoon PV bijleggen bijvoorbeeld.

[GeroldM]

Nee, het zal eerder zo zijn dat de huidige centrales veel gelijkmatiger zullen worden belast over de gehele dag. Dat is ook de bedoeling, want dat verhoogt de efficientie van centrales en veroorzaakt dus minder pieken en dalen in het elektrische grid.

Er is in elk grid altijd 1 regel: op elk moment en welke aansluiting dan ook, er is precies genoeg energie om te leveren wat er gevraagd word. Nooit meer of minder.

Met gelijkmatige belasting is het niet zo heel moeilijk om aan die regel te voldoen. Met pieken en dalen in het grid, dan krijg je de ellende die je nu ziet.

Als er dus veel (slimmere) thuisbatterijen in een omgeving zijn geplaatst, dan scheelt dat heel veel aan verbruikspieken op dat deel van het grid. Verzwaring is dan niet, of in ieder geval minder snel nodig. En de mensen in die omgeving kunnen dan vrij ongestoord hun gang gaan met hun (ingesleten) verbruikspatronen.

[sys64738]

Dit dus. Ze kunnen wel doen alsof je stroom waardeloos is als de zon schijnt. Maar als iedereen straks stopt met terugleveren, hebben ze een leuke uitdaging ineens.

Voor 0,2 cent ga ik ook niet meer terugleveren. Accu, auto en eigen verbruik en daarna gaan de panelen netjes uit.

Maar goed. Die hele salderingsregeling was een gedrocht natuurlijk. Oneerlijk en onhoudbaar. Ze hadden hem bv moeten maximeren op 5 jaar per huishouden. Of de ooit bedachte afbouw regeling in stand moeten houden.

[Reactie gewijzigd door sys64738 op 24 september 2026 14:00]

[3ym]

We kunnen niet stoppen met met terugleveren en dit weten ze donders goed. Met een thuisbatterij kan je enkel eigen gebruik stimuleren om minder terug te leveren, maar als batterij vol is gaat overschot toch weer de net in.

[aadje93]

Onze toekomstige omvormer kan gewoon netjes reguleren en kan ik dus zo op 0 teruglevering regelen ....

[3ym]

Mooi dat nieuwe omvormers dit kunnen, maar je gaat niet jouw goed werkende omvormer vervangen om 0 teruglevering, tenzij ze volgend weer wat nieuws verzinnen, zoals mensen laten betalen voor teruggeleverde stroom, want belasting op energienet)

[RobertMe]

Mooi dat nieuwe omvormers dit kunnen

Niet alleen nieuwe. Mijn SolarEdge hangt al ~10 jaar en kan dit dus ook. Grotere kans dat die Goodwe die je zelf hebt dan een uitzondering is dat die dit niet kan. Óf je weet niet dat die het kan, óf er is een software update voor nodig. Want ik persoonlijk heb niet het idee dat SolarEdge een uitzondering is in het hebben van deze feature.

[MSalters]

Nee, maar je kunt wel een batterij kopen die datzelfde bereikt. Die moet dan wel je hele zonnestroom kunnen gebruiken om op te laden. Een klein stekkerbatterijtje kan het niet. En je batterij moet wel een stuursignaal snappen (netto teruglevering) om die op 0 te reguleren.

[3ym]

heb al een solix max ac in de schuur staan

[Awesomo4k]

Zou wel een mooie actie zijn... ipv 2000 kWh terug leveren en er 20 euro voor krijgen... allemaal terug levering tegenhouden. Kijken we op die manier of het terug leveren iets waard is voor ze of niet...

We zullen er waarschijnlijk toch zelf de dupe van worden(lees: betalen).

[Arfman]

Wacht maar tot ik de optie tot terugleveren uitzet in mijn omvormer

[aadje93]

Phoe die 4kw zal wat uitmaken 😂😂

[RobertMe]

Je kunt een omvormer prima laten afschalen. Ik kan als ik wil met bv Home Assistant prima voor een 0 op de meter zorgen door een limiet op de opwek te zetten. Kan in mijn geval, met een SolarEdge omvormer, met een procentuele limiet op basis van de PV grote. Dus mijn 3kW omvormer levert op 100% maximaal 3kW. Zet ik hem op 50% komt er ook maximaal 1,5kW uit, ook als er meer zon/stroom beschikbaar is. Geen idee hoe dat verder geregeld wordt. Er zit vast geen dikke weerstand / verwarmingselement in om het extra opwek "af te fikken" .

[3ym]

Mijn Goodwe kan ik enkel de werksschakkelaar of B16 in de meterkast van uitzetten, en dit ga ik ook doen als terugleveren geld gaat kosten)

[Olaf van der Spek]

Welk model? Kan ik me bijna niet voorstellen, en die werkschakelaar onder load uitzetten is ook geen fijn idee.

[3ym]

GW3000-XS, las dat het kan met homekit, maar zover ben ik er nog niet.

[aadje93]

Er zit geen weerstand in, gewoon je verbruik verminderen. Een gedimde gloeilamp gaat toch ook niet de dimmer verhitten met de niet gebruikte energie?

[watercoolertje]

Dat kan wel degelijk, oudere omvormers kunnen dat meestal niet maar nieuwere meestal wel. Die communiceert dan met een P1 meter en houdt netjes bij hoeveel stroom die moet opwekken. De rest van de zonneenergie laat ie dan gewoon verloren gaan, net als mensen zonder panelen alle zonneenergie verloren laten gaan

[Mijzelf]

Dit dus. Ze kunnen wel doen alsof je stroom waardeloos is als de zon schijnt. Maar als iedereen straks stopt met terugleveren, hebben ze een leuke uitdaging ineens.

Voor 0,2 cent ga ik ook niet meer terugleveren.

Als ze inderdaad een uitdaging hebben, dan stijgt de terugleververgoeding. Vraag en aanbod, weet je wel.

[japie06]

De energiemaatschappijen hebben die overschotten helemaal niet nodig. Ik denk dat zij ook de salderingsregeling liever kwijt dan rijk zijn. Naast een enorm ingewikkelde administratie, leveren die teruggeleverde kilowatturen ook steeds minder op. De 'terugleverkosten' zijn waren een creatief lapmiddel om de lage waarde van de teruggeleverde energie bij de zonnepaneeleigenaren zelf weer op te halen. Je zou die kosten ook gewoon kunnen uitsmeren over al je klanten, maar de meeste hebben daar niet voor gekozen.

[dangerousp]

Klopt, het daardwerkelijke effect is veel kleiner. Ik krijg netto al bijna niets voor de stroom die ik teruglever, door de terugleverkosten. Die gaan er volgend jaar af en dan krijg ik nog een cent per kWh. Netto bijna geen verschil

[watercoolertje]

Dit is precies wat ik ga doen, geen kwh terug leveren en enkel voor mezelf stroom opwekken. Solidariteit werkt 2 kanten op namelijk, naast het salderen (kost iedereen geld) drukken de zonnepanelen de prijs voor iedereen in Nederland omlaag (scheelt iedereen geld)!

Dynamisch contract hoef ik niet zolang het niet moet, is vast rendabeler, maar ik wil zekerheid dus dat is uitgesloten voor mij.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 24 september 2026 14:38]

[MSalters]

Wat moeten die energiemaatschappijen met die elektriciteit tegen negatieve prijzen? Die zijn al lang blij dat ze jouw energie niet met verlies hoeven te dumpen.

Die honderden euro's waar het artikel over gaat zijn verliezen die van de energiemaatschappijen naar gebruikers verschuiven. En met batterijen worden die verliezen daadwerkelijk geëlimineerd.

[roelboel]

Waar gaat dit extra geld heen? Volledig naar de overheid, en is het dus een extra belasting (of einde van een subsidie zo je wilt)?

[batteries4ever]

In principe zou het lagere kosten voor alle electriciteitsgebruikers (zonder PV) moeten betekenen, maar gestegen gasprijzen e.d. zullen dat meer dan opslokken, zodat je stroom toch duurder wordt...

[japie06]

Het is inderdaad een einde van de subsidie. De overheid loopt energiebelasting en BTW mis over de gesaldeerde kilowatturen. Die moeten zonnepanelen bezitters nu wel gaan betalen.

[krakendmodem]

Deze huishoudens zullen voornamelijk in de winter weer meer stroom van het net aftrekken voor de volle prijs (dus de kale stroomprijs + belastingen). Dus ja, de overheid zal ook weer iets meer belastinginkomensten binnenkrijgen en de energieleverancier zal iets meer stroom verkopen voor de volle prijs ipv deze te salderen met de stroom die je in de zomer hebt opgewekt. Komt er dus op neer dat deze zonne-paneel eigenaren in de winter hetzelfde gaan betalen als huishoudens zonder deze panelen. (iets van 28 cent per kwh bij vast contract op dit moment.)

De stroom die je in 2027 teruglevert aan het net (dus verkoopt aan de energieleverancier) is op dat moment weinig waard, je krijgt er een paar cent voor.

Door de salderingsregeling werd er soms zoveel panelen neergelegd zodat er in de zomer maximaal opwek was en vervolgens in de winter weer gratis van het net werd getrokken, op een moment dat de energieleverancier die energie duur moet inkopen en dus verliest maakt op die kwh stroom. Dat probleem is dus straks opgelost, doordat mensen weer gaan betalen voor de elektriciteit die wordt afgenomen.

[sympa]

Je kan het ook zo zien: de energieleverancier kocht in de zomer ook duur in. Namelijk tegen salderingstarief. Dat hebben ze "opgelost" met de terugleverkosten.

In het oorspronkelijke plan voor de afbouw van saldering stond iets over "redelijke vergoeding" die altijd gegeven zou moeten worden. Maar ik denk niet dat we dat terug zullen zien. Maar dat het aan de markt wordt overgelaten.

[Aalard99]

Inderdaad het einde van een 'subsidie', het kost nu gewoon geld wat ergens vandaag moet komen en als je hier reëel naar kijkt is de salderingsregeling niet echt eerlijk. Ja ik heb ook zonnepanelen en wordt hierdoor geraakt maar als ik hier met een afstandje naar kijk is dit een hele logische keuze. Net als het afschaffen van de hypotheekrente aftrek, maar goed dat is off-topic :-)

[hanev001]

Nee, geen extra belasting. Het is het niet meer toepassing van een belasting vrijstelling door verrekening van afname en teruglevering.

[mcmd]

Als je naar het totale plaatje kijkt, waarbij ontzettend veel geinvesteerd moet worden in de komende vele jaren, dan is er geen extra geld. Eerder een tekort van geld.

[Whisper380]

Door de afschaf van de salderingsregeling worden de normale burgers die een voordeeltje hadden weer geraakt.
De reden snap ik, maar dan hadden ze het beter sinds het begin af aan zo moeten doen, nu ben je blij gemaakt met een zieke mus die ze een langzame dood hebben laten sterven.

Mensen die bijvoorbeeld in een huurhuis zitten hebben ook vaak geen mogelijkheid om de zonnepanelen uit te zetten, een thuisbatterij is bij veel woningbouw verenigingen niet toegestaan. Dus die mensen worden ook daardoor nog dubbel geraakt naast de stijgende prijzen.

Dus afhankelijk van de situatie is het zeker. Dat er onderzoek gedaan is, is goed. Maar denk dat ze ook eens met een landelijk plan/advies mogen komen voor verhuurders en woningbouwverenigingen. Alles op de gewone burger aan laten komen gaat hem in ieder geval niet worden.

Begin 2027 zullen we het zeker gaan weten, maar het kan zeker geen kwaad om verder te verdiepen in deze materie. Ook bij de overheid en andere coöperaties die er voor de burger zouden moeten zijn.

[MrAngry]

Er is echt nul reden om je zonnepanelen uit te zetten.

[Aalard99]

Enige reden zou zijn als je een dynamisch contract hebt en er negatieve prijzen zijn, dan zou het beter zijn om niets terug te leveren want dat kost geld. Als is dit maar een enkele keer voorgekomen voor een paar uur de afgelopen jaren, dus je moet afvragen hoeveel je dan bespaart om je panelen uit te zetten.

[Martijn.C.V]

Twee puntjes:

1. Het is altijd duidelijk geweest dat de salderingsregel zou verdwijnen. Er was gehannis over wanneer, maar nooit twijfel dat het zou gebeuren. Zonde als mensen dit over het hoofd gezien hebben, maar dit was niet geheim ofzo
2. Zonnepanelen uitzetten is vaak helemaal niet nodig. Er is een hardnekkig fabeltje ontstaan waardoor mensen ze ze maar weghalen ofzo. Het is in de basis heel simpel: Je maakt geen verlies, je maakt minder winst. Die 100eu die je straks meer moet betalen was eerst winst, je kreeg extra veel. Maar het is niet dat je straks moet betalen om zonnepanelen te hebben. En ZEKER niet in een rijtjeshuis ofzo.*

_{*Let wel: Ik ga hier wel uit van dat je een vast contract hebt ofzo. Als je een contract hebt met bijvoorbeeld een kwartierprijs, en die kan negatief zijn, dan wil je op die momenten niet terugleveren nee. Maar als je zo'n contract hebt met je energieleverancier, dan ben je waarschijnlijk al meer op de hoogte.}

[Whisper380]

Ik snap je punten volledig. Het was inderdaad bekend, maar bij veel mensen is dit er niet bijverteld. Ik ken mensen die het hebben genomen omdat bijvoorbeeld de woningbouw vereniging uitgelegd had dat dit iets blijvends was.
Wederom, desinformatie, vanuit een partij die dit soort zaken moet weten en ook duidelijk moeten maken voor de normale burgers. Als dat verkeerd wordt gedaan.

Het soort contract gaat inderdaad belangrijk zijn. Ikzelf heb me van te voren goed ingelezen en ben op de hoogte van de regelgeving en probeer mijn gebruik erop aan te passen zodat ik zoveel mogelijk zonnestroom direct gebruik.

Echter denk ik dat onze overheid wat meer mag doen in voorlichting en vooral duidelijker zijn, dus niet zeggen "het gaat een keer weg" bij een introductie maar gewoon direct duidelijkheid verschaffen.
Daarnaast liggen er ook kansen voor woningbouwcoöperaties en dergelijke. Veel batterijen goedkoop inkopen en plaatsen bij de huurders voor een kleinere meerprijs op de huur? Denk dat er veel mensen zijn die dat interessant vinden.

[Martijn.C.V]

Vanuit de overheid is het altijd wel duidelijk geweest dat het ging stoppen. Als mensen gaan investeren en er niet in verdiepen moet je niet daarna naar de overheid wijzen en zeggen dat ze gemeen doen.

Dat bijv. een woningbouw daar onjuist over is, is dan aan hun te verwijzen. Bewust of onbewust gehandeld.

En veel batterij plaatsen is IMO ook de oplossing niet. Niet op consumenten niveau. IMO is de oplossing op grid/wijk niveau. Groter inkopen is gunstiger, lost t piekperiode en overschot probleem op etc. Maarja, dat is ook weer een gedoe.

[Luchtbakker]

Dat er geen verlies is, is niet helemaal waar. De saldering is in mijn ogen ook een bepaalde manier om een fatsoenlijke terugverdientijd voor je panelen te krijgen. Zonder saldering is de terugverdientijd net zo lang als de levensduur van een omvormer en kost het feitelijk alleen maar geld. En niemand is een liefdadigheidsinstelling dus niemand koopt voor de lol zonnepanelen.

De overheid wilde dat we gingen verduurzamen, hebben we nu gedaan en nu zadel je mensen die recent zonnepanelen hebben genomen op met een investering dat ze nooit meer terug verdienen.

[Martijn.C.V]

Het is al even bekend dat de saldering ophoudt. Als je dan in je berekening daar geen rekening mee hebt gehouden, dan is dat niet de schuld van de regelgeving.

De overheid wilde dat we verduurzamen, hebben een indirecte subsidie gemaakt (ie salderen) en dat een aantal jaar toegepast. Nu is dat niet meer nodig blijkbaar en/of is het niet meer houdbaar, dus is nu het moment aangekomen om de saldeerregeling te stoppen.

Je kunt nog steeds zonnepanelen kopen en de regel die altijd van toepassing was is dat nog steeds: Neem een vermogen waarmee je je eigen gebruik kunt dempen, meer is niet financieel gunstig. En dat is het al jaren niet meer.

Met een thuisaccu kun je zelf een beetje handig je eigen buffer zijn, maar dat is ook een prijzige investering en meer een "stap twee" concept.

Begrijp me niet verkeerd, ik vond t ook leuk om terug te krijgen, maar ik heb altijd geweten dat dat niet aanhoud.

[sympa]

De manier van afschaffen is inderdaad niet netjes geworden. Het was een soort afbouw, en toen was het plotseling geworden.

Ik snap her ook wel. Als alle stroom uit gas komt, en zonnestroom drukt daar een paar % van weg, is het niet erg als die paar % in de winter erbij komt. Maar dat houdt natuurlijk op als er een overschot aan stroom is.

En aangezien zonnepanelen zo ontzettend goedkoop zijn geworden ging de groei wel heel snel.

[Olaf van der Spek]

Zonder saldering is de terugverdientijd net zo lang als de levensduur van een omvormer en kost het feitelijk alleen maar geld.

Wat is de levensduur van een omvormer dan? De SMA hier doet het al 18 jaar..
En omvormers zijn ook niet zo duur (meer), dus die kun je gewoon vervangen en je kunt weer tig jaar verder.

[GeroldM]

Pijs jezelf gelukkig, de meeste omvormers van de betere merken zijn na een jaar of 10 echt aan vervanging toe. Misschien dat je huis zich in een stabiel deel van het elektrisch grid ligt zonder alteveel "vuiligheid" erop, dat je omvormer het daarom al zo lang uithoudt.

18 jaar is een uitzondering op de regel (helaas).

[Aalard99]

Ik heb gewoon 15 jaar garantie op mijn omvormer, dus ik hoef me 15 jaar geen zorgen te maken. Tegen die tijd koop ik voor 1000 euro wel weer een nieuwe die 15 jaar meegaat.

De panelen gaan wel 30 jaar mee, mooie tijd om ze dan te vervangen als ik hier nog woon.

Grote voordeel is dat panelen redelijk onderhoudsvrij zijn. Je hebt er weinig omkijken naar.

[Reactie gewijzigd door Aalard99 op 24 september 2026 20:50]

[Blokker_1999]

Een voordeel waar de mensen zonder panelen voor betalen. Dat vergeet je dan wel weer. Want als jij vandaag een vast tarrief hebt, waarbij je heel het jaar dezelfde prijs betaald voor de stroom die je verbruikt, dan moet jouw energieleverancier dure stroom inkopen wanneer jij het meeste uit het net verbruikt terwijl deze niets krijgt voor de stroom die hij van jouw moet verkopen.

Dat verschil in kosten moet weer verrekend worden over alle klanten, maar als jij op jaarbasis 0 op de meter houdt, en die leverancier verrekendt dat in de kWh prijs, dan betaal jij niet mee aan dat verschil maar komt de grootste last dus net bij mensen die geen zonnepanelen hebben.

Vindt jij dat normaal? Zou jij dat leuk vinden als jij geen zonnepanelen zou hebben? Natuurlijk niet.

En neen, dat ze initieel dit hebben toegestaan is ook zeer begrijpelijk. Want het is een vorm van subsidie. Je moet mensen nu eenmaal aansporen om te investeren in iets nieuw. Dit was daar 1 van de maatregelen rond. In andere landen is men zelfs verder gegaan. Zoek bijvoorbeeld maar eens op hoe men ooit in Australie is begonnen, waar mensen rijkelijk betaald werden voor elke kWh die ze op het net hebben gezet. Maar wel met 1 belangrijk verschil, dat voordeel is heel geleidelijk afgebouwd.

Dat het salderen zou stopgezet worden is ook al heel wat jaren bekend. De meeste zonnepaneelbezitters hebben er jarenlang van kunnen genieten. En die panelen brengen nog altijd geld op. Voor zover ik begrepen heb mag men geen negatief tarrief aanrekenen vanaf 1 januari. Dat betekend dat je nooit gaat betalen voor het injecteren van die energie. Maar elke kWh die jij niet van het net moet halen is nog altijd een gratis kWh aan energie.

En dat is dus de volgende stap: verhogen van zelfconsumptie. Het net is geen batterij.

Een plugin thuisbatterij is trouwens iets dat iedereen kan zetten. De installatie moet niet aangepast worden. En als verhuurder ga je dat niet zomaar kunnen verbieden. Het is geen vaste installatie. Als je dat gaat verbieden kan je even goed gaan verbieden dat men zijn telefoon nog in het gebouw gaat opladen, want ook dat is een lithium batterij, vaak veel compacter en gevaarlijker geconstrueerd.

[Lazerus]

Een voordeel waar de mensen zonder panelen voor betalen. Dat vergeet je dan wel weer. Want als jij vandaag een vast tarrief hebt, waarbij je heel het jaar dezelfde prijs betaald voor de stroom die je verbruikt, dan moet jouw energieleverancier dure stroom inkopen wanneer jij het meeste uit het net verbruikt terwijl deze niets krijgt voor de stroom die hij van jouw moet verkopen.

Dat verschil in kosten moet weer verrekend worden over alle klanten, maar als jij op jaarbasis 0 op de meter houdt, en die leverancier verrekendt dat in de kWh prijs, dan betaal jij niet mee aan dat verschil maar komt de grootste last dus net bij mensen die geen zonnepanelen hebben.

Vindt jij dat normaal? Zou jij dat leuk vinden als jij geen zonnepanelen zou hebben? Natuurlijk niet.

Dat is heel simpel op te lossen door een terugleververgoeding te bieden die het aantrekkelijk maakt om terug te leveren. Wel zo eerlijk.

[MSalters]

Iemand zal jouw subsidie alsnog moeten betalen. En de pijnlijke waarheid was dat in Nederland dit een subsidie is van minima aan vooral huiseigenaren. Je zult dit niet vaak van mij lezen, maar dit was echt een VVD subsidie.

[Lazerus]

Het gaat niet over salderen. Het gaat over de terugleververgoeding vanaf het moment dat salderen verdwijnt.

[MSalters]

Ook die is niet marktconform, dus een subsidie, en netto ook betaald door dezelfde groep. De bedragenveranderen, het principe niet

[Lazerus]

Hoezo is dat subsidie? Als op een moment de marktprijs 10 cent is en de terugleververgoeding 1 cent is kan men ook 6 cent bieden. Daar komt geen subsidie aan te pas.

[Olaf van der Spek]

dan moet jouw energieleverancier dure stroom inkopen wanneer jij het meeste uit het net verbruikt terwijl deze niets krijgt voor de stroom die hij van jouw moet verkopen.

Aan de andere kant kan ie voor iemand die een vast contract heeft stroom goedkoop inkopen (als er PV opwek elders is) en toch voor die vaste prijs verkopen.. tenzij er zoveel PV opwek is dat aanbod groter is dan vraag.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 24 september 2026 15:58]

[piertje1984]

Ik blijf het oprecht bizar vinden dat de overheid hier werkelijk waar niets tegen zal doen. Tis niet alleen salderen waar ik nog begrip voor kan opbrengen maar die terugleverboete. Die moet er absoluut vanaf, kan niet zo zijn dat je geld moet betalen terwijl je gehoor geeft aan het verduurzamen van je huis.

[hanev001]

Het afschaffen van de salderingregeling is een overheidsmaatregel.

De terugleveringheffing staat daar los van. Dat heeft te maken met de waarde van de stroom die je teruglevert op het moment dat je teruglevert. Die is juist op de moment met de grootste teruglevering het laagst en omdat de overheid in de wet heeft opgenomen dat er een terugleververgoeding van 50% van de kale leverprijs moet worden betaald brengen de leveranciers het verschil in waarde als terugleverheffing in rekening. Als de 50% voorwaarde uit de wet wordt verwijderd zal ook de terugleverheffing verdwijnen en krijg je gewoon de markt waarde als terugleververgoeding. Wil je daar niet op wachten kan je een Dynamisch contract afsluiten waar dat in feiten al gebeurd.

[SuperDre]

Nouja, in feite is het niet zozeer een overheidsmaatregel, anders dan dat het nu verplicht is, maar een energiemaatschappij kan natuurlijk zelf nog beslissen om een salderingsregeling in stand te houden, immers hieven ze zelf dan niet extra stroom op te wekken.

[Seal64]

De hele reden dat de saldering er juist uit gaat is omdat het zijn doel ver voorbij schiet. Al die extra stroom is, op het moment dat die opgewekt wordt, waardeloos, juist omdat er nog veel meer mensen zijn die ook allemaal veel te veel stroom opwekken.

Waarom zou een energiemaatschappij die regeling in stand willen houden? Ze worden dan verplicht om waardeloze stroom van jou af te nemen - want er is geen vraag, veel te veel aanbod, dus ze kunnen er niks mee - en die dan weg te strepen tegen de stroom die jij in de winter of 's nachts afneemt, die veel duurder is want het aanbod is ingestort. Ze rekenen niet voor niks bijna allemaal een terugleverheffing...

[SuperDre]

Als zij overschot opgewekte energie centraal ergens opslaan dan kunnen ze dus het weer afstaan op de momente ln dat er geen overschot is. Ik verwacht uiteindelijk dat een batterij(achtig)systeem goedkoper is op langere termijn dan stroom zelf moeten opwekken.

[Japie api]

Veel mensen hadden zonnepanelen voor de winst, niet voor verduurzaming van hun huis.

[D3LTA]

Wat maakt dat voor verschil dan? Blijft nog steeds verduurzaming