Utrecht stopt met 'ruimschoots onrendabele' zonnepanelen in fietspaden

De provincie Utrecht stopt met de zonnefietspaden. De provincie experimenteerde zes jaar lang met twee fietspaden, maar de investering van 1,5 miljoen euro was 'ruimschoots onrendabel'. De zonnepanelen behaalden bij lange na niet het verwachte rendement.

De provincie heeft de twee zonnefietspaden geëvalueerd en concludeert nu dat de techniek niet ver genoeg gevorderd is om op grotere schaal toe te passen, schrijft RTV Utrecht. Het was al langer bekend dat de fietspaden veel minder stroom opwekten dan verwacht.

De provincie testte de fietspaden op twee plekken. Het eerste startte in 2021 als het langste zonnepanelenfietspad ter wereld, met een lengte van 350 meter. Dit loopt naast de N417 bij Maartensdijk. Bij Rhenen testte de provincie een zonnefietspad van 25 meter, waarbij ze ook onderzocht of het fietspad in de winter elektrisch verwarmbaar is.

Uit de evaluatie blijkt dat uv-straling de beschermende toplaag sterk aantastte. Dit had een grote impact op het rendement van de panelen. Het best presterende paneel verloor daarvan in drie jaar tijd 65 procent, schrijft RTV Utrecht.

Niet eens een derde van verwachte opbrengst

Het langste fietspad had een verwachte jaarlijkse opbrengst van ongeveer 136.000kWh. Dat haalde het in het begin niet, omdat bijna de helft van de panelen door een productiefout niet werkte. Dit was pas eind 2022 opgelost. In 2023 was de totale opbrengst slechts 42.000kWh. Een jaar later was daarvan nog maar de helft over.

Het fietspad verwarmen bleek ook geen succes. De provincie hoopte zo gladheid te voorkomen, maar beton opwarmen kostte te veel energie. De provincie schakelde dit systeem daarom al uit.

De provincie gaat het zonnefietspad bij Maartensdijk nu verwijderen. In plaats hiervan komt een regulier fietspad. Het is niet duidelijk wat er met het fietspad in Rhenen gebeurt. De ontwikkelaar van de zonnefietspaden, SolaRoad, ging in 2024 failliet.

Een zonnefietspad in Noord-Brabant. Dit is dus niet het zonnefietspad uit het artikel.

Reacties (455)

[drhendrik]

Man man, wat een kortzichtig gedoen in de comments.

Dit was een onderzoeksproject, niet iets wat moest concurreren met andere manieren van electriciteitsopwekking. De opdrachtgevers en utivoerders waren zich wel bewust van de beperkingen:

https://www.provincie-utrecht.nl/sites/default/files/2021-07/Vragen%20en%20antwoorden%20zonnefietspad%20N417%20Maartensdijk%20(juli%202021).pdf

Bij deze pilot wil de provincie Utrecht leren wat er komt kijken bij het opwekken van elektriciteit op de eigen infrastructuur, zowel technisch, organisatorisch als qua uitvoering: hoe zet je een dergelijk product in de markt, wat zijn de opbrengsten, welke juridische en RO-zaken kom je tegen en wat komt er kijken bij het beheer en onderhoud.

Omdat de panelen op de fietspaden vlak liggen (en niet schuin zoals op een dak), is de opbrengst naar verwachting 10% kleiner. Daarnaast is er een coating nodig die ca. 10% van het licht tegenhoudt en zijn er extra verliezen door de langere kabels. Totaal is er dan dus 20% minder rendement dan bij zonnepanelen op daken, maar de praktijk moet één en ander uitwijzen.

Het is gewoon een onderzoeksproject geweest. Wat als zonnepanelen opeens veel goedkoper worden en het wel loont om platte oppervlakken te betegelen met zonnepanelen? Zou het niet fijn zijn als een provincie het idee heeft gehad om de mogelijkheden te verkennen, gezien het aantal KM aan fietspaden wat we in Nederland hebben.

Wat als de provincie andere soorten energie projecten zou willen opzetten? Zou het niet fijn zijn als ze de ervaring hadden?
Iedereen doet weer lekker alsof de overheid altijd dom is.

[klonic]

Maar waarom moet je zon proef doen op zo'n schaal. Je had toch gewoon 6 segmenten neer kunnen leggen in plaats van wat er nu is gebeurd 350 meter met 2 panelen breedte? Dan had je vermoedelijk deze conclusies ook kunnen trekken.

[drhendrik]

Ja, je had ook 1 segment in een laboratorium kunnen doen. Soms is schaal ook relevant in een onderzoek.

[Djeepman]

Op voortbordurend, waarom moet iedere lokale overheid, of provincie overloos belastinggeld uitgeven aan projecten waar de uitslag eigenlijk al bekend is. En ja, ik heb destijds tegen dit project geageerd….

[drhendrik]

Vanwege de redenen die al genoemd zijn in mijn post, en waar u niet op in bent geegaan.

[Djeepman]

En waarvan de belangrijkste is, het was bijvoorbaat al kansloos. Ondanks al uw argumenten. Dus gewoon geld door het riool spoelen helaas…

[Reactie gewijzigd door Djeepman op 28 juni 2026 16:06]

[drhendrik]

Het is alleen kansloos als geweest u niet begrijpt wat de redenen van de provincie zijn geweest om dit traject uit te voeren.

Dat is prima, het is niet mijn taak om u op te voeden.

[Djeepman]

Had misschien beter geweest als ik jou zou hebben opgevoed. Verder blijft mijn constatering juist, geld door het riool spoelen.

[Ntr-]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen. Het 'SolaRoad'-debacle in Krommenie en vergelijkbare mislukte proeven in Frankrijk hebben jaren geleden al aangetoond dat zonnepanelen in het wegdek technisch en economisch volstrekt onrendabel zijn. De natuurkundige en mechanische wetten liegen hierin simpelweg niet. Door de horizontale ligging van nul graden missen de panelen de optimale invalshoek van 30 tot 35 graden, wat direct voor een flink lager rendement zorgt. Daarnaast vormen bandensporen, modder, bladeren en strooizout een permanente film over de cellen die het licht blokkeert, iets wat zelfs een speciale coating niet effectief tegengaat. Tel daar het thermische verlies bij op panelen in het asfalt kunnen hun warmte niet kwijt en verliezen door de temperatuurcoëfficiënt juist op zonnige dagen hun efficiëntie en de constante mechanische belasting die zorgt voor microcracks in de siliciumcellen, en je hebt een recept voor een technisch fiasco.

Als de politiek dan toch per se zonnepanelen bij een fietspad wil realiseren, kies dan voor een overkapping boven de route. Op die manier staan de panelen meteen in de juiste hoek, blijven ze schoon, creëer je een comfortabele, droge fietsroute én is het onderhoudstechnisch vele malen goedkoper en makkelijker omdat je er fatsoenlijk bij kunt zonder het wegdek open te breken.

Dit specifieke project staat helaas symbool voor het bredere, vaak emotionele energiebeleid in Nederland. We faseren stabiele, regelbare bronnen uit en investeren miljarden in weersafhankelijke bronnen, met de huidige acute netcongestie als logisch gevolg. Windturbines op land hebben in Nederland een gemiddelde capaciteitsfactor van slechts 30% tot 40%, wat betekent dat ze over een heel jaar gezien maar een ruim derde van hun theoretische maximum leveren. Bovendien kijken we amper naar de ecologische voetafdruk aan het einde van de levensduur. Per megawatt vermogen slokken windturbines gigantische hoeveelheden beton en staal op voor de fundering die na de exploitatieperiode deels in de bodem achterblijven. De rotorbladen, gemaakt van complexe composietmaterialen, verdwijnen door gebrekkige recyclingmogelijkheden nog altijd grotendeels in de verbrandingsoven of als stortafval. Tegelijkertijd ruilen we onze oude gasafhankelijkheid in voor een nieuwe, geopolitieke afhankelijkheid van China voor de levering van silicium en zeldzame aardmetalen voor permanente magneten.

We moeten daarom dringend toe naar een rationele energiemix die is gebaseerd op engineering in plaats van politiek prestige. Dat begint bij het prioriteren van bestaand oppervlak door de focus puur te leggen op de daken van distributiecentra, industriële complexen en het transformeren van parkeerplaatsen tot zonne-carports. Door de opwekking direct te koppelen aan lokale consumptie ontlast je het hoogspanningsnet en voorkom je transportverliezen. Om daarnaast de zogeheten Dunkelflaute op te vangen, hebben we een stabiele, CO2-vrije basis nodig in de vorm van moderne kerncentrales. Kernenergie heeft per opgewekte megawattuur de kleinste geografische voetafdruk van álle energiebronnen, verbruikt substantieel minder kritieke grondstoffen over de gehele levenscyclus dan grootschalige zon- en windparken, en laat ons schaarse Nederlandse landschap tenminste intact. Laten we ophouden met deze kostbare symboolpolitiek en beslissingen gaan nemen op basis van pure logica en de wetten van de thermodynamica.

[marcop23]

Bovendien kijken we amper naar de ecologische voetafdruk aan het einde van de levensduur. Per megawatt vermogen slokken windturbines gigantische hoeveelheden beton en staal op voor de fundering die na de exploitatieperiode deels in de bodem achterblijven. De rotorbladen, gemaakt van complexe composietmaterialen, verdwijnen door gebrekkige recyclingmogelijkheden nog altijd grotendeels in de verbrandingsoven of als stortafval.

Hoezo kijken we daar amper naar? Dat is echt wel onderzocht hoor. Volgens de World Nuclear Organisation nota bene is de CO2-voetafdruk over de hele levenscyclus van wind en kernenergie zeer vergelijkbaar: kernenergie gemiddeld 12 g CO2/kWh, windenergie 11 g CO2/kWh. Beiden zijn echter veeeeeeeel beter dan fossiele brandstoffen. En in NL vervangen we vooral fossiel door duurzaam. Kernenergie wordt in NL niet afgeschakeld, sterker nog, er zijn serieuze plannen voor uitbereiding.

Daarbij is natuurlijk het probleem dat kernenergie veel duurder is dan duurzame energie. Desondanks kan het voor energiezekerheid best de moeite waard zijn. Je diversifeert de energiemix, en dat kan geen kwaad, zelfs als het geld kost. Net als dat investeringsfondsen zowel aandelen kopen, die typisch goed renderen, maar ook staatsobligaties.

Ik ben best wel pro-kernenergie, maar als aanvulling naast duurzame energie. Ze hebben allebei hun plek.

[CrazyJoe]

En vergeet niet dat de afvalstoffen die ontstaan bij kernenergie middels kernsplitsing ook niet de meest milieuvriendelijke stoffen zijn, met lange periodes van schadelijke effecten waarvoor dan ook weer speciale opslaglocaties gecreëerd moeten worden om deze uit de omgeving te houden.

Wat kernfusie gaat brengen moeten we nog bezien, de ontwikkelingen daarin gaan gestaag verder, maar we hebben nog geen commercieel haalbare oplossing daarvoor.

[Sterk1]

De afvalstoffen van kernenergie kunnen inmiddels ook al voor een grootdeel weer opgewerkt worden in bv Frankrijk. De situatie is de afgelopen decennia al behoorlijk veranderd.

[player-x]

Daarnaast is Copenhagenatomics bezig met het ontwikkelen van een thoriumreactor, en thoriumreactoren zijn uitermate geschikt om uraniumafval mee te verwerken.

[-=bas=-]

30 jaar gelenen waren thin film zonnepanelen ook zo'n leuk dingetje dat het helemaal zou gaan worden in de toekomst.
Afgezien van een rekenmachine, zie je zulke cellen ook bijna nergens meer.
Als thorium reactors zo levensvatbaar waren, dan waren ze er al.

[player-x]

Heb je enig idee, waarom er uranium en plutonium centrales en geen thorium, omdat met thorium je bijna geen bommen kunt maken, en als er eenmaal een standaard manier is, is het moeilijker en duurder om over te stappen.

Wikipedia: Molten-Salt Reactor Experiment Dat was al in begin jaren 60!

Denk je, dat iedereen in de VS het leuk vind om met breuken te rekenen, terwijl metrisch veel makkelijker is, omdat omschakelen op een ander systeem moeilijk en pijnlijk is.

Intel is nog steeds marktleider, terwijl AMD al jaren de betere cpu's maakt, overstappen naar een nieuw ecosysteem is moeilijk.

[atlaste]

Nee hoor er zit een veel fundamenteler probleem onder. Werken met gesmolten zout en hoge temperaturen is gewoon inherent complex. Net zoals werken met gesmolten lood overigens. Corrosie is niet je vriendje bij zoiets als een kernreactor. Ja, daar zijn oplossingen voor te bedenken, maar zoals ik zei die zijn gewoon complex.

Voor Thorium speciek is er nog een heel ander probleem. Om de reactor te starten heb je vrij hoog verrijkt Uranium nodig. Dit botst met alle non proliferation verdragen en maakt het daardoor heel lastig.

Het MSRE is welbekend onder de kernfysici (zoals mijn pa, die jarenlang aan Kalkar heeft gewerkt). De wikipedia zegt ook waarom dit slechts een deel van de oplossing demonstreert: "Since this was an engineering test, the large, expensive breeding blanket of thorium salt was omitted in favor of neutron measurements." - dat is nou net het hele punt...

Ik zeg niet dat je het niet moet doen, het is alleen niet zo rooskleurig als het vaak wordt voorgesteld.

Een "normale" kerncentrale is gewoon een soort grote waterkoker, waarin je de temperatuur regelt door staafjes te bewegen tussen wat uranium staafjes... een stuk makkelijker. En dus is dat overal gebouwd... zelfs de iets moeilijkere kweekreactoren worden al geplaagd door outages door de corrosie en hoge temperaturen... gesmolten zout? Sure, fysisch moet het kunnen, succes met genoeg investeerders zo gek krijgen.

[player-x]

Nee hoor er zit een veel fundamenteler probleem onder. Werken met gesmolten zout en hoge temperaturen is gewoon inherent complex.

Niemand zegt dat nucleaire engineering makkelijk is, maar ik volg wat Copenhagenatomics al een tijdje, en als (petrol) chemische onderhouds supervisor, wat ik zie, doen ze het goed met het oplossen van de technische problemen, vooral de pompen dat een flink technisch probleem zijn, zijn indrukwekkend.

Voor Thorium speciek is er nog een heel ander probleem. Om de reactor te starten heb je vrij hoog verrijkt Uranium nodig. Dit botst met alle non proliferation verdragen en maakt het daardoor heel lastig.

Door het niet te doen komen de milieu verdragen in de problemen, en die problemen beginnen serieus te worden, zoals de ijsplaat in Antarctica die aan het afbreken is, die net zo groot is als Europa.

Ik zeg niet dat je het niet moet doen, het is alleen niet zo rooskleurig als het vaak wordt voorgesteld.

Het kostte het Apollo programma 8j om naar de maan te gaan, het wordt tijd dat we nucleaire centrales op een industriële schaal aan de lopendeband gaan bouwen, en of dat nu thorium of SMR's worden maakt mij niet uit!

Een "normale" kerncentrale is gewoon een soort grote waterkoker, waarin je de temperatuur regelt door staafjes te bewegen tussen wat uranium staafjes... een stuk makkelijker.

Ik heb voor Stork verschillende keren in Borssele gewerkt, ja het is een waterkoker, maar een met best wel veel toeters en bellen, want het is niet voor niets dat nucleaire centrales altijd over budget en nooit op tijd klaar zijn.

[NoTechSupport]

Er worden stappen gezet dat is waar, maar ze zullen de nood aan berging niet kunnen wegnemen, zeggen nucleaire experts:

https://www.standaard.be/...ire-berging/40776132.html

Het SCK CEN en het Niras, de overheidsinstelling die bevoegd is voor het nucleair afval, hebben intussen wel gereageerd. “Kan transmutatie een alternatief bieden voor diepe berging als eindbestemming voor het langlevend radioactief afval? Zeer zeker niet!”, reageert het Niras stellig.

Samen met het SCK CEN heeft het Niras ook een gezamenlijke paper uitgegeven om de puntjes op de i te zetten. Een lange­termijnoplossing voor nucleair afval, waarbij de radioactieve stoffen voor honderdduizenden jaren veilig moeten worden opgeborgen, blijft nodig, besluiten de instellingen. “De mogelijke toepassing van geavanceerde splijtstofcycli in de toekomst kan deze noodzaak niet wegnemen.”

Volgens het Niras kan transmutatie slechts een klein deel van de radioactieve stoffen in het afval omzetten in korter levende en veiliger stoffen. Dus hooguit kan het proces tot een “optimalisatie” van de berging leiden, maar de uitdagingen blijven dezelfde. “Transmutatie moet beschouwd worden als mogelijk complementair met diepe berging, maar kan nooit een alternatief zijn”, klonk het.

[Reactie gewijzigd door NoTechSupport op 26 juni 2026 13:33]

[dingo35]

De opslag van hoogradio-actief, verglaasd nucleair afval wordt zwaar overdreven; al het nucleaire afval dat Borsele en Dodewaard hebben gegenereerd in de afgelopen decennia, na opwerking, past gemakkelijk in de garageboxen van mijn buurman en mij tesamen (110m3).

[Waterbeesje]

Dat afval heeft anders tocht een aardige garage om in te worden opgeborgen. En die is pas nog wat groter gemaakt.
Als je in de buurt bent, kan ik een bezoekje aan Covra (Borsele) aanbevelen: het is een erg indrukwekkend geheel en heeft een uitgebreid bezoekerscentrum voor de nieuwsgierige apen zoals ik

[DWeve]

Het lijkt me onwaarschijnlijk dat jij een vergunning daarvoor weet te krijgen. En da's maar goed ook, want het falen (on) bezonne(n)celde fietspad is kleuterwerk vergeleken bij wat jij voorstelt.

[sprankel]

Kernafval bevat energie, anders was het niet radioactief maar niemand lijkt die energie te willen benutten. Meeste bedrijven in de afvalsector lopen met een grote boog rond radioactief afval (denk ook aan medische beeldvorming) omdat het te maatschappelijk gevoelig ligt en omdat ze riskeren door de banken als actief in de nucleaire sector aanzien te worden naast het feit dat verzekeringen in die sector net niet onmogelijk geworden is. (Als je in afval van consumenten doet schiet het om de haverklap in brand wegens oa batterijen, doe je industrieel lopen de risico's nog verder op)

Wat Frankrijk betreft, ze recyclen het hoogwaardig of maw, ze maken van verbruikte splijtstof nieuwe brandstof.

Dit vereist dat ze het afval splitsen in hun componenten alsook dat ze deze terug verrijken. Dat levert Uranium, plutionium en een hele reeks andere stoffen op die sowiezo onbruikbaar worden.

Zowel het Uranium als Plutionium word dan verrijkt en terug als brandstof gebruikt.

Er zijn echter 2 problemen mee:

Het is economisch gesproken een drama waardoor Frankrijk niet het radioactief afval van andere EU lidstaten verwerkt.

Dat verrijken van Plutionium naar reactor grade Plutionium / MOX wilt zeggen dat je ook de optie hebt om het te verrijken naar weapons grade plutionium

Frankrijk heeft altijd een sterke onafhankelijkheid nagestreefd op defensie en ook altijd een militaire doctrine gehad dat ze niet enkel onafhankelijk zijn maar ook snel kunnen opschalen.

Hun wapenarsenaal zit vol met voorbeelden hiervan, de ceasar artilerie staat op een chassis van de gewone vrachtwagen industrie. Maar ook heel hun keuze voor nucleair en recycling erond heeft een militair doel. Nucleaire wapens hebben is 1 ding, continu hun nucleaire lading vervangen of recyclen is een 2de, op elk moment op zeer korte tijd productie en onderhoud kunnen opschalen is nog iets helemaal anders. Frankrijk doet ze alle 3 en ja, daar zijn ze compleet uniek in.

edit:
Toevoeging, het plutionium in een nuclear wapen is zoals elke radioactief stof onstabiel en degradeert, vervalt volgens zijn halveringstijd. De zuiverheid van het plutionium in een bom is zeer kritisch dus deze heeft extreem veel onderhoud nodig.

[Reactie gewijzigd door sprankel op 26 juni 2026 15:00]

[DigitalExorcist]

Daarom moeten we meer investeren in kernfusie.

[Barsonax]

Kernfusie gaat echt nog te lang duren. Moet zeker onderzocht worden maar gaat niet de huidige energie crisis oplossen.

Men heeft al veel te lang gewacht met normale kerncentrales door het overdreven negatieve imago. Juist normale kernenergie is hard nodig als stabiele energie bron naast duurzame bronnen zoals zon en wind.

[DigitalExorcist]

Klopt. Maar omdat we de afgelopen paar decennia alleen maar rechtse kabinetten hebben gehad die natuurlijk volop op fossiel zaten lopen we hier enórm mee achter. Zonde. Maar we zágen het uiteraard al lang aankomen.

Dus eerst kernenergie realiseren. Én blijven investeren in de ontwikkeling van kernfusie.

[Omegium]

We investeren in fusie energie. Wij betalen mee aan ITER, wat nu ergens tussen de 18 en 65 miljard gaat kosten (wikipedia artikel is nogal vaag).

Maar wind en zon werken NU. Niet over 15 jaar (wanneer we de eerste nieuwe kerncentrales online kunnen hebben als alles goed gaat) en niet over 30 jaar (wanneer we in het allerbeste geval de eerste kernfusie centrales kunnen verwachten)

[BeosBeing]

Maar wind en zon werken NU. Niet over 15 jaar (wanneer we de eerste nieuwe kerncentrales online kunnen hebben als alles goed gaat)

Zon werkt alleen overdag maar nog enigsinds voorspelbaar. Wind is helemaal veranderlijk. dat betekent eigenlijk dat je voor iedere kw aan windenergie die je hebt opgesteld ook een kw standby moet hebben staan uit een schakelbare bron. Kern- en kolen schakelen te langzaam dus dat word biogas (maar de schaalgrootte daarvan is te klein), aardgas of accu´s. In principe geldt dat ook voor zonenergie maar aangezien de behoefte overdag veel groter is omdat dan de bedrijven draaien, kan dat veel minder zijn,

Bovendien kunnen we met windenergie wereldwijd maar 6% dekken van de elektriciteitsbehoefte van 2011 - dus nog zonder energietransitie van fossiel naar "duurzaam". Ga je meer windenergie "oogsten" dan beïnvloed je daarmee onherroepelijk het klimaat. bron En ja we zitten in Nederland misschien wat gunstiger, maar ook hier brengen de windmolenparken op zee >40% minder op dan begroot en dat was al bekend in 2010, voordat ze gebouwd gingen worden bron Daarbij zijn ze een bron van pfas bron 1 en microplastics bron 2 (vooral op zee) en lekken ze olie. Vanwege de variabiliteit van windenergie Kortom, windenergie zoals het nu in elektriciteit wordt omgezet is juist niet duurzaam.

Tot slot, ook aan accu´s zitten bezwaren. Ze zijn duur, hebben een beperkte levensduur en veroorzaken chemisch afval tenzij er meer en beter gerecycleerd kan worden,

[Diablow]

Voor kernfusie heb je nog steeds zware waterstof nodig, die je uit zeewater kan halen, maar kost wel wat energie. Mooie is natuurlijk wel dat je het maken van zware waterstof kan doen als er een overschot aan stroom is, en de kernfusie reactor aan kan zetten als er juist te weinig is.

[ariekanari]

Hou toch op, PvdD Groen Links was tegen kernenergie, ze hebben sinds een jaar of twee een draai gemaakt en zijn nu niet tegen kernenergie. Dat is niet gelijk aan voor. Mark my words: zodra het concreter gaat worden gaan ze politiek tegensputteren en traineren.

Het probleem is dat Ed Nijpels (van de VVD) er eigenhandig voor gezorgd heeft dat kernenergie geen onderdeel uitmaakte van het Klimaatberaad (discussies), ondanks bezwaren vanuit de energiesectoren en wetenschap. Puur op onderbuik. Hij weet ook helemaal niets van energie, niet meer dan een gemiddelde Nederlander.


Aanvulling: politiek heeft het gewoon vooruitgeschoven, niet investeren maar bezuinigen op de overheidsuitgaven. Eventueel aangevuld met gegronde of ongegronde principiële bezwaren (zoals bij PvdA Groen Links). Ook uit gemakzucht want er was toch voldoende gasvoorraad in de Groningse gasvelden. De urgentie ontbrak dus bij de gehele Nederlandse politiek.

[Reactie gewijzigd door ariekanari op 26 juni 2026 14:00]

[noppus]

Deze eeuw heeft de PvdA 11 van de 26 jaren in de regering gezeten (Kok II, Balkenende IV en Rutte II) Dus 15 jaar niet. En GroenLinks helemaal nooit.

Op welke manier hebben hun bezwaren, of ze nou gegrond zijn of niet, de besluitvorming kunnen tegenhouden in al die jaren dat ze geen deel uitmaakten van het kabinet en dus bij de minderheid hoorden?

[mjtdevries]

We hebben al een paar minderheids kabinetten achter de rug, en als ze in de tweede kamer een meerderheid dan vaak een minderheid in de eerste kamer. Dus links heeft wel degelijk de nodige invloed gehad.

[Hawkboy71]

Huh? Er is in Nederland de afgelopen jaren nog nooit een minderheidskabinet geweest. Tot het huidige. Kernenergie en kernfusie zijn nu eenmaal niet echt makkelijk scoren onderwerpen. Wat je nu doet heeftisschien over 20 jaar effect. Daar zitten al die politici niet op te wachten. Die willen snel scoren.

[deadinspace]

We hebben al een paar minderheids kabinetten achter de rug, ...

Wanneer dan? Het laatste echte minderheidskabinet was Biesheuvel II in 1972-1973, ruim 60 jaar geleden.

Je zou Rutte I (2010-2012) nog kunnen meerekenen, maar die hadden wel expliciete gedoogsteun van de PVV waarmee ze alsnog op 76 zetels zaten.

"Jamaar links want minderheidskabinetten" slaat echt nergens op.

[arjankoole]

Klopt. Maar omdat we de afgelopen paar decennia alleen maar rechtse kabinetten hebben gehad die natuurlijk volop op fossiel zaten lopen we hier enórm mee achter.

We doen al decennia mee in de investeringen in fusie, we zitten in ITER, en Leiden heeft behoorlijke contributies gedaan in het fusie veld. Die rechtse kabinetten mogen dan deels dol zijn op fossiel (ook niet geheel, het was een rechts kabinet wat Groningen dichtdraaide), maar ze weten donders goed dat je niet afhankelijk kunt zijn van iets wat eindig is.

Echter, de oplossingen voor die problemen kosten HEEL veel tijd om te ontwikkelen.

[Sterk1]

Kernfusie is de eeuwige 50 jarige belofte. "Over 50 jaar hebben we een werkende kernfusiecentrale"

[DigitalExorcist]

Ja ik las hieronder iets over de thorium reactor. Volgens mij bedoelde ik dat in plaats van kernfusie..

[Sterk1]

In China schijnen ze al iets te hebben dat lijkt op een werkende thorium reactor.

[baseoa]

Wanneer hebben ze eerder een reactor gebouwd die energie-positief moest worden? De oplevertijd duurt nog even, maar er worden zover ik zie wel stappen voorwaarts gezet

Edit: niet op tijd om ons uit het klimaatprobleem te helpen, voor het geval het overkomt dat ik dit als oplossing daarvoor zie. Enkel dat ik het niet gek zou vinden als we over 100 jaar daadwerkelijk al die inference op fusie draaien

[Reactie gewijzigd door baseoa op 28 juni 2026 16:47]

[PhatFish]

Dat doet China al (geen grap, ze lopen mijlenver voor) en er zijn in het Westen enkele private partijen die op kleine schaal denken te leveren. Blijkt dat het efficiënter kan dan heel veel plasma brute forcen

Probleem is dat we het nog niet daadwerkelijk hebben. Beetje zoals nu inschrijven voor een sociale huurwoning. Heb je echt helemaal niks aan. Energievraagstuk van nu kan nu alleen maar opgelost worden met de techniek van nu. Morgen zien we wel wat meer kan

[Cergorach]

Alleen meer geld tegen het probleem aan smijten lost over het algemeen het probleem niet op. Met 100 man een lamp vervangen zorgt er niet voor dat de lamp sneller wordt vervangen... Integendeel...

[MenN]

Maar je kunt meer doen dan alleen een onderzoeksproject stimuleren.

Als je echt wil dat we strategisch investeren om zsm kernfusie te hebben (lukt dat, dan zitten we in de volgende gouden eeuw) dan zul je dat in de hele samenleving moeten doen. Onderwijs van groep 1 tot post-docs focussen op dit onderwerp, en talent in de sector aantrekken en zo vroeg mogelijk vastleggen en behouden. Toeleveranciers op orde krijgen, regelgeving en investeringen plannen, infrastructuur aanleggen etc etc etc.

[elteck]

Vergeet de Thorium reactor (of gesmolten zout reactor) niet. Dit Deens bedrijf is aardig op weg: Copen Hagen Atomics

Dat is een stuk dichterbij dan kernfusie, en heeft een hoop voordelen ten opzichte van Uranium. Veiliger en minder giftig afval. Natuurlijk wel in combinatie met wind en zon. Hopenlijk kunnen we in de toekomst staal en zonnepanelen met elektriciteit maken, zodat we CO2 nog verder kunnen terug dringer.

[MHDokter]

Ah, maar bij kolencentrales komen ook radioactieve stoffen vrij. Alleen dusdanig verdund dat we het veilig vinden.

Niet dat we kernafval dan ook maar verdund de lucht in moeten pompen, maar ik vraag me af wat erger is, miljoenen tonnen co2 de lucht in blazen of een paar ton kernafval opslaan.

[PinusRigida]

En vergeet niet dat de afvalstoffen die ontstaan bij kernenergie middels kernsplitsing ook niet de meest milieuvriendelijke stoffen zijn, met lange periodes van schadelijke effecten waarvoor dan ook weer speciale opslaglocaties gecreëerd moeten worden om deze uit de omgeving te houden.

Wat kernfusie gaat brengen moeten we nog bezien, de ontwikkelingen daarin gaan gestaag verder, maar we hebben nog geen commercieel haalbare oplossing daarvoor.

...en waar het risico op de loer ligt op corner-cutting door de huidige exploitanten die de problematiek van slecht doordachte, matig of zelfs slecht geïsoleerde opslaglocaties van radioactief afval, doorschuiven op de volgende generaties.

...maar ja, in essentie is een energiemix de beste oplossing naar de toekomst toe, maar dan moet het serieus gebeuren en moet de politiek zichzelf in de spiegel durven kijken.

[PhatFish]

Dit argument is al wat jaren geleden door zowel de technologie als de economische situatie gewoon achterhaald. Het afval kan ondertussen rendabel herbruikt worden en het was überhaupt niet heel erg veel

[petervc]

Is het verbranden van gas en olie dan beter…,? denk dat er al veel meer doden en schadelijke effecten zijn door verbrandings uitstoot dan door opgeslagen kernafval…

Om nog maar te zwijgen over alle olie milieurampen die er al geweest zijn…

[fastedje]

Dit bedrijf is al ver gevorderd met het produceren van een gesmolten zout reactor in de vorm factor van een paar containers.

Ze kunnen bestaand nuclear afval opbranden en de halveringstijd van het afval sterk verminderen. Veel problemen (veiligheid, kosten, lange tijd om reactor te bouwen) zijn in feite al opgelost. Ze wachten alleen nog op het lange process om alles door het atoom Agentschap goedgekeurd te krijgen en dat kost helaas veel tijd.

Het risico dat terroristen een tractor is kunnen opblazen is echter wel een serieus risico. Bij klassieke reactors is er namelijk veel meer beton en afscherming rond de reactor.

[Xerpan]

Niet alleen denken in uranium reactoren. Thorium reactoren kunnen verarmd uranium gebruiken. Zo wordt het afval van de ene gebruikt als grondstof voor de andere. Het is niet voor niets dat verarmd uranium wordt opgeslagen op een manier waarop we er ook weer bij kunnen. Het heeft toekomstige waarde.

[neo_mkl]

Vaak worden er appels met peren vergeleken. Kernenergie is duur(der) als zon/wind maar wel heel voorspelbaar. Voorspelbaarheid heeft een enorme impliciete waarde. In plaats van te kijken wat de kosten van opwekking zijn (zon en wind heel goedkoop) kan er beter gekeken worden naar de kosten van het systeem (systemintegratie) om deze met een 6-sigma leveringszekerheid op jaarbasis draaiende te kunnen houden. In dat geval wordt kernenergie (en gas) een stuk aantrekkelijker.

[player-x]

Het probleem met kernenergie is dat het een basistroomvoorziening is, en geen piekstroomvoorziening, want ze hebben een langzame opspoeltijd.

Maar ik zag laatst een kerncentraleontwerp, waar ze gebruik maakten van een zandbatterij, om zo beter de pieken op het net op te kunnen vangen.

ontopic:

Vind het niet dom om 1,5 M aan een proef te besteden. Zo veel geld is dat nu ook weer niet. We hebben 150.000 km aan fietspaden, dus zelfs als het faalt, hebben we weer een manier geleerd hoe het niet werkt.

[Neurad]

In je pleidooi voor kernenergie ga je voorbij aan de problemen door kernenergie die op dit moment spelen in Frankrijk. Door de hitte kunnen de centrales niet meer gekoeld worden door een gebrek aan voldoende koud koelwater en draaien ze onder hun maximale capaciteit. In combinatie met de toegenomen vraag naar elektriciteit door airconditioning heeft de elektriciteitsprijs de afgelopen dagen recordhoogte bereikt in Frankrijk.

[baseoa]

Toch woon ik liever in een stabiel klimaat en ecosysteem, en betaal wat meer voor de stroom, dan dat ik me moet aanpassen aan zomers als deze en jaarlijks honderden euro's extra in koeling steek. Intussen zijn volledig-hernieuwbare bronnen goed aan de prijs, maar Frankrijk heeft nu al heel veel jaren groene energie terwijl de rest van Europa anno 2026 nog altijd 's nachts gigantische hoeveelheden CO2 uitstoot om hun net draaiende te houden

Duidelijk is er een balans te vinden waar je op zulke piek-hittemomenten (met veel zon) de extra stroom voor airco's uit de zonne-energie kan halen, en de rest van de tijd heb je alsnog groene energie uit kernsplitsing en wind. Problemen zijn er om te overkomen, niet om de techniek fundamenteel op af te schieten, iig niet door iets simpels als watertekort. Je kunt het systeem zo nodig ook met een vaste hoeveelheid water laten werken. Dat was tot dusver niet nodig en het was makkelijker het warme water te dumpen dan zelf af te koelen, maar je zou toekomstige reactors zo kunnen bouwen als dat nodig blijkt. Beetje alsof je het idee van zonnepanelen afschiet omdat ze in het wegdek niet werkten, terwijl je ze ook op een andere manier kan inzetten

[arjankoole]

maar Frankrijk heeft nu al heel veel jaren groene energie

ook Frankrijk heeft problemen. Ja, die kernreactors van ze doen het zeker goed, het is echt de kernmacht van europa. Maar zoals afgelopen week ontstaan er toch wat problemen. Doordat de rivieren slinken kunnen de reactoren minder draaien. en dat zag je met stroomprijzen van 1,10 per kWh.

En de bittere ironie is dan weer dat die kernenergie van Frankrijk dus niet goed kan draaien door klimaatverandering.

[baseoa]

Heb je de rest van de reactie ook gelezen of alleen die tien woorden? De eerste zin geeft denk ik mijn prioriteiten wel al aan ten opzichte van de tijdelijke en lokale problematiek die je aanhaalt in een context van een mensgemaakt massauitsterven (niet van de mensheid, maar wel steeds meer van het ecosysteem waar we op, van, en in leven) onder andere veroorzaakt door abrupte klimaatverandering en het opstoken van o.a. al die olie en gas

[arjankoole]

ja, het is gewoon het enige punt waar ik wat mis zie.

[baseoa]

Fair enough

[Xander2]

Kernenergie is juist door de groene beweging tegengehouden en geminimaliseerd, dit is ook zichtbaar in Duitsland waar de modernste en veiligste centrales zijn opgedoekt na de Wende. Niet doen alsof het nooit overwogen is want het is decennia bewust tegengewerkt in Nederland en Europa door juist de groene beweging, partijen als GreenPeace.

Qua levensduur, efficiëntie, milieueffecten stijgt het met kop en schouders boven alle andere vormen uit, die zonnepanelen en windmolens hebben veel eerder vervanging en veel groter oppervlak nodig met consequenties voor flora/fauna, productie uitstoot. De belachelijke biomasssa centrale is wel het summum van ideologie, uitstoot erger dan een kolencentrale.

Die windmolens zijn helemaal niet fossielvrij, er gaat een belachelijke hoeveelheid smeerolie per jaar per molen doorheen.

Concentreren van alle afval in een chemisch/radioactief tonnetje per 5 jaar voor een installatie die 70 jaar meegaat. Absolute no-brainer en het wordt tijd dat de groene gemeente toegeeft dat ze hier compleet fout in hebben gezeten.

De enige reden om nucleair niet te willen is omdat ik de overheid niet bepaald meer vertrouw met belangrijke zaken en bij zo'n centrale wil je geen geitenpaadjes of budgetoptie kiezen.

[Reactie gewijzigd door Xander2 op 27 juni 2026 15:45]

[arjankoole]

klopt, de halve wereld, en met name Duitsland had een enorme knee-jerk reactie na Fukushima. Terwijl dat echt een uitzonderlijk iets is. Een hele lading kerncentrales in Japan krijgen ook geen vergunning meer om te herstarten omdat heel theoretisch er iets zou kunnen gebeuren.

Maar het helemaal op de groene (linkse) beweging te gooien is ook oneerlijk. Conservatieven deden er net zo hard aan mee.

Terwijl Kernergie gewoon een hele schone en groene factor is in een groene stroomvoorziening. Maar zoals altijd is het een mix, en moet je veel samenwerken.

[immetjes]

"kernenergie veel duurder is dan duurzame energie"

Natuurlijk . Duitsland sloot kerncentrales, bouwde massaal wind en zon - en heeft nu de hoogste stroomprijzen van Europa.

Prijs in intermittency, benodigde netverzwaring en levensduur en kernenergie is minimaal gelijk en waarschijnlijk goedkoper dan duurzame energie. De Energiewende is een waarschuwing, geen succesverhaal.

[ochhanz]

"kernenergie veel duurder is dan duurzame energie"

Natuurlijk . Duitsland sloot kerncentrales, bouwde massaal wind en zon - en heeft nu de hoogste stroomprijzen van Europa.

Prijs in intermittency, benodigde netverzwaring en levensduur en kernenergie is minimaal gelijk en waarschijnlijk goedkoper dan duurzame energie. De Energiewende is een waarschuwing, geen succesverhaal.

Volgens mij wordt door OP verwezen naar de bouw van nieuwe kerncentrales, niet sluiten van oude (die nog functioneren). Bij de bouw van nieuw kerncentrales zie je (in EU/VS landen althans) dat het bouwen van kerncentrales erg lang duurt en duurder uitvalt dan vooraf begroot. Even snelle zoek vindt ik het volgende erover: "Nuclear power plant construction often faces significant delays and cost overruns, with projects in the US and Europe typically taking about eight years longer than planned and costing roughly 2.5 times the original budget."

https://www.nucnet.org/news/nuclear-will-break-records-in-2025-but-major-challenges-remain-in-us-and-europe-says-iea-1-4-2025

https://www.bu.edu/igs/2025/05/19/investment-risk-for-energy-infrastructure-construction-is-highest-for-nuclear-power-plants-lowest-for-solar/

[MonoKid]

Het ligt misschien aan mijn cynisme, maar is dat tegenwoordig niet bij elk groot overheidsproject? Niet dat ik me er wil bij neerleggen, maar wat mij betreft zijn nieuwe, kleine kerncentralies het perfecte onderdeel van kern, zon en windenergie. Dat maakt onze energieproductie ook terug lokaler, ipv aan de boezem van shurkenstaten te hangen.

[ochhanz]

Waarschijnlijk is dat het geval bij een deel van de overheidsprojecten ja. Echter het probleem bij kern centrales is dat vanwege de mogelijke veiligheidsissues het wel grondig gekeurd en gechecked moet worden, je ontkomt er niet aan dat utility / overheid meekijkt en strikt controleert. Dat wil je niet volledig aan een commercieel bedrijf overlaten. Terwijl bij zonnepanelen zie je dat die markt erg snel kon groeien omdat particulieren en bedrijven installatie zelf konden regelen (tot orde 2021, vanwege netcongestieproblemen). Idealiter zou je ook energieopslag oplossingen willen hebben dat bedrijven en burgers zelf kunnen regelen zonder afhankelijkheid van trage vergunning / veiligheidscheck trajecten. Dat beperkt kosten en investeringsrisico.

Het zou kunnen dat kleine modernere kerncentrales in de toekomst veilig genoeg blijken dat bedrijven dit zelf bij grotere of groep van gebruikers kunnen installeren maar dit lijkt me niet iets wat op de korte of middellange termijn gaat gebeuren in Nederland. Maar wel interessant als onderdeel van lange termijn strategie voor diversificatie van energie opslag en generatie.

[oks]

Een stationaire kernbom. Fatastisch idee. Tsjernobyl is vrij recent aangevallen met een zeer goedkope drone. De schade om de sarcofaag te herstellen is groot. De kosten navrant. Gebruik je verstand als er goede alternatieven zijn? Ophouden met alles op een veel te klein oppervlak te willen doen. Leid tot milieu rampen. Zoals we kunnen zien met onze waterkwaliteit, pfas problematiek en stikstofproblematiek, biodiversiteit problemen en achteruitgang van onze menselijke reproductie.

[oks]

Precies van dat geld kan je een gigantisch hvdc netwerk met andere eu landen aanleggen waar de weersomstandigheden op enig moment voor een energieoverschot zorgt dat dan transportabel is en dus geen verlies is.

[arjankoole]

Natuurlijk . Duitsland sloot kerncentrales, bouwde massaal wind en zon - en heeft nu de hoogste stroomprijzen van Europa.

De duurste is Ierland, Duitsland komt op de 2e plaats. Wij staan 9e.

In alle gevallen zijn het niet de productie kosten maar belastingen, heffingen en grid kosten die het duur maken, niet zozeer de productie zelf.

[phoenix2149]

Grappig genoeg is dan zon weer relatief hoog vergeleken met wind/kern a 50g/kWh maar nog steeds vele malen beter dan kool/gas a 400-1000g.CO2/kWh

[batjes]

Kernenergie duurder dan duurzame energie?

We stoppen al een jaar of 15 ruim 10 miljard per jaar in groene energie. Naast de 5+ miljard per jaar aan 'grijze' energiesubsidies.

Daarvan hadden we elk jaar ook een kerncentrale in aanbouw kunnen nemen en dan waren de eerste paar centrales nu ongeveer af. Er is wel geld om ruim 100 miljard in wat is het, 6% van onze electriciteitbehoefte te voorzien, maar niet om de helft daarvan te gebruiken om een deftige baseload te bouwen dat niet op gas gebaseerd is.

We besteden momenteel een godsvermogen aan gas nu Groningen gedempt wordt.

Eens dat energieproductie elkaar moet aanvullen. Maar laten we aub kern energie gebruiken waar zon/wind/water het niet kunnen ipv die fossiele brandstoffen.

[marcop23]

Er is wel geld om ruim 100 miljard in wat is het, 6% van onze electriciteitbehoefte te voorzien

Ik zou eens opzoeken hoeveel stroom tegenwoordig al duurzaam is.

In Nederland is dat tegenwoordig namelijk ruim 57%. In de EU is in 2026 ca 45% van de elektriciteit duurzaam.

Dit jaar is naar schatting 24% van het totale energieverbruik - inclusief bijvoorbeeld gas, benzine en diesel - duurzaam. Bij elektrificering zijn overigens al gauw 4x minder kWh'en nodig dan wat er nu aan primaire energie wordt verbruikt.

[ochhanz]

Mooie grafiek. Vooral dat van zonne-energie blijf ik indrukwekkend vinden omdat je de panelen (idealiter) kan wegwerken op daken of er schappen onder kan laten grazen. Uiteraard hebben we nog een flinke stap te zetten met energieopslag (voor het uitsmeren van het aanbod) maar hier ze je al een mogelijke eindoplossing.

[artslart]

Alsof de CO₂-voetafdruk er toe doet. Als dat echt serieus zo een groot probleem was, dan zouden de grootste uitstoters in de wereld als India en China er aan gehouden worden er iets aan te doen. Het hele overheidsbeleid wordt gedreven door ideologie i.p.v. door feiten.

Dat het ideologisch gedreven is blijkt ook wel uit het miljarden uitgeven aan een project als Porthos waar we CO₂ onder de zeebodem pompen. 1,5% van de Nederlandse uitstoot (0,35% van de werelduitstoot) begraven gaat nul meetbaar resultaat opleveren en toch gooien we dat geld over de balk. Dat is geen raionele politiek.

Ja, metingen lijken^* er op te wijzen dat de atmosfeer opwarmt en ja, de CO2 concentraie stijgt, maar correlatie is nog geen causatie. Waterdamps is nog altijd een veel invloedrijkere factor dan CO₂.

*In het Verenigd Konkrijk heeft 80,6% van de weerstations een nauwkeurigheidsklasse die ongeschikt is voor klimaatonderzoek (CIMO rating 4 of 5, oftewel 2°C - 5°C onnauwkeurigheid), in de VS is dat 70,6%.

[JvLa]

Dat het ideologisch gedreven is blijkt ook wel uit het miljarden uitgeven aan een project als Porthos waar we CO₂ onder de zeebodem pompen. 1,5% van de Nederlandse uitstoot (0,35% van de werelduitstoot) begraven gaat nul meetbaar resultaat opleveren en toch gooien we dat geld over de balk. Dat is geen raionele politiek.

Met deze redenering zijn we er natuurlijk vrij zeker van dat Nederland en vele andere plaatsen in de wereld onleefbaar worden door zeespiegel stijging. Je moet iets doen en alle nieuwe technologie is duur totdat schaalvergroting plaatsvindt. Ik vind CO2 opslag geen geweldig idee (beter uitstoot voorkomen), maar toch in ieder geval een heel redelijk idee want het werkt direct

[baseoa]

En hoe meten we dat het direct werkt? [slechts] 0.0001575 ppm verschil. Dat valt weg in de meetruis.

Hoe meet je dat niet roken direct werkt?

Wat een gek argument op meerdere vlakken:

- alsof niet alle beetjes helpen en we als klein land ook onze verantwoordelijkheid dragen. Als elders, in landen met veel meer inwoners, het normaal is plastic in de oceaan te werpen, kunnen wij het net zo goed ook doen omdat de oceaan toch al vies is?

- als de CO2 niet in de lucht is, weet je dat het "werkt" omdat het niet in de lucht is. Als je plastic niet in de zee gooit, weet je toch ook dat jouw plastic niet in de zee gegooid is?

Maar ik zie aan de rest van de reactie dat je CO2-uitstoot sowieso niet als een probleem ziet. Als ik bijvoorbeeld voor roken zou zijn, zou ik misschien ook zo'n argument bedenken van hoe meet je nou of vandaag niet roken gaat leiden tot het niet krijgen van longkanker

[Reactie gewijzigd door baseoa op 28 juni 2026 16:57]

[artslart]

Het gaat mij er om of een maatregel kosteneffectief is. Als je miljarden uitgeeft voor een resultaat dat zo klein is dat je het niet eens kunt meten, dan is dat niet zinvol om te doen. Dan kun je je geld beter elders besteden.

Ik volg de discussie over CO₂ en klimaatverandering al een jaar of twintig, en ja, ik heb gegronde redenen sceptisch te zijn over het narratief, waaronder fundamenteel onwetenschappelijke benaderingen van dit vraagstuk die in publicaties te vinden zijn.

[baseoa]

Het gaat mij er om of een maatregel kosteneffectief is.

Dan heb ik goed nieuws! Elke euro die we vandaag in preventie van het probleem steken betaalt zich meervoudig terug in verminderingen van aanpassingskosten en gigantische kostenbesparingen op fossiele subsidies die dan aan bijvoorbeeld zorg en onderwijs kunnen worden uitgegeven . Buiten de economische impact is er nog de humanitaire impact van de aanpassing en massamigratie (de World Bank verwacht vele malen meer migranten dan de vorige piek van 2015, en andere bronnen komen op het vijfvoudige uit van wat de World Bank schat. We gaan het zien...).

Zie bijvoorbeeld het artikel Wikipedia: Economic analysis of climate change

"Early, well-planned action will minimize the costs. Globally, the benefits and co-benefits of keeping warming under 2 °C exceed the costs." (aanpassen op +2°C is al duurder dan de uitstootreductie tot <+2°C; ondanks de huidige investeringen stevenen we alsnog op iets van +4°C af als ik het me goed herinner, dus we betalen zometeen de hoofdprijs als we niet alle zeilen bijzetten)

"It has been estimated that 3.5 million people die prematurely each year from air pollution from fossil fuels. [...] The health benefits of phasing out fossil fuels measured in money (estimated by economists using the value of life for each country) are substantially more than the cost of achieving the 2 degree C goal" (alleen de humanitaire impact van de uitstoot is rationeel gezien al genoeg om de hele overstap te bekostigen)

Uit het migratie-artikel:

"Some projections estimate that around 200 million people will be displaced by climate-related disasters by 2050. [bron 8 wordt hier aangehaald, dat is de World Bank.] Some even estimate up to 1 billion migrants by 2050, but these take ecological threats, including conflict and civil unrest as well as disasters, into account."

Mensen als Wilders die buitenlanders uit warme landen eng en ons eigen land heel belangrijk vinden, moeten dus eigenlijk vooral groen stemmen, maar als ze zoveel verstand hadden dan lazen ze het CPB-rapport wel waar dat ook in becijfert stond

[artslart]

Dank voor je lange antwoord. Een greep uit de punten waar ik er een andere mening op nahoud:

• Subsidies zijn op fossiele brandstoffen is een twijfelachtig begrip. Als je verschillen in belastingtarieven als subside ziet, dan zijn de eerste en tweede belastingschijf op inkomen subsidie omdat die lager zijn dan de hoogste belastingschijf van 49,5%, net zoals het 0% of het 9% tarief op eerste levensbehoeften t.o.v. het 21% tarief voor alle andere goederen en diensten.
• Het Wikipedia artikel slaat de plank mis omdat het ervan uit gaat dat er alleen maar kosten zijn verbonden aan klimaatverandering. Dat is niet juist. Bijvoorbeeld, als je kijkt naar mensenlevens dan blijkt dat in de periode 2000 - 2020 er in de VS gemiddeld 72.361mensen per jaar stierven aan de kou en 6.129 mensen aan de warmte. Dat is een verhouding van 12:1.
  
  Een gelijkaardig onderzoek dat India bekeek concludeerde: "We found substantial numbers of cause-specific deaths attributable to moderately cold temperature, which were approximately 12 times greater than deaths due to extremely cold temperature and 42 times greater than deaths due to extremely hot temperature.". Milde kou doet dus veel meer mensen sterven dan extreme hitte en extreme kou.
• Voor wat betreft migratie, het verslag van de World Bank leunt zwaar op de RCP 8.5 modellen die onlangs naar de prullenbak zijn verwezen, dus dat is wat mij betreft geen betrouwbare bron. Citaat van de CMIP7 projectgroep die de nieuwste generatie klimaatmodellen aan het opstellen is: "the CMIP6 high emission levels (quantified by SSP5-8.5) have become implausible". Dat is overigens een understatement, ze waren van het begin af aan al onwaarschijnlijk.

Al met al is er bijzonder veel af te dingen van het idee dat we te maken hebben met klimaatverandering die acute, ingrijpende en kostbare actie vereist. Het middel is vele malen erger dan de kwaal.

[sdk1985]

Om daarnaast de zogeheten Dunkelflaute op te vangen, hebben we een stabiele, CO2-vrije basis nodig in de vorm van moderne kerncentrales. Kernenergie heeft per opgewekte megawattuur de kleinste geografische voetafdruk van álle energiebronnen, verbruikt substantieel minder kritieke grondstoffen over de gehele levenscyclus dan grootschalige zon- en windparken, en laat ons schaarse Nederlandse landschap tenminste intact. Laten we ophouden met deze kostbare symboolpolitiek en beslissingen gaan nemen op basis van pure logica en de wetten van de thermodynamica.

Ik vind dit eerlijk gezegd niet zo'n sterke toevoeging. Kerncentrales zijn traditioneel juist een hele goede baseload. Maar met al die PV opwek moet zo'n kerncentrale de hele dag gaan terug regelen. Frankrijk doet dit tegenwoordig wel, die hebben erg veel kerncentrales en gebruiken deels een systeem met water oppompen. Maar ook daar bestaat discussie over of dat niet te snelle slijtage oplevert. Verder ben je zo 15 jaar verder voor dat ding er echt staat. Maar het echte probleem is dat Nederland er eigenlijk gewoon te klein voor is. Bij Fukushima werd in eerste instantie een straal van 80 km ontruimd. Doe dat in Borsele en je kunt Breda, Ghent en Antwerpen ontruimen. Dan zit je al dik over een miljoen inwoners en er zitten nog heel wat steden en dorpen tussen.

Alles vol met PV en per wijk een batterij vind ik dan een logischer en haalbaarder verhaal. Dit levert ook een robuust netwerk op, handig in minder stabiele tijden.

[denkster]

Kerncentrales zijn geen oplossing bij ons hete klimaat..

Volg hier precies de toestand van de Franse kerncentrales.

https://bsky.app/profile/reli...

Een paar staan nu uit, anderen draaien op halve kracht omdat ze de warmte niet kwijt kunnen..

[categoraal]

De kerncentrales staan uit omdat het koelwater de rivier te veel op warmt. Hier zijn technische oplossingen voor, maar die zijn (nog) niet gerealiseerd. Je kan het water eerst in een basin stoppen om af te laten koelen, voordat je het terug in de rivier pompt.

[TV_NERD]

"Ons hete klimaat". Proest, het wordt dan misschien warmer maar het is zeker nog geen heet klimaat. Die 5 weken in de zomer zetten we ze wel uit/lager hoor, dan is er toch voldoende zonne-energie.

[arjankoole]

"Ons hete klimaat". Proest, het wordt dan misschien warmer maar het is zeker nog geen heet klimaat. Die 5 weken in de zomer zetten we ze wel uit/lager hoor, dan is er toch voldoende zonne-energie.

met recordprijzen van 1,10 per kWh als gevolg. Want de zon schijnt niet de hele dag, en bij die extreme hitte was het ook windstil.

En het grootste probleem: de rivieren slinken door klimaatverandering. Dus het probleem neemt toe voor die kerncentrales. Het punt van kerncentrales is dat ze altijd draaien. Dan zijn ze effectief.

[baseoa]

Je kunt ook de PV-opwek terugschroeven, dat heeft geen slijtage. Extra stroom op hete dagen is sowieso nodig, en hoe meer panelen er zijn, hoe minder brandstof er in de reactor hoeft (niet dagelijks heen en weer, maar in de zonnige maanden kan de reactor dan lager draaien en voor 's nachts heb je zo'n wijkaccu). Er zijn meer manieren om er te komen dan volledig met of zonder

[BeosBeing]

Kernenergie is ideaal voor de nachtelijke baseload,

[arjankoole]

Kernenergie is ideaal voor de nachtelijke baseload,

En het electrificeren van de industrie. De industriële baseload is enorm. Juist ook een sector die baat heeft bij lage, stabiele prijzen.

[BeosBeing]

En het electrificeren van de industrie. De industriële baseload is enorm. Juist ook een sector die baat heeft bij lage, stabiele prijzen.

Voor volcontinue draaiende sectoren (chemie, hoogovens, e.d.) inderdaad. Voor bedrijven die alleen overdag draaien kun je in principe toe met zonnepanelen leggen.

[BeosBeing]

[...]

Bij Fukushima werd in eerste instantie een straal van 80 km ontruimd. Doe dat in Borsele en je kunt Breda, Ghent en Antwerpen ontruimen. Dan zit je al dik over een miljoen inwoners en er zitten nog heel wat steden en dorpen tussen.

Daarom is de enige juiste plaats voor een traditionele kerncentrale de Lange vijverberg,

Heb je een tweede locatie nodig, dan de Zwanenburgwal.

De toekomstige kerncentrale in Terneuzen of Eemshaven zal een thoriumcentrale moeten zijn. China en India hebben al werkende,

[Mijzelf]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

Het project is gestaakt in 2026,

[Ntr-]

Dat dit project nu pas is gestopt, bewijst precies mijn punt: het had er met de kennis van alle eerdere mislukte proeven nooit mogen liggen.

Helaas leert de politiek hier heel weinig van. We zien dit soort kostbare fouten nog steeds bij andere projecten. Denk aan het volleggen van goede landbouwgrond met zonnepanelen terwijl de daken van grote distributiecentra leeg blijven, of dure proeven met waterstof waar gewone batterijen veel slimmer zijn.

Het is goed dat er nu een streep door dit fietspad staat, maar het heeft de belastingbetaler wel weer onnodig veel geld gekost.

[Keypunchie]

"nu pas". Het is in 2020 aangelegd. Sindsdien is het vrij statische infra. SolaRoad is 2 jaar geleden al failliet gegaan, sindsdien is er niks gebeurd.

Het gaat erom dat er nu nieuwe plannen voor dit pad worden gemaakt: ze gaan het naar gewoon fietspad ombouwen omdat ze de route Utrecht <-> Hilversum op de schop nemen.

Tjsa, dan moet je nog even formeel aftikken dat je dus niet op dit traject aan het dooie paard blijft trekken.

Was het dom om in 2020 aan te leggen? Ja. Is het dom om er nu "pas" een streep door te trekken? Volgens mij heeft het faillisement in 2024 dat al gedaan. Dit is pure formaliteit.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 26 juni 2026 10:53]

[sympa]

Het was in 2020 ook al dom. Want ook toen wisten we al dat antislip en doorzichtige materialen niet goed samengaan. En dat slijtage zorgt voor minder lichtdoorlatendheid. En dat een weg opgebroken moet kunnen worden en dat techniek dan heel erg in de weg zit.

[JayPe]

Als de politiek dan toch per se zonnepanelen bij een fietspad wil realiseren, kies dan voor een overkapping boven de route. Op die manier staan de panelen meteen in de juiste hoek, blijven ze schoon, creëer je een comfortabele, droge fietsroute én is het onderhoudstechnisch vele malen goedkoper en makkelijker omdat je er fatsoenlijk bij kunt zonder het wegdek open te breken.

om maar even @Ntr- te quoten. Natuurkunde is niet ineens veranderd de laatste 6 jaren. Of 60. Techniek wel, maar natuurkundige wetmatigheden niet.

Innoveren van techniek kost tijd, moeite en dus ook geld. Zonnefietspaden zijn net zoiets als waterstof-auto's. Die hebben de toekomst. Altijd al. En blijven ook de toekomst. Dat er politici zijn die ervoor kiezen dit soort fiasco's aan te gaan, komt vooral omdat de wetenschap en de politiek tegenstijdige belangen hebben; Scoren voor de Bühne is niet echt primair onderdeel van wetenschappelijk onderzoek.

Maar let wel: We kiezen zelf onze politici. Volksvertegenwoordiging, zo heten gemeenteraad, provinciale staten, staten-generaal (eerste en tweede kamer) en vergeet ook de waterschappen niet.

Dat maakt dat klagen over de politiek toch indirect ook gewoon klagen over de maatschappij betekent. En dat zijn wij.

Tweakers, unite! Als er weer eens zo'n absurd plan komt, klaag niet, maar lobby, netwerk, protesteer en informeer. Want dit is echt niet het laatste stukje fietspad, spoor, snelweg of hellingbaan dat voorzien wordt van subsidies, eh, ik bedoel zonnepanelen.

@Ntr- helaas is het niet zo dat we op particulier eigendom simpel kunnen afdwingen dat het dak wordt vol gelegd met zonnepanelen. Dat zou én heel veel regeldruk geven (want leer mij bedrijven kennen: die kiezen voor de goedkoopste optie, dus moeten er strenge regels komen, anders liggen er 3 laag efficiënte panelen per hectare distributiecentrum) én het zou ook weer leiden tot stupide subsidie-regelingen waarmee we alsnog veel geld steken in projecten waarbij de wenselijkheid van zonnepanelen minimaal is ( in een gebied waar er bijvoorbeeld geen aansluit-capaciteit is, of waar het veel wenselijker is dat er een groendak wordt gerealiseerd.

Want waar het economisch verstandig is, liggen er allang panelen op het dak.

[84hannes]

Dat dit project nu pas is gestopt, bewijst precies mijn punt: het had er met de kennis van alle eerdere mislukte proeven nooit mogen liggen.

Dat punt heb je duidelijk gemaakt, ik ben het ook niet met je oneens. Maar het is niet waar @Mijzelf op reageert. Je stelt letterlijk:

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

En dat is niet aan de orde. Je kan ongetwijfeld andere voorbeelden vinden die wel in 2026 starten, maar dat is niet wat je doet. Dus de opmerking

Het project is gestaakt in 2026,

Is volgens mij helemaal op zijn plek.

[Ntr-]

Scherp opgemerkt, daar heb je chronologisch helemaal gelijk in. Mijn formulering klopte daar inderdaad niet: dit specifieke project kreeg in 2026 geen groen licht, maar werd juist stopgezet. Fair punt dus.

[jreinhoud]

Op zich kan ik de waterstof projecten nog wel begrijpen, omdat je daarbij niet afhankelijk hoeft te zijn van andere landen, en de meeste winning van de grondstoffen voor batterijen nou ook niet echt schoon en onbeperkt zijn.

Dat kan uiteraard nog veranderen als andere samenstellingen volwassener worden.

En de combinatie van overtollige energie ter plaatse omzetten naar waterstof, zeker bij windparken op zee, zou in theorie een win win kunnen zijn.

[Ntr-]

Klopt, er moet gewoon gekeken worden naar de beste oplossing wat de minste schade oplevert zowel aan de natuur en financieel.

Immers zonder energie hebben we ook geen industrie en geen industrie is geen innovatie. het is een cyclus van afhankelijkheden.

[sympa]

Ook zonder voorgaande projecten had dit nooit uitgevoerd mogen worden. Je moet even een berekening maken voordat je aan iets begint. En naar praktische zaken kijken. Zoals: wat gebeurt er met wegwerkzaamheden. En: waarom kom je met dit idee.

[dasiro]

daarom waarschijnlijk de frustratie over politieke, sentimentele profilering.

[Meros]

Ik ben het met het meeste wel eens wat je beweert, behalve het volgende:

"We faseren stabiele, regelbare bronnen uit en investeren miljarden in weersafhankelijke bronnen, met de huidige acute netcongestie als logisch gevolg."

Dit ligt volgens mij toch een stuk genuanceerder, naast de zonnepanelen/windmolens zijn laadpalen, warmtepompen, datacenters en verouderde infrastructuur ( die de pieken niet aankunnen van o.a. teruggeleverde energie ) ook een oorzaak van de huidige netcongestie.

Samengevat een gebrek aan visie en inzicht in gevolgen.

[Ntr-]

Dat is een terechte nuance, daar heb je helemaal gelijk in. Netcongestie is inderdaad een optelsom. Het komt niet alléén door zon en wind, maar juist door de combinatie met de enorme hausse aan warmtepompen, laadpalen, datacenters en zware industrie die allemaal tegelijkertijd stroom nodig hebben.

Het grote probleem is inderdaad een gebrek aan visie. We hebben in Nederland in sneltreinvaart de hele samenleving lopen elektrificeren, maar zijn pas achteraf gaan nadenken over de kabels die dat moeten dragen. Eerst de apparaten massaal subsidiëren en pas jaren later het net gaan upgraden is de omgekeerde wereld. Het is een politieke onkunde.

[JP1980]

Het is niet eens perse een gebrek aan visie. Maar deels capaciteit en marktwerking. Je kunt niet alles tegelijk doen, dus je doet eerst wat het beste rendeert. Daarom hebben we nu veel zonnepanelen en zijn best ver. Nu is het tijd voor de accurevolutie. Iets wat 10 jaar geleden nog vrij onzinnig was om daar resources aan te besteden. Het is een race tegen de tijd. Reacties zoals die van jou zie ik overigens doorgaans alleen van mensen die het klimaatprobleem niet heel serieus nemen. Als je klimaatprobleem als een groter probleem ziet dan netcongestie (wat deels bijproduct is van deze transitie) dan neem je de nadelen van een paar uur per dag (tijdelijke) netcongestie aan voor acceptabele nevenschade.

[Reactie gewijzigd door JP1980 op 26 juni 2026 11:13]

[Wouterie]

Ik vind jouw reactie wel een beetje makkelijk. Infrastructuur is randvoorwaardelijk voor transities en uitbreiding. Wat mij betreft heeft de politiek (waar ik de ACM en TenneT ook onder schaar) behoorlijk zitten aanrommelen. Als in 2008 de netbeheerders al aangeven dat ze vast gaan lopen, als in 2013 minister Henk Kamp de wet aanpast om die beheerders meer ruimte te geven, maar dat tot 2022 de ACM constant op de rem trapt om 'onnodige investeringen' in het net tegen te houden, dan kun je niet zeggen dat hier een fantastisch beleid achter zit of dat de urgentie gevoeld wordt bij de betrokkenen. Die netcongestie had echt niet zo'n probleem hoeven zijn geweest. Maar ja, goedkoop Russisch gas... daar houden we van.

De accurevolutie is leuk, maar weer een investering van burgers om de kosten te drukken. Echte oplossingen komen niet vanuit huishoudens, maar vanuit overheden en beheerders. En laten die er nou net even geen zin in hebben.

[JP1980]

We spreken elkaar toch niet echt tegen? Behalve dat ik niet denk dat het een gebrek aan visie is maar een bewust andere prioriteit. Ik denk echt dat we wat te verwend zijn dat alles perfect moet zijn. Maar het hoofdoel is eerst geweest uitstoot zo snel mogelijk verminderen.

En waarom zou de burger niet eens verantwoordelijkheid mogen hebben? We zijn wel een beetje een verwend volkje geworden waarbij de overheid alles tot in de puntjes perfect regelt. Zo is nog nooit een transitie gegaan. Het enige verschil met deze transitie is dat de burgers persoonlijk weinig voordeel merkte. Bij de vorige transitie (gastransitie) konden we onze huizen comfortabeler maken en krijg je makkelijker draagvlak.

Denk dat het net stevig ontlast kan worden met thuisaccu's. En volgend jaar zal die markt ook stevig groeien. Met als grote bottleneck gekwalificeerde installateurs.

[Wouterie]

We hadden kunnen leren van de vorige transitie. De huidige energietransitie is in 1960 (om en nabij) al op papier gezet. Men had verwacht dat rond 1990 het klaar zou zijn met het Gronings gas en zou men moeten overgaan op een andere vorm, bijvoorbeeld elektriciteit. Kerncentrales werden beschreven etc, maar rond 1990 waren kerncentrales een gevoelig onderwerp, de technologie wat betreft zonnepanelen nog in de kinderschoenen en bleek er nog veel meer gas te zitten dan gedacht.

Toen is men gaan slapen. We wisten dat het risico van aardbevingen eraan zat te komen. We wisten dat we op enig moment of zouden moeten overstappen naar elektrisch of een ander gas door het gasnet moesten gaan pompen. De energietransitie is niet gedreven door duurzaamheid, maar door noodzaak.

Hoe kan het dat heel Europa ging op Russisch gas nadat er tijdens de Rusland-Georgië oorlog was besloten de Russische afhankelijkheid af te bouwen? Alternatieven moesten opboksen tegen Russische prijzen en werden nooit economisch levensvatbaar. Duurzaamheid was de drijfveer niet; het ging puur om geld.

De overheid en netbeheerders zijn 100% verantwoordelijk voor het net. Net als overheid en Rijkswaterstaat 100% verantwoordelijk zijn voor de snelweg. Al zou ik het willen, dan mag ik geen eigen snelweg aanleggen en zo mag ik ook geen eigen stroomnet aanleggen in de wijk. Mijn verantwoordelijkheid begint en eindigt bij de meterkast, net als die begint en eindigt bij mijn voortuinstoep.

Wij zijn niet verwend. Ik denk dat het moment dat Rutte begon over de participatiesamenleving (2013) de beheerders en overheden in hun handjes wreven en heerlijk achterover gingen leunen. Het is of - of: Of je betaalt ervoor dat overheden en semi-overheden het werk voor je doen en regelen, of je laat het de burgers het zelf doen en je verlaagt de belastingen. Je kunt niet èn de belastingen hoog houden èn een flink deel van de verantwoordelijkheden bij de burger beleggen.

De crisis die al een tijdje gaande is, is niet veroorzaakt door burgers, maar door slecht beleid en beroerde uitvoering. Het is onmogelijk dat iemand, die op aanraden van overheden, een EV, zonnepanelen en warmtepomp heeft, vervolgens wordt aangewezen als veroorzaker van alle problemen. Toch is dat wel het geluid wat nu klinkt vanuit politiek en netbeheerders. Als je subsidie geeft voor 1000 EV's dan weet je dat 999 van die EV's om 17.30 uur aan het net worden hangen. Als je subsidie geeft voor 1000 warmtepompen, dan weet je precies wat er gaat gebeuren zodra het kouder wordt. Daar kun je de infra op inrichten, maar nu doen ze alsof het één grote verrassing is.

Batterijen kunnen zeker helpen, maar brengen wel risico's met zich mee en zijn weer een investering die wordt gevraagd van consumenten. Een probleem aan de andere kant van de meterkast, zou je niet aan deze kant van de meterkast moeten oplossen. Dus netbeheerders met dikke batterijen: helemaal prima.

[JP1980]

Ik denk dat we wel te verwend zijn. En te cynisch. Alles is een gevolg van prioriteit en budget. Dat wensdenken van jou waarbij altijd alles compromisloos op niveau is dat kan gewoon niet. Dat kan alleen als je oneindig resources hebt. Maar zo is de praktijk niet.

Je kan altijd discussiëren of de prioriteit wel goed ligt. En je moet altijd concessies blijven doen omdat je geen ongelimiteerde resources hebt.

Wat betreft Russisch gas dat vind ik inderdaad ook erg pijnlijk dat dit niet sneller uit gefaseerd is (zoals de bedoeling was in 2014 na de inname van de Krim. Helaas wegen economische argumenten zwaarder dan het leed.

[Wouterie]

Wensdenken!? Er was wel degelijk geld; geen gevoel van urgentie. Wil je zeggen dat de financiën nu beter zijn? Ik dacht het niet. Het is die luiheid en laksheid: https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2446934-reconstructie-hoe-toezichthouder-tekorten-op-het-elektriciteitsnet-mede-veroorzaakte

[bzuidgeest]

De accu prijzen zakken continue. Zodra dat redelijk word komt er bij mij een in huis. Sodium is in productie bij catl. Lithium Air word aan gewerkt (onzeker). Het word word beter en goedkoper. Leuk dat de energieleverncier er 1 zet. maar als ik los kan van het net zou ik dat doen.

[JP1980]

Accuprijzen zakken niet zoveel meer. Hoor vaak dat mensen denken dat sodium veel goedkoper wordt maar dat heeft met een aanname te maken dat Lithium schaars is, wat niet zo is. Randmateriaal + arbeidskosten bepalen steeds meer de totaalprijs en die worden alleen maar hoger, zeker installatie wordt schaars dus duur.

[bzuidgeest]

Zelfs als lithium theoretisch niet echt schaars is, dan nog is sodium vele malen makkelijker te verkrijgen over zo een beetje heel de wereld. Lithium is veel moeilijker zit op weinig plekken in economische hoeveelheden in de grond. Wij in Nederland hebben niet zo veel moeite om sodium te vinden, wel om lithium te vinden. Er zit een beetje in limburg of zo, maar dan houd het wel op.

Arbeidskosten worden hoger, maar dat staat niet op zichzelf en hoort niet bij batterijen uniek.

Waarom zou installatie schaars worden? Je bedoelt personeel tekorten? Ik kan hem altijd nog zelf vastschroeven. Hoeft alleen een controle voor het stukje net backup. En voor die stekker plugin dingen die ik niet veel is helemaal geen installatie vereist.

Ik verwacht dat het nog wel goedkoper word, of mijn salaris hoger. Maakt mij niet uit hoe het gebeurt. De economie van schaal komt vanzelf op gang.

[JP1980]

De economie van schaal is er al. Je kunt 32kwh capaciteit krijgen voor 5000 euro. Daarnaast betaal je voor kwaliteit onderdelen nog eens 4000 euro inclusief noodstroom. Dan nog 2000 tot 3000 voor installatie voor de normale man en doe het zelfer die wil dat zijn verzekering uitkeert bij brand. Accu's worden nog wel iets goedkoper maar de rest duurder

[bzuidgeest]

Ik denk dat je het onderschat. De schaal waarop we batterijen gaan gebruiken in de toekomst is enorm. We zijn nog niet eens begonnen.

Wat jij nu zegt zei men ooit over bijvoorbeeld computers. Dingen als "die worden nooit klein genoeg voor thuis" of "wat moeten mensen met een eigen computer"

Gebrek aan visie is dat, geen waarheid, dat je het nu niet kan voorzien, Tja ik snap dat dit soms moeilijk is.

Batterijen staan pas in de kinderschoenen, vergeleken met de auto hebben we pas net de eerste bruikbare modellen opgeleverd de t Ford van de batterijen. De hyper batterij zal net als de hypercar pas tientallen jaren later komen. Als de infrastructuur er is. En we lang gesleuteld hebben.

Je zal vast wel met een "dat is niet mogelijk om" opmerking willen komen. Maar de ontdekker van radio golven vond het ook een nutteloze curiositeit, nu hangt onze maatschappij er van aan elkaar. Was landen op de maan niet mogelijk een toch hebben we het gedaan, zou de mens nooit vliegen en toch bouwen we nu vliegmachines. Etc etc etc.

Het enige probleem bij mensen is voorstellingsvermogen over wat er morgen veranderd.

[JP1980]

Waar beweer ik al die dingen? Batterijtech gaat beter worden. Maar een thuisinstallatie niet goedkoper vanwege installatiekosten en randapparatuur.

[divvid]

precies, en intussen blijven we dorre stedelijke gebieden bouwen, komen er nergens bomen en moeras bij, laten we kostwater naar de zee lopen en zo nog wat meer.

[bzuidgeest]

Alleen als je kijkt naar Nederland. En zelfs daar valt dorre steden wel mee in vergelijking met sommige andere plekken.

We zijn sowieso een niet natuurlijk land. Het natuurlijke Nederland is half zo klein en overstroomd regelmatig. We bouwen all sinds jaar en dag structuren om dat aan te passen. Sinds de eerste terp en daarvoor.

[mwolthers]

Die "hausse" aan warmtepompen en laadpalen is een bewuste keuze om fossiele energie uit te faseren. Dat dat nodig is hoef ik hopelijk niet toe te lichten. Verder, is de energievraag van zware industrie zo toegenomen? Er is dacht ik amper zware industrie bijgekomen, er zijn wel bedrijven verdwenen (AlDel bijvoorbeeld, de aluminiumsmelter). Bovendien verstoken die in de meeste gevallen nog fossiele energie omdat ze op elektra hun processen vaak niet kunnen draaien.

Enkel de datacenters zijn echt een kwalijke en ongewenste ontwikkeling die veel bijdraagt aan het energieprobleem. Ik kan hier in prov Utrecht geen driefaseaansluiting meer krijgen omdat een paar studenten hun proefschrift door een machine laten schrijven (sorry, erg platgeslagen maar wel waar het op neerkomt). Natuurlijk hebben we datacenters nodig maar stop met dat achtelijke AI-gedoe, of beter nog, laat mensen er eerlijk voor betalen zodat het beschikbaar is voor wie het echt nodig heeft en je hebt al die nieuwe energieslurpende datacenters niet meer nodig.

Dat in een wereld waar veel vraag naar groene elektriciteit ontstaat van alles wordt geprobeerd om dat te leveren vind ik een goede zaak. Dit fietspad heeft niet gewerkt. Helaas. Overdekte fietspaden lijken me duur, maar het onderzoeken zeker waard.

[84hannes]

of beter nog, laat mensen er eerlijk voor betalen zodat het beschikbaar is voor wie het echt nodig heeft

Het was in 1602 dat de VOC aantoonde dat je veel geld kon verdienen door in een gedurfde onderneming te investeren^*. Sindsdien is dat ons economisch systeem, helaas. Voor de kwaliteit van het onderwijs, voor het klimaat en voor de mensen die graag goedkoper geheugen willen hoop ik dat de AI-bubbel vandaag, en niet pas morgen barst, maar feitelijk is het slechts een symptoom van ons kapitalistisch systeem.

^*Niet helemaal correct natuurlijk, de VOC was de eerste met anoniem verhandelbare aandelen. Op andere wijze investeren in een onderneming is waarschijnlijk vele malen ouder.

[mjtdevries]

Vandaar dat China niet investeert in de AI Bubbel, want die zijn niet kapitalistisch maar communistisch. (of maoistisch)

[84hannes]

Eerder opportunistisch. Als Chinese investeerders een goede winst ruiken dan laten ze echt niets achterwege om ideologische redenen. Anders hadden ze ook geen vastgoedbubbel gehad.

[dmantione]

Je kunt er ook cynischer naar kijken: De politieke groepen die vrolijk worden van zonnepanelen en windmolens, krijgen vaak ook warme gevoelens bij consuminderen. Het is slechts deels dat men zich heeft laten verrassen. Als er schaarste aan stroom in ontstaat is dat ook een mooi moment om soberder te gaan leven. Dat er momenteel een campagne loopt om je schuldgevoelens aan te praten als je langer dan 5 minuten douchen is ook zo'n ding.

[StephanVierkant]

Korter douchen heeft niks te maken met energie, maar met het tekort aan (drink)water: https://www.levenmetwater.nl/

Ze noemen energieverbruik van het verwarmen van water zelfs niet eens als bijvangst (zoals bijv. het voedingscentrum minder vlees/zuivel wel noemt).

[dmantione]

Ik bedoel dat het tekort aan water dezelfde naïviteit of desinteresse is. Weinig landen hebben zoveel toegang tot zoet water als Nederland.

[NBK]

Het water is alleen al flink vervuild door onze (ooster)buren voor het uberhaubt in het land is.

En de bron van het water is inmiddels bijna volledig gesmolten dus als we het toch over visie hebben...

[Reactie gewijzigd door NBK op 26 juni 2026 11:47]

[dmantione]

Dat is waar, maar niets dat niet oplosbaar is. Op Curaçao komt dezelfde kwaliteit water uit de kraan als in Nederland, terwijl de omstandigheden voor zuivering enorm veel moeilijker zijn.

In Nederland hebben we zonder blikken of blozen enorme hoeveelheden hoogwaardig drinkwater beschikbaar gesteld voor rekencentrums. Er is geen dwingende reden waarom een rekencentrum enorme hoeveelheden drinkwater moet gebruiken anders dan dat gesloten lussen wat duurder zijn. De politiek vond evenwel dat dat water prima gemist kon worden.

De mentaliteit is het probleem, niet de beschikbaarheid.

[arnova]

Ja en dan krijg je als gewone consument aangepraat dat te lang douchen zo verschrikkelijk slecht is terwijl op andere plekken er zo enorm veel drinkwater verspild wordt. Daarnaast valt het verbruik voor douchen in het niet bij bv. de hoeveelheden drinkwater die nodig zijn om een kilo rundvlees te maken of een spijkerbroek dus de overheid is de consument weer op z'n minst slecht aan het informeren. Hetzelfde geldt overigens voor elektriciteit.

[Mathijs Kok]

Als je altijd maar wijst naar een grotere bron van vervuiling of verspilling, hoef je zelf nooit iets te doen. Je kan hele grote stappen maken met hele kleine pasjes. En die zijn vaak heel makkelijk te doen.

Net zoals klagen over datacentra in een post op Tweakers op z'n zachtst gezegd, is dat vreemd. Tweakers draait niet op een oude 386 op zolder, hè?

[arnova]

Dat ben ik op zich 100% met je eens en ik had dat er misschien bij moeten zetten. Mijn punt in deze is, dat het een probleem is om bepaalde groepen mensen mee te krijgen met dit soort dingen (energie/water besparing, vergroening, etc.) als ze het idee hebben dat de "grote jongens" niks of nauwelijks iets doen. En daarnaast dus de bewustwording dat de hoeveelheid water gebruikt per persoon voor douchen in het niet valt bij bv. de productie van rundvlees. Dus eigenlijk zou de overheid dit soort campagnes breder moeten trekken dan alleen water gebruik voor douchen.

[sdk1985]

Ja en dan krijg je als gewone consument aangepraat dat te lang douchen zo verschrikkelijk slecht is terwijl op andere plekken er zo enorm veel drinkwater verspild wordt. Daarnaast valt het verbruik voor douchen in het niet bij bv. de hoeveelheden drinkwater die nodig zijn om een kilo rundvlees te maken of een spijkerbroek dus de overheid is de consument weer op z'n minst slecht aan het informeren. Hetzelfde geldt overigens voor elektriciteit.

Maar ook dat is een incorrect beeld. Want waar gaan al die liters water per kilo vlees heen? Drinkwater wordt uitgeplast en gaat vervolgens groot deel van het jaar direct weer het grondwater in. Grondwater wat uiteindelijk weer gebruik wordt voor drinkwater, besproeiing en natuurlijk door de natuur.

Maar van die duizenden liters water gaat voor meer dan 90% over 'groen' water, water dat op weilanden en akkers valt en gebruikt wordt om voedsel te verbouwen (mais, soja) voor de koeien. Een deel daar van verdampt, en wordt dus een wolk, welke weer ergens anders regen vormt. Water blijft gelukkig een cyclus.

Veel problematischer is negeren dat het alternatief eigenlijk niets oplost. Het is vooral een kwestie van efficientie. In de eerste plaats weet iedereen dat vlees relatief veel eiwit per 100 Kcal bevat; 26 gram eiwit per 100 gram. Terwijl een tuinboon 8 gram eiwit per 100 gram bevat (5 gekookt). Het voedingscentrum adviseert 58 gram voor iemand van 70kg en dan heb je dus 223 gram vlees nodig óf 725 gram tuinbonen mocht je deze rauw eten. Maar dat is veel te simplistisch, eiwitten gaat eigenlijk over essentiële aminizuren. De bouwstenen van je lichaam. Daarvan zijn er heel veel types maar een aantal worden als essentieel gezien; Leucine, lysine, Valine, Isoleucine, Threonine, Fenylalanine, Methionine, Histidine en Tryptofaan. Het grote voordeel van vlees is dat van alle essentiële (en overigens ook niet essentiële) aminozuren in redelijk vergelijkbare hoeveelheden aanwezig zijn. Bij groente en fruit is dit eigenlijk niet het geval. Zou je alleen tuinbonen eten dan zit daar bijvoorbeeld vrijwel geen Methionine in; 62 mg per 100 gram tegen 662 mg per 100 gram. Om evenveel Methionine binnen te krijgen moet je dus 10.67x meer tuinbonen eten. De eerdere vergelijking wordt dan 223 gram vlees tegen 2.381 kg tuibonen. Dat is dus de harde realiteit van wat we aan het doen zijn met vlees. Of je dit goed of slecht vind is een discussie zonder einde, maar wat je er ook van vindt; wij laten dieren inefficient eten zodat wij efficiënt kunnen eten. Daaruit volgt meteen mijn punt in de context van het water verbruik; stopt morgen iedereen met vlees dan hebben wijzelf véél en véél meer groente nodig. Die mais die wij hier in Nederland verbouwen werkt niet voor ons totaal niet. Daar zit alleen Leucine in en vrijwel geen Methionine en Tryptofaan. Je moet dan iets anders gaan verbouwen (kom je snel op soja, maar soja is nogal wat discussie over icm hormoonhuishouding).

Maar ook het bovenstaande verhaal is totaal irrelevant. Want wat is nu echt het probleem? Heb je al eens naar het aantal mensen op aarde gekeken tussen 1980 , 2000 en nu? Ik weet het; 4.45 miljard werd 6.1 miljard en nu zitten we op 8.3 miljard. Dat zijn allemaal mensen die eten, drinken, kleiding dragen, reizen, wonen, speelgoed willen, een telefoon nodig hebben, enz. Minder vlees, minder douchen of minder wat dan ook kan het huidige tempo niet eens een beetje compenseren. Zeker niet nu de BRIC landen ook onze welvaarststand beginnen te hanteren. Dus dan kom je uit op minder mensen en/of volledig duurzame opgewekte energie icm recycling. Dus wel op elk huis zonnepanelen ook al levert dat soms een overschot op.

[Reactie gewijzigd door sdk1985 op 26 juni 2026 14:15]

[DigitalExorcist]

Het water dat voor koeling gebruikt wordt van datacentra gaat echter niet verloren .. het is daarna gewoon nog/weer bruikbaar.

[DdeM]

Het water wat gebruikt word voor douchen gaat óók niet verloren, maar beide moeten na gebruik wel gezuiverd worden. Het probleem met meer water verbruiken zit hem dan ook in de hoeveelheid die gezuiverd en geleverd kan worden, niet wat er beschikbaar is in de zoetwater bronnen. That said, @dmantione datacentra verbruiken niet zoveel drinkwater in verhouding met andere industrieën: https://www.drinkwaterplatform.nl/datacenters-drinkwater-hoe-zit-dat-in-nederland/

[HijDieAllesWeet]

Het probleem is zover ik het begrijp dat ze gewoon drinkwater gebruiken en dat moet daarna terug naar de zuivering of geloosd op het oppervlaktewater. Ik zou denken dat je zo'n datacenter best direct op een rivier kan aansluiten, dan moeten ze het water zelf maar gaan zuiveren om het schoon genoeg te krijgen voor hun koelsystemen.

[NBK]

Een groot deel van het drinkwater gebruik van datacenters gaat 'verloren' via verdamping. Tuurlijk zal dit wel ergens weer neervallen als regen maar het is wel weg uit de regio.

Systemen met gesloten lussen warmen de omgevingslicht trouwens sterker op dan de systemen met water verdamping dus dat is ook niet ideaal.

Water wat in het riool terecht komt mengt daar met ander afvalwater en is daarna wegens pfas, drugs, medicijnresten en andere chemische verontreinigen niet echt meer bruikbaar te maken als drinkwater. De zuivering van dat water is duurder en meer risicovol dan het ontzilten van zeewater. Er zijn proeven om het in de landbouw te gebruiken maar bepaalde gewassen nemen teveel van de gevaarlijke stoffen op om het echt toe te kunnen passen. Het zou mogelijk wel tijdens droge periodes gebruikt kunnen worden in polders die last hebben van verzilting om het zoute bodemwater te onderdrukken.

[DigitalExorcist]

Verdamping is geen verlies; het komt, zoals je al zei, ergens anders wel weer terecht..

[dmantione]

Dat ben ik niet met je eens: Het gaat er niet om dat het water niet meer bestaat, maar het gaat erom dat de arbeid die erin is gestoken om het te zuiveren verloren is gegaan. Het drinkwater kan niet meer gedronken worden.

[multikoe]

Dit klopt. Het verwarmen van water is een zeer efficiente manier van warmteoverdracht en op het totale gasverbruik van een woning is dat verwarmen van douche-water echt heel klein bier.

[beeldbuijs]

Ik begrijp die focus op korter douchen inderdaad niet. Bij ons gaat er 1,5 kuub aan douchen weg per maand. 18 kuub per jaar. Douchen halveren zou dus 9 kuub per jaar besparen. Een gemiddeld huishouden gebruikt ruim 1.000 m3 gas per jaar. Nog geen procent besparing en op het totale energieverbruik nog geen half procent. We hebben ons gasverbruik overigens dankzij een airco als warmtepomp al geminimaliseerd. De focus moet liggen op isolatie, warmtepompen, zonnepanelen, thuis accu’s. Daarmee maak je ‘meters’, niet met dat gerommel in de marge van onder de halve procent.

[DdeM]

Naja er zijn meer dan genoeg mensen die rustig een half uur of langer onder de douche staan, dus daar loopt de besparing wel enigzins op. En ook bij drinkwater gaat het voor een groot deel om piekbelasting. Nu met het wk hebben de pompen het ook zwaar met het massale wc gebruik tijdens de rust.

[Mathijs Kok]

Energie is een ding, maar schoon water is schaars en kost veel energie om te winnen, schoon te maken en te 'verzenden'. Het is dus prima om daar gewoon bewust mee om te gaan.

[Reactie gewijzigd door Mathijs Kok op 26 juni 2026 13:02]

[beeldbuijs]

Natuurlijk, maar juist als je altijd al bewust met energie en water om gaat, valt er niet zo veel meer op de beknibbelen.

Elke keer als er een ‘hoogste benzineprijs ooit’ bericht in de krant staat, komen wéér de tips om zuiniger te rijden. Maar benzine is altijd al een stevige kostenpost geweest en campagnes zoals Het Nieuwe Rijden (2004) zijn van alle tijden dus waarom zou je wachten op het volgende prijs-record voor je op je verbruik gaat letten? Die prijsrecords zijn uiteraard sowieso een kwestie van tijd vanwege inflatie.

[GoldenSample]

Ah dus het sturen van de ACM op het bizar kort houden van netbeheerders was een links progressief idee? Als je al met een complot theorie komt, maak hem dan in iedergeval niet zo makkelijk weerlegbaar.

Treurig dat een tweakers-mod zulke aluminium hoedjes troep in het rond spuwt.

[Immutable]

https://www.deconsult.nl/Paginas/Energie/en_verbruik.html

Energieverbruik + Welvaart is relatief linear aan elkaar verbonden. Dus minder energieverbruik staat nagenoeg gelijk aan minder welvaart.

[gesmurfed]

Vervuiling + welvaart zijn linear aan elkaar verbonden. Energie kan juist schoon zijn.

[Immutable]

Dat snap ik heel goed, maar je kunt ook gewoon gigantische hoeveelheden schone energie opwekken en zo die welvaart behouden. Veel natuurkundige processen zitte aan hun theoretische maximum efficientie. Enige wat helpt is schaling = meer welvaart. Of het gewoon totaal anders doen. Kan ook.

[gesmurfed]

Ik denk dat we hetzelfde bedoelen

[sympa]

Welvaart is natuurlijk niet hetzelfde als "veel spullen" of "veel gebruiken".

Betekent een woning met dubbelglas dan minder welvaart dan enkelglas met tochtende kozijnen?

Betekent een wasmachine die elke 5 jaar stuk gaat dan minder welvaart dan eentje die het 15 jaar blijft doen?

[Immutable]

Muha, in de toekomst krijgen we allemaal robots en machines die alle landbouw doen en noem het maar op. Heel veel automatisering waar jij denkt van "Gaat echt niet gebeuren". Net zoals men eerder zei dat niemand een mobieltje nodig heeft. Toch heb jij DIE welvaart nu.

Ik denk dat je denkt, dat de mens graag als holbewoner wil gaan leven. Nee we gaan vooruit. We willen echt wel richting star trek achtige taferelen. Dat wil de mens gewoon, en als het kan gaat het gebeuren.
Sowieso gaan geavanceerde function approximators. (Wat men AI noemt....) heeeeeel veel automatiseren in de toekomst en dat kost stroom. En dat automatiseren is welvaart.

[dmantione]

Dat is de kern van de discussie: De welvaart draait om de hoeveelheid energie die je tot je beschikking hebt. De prijs van energie is van invloed op de hoeveelheid energie die je tot je beschikking hebt, tevens is de wisselende capaciteit daarop van invloed.

Schone energie kan afhankelijk van de situatie een heel goed idee zijn: De zon schijnt voor niets, de wint waait voor niets, daarmee kan schone energie een bijdrage leveren aan de welvaart. Als schone energie evenwel tot hoge energierekeningen leidt, of erger, uitval, dan krijg je het omgekeerde effect.

[Wouterie]

Nee, we zijn er niet achteraf over gaan nadenken... het is veel erger dan dat. Er is door de ACM constant een rem gezet op preventieve investeringen in het net. Dat noemde men "kostendoelmatigheid" wat heel leuk klinkt, maar je later diep in de problemen brengt omdat je constant achter de feiten aan hobbelt.

Maar zo doen we dat in Nederland. Ik las laatst dat men flink huizen gaat bouwen, maar dat er geen geld is voor wegen en OV. Dan krijg je precies hetzelfde probleem, maar dan met mensen en auto's. Kneuzen zijn het.

Er is niets mis met een energietransitie, niets mis met elektrificatie, maar het gaat zeker mis als de benodigde infrastructuur en systemen niet worden aangepakt.

[Patriot]

Dat is een terechte nuance, daar heb je helemaal gelijk in. Netcongestie is inderdaad een optelsom. Het komt niet alléén door zon en wind, maar juist door de combinatie met de enorme hausse aan warmtepompen, laadpalen, datacenters en zware industrie die allemaal tegelijkertijd stroom nodig hebben.

Valt er zelf niet iets voor te zeggen dat de aanbodkant van energie sowieso niet zo heel erg veel te spreken heeft in het kader van netcongestie? Of er daadwerkelijk sprake is van congestie is toch alleen een functie van de vraag naar energie en de beschikbare doorvoercapaciteit?

[Ntr-]

Het is inderdaad aan beide kanten: aan de ene kant heb je het verbruik en aan de andere kant de opwek van energie, die allemaal door dezelfde kabels moeten.

Netcongestie ontstaat dus niet alleen als we te veel stroom vragen, maar ook als we te veel stroom tegelijk terugleveren. Als de zon hard schijnt en alle zonnepanelen tegelijk stroom het net op duwen, raakt de kabel net zo hard vol als wanneer iedereen tegelijk de auto oplaadt. De aanbodkant speelt dus zeker een grote rol; de infrastructuur is er destijds simpelweg niet op gebouwd dat we massaal stroom terug gingen leveren.

[theseboetz]

Het is inderdaad beiden. De aanbodkant doordat we een groter gedeelte van de energie met zon en wind zijn gaan produceren en minder met kolen en gas. Aan de vraagkant door o.a. elektrisch rijden, waterpompen, en datacenters.

[supersnathan94]

Warmtepompen en datacenters zijn super stabiele lasten. Ja het is elektrisch, maar ze zijn in de meeste gevallen load following (warmtepomp regelt bij/af aan de hand van Epex prijs) en dus juist stabiliserend.

verouderde infrastructuur ( die de pieken niet aankunnen van o.a. teruggeleverde energie ) ook een oorzaak van de huidige netcongestie

Ja dat is dus precies het probleem met weersafhankelijke bronnen. Hoe meer je daarvan wil gebruiken voor je basisload, hoe meer buffers en overcapaciteit je nodig hebt.

Zon en wind energie maakt de netcongestie niet beter, alleen slechter doordat de pieken erger worden. Waarom denk je dat er over een paar jaar een invoedtarief gaat komen?

[Wouterie]

Dat is lekker kort door de bocht. Denemarken draait bijna volledig op wind. Om schommelingen op te vangen zijn er uitgebreide koppelingen met de buurlanden. Is er veel wind, dan exporteren ze en is het windstil dan importeren ze.

Wat wij in Nederland en sowieso de EU missen, zijn die koppelingen. Het kan zijn dat het hier een keer niet waait en de zon niet schijnt en dan moeten we eenvoudig kunnen opschalen en importeren. Het kan een keer gebeuren dat het hier lekker waait en het zonnetje goed z'n best doet, maar het zo heet is in Frankrijk dat de kerncentrales moeten afschalen. Lekker exporteren dus naar Frankrijk.

Ik noem maar een paar voorbeelden natuurlijk. We hebben in de EU echt goede, stabiele bronnen, maar we missen de systemen en koppelingen. En dus zitten we allemaal in ons landje het wiel uit te vinden en te rotzooien met halfbakken oplossingen. Maar ja, als we het hier al niet eens voor elkaar krijgen om de 'overtollige' zonne-energie van mijn dak bij Shell Moerdijk te krijgen, dan lukt het al helemaal niet om Frankrijk of Denemarken te bereiken.

[hoevenp]

We importeren normaalgesproken uit Frankrijk. We hebben gisteravond bijvoorbeeld stroom geëxporteerd. Die koppelingen zijn er al hoor:

https://www.tennet.eu/nl/interconnectoren-stroom-zonder-grenzen

[Wouterie]

Deze koppelingen zitten nog lang niet op het niveau van de Deense. We zijn een eind op weg, maar er nog lang niet.

[hoevenp]

Dat zou kunnen, maar je schreef "Wat wij in Nederland en sowieso de EU missen, zijn die koppelingen." :-)

Die koppelingen hebben we dus wel. En ze worden uitgebreid. Of het voldoende is, is de vraag. Gisteren was er bij de buurlanden ook onvoldoende. Ik ben helemaal voorstander van een geintegreerd grid. Ik weet niet hoeveel verlies er is over de afstand van zo'n kabel (zal meer zijn als de kabel langer is, vermoed ik), maar dat beperkt je misschien wel in connecties over grotere afstand?

[Wouterie]

Ja, die koppelingen zoals in Denemarken. Nu is het sowieso een gekke situatie in Europa.

[arjandijk162]

Die koppelingen zijn er zat, NL en DE hebben veel zon en wind en vooral die laatste doet veel minder dan gehoopt, waardoor we zwaar leunen op de Franse kerncentrales en Noorse gas/stuwmeren. De kern van het probleem is dat energie bestaat uit 3 pijlers. Betaalbaarheid/duurzaamheid/leveringszekerheid. Die laatste is behoorlijk veronachtzaamd de laatste jaren, bakken met subsidie naar zon en wind, ondertussen kolencentrales sluiten, de gaskraan dichtdraaien en maar blijven vertragen met het bouwen van een nieuwe kerncentrale.

De intermittency (moment dat hier wel de zon schijnt/wind waait en in DLD niet) wordt gebruik van gemaakt maar is veel te beperkt om de vraag op te vangen. Dus zonder degelijke baseload wordt het energiesysteem kneiterduur en trekt de industrie naar gebieden waar ze plannen maken die technisch ook standhouden.

En als we ons geld blijven steken in dit soort "hoop" projecten (net als die 140 mld die naar wind in de noordzee gaat) krijgen we alleen maar ruzie met de landen die ons nu uit de brand helpen. De noren en Fransen zien de consumentenstroomprijzen omhoog gaan, omdat ze moeten concurreren met Duitsers en Nederlanders die weinig of hele dure achtervan hebben.

Dus je kunt koppelen wat je wil, maar zonder baseload blijven de prijzen hoog. Natuurlijk helpt het als er bijvoorbeeld in onherberzaam Noorwegen wat lijntjes van de watervallen naar de bewoonde gebieden gaan
https://euenergy.live/nl

[Wouterie]

Je vergeet te vermelden dat gas nou ook niet echt goedkoop is de laatste tijd. We leunden massaal op Russisch gas, maar dat bleek toch een verkeerde gok. En die gaskraan? Er zit onder het Westland/Den Haag ook een leuke gasbel. Laten we die eerst maar eens leegtrekken voordat er weer over Groningen wordt gedacht.

Ik vind het toch een gekke link die je hebt gestuurd want als ik naar de marktprijzen kijk dan verschillen Estland en Nederland nauwelijks van elkaar: https://selectra.nl/energie/vergelijken/europa maar in jouw plaatje is het een wereld van verschil.

[Tassadar32]

Laadpalen kunnen, mits er de juiste aansturing bij is, juist het overschot van zonnepanelen en windmolens gedeeltelijk absorberen. Mijn eigen laadpaal heeft een PV/solar modus waarbij de laadsnelheid word aangestuurd op mijn zonnepanelen. Op de dagen dat een van onze auto's thuis is (en dat zijn de meeste dagen) leveren we dan een stuk minder terug en nemen we een stuk minder af.

[Meros]

Het probleem is niet dat het slecht is voor de congestie om terug te leveren, het gaat erom dat de oude infrastructuur daar (de pieken) niet goed mee om kan gaan.

[84hannes]

Om daarnaast de zogeheten Dunkelflaute op te vangen, hebben we een stabiele, CO2-vrije basis nodig in de vorm van moderne kerncentrales.

Hier raakte je me kwijt. Je klaagt eerder dat windturbines hun rendement niet waarmaken:

Windturbines op land hebben in Nederland een gemiddelde capaciteitsfactor van slechts 30% tot 40%, wat betekent dat ze over een heel jaar gezien maar een ruim derde van hun theoretische maximum leveren.

Dat probleem is vele malen groter met kerncentrales. Kerncentrales zijn extreem duur om te bouwen. Ze zijn alleen rendabel als ze de hele tijd aan staan. Maar vervolgens stel je voor om ze alleen aan te zetten als het windstil en donker/bewolkt is?

Stel Nederland, gebruikt op jaarbases 120 miljard kWh aan elektriciteit. Dat moet je dus, voor de dunkelflaute, genoeg kerncentrales neerzetten om continu meer dan 120.000.000.000/(365.25*24)=12MW aan kerncentrales neerzetten. Waarom zouden we dan nog investeren in wind en zon?

Ik denk persoonlijk niet dat er in deze wereld nog plek is voor nieuwe kerncentrales. De regelgeving is te streng, de prijs per kWh te hoog. Maar dat mogen door mensen die er meer verstand van hebben dan ik uitrekenen. Wat ik zeker denk te weten is dat het economisch onverantwoord is om een kerncentrale alleen te gebruiken om pieken op te vangen.

[Reactie gewijzigd door 84hannes op 26 juni 2026 11:35]

[Immutable]

Maar 20% van ons energieverbruik gaat over het stroomnet.

80% !! Van ons gebruikte energie, (Wat echt nodig is, anders heb je niet wat je hebt etc.) gaat buiten het elektrische net omheen. Denk aan Kolen/Gas/Olie

Vaak zijn dat processen die NIET kunnen werken aan het electriciteitsnet. Als je een beetje elektro hebt gehad en grafen theorie weet je dat. Veel bedrijven hebben dus een "CONTINU BULK ENERGIE" nodig voor bepaalde processen die natuurkundig niet eens efficienter kunnen. Maar wel broodnodig zijn voor ons dagelijkse leven.

De enige echte groene oplossing is: Kerncentrale -> Thermolyse -> Waterstof -> BULK toevoer naar Zware industrie.

Hoe wil jij anders die 80% groen maken? Mensen kijken extreem blind naar alleen die 20% van onze elektriciteitsnet. En dat is je kop in het zand steken. (En ik zie dat echt continu, en ook hier op Tweakers waar zogenaamd zoveel slimme mensen zitten.)

[Reactie gewijzigd door Immutable op 26 juni 2026 11:52]

[84hannes]

Veel bedrijven hebben dus een "CONTINU BULK ENERGIE" nodig voor bepaalde processen die natuurkundig niet eens efficienter kunnen.

Prima, bouw daar een kerncentrale voor. Maar niet voor die paar momenten dat de zon niet schijnt en de wind niet waait. Dat is een fabeltje waar ik vanaf wil om echte oplossingen te benoemen.

[Immutable]

Je denkt teveel in het hokje van 20% electriciteitsnet. Waarom let je op het kleintje.
Let op die 80% !!! Waarom begaan zoveel mensen die fout? Waarom maak jij zelf die fout ?

[84hannes]

Sorry, ik had je verkeerd gelezen.

Jij wilt waterstof opwekken met kernenergie?

Waarom zou je een electriciiteitsbron die twee keer zo duur is als zonnepanelen gebruiken?

[theseboetz]

Inderdaad. Waterstof kan je mooi produceren met de overcapaciteit van duurzame stroom. Ga je bij veel wind en zon lekker waterstof maken, en die tanks vullen.

[rossecorp]

Dan moet je dus een waterstoffabriek neerzetten die berekend is op vrijwel de maximale overcapaciteit aan duurzame stroom en vervolgens kan die centrale maximaal enkele weken per jaar op vollast draaien. De rest van de tijd staat die te pruttelen op een lage stand of zelfs helemaal uit.

Hoe denk je dat economisch rendabel te krijgen?

[theseboetz]

Dat zijn ook wel vrij brede beperkingen die je de fictieve fabriek oplegt. Waarom zou je de fabriek berekenen op de maximale overcapaciteit? Bovendien is een waterstoffabriek niet erg complex als je het op basis van elektriciteit doet, en gebeurt opslag en productie nu al voornamelijk lokaal. Op lokaal niveau kan je de overcapaciteit afvangen, zodat er op andere momenten meer duurzame elektriciteit voor handen is.

[Immutable]

Nee, daar ben ik het mee oneens. Electrolyze is een slechte methode(Waterstof maken met elektriciteit is SLECHT), en kan niet om gaan met dynamische bronnen. (FOUT dus)

Het beste is elektriciteit UIT de vergelijking halen. Dus
Kerncentrale -> Hitte gebruiken -> Thermolyse -> Waterstof -> Direct naar gebruikers o.a. TATA steel etc.

Minste verlies, en volledig groen. En gigantische BULK energie. (Wat niet over ons elektriciteitsnet KAN! )

[Reactie gewijzigd door Immutable op 28 juni 2026 12:30]

[theseboetz]

Kerncentrale is per definitie niet groen. Bovendien is lokaal waterstof opwekken veel nuttiger, want waterstof is heel lastig in transport en omslag, omdat het molecuul zo klein is. Wat betreft je BULK energie (wat dat dan ook moge betekenen): die moet je dan toch ook weer vanaf die kerncentrale gaan transporteren. Dus nu verruil je een systeem dat er al ligt, ook al is het overbelast, voor een systeem dat nog aangelegd moet worden, voor een gas waarvan de transportverliezen groot zijn.

[Immutable]

Ja je snapt het dus niet..... Kerncentrale maakt waterstof via thermolyse. Direct naast die kerncentrale plaats je de zware industrie of zet je de kerncentrale bij het zware industrie. Directe super korte waterstof verbinding. Geen enkele elektriciteitsnet nodig. (Bulk energie). En ik zei helemaal niks over opslag. Misschien wel een klein buffertje.

P.s. kernenergie is per definitie groen.

[theseboetz]

Sorry, maar vrij weinig van wat je zegt klopt, of heeft zin. Kernenergie is niet hernieuwbaar, en is dus per definitie niet groen. Ik ben scheikundige, en weet toevallig wel wat van dit gebied af. Kernenergie levert nog steeds best wat CO₂ op. Daarnaast levert het zeer langdurig afval op, waardoor het niet wordt gezien als groene energie. Je kan roepen dat het groen is, maar dat is het niet.

Alle bedrijven die volgens jou waterstof nodig hebben moeten bij 1 kerncentrale staan? Dat is niet realistisch. Bedrijven hebben verschillende aanvoerroutes nodig, zijn al gevestigd op verschillende plekken, het zou op die locatie aardig druk worden, en strategisch is het een hele makkelijke plek om aan te vallen.

Daarnaast: thermolyse heeft zichzelf nog niet echt bewezen op industriële schaal voor de productie van waterstof. Al zou het haalbaar zijn, dan kan je hetzelfde proces ook doen met zonne-energie, alleen dan door het zonlicht te focussen.

Overigens kan ik ook niet precies achterhalen wat je met bulkenergie bedoelt. Kan je een link naar een definitie sturen?

[theseboetz]

Dit is onjuist. Laten we beginnen met de basis, die overigens wel aardig in de buurt komt. Het gaat om 29% van ons energieverbruik in Nederland. Dan hou je 71% (https://ned.nl/index.php/nl/achtergrond/jaaroverzicht-2025) over, als we die verdelen over industrie, elelktricteitsopwekking, en lokale netwerken (huizen en kleine bedrijven), dan is daarvan 30-40% voor de industrie, dus het gaat om 21-28% van alle energie. .Het lokale netwerk kunnen we wel degelijk elektrisch vervangen, want dat gaat over verwarmen. Warmtepompen, of geothermie, kunnen deze energievraag opvangen. De opwekking van elektriciteit kan je ook vervangen, maar het is blijkbaar niet efficiënt om dat te doen met zonnepanelen in een fietspad!

De roep om vooral te focussen op 1 onderdeel leidt af van het grotere plaatje. Al zouden je percentages wel waar zijn, dan is 20% nog steeds een substantieel deel van onze gebruikte energie, en helpt het duurrzaam maken van dat gedeelte dus wel degelijk.

[Immutable]

Dat snap ik goed, maar dat vergroenen van die 20% dat loopt wel. Of najha zoals jij zegt 29%.
Die 20% is een gemiddelde over veel landen. We lopen dus al voor op elektrificatie.
Ik zelf gebruik ook geen gas en benzine meer. 100% elektriciteit.

Waar ik een groot probleem in zie is het netwerk theoretische probleem van een elektriciteitsnet. Leuk voor kleine consumers en producers. Alleen omdat je capaciteit moet reserveren, moet je dus een heel GROOT netwerk aanleggen terwijl die dan amper gebruikt word, alleen tijdens pieken e.d. Dit krijg je met een Mesh netwerk met allemaal kleine opwekkertjes en afnemers. Vroeger had je top down. Een paar GROTE opwekkers, en alleen maar grote tot kleine afnemers. Dat is heel makkelijk te managen. En je kunt efficient je netwerk capaciteit vullen. Windmolens en Zonnepanelen zorgen er voor dat je dus "capaciteit" moet reserveren voor alle pieken. Dat is inefficient.

Zware industrie kan vaak NIET op dit rare mesh network aangesloten worden van kleine opwekkertjes. Dat gaat netwerk technisch niet. Dus hoe wil je dat vergroenen? De vraag van energie is continu want die willen 24/7 draaien. De opwekkers zijn dynamisch. Dat gaat niet samen als we allemaal aanbod gestuurd dingen gaan doen. Zo werkt de economie niet. Krijg je net zoiets als seizoensgebonden teelt. En zal alles heel duur worden.

[Reactie gewijzigd door Immutable op 28 juni 2026 12:27]

[punishedbrains]

Toch denk ik dat dat argument "het is te duur" maar tijdelijk logisch blijft. Als we verder en verder komen in deze klimaatverandering, dan moeten we op een gegeven moment wel want de kosten om de hitte en extreem weer buiten de deur te houden worden astronomisch. En kernenergie is uitgevonden, een oplossing in theorie als je er veel bouwt en het kan relatief snel. Dat zal denk ik zeker de afweging worden in de nabije toekomst.

[84hannes]

Het is op dit moment zo dat een kWh uit zonnepanelen de helft kost van die van kernenergie (citation needed). Het is dan dus aantrekkelijk om eerst vraag en aanbod beter af te stemmen, en pas als dat niet lukt naar kernenergie te kijken. Je kunt dan denken aan batterijen, HVDC verbindingen en desnoods, desnoods, waterstof. Maar gezien het rendement van waterstof lijkt kernenergie dan ook de aantrekkelijke optie 😄

Maar dat allemaal terzijde: mijn punt was dat kernenergie pitchen als oplossing voor dunkelflaute wensdenken is, en dat is jammer in een betoog om op feiten ipv emotie te sturen.

[punishedbrains]

Dat laatste ben ik het helemaal mee eens ja, emoties helpen echt nooit.

[84hannes]

Uiteindelijk beslissen mensen op emotie. Pas later komt de rechtvaardiging van de beslissing. Dat is jammer, maar zo zitten we in elkaar.

Dat is het enige lichtpuntje aan deze warme dagen, misschien daagt het mensen emotioneel uit om na te denken over klimaatverandering, iets dat feitelijk al decennialang aangetoond is.

[Menesis]

En iedereen vergeet bij kerncentrales voor het gemak het gemak het afbouwen.

[telenut]

Sommige gebouwen bestaan al honderden jaren en worden nog altijd gebruikt. "Afbouwen" is niet altijd nodig... Gewoon renoveren af en toe.

[Menesis]

Tja het is makkelijk om de volgende generatie daarmee op te schepen, maar de korte geschiedenis van kerncentrales toont aan dat er toch behoefte is aan het ontmantelen, en de kosten daarvan lopen makkelijk in de 100-en miljonen zo niet miljarden en duurt ook zo 10 jaar. Na 30 jaar dienst.

https://world-nuclear.org/information-library/nuclear-fuel-cycle/nuclear-waste/decommissioning-nuclear-facilities

Ik vind het een prachtige technologie, maar het economische plaatje moet ook gewoon kloppen.

[Reactie gewijzigd door Menesis op 26 juni 2026 12:26]

[Guru Evi]

De lange periodes hebben meer te maken met politieke druk dan techniek. Een centrale kan 100-300 jaar mee en uranium is beschikbaar in de meeste oude koolmijnen en in plaatsen zoals Utah gewoon van de grond op te pikken. Zelfs derde wereld landen zoals Iran, Pakistan, India, China en Rusland kunnen raffineren, er zijn mensen die het in hun tuin als een hobby doen.

Het is niet moeilijk om snel en veilig iets te bouwen. Het grootste probleem momenteel is dat turbines (van alle formaten) en alle krachtstroom projecten 7 jaar vertraging oplopen gewoon omdat fabrikanten zoals Rolls Royce of GE te grote vraag hebben van oa datacenters, China en andere ontwikkelingslanden die allemaal gas (relatief propere verbranding) of nucleair of hydro aan het zetten zijn.

Als zonnepanelen een oplossing zou zijn, China heeft een woestijn van plaats, ze exporteren echter 80% van de wereld voorziening aan panelen, maar houden kerntechnologie binnen (ze zijn er momenteel 14 grote centrales aan het bouwen en nog meer van plan)

Greenpeace heeft als organisatie meer schade aan het milieu aangericht met hun tegenstand dan ze denken geholpen te hebben en nu beginnen we het 20 jaar te laat te realiseren dat we economisch vast zitten en voor de volgende 20 jaar zal Europa sterk afglijden.

[Reactie gewijzigd door Guru Evi op 26 juni 2026 13:22]

[Wouterie]

We moeten investeren in systemen en koppelingen, niet in meer mWhtjes. Maar nee, we zitten allemaal in onze eigen landjes en gebiedjes het wiel uit te vinden en te rotzooien met halfbakken oplossingen die uiteindelijk de boel alleen maar complexer maken.

[Silasje]

Volledig met je eens! Totaal onzinnige en ondoordachte investering.

In Drenthe zie ik een nuttige investering van zonnepanelen, niet in een weiland of op een dak, maar geluidswallen op snelwegen maken / bekleden met zonnepanelen! Deze geluidswallen zorgen nu toch al voor horizonvervuiling, maar zijn wel nodig. Het zal niet altijd kunnen met laagstaande zon, maar dat is met de juiste hoek ook af te vangen.

[JP1980]

Eigenlijk heb ik op die plek liever groene geluidswallen. Beter tegen geluid. Geen spiegeling. Nemen CO2 en fijnstof op. Genoeg andere plekken nog voor zonnepanelen.

[divvid]

sowiezo moeten er meer bomen en groen komen. Ongebruikte weilanden, maak er bos van b.v..

[divvid]

Dat krijg je met bestuurders, over alle bestuurslagen heen, die geen beta achtergrond hebben. Iedereen met havo natuurkunde snapt dit al. Bestuurders kunnen best beslissen over andere onderwerpen, maar zaken als energie, waterhuishouding, gezondheidszorg etc, aub overlaten aan mensen die er verstand van hebben. Gewoon de rekening betalen, vertrouwen op kundige ambtenaren die dat aansturen (ja die zijn er) en niet zeuren.

[antoine_]

Je hoeft het niet eens te snappen. Als ze verder hadden gekeken dan Nederland hadden ze kunnen weten dat dit op andere plekken ook matig gewerkt heeft.

[Znorkus]

Ik woon zelf in Utrecht en alhoewel ik zelf ook nogal van natuur/dieren/klimaat ben van huisuit, is deze groenlinks-heavy gemeente wel een beetje.... tjsa.... het verbaast me niet om dit soort dingen te horen. Het is denk ik niet eens zozeer symboolpolitiek alswel dat ze elkaar daar =in wat toch een bubbeltje is- gewoon een beetje te enthousiast hebben zitten maken. Van de woorden Fietsen en Zonneenergie samen op 1 powerpointpresentatie begonnen ze gewoon zozeer te kwijlen vermoed ik (en ergens is dat heel lovenswaardig want er is bijna geen hogere prioriteit dan voorzichtig met onze aarde omgaan) dat de wetten der thermodynamica en andere common sense eventjes ondersneeuwden ;-)

Zeer goede inhoudelijke post trouwens, je trekt wat er staat te gebeuren op deze manier goed uit het veld der Meningen. Groen denken moet allang geen idealisme meer zijn, maar dat is het vaak nog wel.

[Reactie gewijzigd door Znorkus op 26 juni 2026 11:31]

[Keypunchie]

Dit is niet de gemeente. Dit is de provincie.

Die had in 2020 een vrij brede coalitie, en die is nu alleen maar breder:
Wikipedia: Politiek in Utrecht (provincie)

(Volgens mij, maar pin me er niet op vast, was destijds iemand van ChristenUnie verantwoordelijk voor de portefeuille "mobiliteit")

[koelpasta]

Nee, dat is niet aan de hand.
Wat er aan de hand was is dat er 'goene' subsidies uit de EU werden voorgehouden en utrecht had een drang om 'iets' met 'groen' te doen alleen wisten ze niet wat. Zodoende is dit domme project opgestart.

[punishedbrains]

Het is niets meer dan een cash-grab. De mensen achter deze projecten (die wereldwijd af en toe de kop opduiken) weten continue lokale gemeentes te strikken voor investeringen. Simpelweg dat is al een inkomstenbron. Dat het niet werkt is simpelweg uit te rekenen en al decennia bekend.

[AdriaanRog]

Helemaal mee eens. De praktische mensen die dit aangelegd hebben zullen dit hoofdschuddend gedaan hebben omdat zij meteen al wisten dat dit project zou mislukken. De politieke onbenullen die zich dit soort dwaze projecten laten aanpraten door nerdy consultants hebben we helaas waarschijnlijk zelf gekozen. Beeldvorming voor eigen politiek gewin waarbij de Burgemeester en de Wethouder trots in beeld komen bij de ingebruikname via de media is bon-ton. Het zou mee niet verbazen wanneer een deputatie van het lokaal bestuur hiervoor nog een dure dienstreis naar een congres in een ontwikkelingsland gemaakt heeft. Om daar te pronken met de geweldige innovatiekracht van stad en provincie Utrecht.

[jreinhoud]

Buiten de perfecte hoek ben ik het volledig met je eens.

Er zijn diverse testen, dat panelen helemaal plat leggen nog niet zo verkeerd hoeft te zijn, omdat ze de hele dag door stroom kunnen opwekken (mits ze niet gehinderd worden door bebossing of bebouwing), maar dit vaak efficiënter kunnen omdat ze minder warm worden.

Dat is uiteraard niet het geval als ze de warmte niet kwijt kunnen daardat ze in asfalt liggen, alhoewel ik me afvraag of ze in dit geval niet in beton liggen, als ik de fotos van dit project bekijk. En mocht dat zo zijn weet ik ook niet of dit eerder een verkoelend of verwarmend effect heeft op de zonnepanelen. In theorie zou je ook kunnen zeggen dat de zonnepanelen een dik koel lichaam onder zich hebben, dat op de koude grond ligt. Maar of er zo een goede warmte afdracht onstaat weet ik ook niet.

Feit blijft dat de resultaten al vanaf het begin aanwezen dat het op hun manier niet werkte, en hoe hun dan in dit artikel kunnen zeggen dat het een succes is, terwijl er diverse kranten artikelen zijn die zeggen dat het nog niet eens een kwart opbrengt van de verwachte opbrengst (wat als het goed is al minder was als een normale opstelling) is onbegrijpelijk.

[Reactie gewijzigd door jreinhoud op 26 juni 2026 11:10]

[mgjdun]

De prijs van energie is ook een belangrijke factor. Kijk voor de grap eens hoe de prijs van kernenergie zich verhoudt met die van zon- en windenergie + opslag, en hoe die prijzen zich de laatste jaren hebben ontwikkeld. Is het dan logisch om een kerncentrale te bouwen die over 10+ jaren af is?

[Wouterie]

Dat blijft een lastige en daarom bleven we zo lang hangen aan Russisch gas. Er is bar weinig wat daar tegenop kon! Daarom moet niet alleen meegenomen worden hoe rendabel het is, maar ook of het past binnen het strategisch plan en onze toekomstvisie. Als je onafhankelijker wil worden, dan is Russisch gas (of Amerikaans gas) natuurlijk niet zo handig. Maar is kern dan wel? We hebben bar weinig Uranium in de EU...

[Floort]

Dat is niet onbegrijpelijk. Een van de aspecten die meespeelt is dat de gemeente en provincie in het eerdere "experiment" in Krommenie, het project niet hebben aangepakt als experiment. In plaats van eerlijke verwachtingen te scheppen en een eerlijke analyse van de resulaten zijn er pogingen gedaan om om cijfers zo te verdraaien of niet van de juiste context te voorzien om het voor te doen als een succes. Voor andere bestuurders, die het technische inzicht vaak niet hebben, lijkt het dan een goed idee om ook aan mee te doen.

Het doel voor bestuurders is dan ook laten zien dat ze innovatief zijn. Niet meewerken aan onderzoek of een experiment om te achterhalen of dit een handige innovatierichting is.

[Reactie gewijzigd door Floort op 26 juni 2026 11:28]

[dakathefox]

Even inhakend op de natuurkundige en mechanische wetten... Dat had toch iedereen met z'n gezonde boerenverstand kunnen bedenken. Toch bijzonder dat dit er gewoon doorheen gedrukt wordt. Ben wel benieuwd welke links er zijn tussen lokale bestuurders en aandeelhouders van (met publiek geld) die gesubsidieerde clubs.

[Pietervs]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.
Welk project krijgt in 2026 nog groen licht? Dit project is gestart in 2021, dus 5 jaar geleden.

Daar komt bij: er moet af en toe iets getest worden. Het commentaar achteraf is makkelijk: er zijn vaak genoeg dingen getest waarvan vooraf mensen zeiden dat het niet kan. Hoe denk je dat we aan vliegtuigen gekomen zijn (wat overigens niet betekent dat iedere idioot met een tekeningetje op een servetje maar een smak geld moet krijgen)?

We moeten daarom dringend toe naar een rationele energiemix die is gebaseerd op engineering in plaats van politiek prestige.
Hier ben ik het helemaal mee eens. De wet in Frankrijk die verplicht dat parkeerterreinen met meer dan 80 plaatsen een zonnedak-overkapping moet krijgen vind ik een mooi voorbeeld daarvan.

Maar kerncentrales? Dat is een gepasseerd station. Als je nu besluit 2 kerncentrales te gaan bouwen, mag je blij zijn als die in 2040 operationeel zijn, ze kosten miljarden en in de mix zijn ze te onpraktisch omdat ze schommelingen in het stroomnet niet op kunnen vangen (opstarten van kerncentrales kost te veel tijd, gasturbines zijn veel sneller).
Die miljarden kunnen beter besteed worden aan de aanleg van buurtbatterijen, betere isolatie of vervangen van huizen, en inderdaad praktischere toepassingen van de energiebronnen die er zijn.

[grrfield]

TL;DR:

Het belangrijkste van dergelijke projecten is dat het "goed klinkt" en dat we kunnen deugen.

[perroire101]

AI geschreven meuk....

[MindUnboxed]

Om daarnaast de zogeheten Dunkelflaute op te vangen, hebben we een stabiele, CO2-vrije basis nodig in de vorm van moderne kerncentrales.

Kernenergie is een onmisbare basis. Hoe hoog je basis wilt, valt over te discussieren (waarschijnlijk hoog want die centrales bouwen is erg duur). Echter is kernenergie amper schaalbaar op korte termijn. Fluctuaties door dunkelflaute vang je vooral op met gascentrales en, in steeds grotere mate, met energieopslag (batterijen).

[GoldenSample]

Met stabiel bedoel je dus de gasinport uit allerlei staten met twijfelachtige regimes? Dat PV paneel komt hier op een dag en blijf dan 10-25 jaar energie opwekken, gas verbrand je en is weg, brandstof voor je kerncentrales heeft met wat vertraging het zelfde probleem en komt veelal uit.. oja, Rusland.

Dat dit soort PV fietspaden onzin zijn en net als menig ander prestige project mbt verduurzaming ben ik volledig met je eens. Overigens gaat dat ook op voor 99% van het waterstof geneuzel. Dat je kerncentrales als oplossing ziet, daar moet ik wel een beetje om grinniken als ik verder 'de wetten van de thermodynamica' in je post lees.

Als ik vervolgens Excel er bij pak en de totale kosten van kernenergie ga bereken wordt het nog erger. Vervolgens kijk ik naar de historische beloftes rond kernenergie en wat er daadwerkelijk is waargemaakt + wat dat gekost heeft is kan het boek dicht. Of je moet natuurlijk een ras optimist zijn en voor het eerst in de historie van kernenergie wordt er wel binnen tijd en budget geleverd.

Kerncentrales lost hier erg weinig op voor een enorm bedrag.

[Immutable]

Qua kernenergie(Splijting) is er wel tot 250.000 jaar (voor heel de wereld) aan energie in verschillende type grondstoffen. Tevens kun je dat echt op andere plekken ook prima winnen dan alleen Rusland.
(Dus dan tijd genoeg om fusie volledig uit te zoeken, en werkend te maken.)

Tevens kun je, (Waarschijnlijk niet over nagedacht) wel voor 10 jaar of 30 jaar aan voorraden opslaan. Dan lukt brandstof manipulatie ook niet meer. En grootste bron voor Thorium is India.

Je moet het zo zien: Jij zet kern energie tegenover wat? Je zet appels tegen peren.
20% van onze energie zit op het electriciteitsnet. (Daar kun je groot deel ook doen met windmolens en zonnepanelen, moet je ook doen. Wil je nagenoeg bij benadering naar 100% groen gaan MOET je wel kerncentrales erbij doen. Het kan niet anders.)

En dan nog die 80% van ons energieverbruik. Waar de groen percentages absurd laag zijn, denk aan Kolen/Gas/Olie. O.a. voor zware industrie, vrachtwagens, zwaar vervoer schepen noem het maar op. Vliegtuigen. Fabrieken die processen hebben waarbij bulk energie nodig is.

Vanwege netwerk theorie kun je al die energie niet, zeker niet die bulk continu energie NIET kwijt over het electriciteitsnet. Dan moet je net een factor 15x verzwaard worden. (Vanwege het netwerk effect, wat je krijgt door allemaal "kleine" opwekkers op het net."

Wat je wel kan doen: Is.... Tadaaaa, Kernenergie(Liefst Snelle Kweekreactor, die hoog efficient is) -> Thermolyse -> Waterstof -> Continu aanleveren aan zware industrie om zo die 80% (niet groene energie buiten ons electricteitsnet om) dus te vergroenen.

Die 80% lukt dus NIET met windmolens en zonnepanelen. De enige echte goede groene bron is dus eigenlijk atomen splijten en hopelijk in de toekomst fuseren.

[Reactie gewijzigd door Immutable op 26 juni 2026 12:07]

[koelpasta]

Dat PV paneel komt hier op een dag en blijf dan 10-25 jaar energie opwekken,

Welk paneel heb je het over?
In ieder geval niet de panelen in die fietstegels, want die wekken in hun looptijd minder stroom op dan dat ze gekost hebben.

[AnonymousGerbil]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

Krijgt het ook niet in 2026. Dit project begon namelijk in 2021 en krijgt nu de resultaten binnen zijn, rood licht.

Niet dat dat veel helpt, want ook toen had men moeten weten dat het geen goed idee was.

[Reactie gewijzigd door AnonymousGerbil op 26 juni 2026 13:02]

[siggy]

Als je maar genoeg contacten hebt.....

Er werd zo tegen 2012 nog een met subsidie 'onderzoek' gedaan naar pv prestaties bij BIPV modules....
Alsof de natuurwetenschappen ineens niet meer bestaan....

[batteries4ever]

Oh, daar gaan we weer MAGA in actie! Dit soort dingen worden experimenten genoemd.

Een fabrikant zet enthousiaste claims neer en een gemeente probeert het uit. Ik ben het met je eens dat hier van te voren al aardig wat vraagtekens bij staan, zie je eerste paragraaf, maar er zitten aspecten aan die het de moeite waard maken ernaar te kijken, namelijk zonneenergie op oppervlakken die je toch al nodig hebt, zonder een extra draag structuur die ook geld kost en bovendien het straatbeeld verstoord. De problemen zijn technisch: zouden best oplosbaar kunnen zijn en als de prijs dan nog redelijk onder controle blijft heb je een mooie oplossing.

Dan gaat het verder nog windenergie: weet je dat de EU 1/5 van de elektriciteitsproductie door wind wordt opgewekt? Ja hoor echte loser technologie. En als je het over beton hebt moet je voor de aardigheid eens een kerncentrale bekijken. Het lef over de ecologische voetafdruk van windenergie te noemen, terwijl je dan kernenergie voorstelt als oplossing voor alles maakt je hele verhaal belachelijk. Ja windturbines leveren afval op net als alles wat we maken maar heel veel minder dan een kerncentrale. Waar ga je b.v. het afval opslaan? Vast niet bij jou in de buurt… Dat kernenergie ook nog eens 3x zo duur is en onverzekerbaar in geval van ongelukken a la Chernobyl/Fukushima komt er dan nog even bij: de schade is dan dusdanig dat die ten koste komt van de hele bevolking. De geografische voetafdruk (grondverbruik voor normale mensen) is alleen gering als je het afval niet meeneemt. Als ik flauw wil doen zeg ik dat een turbine ook weinig land in beslag neemt als ik puur de toren reken.

De afhankelijkheid van China voor de magneten in de generator is een probleem… maar op te lossen en niet ernstiger als afhankelijkheid van de USA en de oliestaten.

Je hebt er in ieder geval naar gekeken en bent niet puur naïef, wat dan wel vraagtekens opwekt bij je motieven zulke MAGA argumenten rond te strooien.

[koelpasta]

Oh, daar gaan we weer MAGA in actie!

Waar heb je het over? Dit gaat om basiskennis natuurkunde en heeft echt niks met MAGA te maken.
Dit gaat helemaal niet over weerstand tegen groene energie, dit gaat over een heel heel dom project dat nog voor de aanleg gedoemd was te mislukken.

Dit soort dingen worden experimenten genoemd.

Jaja, en je hand in een draaiende blender stoppen is in theorie ook een experiment dat je kunt doen. Ik zou het alleen niet aanraden omdat het zich laat voorspellen dat het niet zo goed gaat aflopen..

[batteries4ever]

Lees nog even de reactie van @Ntr-: het begint over experiment in Utrecht, wat in het artikel besproken wordt, gaat naadloos over naar windenergie en concludeerde dat we kernenergie moeten nemen. Over dat fietspad was ik ook kritisch, alleen vind ik niet dat je het geeneens mag proberen, nogal een verschil met je blender experiment. Je hand in een blender stoppen kan wel, als je hem maar niet inschakelt.

[Reactie gewijzigd door batteries4ever op 26 juni 2026 17:46]

[bzuidgeest]

Ik ben het grotendeels met je eens er moet in de politiek echt beter naar de engineering gekeken worden. Echter de stelling dat er niets aan de recycling word gedaan is denk ik verre van correct. Er is nog veel te verbeteren op dat punt. Maar de techniek om zonnepanelen nagenoeg 100% te recyclen is er. En een eis in de EU. Windturbine bladen is ook veel onderzoek naar gedaan en word steeds beter, net als plastic recycling steeds beter word. Er zit nog werk in opschalen, maar de chemie is duidelijk.

Ik ben ook zeer pro kerncentrale. Daar moet veel meer onderzoek en bouw in. Maar dat wil niet zeggen dat de bestaande renewables geen plaats hebben.

Er is land zat voor zonnepanelen. Ze kunnen op huizen en op daken, langs de snelweg en BOVEN fietspaden en akkers. Schuilplekken voor dieren en schaduw lievende planten.

Ik ben ook niet zo een landschap "zeikerd" ik vind windmolens niet lelijk. Is gewoon de moderne oerhollandse molen wat mij betreft. Zonnepanel is ook gewoon dakbedekking. Niets mis mee. Al dat "lelijk" geroep is wat mij betreft meer de emotie van mensen die geen echte argumenten hebben dan iets dat waar is.

[Ntr-]

Ik ben het ermee eens dat we verschillende soorten energie nodig hebben. Zonnepanelen vind ik een prima oplossing, het liefst op elk huis en elk kantoor. Dan kan de stroom die daar wordt opgewekt, meteen ter plekke worden gebruikt.

Maar ik ben tegen windmolenparken op land en in zee. Dit is slecht voor de natuur en brengt risico's met zich mee. Op het land vliegen vogels zich dood tegen de wieken. In de zee zorgen de trillingen van de windmolens voor problemen bij vissen en andere zeedieren. Daarnaast zorgt het zoute water ervoor dat de windmolens minder lang meegaan, en is er een reële kans dat er olie in de zee lekt.

[bzuidgeest]

Vogels gaan dood door allerlei dingen. Windmolens stellen in dat geheel niets voor. Autos, katten en roofdieren doden een veelvoud van wat windmolens doden. Windmolens weghalen doet niets voor de vogelpopulatie.

De windmolens in zee, leveren complete ecosystemen en hebben gewoon geen problemen anders dan zout water, maar zout water is gewoon een rotgoedje. de fundering maakt prima artificiele riffen die het ecosysteem alleen maar goed doen. Vissen schuilen in de parken omdat ze daar niet gevist kunnen worden met sleepnetten en andere zooi. Misschien is er een vis die even moet wennen aan de trilling, maar zover ik zie weinig bewijs voor en heel veel bewijs voor de positieve effecten op zeeleven.

En de kans dat er iets in zee lekt? Heb je enig idee hoeveel tankers en andere schepen in de zee lekken? Hoeveel industrie in de zee lekt? Die focus op windmolen haalt je weg van de echte problem. Het is een rode vlag die graag gebruikt word om mensen met misschien goede intenties, maar gebrek aan kennis voor het lapje te houden. Een windmolen bevat niet genoeg ellende om een probleem te zijn. Laat er een iets lekken. Dat is minder dan een tanker in een dag doet.

[NoTechSupport]

Tegelijkertijd ruilen we onze oude gasafhankelijkheid in voor een nieuwe, geopolitieke afhankelijkheid van China voor de levering van silicium en zeldzame aardmetalen voor permanente magneten.

Is ook van toepassing op nucleair natuurlijk. Daarbij komt de extreem hoge kostprijs, waarvan het deel langetermijn opslag altijd maatschappelijk zal zijn gezien de lange halfwaardetijd (en het feit dat er bijna niets gebeurd is).

[Reactie gewijzigd door NoTechSupport op 26 juni 2026 12:37]

[Frankvbr]

Helemaal eens dat dit project ridicuul was. Ten tijden van de aanleg was al lang duidelijk dat dit deze proef geen succes zou hebben. Enerzijds vanwege alle beperkingen, anderszijds omdat er veel meer potentie in daken/overkappingen ligt voordat je uberhaupt zou moeten denken aan wegen die zonne-energie opwekken.

Wat betreft de windturbines totaal niet met je eens.
- Allereerst is het totaal niet relevant wat de capaciteitsfactor is. Wat maakt het uit dat ze maar 30/40% van de maximum capaciteit behalen?
- Je hebt het over 30/40%. Gemiddeld heb je ook maar de helft van de dag zon. En tijdens die uren haal je ook zeker niet de gehele dag het maximum vermogen. Dus dat gaat voor zonnepanelen net zo goed op.
- Kerncentrales kunnen de hele dag maximum capaciteit draaien, maar die heb je ook 's nachts niet nodig. Is dat dan beter?

Wind is gewoon een belangrijke deel van de energiemix.
Als je kijkt naar de volledige cyclus van een windturbine dan zorgt dit alsnog voor een drastische uitstootverlaging t.o.v. de gascentrales die we hebben.
Zijn rotorbladen een probleem? Klopt, maar kernafval is dat ook (en flink wat meer jaren). Ondertussen wordt er hard gewerkt aan verschillende recyclingmethodes.

[Mathijs Kok]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

De beslissing kreeg in 2018 het groene licht, nu zou dat eenvoudig niet meer kunnen.

[Malarky]

Uitstekend betoog dat ook een belangrijk deel van de verklaring vormt waarom er zoveel klimaatregelen scepsis is. Het aantal totaal onzinnige klimaatmaatregelen om 'groen te doen' doet zoveel afbreuk aan enorm breed maatschappelijk draagvlak.

[Olaf van der Spek]

met de huidige acute netcongestie als logisch gevolg.

Je weet dat netcongestie en onbalans twee verschillende problemen zijn toch?

Handig dat je ook gelijk begint over windmolens en kernenergie.

[Reactie gewijzigd door Olaf van der Spek op 26 juni 2026 12:59]

[Cyberpuppy]

Dan zul je dus meer beta's in de politiek moeten zien te krijgen. Vanuit de alpha's gaat deze manier van denken niet lukken.

Grote vraag is hoe we dit voorelkaar gaan krijgen. Het zou al een begin zijn als we een wettelijk quotom zouden vastleggen voor het minimale aantal beta's in overheidsfuncties. Maar nu ben ik aan het wensdenken.

[Basket Kees]

Je benoemt een paar goede punten, een rationele benadering is altijd het beste.

In dat kader ben ik dan wel verbaasd over je opmerking over kernenergie om dunkelflaute op te kunnen vangen. Dat is op geen manier rationeel aangezien kerncentrales die rol niet op zich kunnen nemen. Je gaat niet even een extreem kostbare kerncentrale aanslingeren op de momenten dat er even geen zon en wind is. Die dingen moeten permanent draaien en kunnen om die reden maar een beperkt deel van de energiemix in een duurzaam energiegrid op zich nemen. Zelfs het IEA zet dit op zo'n 3%, daarboven is het enige resultaat dat wind en zon uitgeschakeld worden om de kernenergie voorrang te geven.

De echte oplossing voor dunkelflaute is zorgen dat deze er niet is. Ze zijn relatief lokaal, dus hoe ruimer je kijkt hoe minder ze voorkomen. Tegen dat je op een gebied ter grootte van een continent zit, bestaan ze niet meer. Het koppelen van netwerken over grote afstand (met ruime capaciteit) haalt de grootste fluctuaties uit het systeem. Wat resteert is eenvoudig op te vangen met accuopslag. En daar zal ruim voldoende van zijn, rondrijdend op wielen.

[Genosha]

Als de politiek dan toch per se zonnepanelen bij een fietspad wil realiseren, kies dan voor een overkapping boven de route.

Mee een. Zeker omdat ik grasvelden en oude akkergrond vol met zonnepanelen echt een schandalige oplossing vind voor het "probleem". Als we die zonnepanelen nu eens boven parkeerplaatsen gaan plaatsen, boven fietsenstallingen etc. zodat de auto en de fiets in de schaduw geparkeerd kunnen worden. Dan heb je daar als niet elektrische rijder tenminste ook nog wat voordeel van en kan er met een opslag ook nog eens een laadpaal worden aangeboden. Op boven op de daken van al die lelijke midden jaren 80 treinstations die de NS (nog steeds) niet opknapt.

Helaas... gaat dit niet op. Want omgevingsbepalingen, ruimtelijke ordening, bestemmingsplannen. En vooral omdat ze in Den Haag allemaal toffe ideeën hebben (want, puntjes scoren) maar er geen ene koekenbakker 10 jaar geleden heeft stil gestaan dat al die stroom ook vervoert moet worden.

[drhendrik]

Waarom bent u zo aan het ageren tegen een experiment? Twee stukjes fietspad om te kijken wat er wel en niet werkt. Zo werkt dat gewoon met de wetenschap. Er worden vaak genoeg experimenten opgezet die gedoemd zijn om te mislukken, om zo tot nieuwe ideeen te komen, en om ervaring op te doen met nieuwe technieken.

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

Krijgen ze nog groen licht in 2026. Of is het nu duidelijk dat het niet werkt?

[Cergorach]

Het is onbegrijpelijk dat dit soort projecten in 2026 überhaupt nog groen licht krijgen.

Dat krijgen ze waarschijnlijk dan ook niet, dit project starte in 2020...

Daarnaast veranderd de techniek, wat we begrijpen van natuurwetten, etc. Anderehalf miljoen over zes jaar voor twee trajecten is €125k/jaar/traject.

Er wordt hier alleen gesproken over het falen van het project, maar zijn er bv. meer resultaten uitgekomen? Inzichten om het wellicht in de toekomst beter te doen, ideeën voor nieuwe materialen, etc. Dat is waarom je experimenteert (in productie). Maar dat zijn geen leuke populistische artikelen die voor lekker veel controverse zorgen op lokaal en IT nieuws...

Ik zou zeggen, probeer het nog eens over 5 jaar wanneer men weer beter oplossingen heeft ontwikkeld.

Solaroad starte in 2014 en stopte in 2020. Wikipedia: Solaroad

Elke keer een beetje verder...

In Korea hebben ze trouwens een 35km lang fietspad overdekt gemaakt en daar de zonnepanelen op gezet...

[koelpasta]

Daarnaast veranderd de techniek, wat we begrijpen van natuurwetten, etc.

Jij hebt duidelijk geen natuurkunde gestudeert...
Er is niks aan dit systeem dat niet al van tevoren duidelijk was omdat alle natuurkunde die hiermee gemoeid is al ver voordat dit project gestart was was uitgezocht. Er viel dus in natuurkundig opzicht niks komma nul van te leren...

[SED]

Om te bepalen of projecten zinvol zijn zul je ten alle tijde praktijkproeven moeten doen.

Dit project komt niet uit 2026 zoals je stelt maar liep reeds. Uit de evaluatie blijkt dat het niet opleverde wat men verwachtte/hoopte. Nu weet men dat zeker. Prima plan dus om voordat je gaat investeren eerst te kijken of het in de praktijk ook werkt.

[PhilipsFan]

Ik ben het grotendeels eens met je betoog, totdat je over kernenergie begint.

Mensen begrijpen grote (en kleine) getallen niet, dat blijkt telkens weer. Kerncentrales leveren kernafval op en er is op dit moment geen manier om daar verantwoord en toekomstbestendig mee om te gaan. Let hierbij vooral op het woordje toekomstbestendig. De huidige moderne kerncentrales die werken op basis van uranium, produceren afval dat 200.000 jaar gevaarlijk blijft.

Het is niet veel afval, maar 200k jaar is wel serieus lang. Als we dan gaan kijken naar hoeveel we weten over beschavingen van nog maar 2000 jaar geleden, dan is dat wel erg weinig. Dus hoe realistisch is het om te denken dat mensen over 200k jaar ook nog maar iets weten van dat radioactieve afval? Als we uitgaan van 30 jaar voor een generatie, dan betekent dat, dat voor een kind dat leeft in het jaar 202026, het afval moet bewaken dat geproduceerd is door zijn/haar (over)^6664-grootvader.

Ik weet dat de uitstoot van CO2 ook gevolgen heeft, maar die strekken niet 200.000 jaar in de toekomst. De planeet heeft verschillende natuurlijke mechanismen om de CO2-balans te herstellen, zolang de mens zich er niet teveel mee bemoeit. De verwachting is dat de CO2 binnen een paar 1000 jaar weer normaal is als de mensheid stopt met uitstoten.

Dus hoewel ik het voor een groot deel eens ben met je betoog, ben ik tegen kernenergie in de huidige vorm. Ik ben wel voor onderzoek daarnaar en hoop dat we een rendabele methode van kernenergie vinden die minder afval oplevert, maar met de huidige techniek ben ik er absoluut op tegen.

[MenN]

... We faseren stabiele, regelbare bronnen uit en investeren miljarden in weersafhankelijke bronnen, met de huidige acute netcongestie als logisch gevolg. ...

Jep helemaal mee eens, want die fossiele brandstoffen zijn zo voorspelbaar, stabiel en regelbaar gebleken? DAT is wensdenken, en vasthouden aan het verleden. Bijna het gehele decennium wordt nu bepaald door energiecrisissen. Corona, Oekraïne, Iran.

Dat er nu congestie is op het net, komt voor een groot deel door conservatieve politici die niet doorpakken met energiebeleid. Wel subsidie geven op zonnepanelen (maar netbeheerders sturen op kostenbesparing), en geen plan klaar hebben als de gewilde situatie er eenmaal is. Die 'terugleverboete' is echt een top voorbeeld van slecht beleid.

En verder, je kunt wel willen dat we een beleid "gebaseerd op engineering" krijgen, maar dat is te simpel. Kernenergie heeft namelijk ook een enorm moreel aspect. Onze onwil om nu moeilijke keuzes en opofferingen te maken, schuiven we dan maar lekker af op honderden toekomstige generaties die opgescheept zitten met enorm gevaarlijk kernafval. Die discussie maar even wegwuiven alsof het niets is, dat is echt kortzichtig.

En als je eerlijk bent hebben de engineers ook GEEN antwoord hoe je iets bouwt dat meer dan 100.000 jaar lang veilig moet blijven. Dat wel denken is echt een grove overschatting van onze kunde als mensheid.

[Diablow]

Het klopt wat je zegt, maar het gaat om een pad uit 2021, wat nu dus een normaal fietspad wordt. Dus ik snap vooral het begin van je bijdrage niet.

[Frij5fd]

Zo is 25 jaar geleden op de Vondelingenweg in de haven van Rotterdam een nieuw viaduct voorzien van leidingen met vloeistof die in de zomer warmte afvoeren naar de bodem en dan in de winter weer aanvoeren, zodat er niet/minder gestrooid zou moeten worden. Het is het niet geworden.

Het is goed om soms wat uit te proberen, maar blijf aub realistisch.

[CaptainKansloos]

Je houd een vurig pleidooi en ik kan me deels in een aantal punten wel vinden. Maar je analyse rondom het falen van dit project; daar is m.i. wel e.e.a. op aan te merken. Ik ken het buitenlandse project niet, dus ik weet niet of de gebruikte techniek vergelijkbaar is (het priciepe wel). Maar als het ergens anders flopt wil dat niet meteen zeggen dat de technologie geen enkele potentie heeft natuurlijk.

Het is makkelijk dit gefaalde project achteraf af te schieten natuurlijk. Als je probeert te innoveren, dan mislukken dingen ook wel eens falikant. Die 1,5 miljoen die daar op stuk gegooid is, is relatief gezien wisselgeld. Lessons learned, niet meer doen nu.

Je kritiek rondom windmolens is - deels - terecht. Composiet bladen worden idd niet netjes gerecycled nu; dat is een probleem waar zeker aan gewerkt moet worden. Die ' gigantische hoeveelheden beton en staal' die vallen best mee en zijn niet perse de kostenpost of ecologische footprint waar je je zo druk over lijkt te maken. Afhankelijkheid van China is zeker ook een aandachtspunt.

Maar dan; natuurlijk; de oplossing: kernenergie! Want daar stappen we maar wat makkelijk over de volledige geografische afhankelijkheid van andere continenten vwb de 'brandstof' heen. Opslag van afval; geen issue, ondank dat COVRA nog steeds, na al die jaren, geen permanente oplossing is. Je stelt vrij makkelijk dat 'Dunkelflaute' opgevangen kan worden met kerncentrales; dat is natuurlijk niet waar. Dunkelflaute speelt per definitie wanneer schaalbare zon en wind 'onverwacht' wegvallen; die capaciteit opvangen met kernenergie kan niet want dat is niet schaalbaar genoeg. Dan moet het overgrote deel van je capaciteit uberhaupt uit kernenergie bestaan; het is veel te kostbaar om dat 'achter de hand te hebben' wanneer zon en wind uitvallen.

Kernenergie is in Europa grotendeels 'a lost art', nieuwe traditionele centrales komen - zelfs als alles meezit niet de komende 5 a 10 jaar zomaar uit de lucht vallen. Laat staan alle MSR's en thorium reactors etc. Nog even los van dat - alle statistische veiligheidsgetallen rond kernenergie - een ongeval daarmee potentieel grote stukken van Nederland semi-permanent onbewoonbaar zouden kunnen maken. In contrast; dat speelt in het _geheel_ niet met zon en wind.

Dus inzetten op zon en wind is zo gek nog niet. Er is genoeg te zeggen over landschapsvervuiling, zeker. Maar de capaciteit voor zon is zeker nog niet volledig benut. Met de prijzen daarvan - en een ander soort energie netwerk - is op termijn veel meer winst te boeken dat het ' ouderwetse' centrale (kernenergie) model.

[dwwolf]

Boven wegen ?

Boven parkeer plaatsen.

Scheelt gelijk benzine verbruik ( airco ) van de auto.

[William_H]

Je deel over de zonnepanelen in het asfalt snee hout.

Maar vervolgens ga je fulmineren tegen alles wat hernieuwbaar is, en daar sla je de plank enorm mis. Sterker nog, je herhaalt onzin die allang weerlegt is en pent daarmee ook fake news neer. Onbegrijpelijk dat een flink aantal tweakers hier je daar een +2 voor geven. Het verhaal dat hernieuwbare energie enorm veel CO2 kost om te produceren is een verhaal wat allang ontkracht is, en men weet zelfs dat dit verhaal de wereld in is geholpen door de olie-lobby. Net zoals dat de olie-lobby global warming heeft weten te verdraaien naar climate change, wat vervolgens door alle pers is overgenomen. De opwarming van de aarde is reëel, en de oude technieken gaan ons niet redden. Alleen goed doordachte hernieuwbare energie gaat ons redden. Waarbij mensen even gaan nadenken wanneer ze stroom gebruiken, en wanneer niet. Want feitelijk is er geen (hele grote) netcongestie. Die is ontstaan omdat mensen niet (willen) nadenken, en alles nu willen kunnen doen. Dat zal niet meer gaan in de toekomst. Maar met slimmer energiegebruik zullen we amper tot geen comfort hoeven in te leveren en goedkopere energie hebben dan nu.

[Uruk-Hai]

Laten we ophouden met deze kostbare symboolpolitiek en beslissingen gaan nemen op basis van pure logica en de wetten van de thermodynamica.

Laten we vooral ophouden met naar mensen zoals jij te luisteren, want jij denkt alleen maar aan je eigen gelijk en maakt de denkfout dat je het natuurlijke verloop van gebeurtenissen 100% vooraf kunt voorspellen op basis van pure logica en natuurkundige wetten.

Ik zal jou een heel simpel voorbeeld geven van waar iemand zoals jij gegarandeerd de mist mee in gaat:

Voorspellen wanneer alle pc's in een computerlokaal aftakelen en stuk gaan als dat allemaal pc's uit dezelfde batch zijn. Dus laten we zeggen 35 pc's die op dezelfde dag zijn binnen gekomen, uit dezelfde fabriek komen, van het zelfde merk en type zijn, de zelfde hardware specs hebben, allemaal precies even oud zijn, dezelfde Windows image als software installatie hebben en allemaal precies het zelfde behandeld worden.

Volgens jouw soort logica gaan er op den duur geen verschillen optreden in aftakelingsverschijnselen en gaan ze allemaal in ongeveer dezelfde periode stuk door dezelfde problemen.

Ervaring heeft mij geleerd dat dit typisch iets is dat niet klopt.

Achter dit soort experimenten met zonnefietspaden zitten echte ervaringsdeskundigen. Misschien zitten er ook wel politici achter die niet van de hoed en de rand weten, maar dat is niet het enige soort mensen dat dit soort projecten aanjaagt.

Je kunt niet alles voorspellen op basis van logica en wetten. Die wetten zijn namelijk gebaseerd op wetenschappelijke kennis die anno nu nog steeds niet helemaal klopt en nog steeds onvolledig is. Maar jij doet net alsof we er wetenschappelijk al voor de volle honderd procent achter zijn hoe deze wereld echt in elkaar steekt.

Jij bent niet zo realistisch als je denkt. Jij bent super ongeduldig en daarom trek jij voorbarige conclusies.

[Reactie gewijzigd door Uruk-Hai op 27 juni 2026 07:10]

[snah001]

"Achter dit soort experimenten met zonnefietspaden zitten echte ervaringsdeskundigen. Misschien zitten er ook wel politici achter die niet van de hoed en de rand weten, maar dat is niet het enige soort mensen dat dit soort projecten aanjaagt."

Dit is nu net het probleem want de ervaringsdeskundigen hadden al van te voren aangegeven dat het niet rendabel was.
Het is puur uit groen politieke stokpaardjes overwegingen om hier tegenin te gaan tegen beter weten in.

[kwakzalver]

omdat de grondslag ligt in het krijgen/ontvangen van subsidie.

Daar worden dan hele rare bokkensprongen gemaakt.

[-=bas=-]

Figuren zoals Rob Jetten en zijn aanhang geloven liever in het financieren van sprookjes met uw belastinggeld. Met zulke investeringen slaap je 's nachts ook een stuk beter.
Andermans geld uitgeven aan fabeltjes is zowiezo natuurlijk altijd heel makkelijk.
Denk daar maar eens over na bij de volgende verkiezingen.

[knokki]

Ik zou deze reactie graag willen modereren, maar krijg de melding "Deze reactie is door een moderator gefixeerd. Modereren is niet mogelijk". Deze melding heb ik niet eerder gezien. Andere reacties kan ik wel modereren, dus het heeft blijkbaar niet met mij te maken. Iemand enig idee waarom deze reactie niet (verder) gemodereerd kan worden? Met de Faq's kom ik niet veel verder....

[Me_Giant]

Het heeft dan ook geen groen licht gekregen in 2026, maar was in 2021 al klaar en heeft dus nog ruim daarvoor groen licht gekregen.

[categoraal]

Een windmolen op land wekt in 3~4 maanden genoeg energie op, om alle productie terug te verdienen. Het loopt dus wel los met de ecologische voetafdruk van windmolens.
Daarnaast: staal,koper en beton kunnen we recyclen. Voor de bladen van de windmolens wordt hard aan hoogwaardige oplossingen gewerkt. Er bestaan al laagwaardige recycling opties

[oks]

Ooit gehoord van iteratief ontwerp? En ooit gehoord van batterijen? Ooit gehoord van geopolitieke spanningen met de Russen en hun ballistiek in combi met kerncentrales in een veel te dichtbevolkt land? Ooit gehoord van hvdc transnationaal elektriciteit transport.

[Reactie gewijzigd door oks op 28 juni 2026 13:39]

[AndyMan8]

Om voorop te lopen moet je soms ook iets nieuws proberen. Ergens wel sterk dat we het proberen en kunnen concluderen dat het niet werkt.

[Malarky]

Je loopt niet voorop door bij voorbaat onzinnige dingen te proberen gewoon omdat het 'hip en groen klinkt'. What is next? De binnenkant van een afvalcontainer groen bekleden met zonnepanelen? Er is en was meer dan voldoende oppervlak beschikbaar in Nederland voor zonnepanelen, dan zijn fietspaden een van de laatste opties die überhaupt logisch zijn. Je weet van te voren dat ze niet voldoen aan de absolute basisvoorwaarden van een efficiënt zonnepaneel:
- Optimale lighoek
- Blijft zoveel mogelijk schoon van beschadigingen, modder en stof

Als jij thuis je kleding ergens wil laten drogen, kom je dan ook als eerste op het idee om 'de voordeurmat locatie eens te proberen want innovatie?'

Absolute domheid heeft niets te doen met innovatie. Dit was helaas links-populisme, het klonk groen en geinig tegelijk maar was bij voorbaat onzin en doet andermaal onnodig afbreuk aan breed gedragen klimaatbeleid in de samenleving.

[Reactie gewijzigd door Malarky op 26 juni 2026 12:57]

[drhendrik]

"Dat is zo kort door de bocht. Denkt u echt dat u zoveel slimmer bent dan uw medemens en dat mensen hier niet over nagdacht hebben? Dit project ging uiteraard niet over de schamele energie opbrengst die er behaald is.

Het is onderzoek!

Hier:
https://www.provincie-utrecht.nl/sites/default/files/2021-07/Vragen%20en%20antwoorden%20zonnefietspad%20N417%20Maartensdijk%20(juli%202021).pdf


Uw argumenten waren gewoon bekend hoor. Maar Nederland bestaat voor een groot deel uit fietspaden, en mocht er ooit nog eens een ontwikkeling in efficientie en kostenbesparingen op het gebied van zonnepanelen voordoen, dan is het gewoon prima als een provincie wat voorwerk heeft gedaan om te kijken wat er wel en niet werkt. Plus de algemen kennis die is opgedaan door met nieuwe technieken te werken.

"links-populism" Heel typisch dat u als rechts rakker elke vorm van onderzoek verspilling vindt.

[Malarky]

Ik heb de PDF tot mij genomen en het versterkt mijn argumentatie alleen maar: de gemeente schatte zelf ook al dat de locatie van een fietspad niet ideaal was maar wilden er toch miljoenen tegenaan smijten want je weet pas echt hoe dom een plan is in de praktijk als je het getest hebt.

Met het totaal onzinnige argument dat we 'nu eenmaal veel fietspaden hebben, dus als het werkt hebben wel veel ruimte voor zonnepanelen'. Dat terwijl, ruimte voor zonnepanelen nooit een probleem is geweest in Nederland. Er werd een oplossing aangedragen voor een probleem dat niet bestond. En men gaf eigenlijk al toe dat het een onzalig idee was, maar wilde graag met miljoenen belastinggeld testen hoe dom het exact was.

Er werd werkelijk geen enkel argument aangedragen waarom dit mogelijk wel een slim idee zou zijn. Een uitstekend voorbeeld van links-populisme op het vlak van groen en klimaat dus. Je verzint iets nieuws en de mensen staan al te klappen ongeacht of het onzinnig smijten met belastinggeld is.

[drhendrik]

De provincie Utrecht heeft een overeenkomst met aannemer Strukton voor de komende 3 jaar. Dus de

pilot duurt minimaal 3 jaar. Bij deze pilot wil de provincie Utrecht leren wat er komt kijken bij het

opwekken van elektriciteit op de eigen infrastructuur, zowel technisch, organisatorisch als qua

uitvoering: hoe zet je een dergelijk product in de markt, wat zijn de opbrengsten, welke juridische en

RO-zaken kom je tegen en wat komt er kijken bij het beheer en onderhoud

Misschien kunt u niet lezen? Een bekend probleem bij mensen die het zo graag hebben over links-populisme.

Met het totaal onzinnige argument dat we 'nu eenmaal veel fietspaden hebben, dus als het werkt hebben wel veel ruimte voor zonnepanelen'.

Een makkelijk toegankelijke PUBLIEKE plek waar je niemand en de natuur niet lastig valt. Natuurlijk zou dat ideaal zijn. Buiten de al genoemde voordelen voor de provincie om.
Als de overheid niets zou doen om zicht voor te bereiden op het gebruik van technologie zou u net zo hard staan te schreeuwen dat het niet goed is..

[kiang]

Om voorop te lopen moet je soms ook iets nieuws proberen.

Of gewoon nadenken: waarom zou je dit doen, wat lost dit project op?

Een fietspad met geïntegreerde zonnepanelen kost meer dan een gewoon fietspad + gewone zonnepanelen. Daarnaast is het een slechter fietspad (remweg is groter), en een slechter zonnepaneel (vanwege de slechte oriëntatie, en constant schaduw want er fietsen mensen overheen).

Als je een gewoon fietspad aanlegt, en ergens op een dak zonnepanelen legt voor eenzelfde oppervlakte, dan heb je meer energie en een beter fietspad, en dat voor minder geld.

Het enige probleem dat dit zou kunnen oplossen is ruimtetekort: als je nergens de panelen kwijt kan, sure: dan kunnen we kijken of integratie in wegen en fietspaden alsnog voor extra energieproductie zorgt.

Maar dat probleem hebben we niet: er zijn nog vele industrieparken en kantoren en huizen zonder panelen op het dak. Er zijn enorm talloze parkeertreinen waar je goedkoop een overkapping kan bouwen met zonnepanelen (blijven de auto's ook nog eens koeler!). en we hebben nog enorm veel graasweiden waar koeien een stukje schaduw zouden waarderen: ook dat kan met een overkapping van zonnepanelen.

Kortom: dit idee was gewoonweg stom want het lost letterlijk niets op. Ik ben het zeker met je eens dat falen de prijs van innoveren is. Maar je innovatie moet wel een pluspunt hebben, en dat had dit project (en diens grote broer) helemaal niet, dus het was van meet af aan een oerdom idee.

[Reactie gewijzigd door kiang op 26 juni 2026 10:49]

[cdwave]

[...]
.. en we hebben nog enorm veel graasweiden waar koeien een stukje schaduw zouden waarderen: ook dat kan met een overkapping van zonnepanelen...

Waar de panelen staan zal het gras snel verdwijnen, want gras heeft zonlicht nodig, en daar gaan dan netels en bramen welig tieren. Daar worden de boer en de koeien niet blij van.

Ik vind het sowieso een slecht idee om "groen" te gaan bedekken met zonnepanelen. Over dertig jaar zitten we opgescheept met verlaten "zonneweides" die onverkoopbaar zijn omdat zowel opruimen als opknappen (waarschijnlijk moet alle elektronica vervangen worden) te duur is, en uiteindelijk zal dan de gemeente ofzo daarvoor opdraaien.

[RoanV]

Gras heeft zeker zon nodig, maar constant in de directe zon te bakken is ook niet positief hoor (zeker met het huidige weer).
Je ziet bijvoorbeeld ook vaak dat gras dat wat meer gefilterd licht binnenkrijgt (bijvoorbeeld rondom een boom) het beter doet dan gras in een open veld!

[cdwave]

[...]
Ik ken trouwens nog wel een koper die altijd zeer geïntereseerd is in lappen grond en vrijwel oneindig geld heeft: de Staat ...

Ja, da's wat ik bedoel met dat dan de gemeente *ofzo* er voor op gaat draaien.

[VOODOO_WILLIE]

Nou, -wij- draaien er voor op (via de belasting). De Staat wil maar al te graag al die landbouwgrond hebben. Daarom hebben ze ook die fopcrises gecreëerd ...

[armageddon_2k1]

Ja, of.... je leest de literatuur en wat er al aan experimenten gedaan is en dan had je dit kunnen weten. Want het was al _lang_ bekend.

[kuurtjes]

6 jaar geleden was het natuurlijk anders.

[wild_dog]

Deze video is 12 jaar oud:
YouTube: EEVblog #632 - Solar Roadways Are RUBBISH!

[kuurtjes]

Dan ga je er van uit dat er tussen 12 en 6 jaar geleden geen inovatie is geweest.

[wild_dog]

11 jaar geleden over een project in Amsterdam:
YouTube: EEVblog #681 - More Solar Roadways BULLSHIT!
10jaar geleden:
YouTube: EEVblog #850 - French Wattway Solar Roadways BUSTED!
8 jaar geleden:
YouTube: EEVblog #1047 - Solar Roadways FINALLY BUSTED! (Colas Wattway)
6 jaar geleden:
YouTube: EEVblog #1233 - The Demise Of Solar Roadways
2 jaar geleden in Noord Holland en Noor Braband:
YouTube: EEVblog 1591 - MORE Colas Wattway Solar Cycleways in the Netherlands!

Het is nooit een kwestie geweest van innovatie, het is altijd een kwestie van natuurkunde.
1000W/m2 is de maximale intensiteit van zonlicht als een paneel loodrecht op de zon staat.
Panelen zijn momenteel 15-20% efficiënt in dat omzetten in elektriciteit, en dat is een percentage waar we al decennia tegenaan hikken; die gaat niet binnenkort significant omhoog.
Deze panelen moeten plat liggen, daarmee heb je al een 30% verlies van zonne intensiteit op onze hoogtegraad.
Met alleen die verliezen zit je al op een maximum van gemiddeld 555 Wh (niet kWh) per geïnstalleerde m2 aan platten panelen per dag.

De handelsprijzen voor elektriciteit (dus wat je voor de opgewekte stroom van deze panelen kan krijgen) komt gemiddeld eigenlijk nooit boven de 9 cent per kWh uit (bron)
Maar laten we even 10 cent nemen om het rekenen makkelijk te maken.
Met 100% perfecte panelen moeten ze al rendabel zijn à ongeveer 5.5 cent per dag per m2. De kosten van deze panelen waren IIRC in de orde grote 300 euro per m2. Dat is een terugverdientijd van 5454 dagen, ~15 jaar, 100% optimale condities, geen verdere verliezen of onderhoudskosten.

Maar dan heb je nog verliezen in dat het opwekkende oppervlak van de panelen niet het geïnstalleerde oppervlak is (zeg 10% verlies), dat je er nog een beschermende glas laag over moet doen (zeg 10% verlies), verlies door zand, modder, bandensporen, krassen, what have you. (zeg 30%, dat lijkt me nog conservatief). En je heb al een 30 jaar terugverdientijd, voordat je het hebt gehad over onderhoudskosten of lagere opbrengst door defecten.

[Reactie gewijzigd door wild_dog op 26 juni 2026 12:48]

[batteries4ever]

Even een vraagje: hoe kom je aan 550 Wh/m2? 1000W/m2 bij 15% effiency is 150W/m2, nog eens 30% eraf is een mooie ronde 100W/m2. 10 uur per dag zon zou dan 1kWh/m2 worden. In werkelijkheid wordt dat minder, dus die 550 klinkt nog niet zo slecht.

Veel belangrijker is het onbegrip dat ik in veel reacties lees: dit is een experiment, absoluut niet bedoeld om geld mee te verdienen, eerder om te zien of het in de praktijk werkt. Conclusie is dus: met de gebruikte technologie werkt het voor geen meter: jammer maar zo gaat dat. SpaceX houdt ook niet op als er zo af toe wat misgaat?

[wild_dog]

Hij doet de berekeningen hier nog een keer.
Maar dat is gebaseerd op data van deze tool om maximale Insolation van een plat paneel te berekenen in Amsterdam, gemiddeld per jaar.

Land Nederland, plaats Amsterdam, gericht op direct zuid, paneel plat op de grond, data in gemiddelde kWh/m2/dag voor iedere maand: (0.76+1.44+2.59+4.09+5.52+5.57+5.44+4.67+2.96+1.62+0.83+0.54)/12 = 3.0025 kWh/m2/dag.
Dat met 18.5% efficiëntie is 555Wh/m2/dag aan opgewekte energie in het beste scenario voor plat geïnstalleerde Panelen in Amsterdam.


En ja, het is 'maar' een test. Maar het is wel een test waarvan back of the napkin berekeningen je al kunnen vertellen dat het niet echt rendabel is, en praktijk tests die al concludeerde dat het niet practisch is.

[Reactie gewijzigd door wild_dog op 29 juni 2026 09:59]

[punishedbrains]

Hij heeft ook recente videos, de basis principes blijven staan en het blijft een dom project.

[mjtdevries]

Dan ga je er van uit dat er tussen 12 en 6 jaar geleden geen inovatie is geweest.

Dat is zo'n lekkere dooddoener.

Vertel dan eens welke innovatie er is geweest die een oplossing zouden kunnen zijn voor de issues waar de eerdere projecten faalden?

Vertel dan eens welke plannen de mensen in dit project hebben genoemd als oplossingen voor de issues waar de eerdere projecten faalden?

De situatie is gewoon heel simpel. Ze zijn alleen maar bezig geweest om subsidie geld binnen te harken en over deze issues is helemaal niet van tevoren nagedacht.

[Fly-guy]

Was dat zo? Want ik kan me herinneren dat er toen al genoeg kritiek was. Veel zullen de standaard doomsayers zijn, maar volgens mij zat er genoeg onderbouwde kritiek tussen, ook met vergelijkingen naar soortgelijke projecten.

[punishedbrains]

Toen was dit ook al bekend. Je kan het simpelweg uitrekenen, modelletje maken en voorspellen wat er in de praktijk gebeurt als het op de weg ligt.

[GeertBoer]

Onderbouwde kritiek is geen bewijs

[sympa]

Ik ga zonnepanelen op de zeebodem installeren. Investeer je mee? Je kan wel zeggen dat het daar donker is, maar onderbouwde kritiek is geen bewijs, toch?

[GeertBoer]

Domme opmerking. Als je het verschil tussen een onderbouwde mening en een bewezen feit niet weet ga ik ook niet proberen je op te voeden

[Reactie gewijzigd door GeertBoer op 26 juni 2026 15:00]

[Fly-guy]

Daarom ook de vraag... Zes jaar is nu niet een hele lange tijd, ook niet op het gebied van zonnepanelen. Ik kan me goed voorstellen dat er al langer dan zes jaar geleden dit soort projecten geprobeerd zijn. En dus prima opgevoerd konden zijn in die tijd.

[GeertBoer]

Geen idee of dat echt zo is maar ik dat geval hadden ze dit zeker niet moeten doen

[thomasv]

Solar freaking roadways, zoals Dave van EEVblog zou zeggen. Genoeg literatuur en anekdotisch bewijs dat dit niet werkt inderdaad.

[JP1980]

Je weet wat anekdotisch betekent? Anekdotisch bewijs is juist grond om een gedegen onderzoek te starten. Anders kom je ook nooit verder. We hadden ook nooit EV's gehad als er nooit iemand had gedacht "ik ga op basis van nieuwe kennis het nog eens proberen". De EV was ook al een paar keer mislukt in het verleden.

[thomasv]

Ja dat is zeker waar, echter hoe vaak moet een ezel zich tegen dezelfde steen stoten? Onderzoek vind ik overigens ook een heel ander onderwerp dan belastinggeld verspillen, wat dit gewoon is geweest in mijn optiek op basis van dat anderen zich eerder al aan die steen hebben gestoten. Zeker omdat het concept herhalen op een andere plek zonder verdere wijzigingen geen onderzoek is maar wishful thinking (of de definitie van insanity).

[Reactie gewijzigd door thomasv op 26 juni 2026 11:51]

[punishedbrains]

Je begint pas een experiment met een super goede onderbouwing, dat heeft men nooit gehad. Wel heel veel beloftes en reclame, want zo krijg je investeringsgeld. En laat dat nu net makkelijker zijn met gemeentes. En dus... kassa.

[sympa]

Een EV is echt wel gebouwd op basis van berekeningen. Hoe zwaar de componenten zijn, wat het rijbereik zal worden (plus of min 50% wellicht). En dan proberen en kijken of de berekening klopt.

Ze hebben die eerste EV niet gebouwd met de motor en de batterijen uit een cassetterecorder.

[Patrickkkk]

Nee, dit was simpelweg een slecht idee. Voor dit bedrag had je enorm veel normale zonnepanelen kunnen plaatsen. Waarschijnlijk wel meer dan 1 miljoen kWh per jaar aan capaciteit. Zelfs als het werkte zoals gehoopt was het veel te duur om bruikbaar te zijn.

[supersnathan94]

Nouja. Het idee was meer dat ze voorzagen in veiligere infrastructuur door self sustainable betere wegcondities te kunnen maken. Dus in de winter en ontdooide weg bieden zonder menselijk interventie. Niet meer hoeven strooien en vegen. In de nacht fatsoenlijke verlichting bieden zonder dat dit op het net aangesloten hoeft.

opzich redelijke plannen, maar gewoon niet zo best uitgevoerd. Plaatsing van panelen op de verlichting of met overkapping (fietstunnel) had ws ook beide issues opgelost en dan had de fietser zelf er ook nog wat aan.

[HKS-Skyline]

Met dergelijk hoge kosten zou het bijna rendabel moeten zijn om fietspaden te voorzien van een dakje van zonnepanelen. Dan wek je stroom op en kunnen fietsers uit de zon/regen/sneeuw fietsen. En je hebt het probleem met de coating en het rendement niet.

[willyb]

Ja. Exact dit.

Net als die carparks: ideaal, koude auto en meteen opgeladen.

Kost wel wat aan palen natuurlijk.

[HKS-Skyline]

Tsja, maar als je naar de huidige zonnepanelenvelden kijkt, dan staan ze toch al op een frame, de kosten om dat frame iets hoger te maken zijn dan ook niet enorm, lijkt mij. Zeker niet bij massaproductie.

[bert74]

Het probleem is echter dat dit overal in Europa al tientallen keren is geprobeerd.

- Zonnepanelen zijn hartstikke goedkoop als je ze gewoon op een dak legt.
- integratie in een fietspad / voetpad is extreem duur en de panelen leveren weinig op door de beschermende laag die er op ligt.

Voor anderhalf miljoen had je een mooi innovatief zonnepark kunnen bouwen, bijvoorbeeld met accuopslag, waarvan je een mooi deel van de gebouwen van de provincie van stroom had kunnen voorzien.

Nu is het anderhalf miljoen belastinggeld door het putje...

[DealExtreme2]

Zeker als iemand anders de rekening mag betalen; altijd leuk! Je kunt uitrekenen dat het niet werkt, maar het klinkt zo innovatief en het doet het goed op feestjes. Bovendien, je voelt je echt goed.

Wat. Een. Kansloos. Idee. En het faalde overal ter wereld dit idee, zelfs voordat wij ermee begonnen, maar we moesten het toch nog een keer proberen.

Dit was een prestige project van de ambtenaar, slecht voor bijna alles waar het mee te maken had (milieu, vertrouwen in de overheid, utrecht, etc).

[litebyte]

Om voorop te willen lopen wel, klopt... Het creërde flink veel media aandacht, over hoe innovatief we zijn...weet ik uit eigen hand want ik moest er nog naartoe om er beeld van te maken.

Mooi dat er duidelijk wordt toegegeven dat het niet werkt

[Floort]

De provincie Noord-Holland en gemeente Zaanstad hebben eerder zo'n fietspad aangelegd naast het spoor tussen Krommenie en Assendelft. Utrecht heeft dus niet echt iets nieuws uitgeprobeerd. Wat Utrecht wel goed heeft gedaan is concrete technische verwachtingen opzetten en ook toetsen of dat doel gehaald is. Het eerdere experiment in Zaanstad is volgens mij bewust vaag gebleven over de doelen en concrete resultaten. Met als resultaat dat er te weinig (publieke) lessen zijn getrokken en er meer geld over de balk gegooit is op andere plekken zoals in Utrecht.

[Dennahz]

Precies dat dus!

[BadRespawn]

Om voorop te lopen moet je soms ook iets nieuws proberen.

Je moet niet iets nieuws doen alleen maar omdat het nieuw is. Je moet eerst nadenken over wat het kan opleveren, en als je niet weet wat het kan opleveren dan is het vrijwel zeker verspilde moeite en geld, behalve voor de aannemers die het gaan bouwen - maar dat is ook niet waarom we dingen doen.

[WendelV]

Als uv straling het probleem is, waarom hebben panelen op een dak daar geen last van?

[Umbrah]

Hebben we ook last van, dit is waarom bitumen af en toe vervangen moet worden, de coating van sommige dakpannen ook een houdbaarheid heeft, sommige pigmenten verkleuren, en waarom PV panelen na zoveel tijd vervangen moet worden. UV licht is vele malen hoger in het spectrum dan zichtbaar licht, infrarood, of radio, en daardoor mede ioniserend: hoewel dit allemaal fotonstraling is (net zoals je wifi) is UV dusdanig hoog in het spectrum dat het een atoom kan ioniseren, en daarmee dus schade kan toebrengen.

De reden dat we er op een dak MINDER last van hebben, is omdat we op de zonnepanelen op je dak niet gaan fietsen/lopen. De panelen op je dak zijn erg dun: als je ooit een paneel echt fysiek hebt aangeraakt, dan heb je een idee. Een zonnepaneel is meestal maar 0,16mm dik. Op je dak zit er meestal 2 á 3,2mm glas voor, en aan de achterkant afhankelijk van merk/product een dun laagje plastic (iets van 0.3mm) of ook een glaslaag mocht je een tweezijdig paneel hebben. Het geheel is verlijmt als een soort luchtdichte pannenkoek, maar nog steeds minder dan een centimeter dik. Het geheel geven we een aluminium rand, waar we aan kunnen monteren, en een stuk waar we de gelijkspanning terminals op aansluiten, maar het paneel zelf is slechts milimeters dik.

Waar het bij wegen mis gaat, is het feit dat je er met auto's, fietsen, scootertjes, dingen die accelereren en dus "druk" uitoefenen, remmende mobiliteitsscooters, sneewploegen, en meer kwijt moeten. En dan krijg je dus dat die 4 á 7mm dat gewicht niet kan dragen. Dus moet je het paneel verwerken in een stevigheidsconstructie. Een hars die EM spectrum doorlaat (je wifi is ook licht, schijn maar eens met een zaklamp door je muur heen en het zal je niet verbazen dat hoewel wifi er doorheen komt, je zaklamp niet: ironisch genoeg wilen we voor zonnepanelen juist een ander stuk van het spectrum, tussen 400nm en 1100nm) doorlaten. Dat is dus zichtbaar licht + IR + UV. Dus het materiaal van je muur werkt niet, we moeten dus een materiaal hebben wat:

• Een sneeuwtrekker aankan af en toe, en meestal optrekkende/remmende fietsen, mensen, mobiliteitsscooters
• PERFECT 400nm tot 1100nm doorlaat

Helaas heb je het effect dat hoe dikker iets is, hoe meer kans je hebt dat het ioniserende effect van UV een electron los laat knallen. (immers, omdat UV nogal energiek is heeft het een kans dat het een electron van een materiaal los knalt als het botst, materie is veelal "niks" maar hoe meer materie, hoe meer kans op een botsing). Dit zorgt er voor dat de eigenschappen van het materiaal verandert. Zo heb je dus dat bepaalde kunststoffen "geel" worden, bros worden, verf loslaat, en meer zaken na een behoorlijke tijd zon. Dit is niet anders voor de coating + materialen waar die 7mm zonnepanelen in worden verpakt. Die weg-panelen waren niet het probleem, de packaging was het probleem. Voor wat ik had gelezen lag er een DIKKE laag overheen, immers, 0,16mm voor een silicium paneel (erg bros materiaal, perkoviet panelen komen er aan maar die zijn nóg kwetsbaarder) is erg weinig. Tel daarbij op dat het op de grond ligt en mensen er overheen banjeren met gravel, gruis, en andere zaken aan hun wielen, en je hebt ook nog een schuurpapier effect, wat het materiaal niet minder transparant maakt, maar wel het "licht" laat afbuigen, waardoor nog minder licht het werkelijke paneel raakt.

offtopic:
Overigens, dat hele ioniserende effect is de reden dat zonnebrand zo belangrijk is, UV kan ook electronen in je DNA los laten knallen waardoor daar de eigenschappen veranderen. Pak een sensor die UV licht kan zien en blokkeer R/G/B/IR en lager, en je hebt heel leuke beelden van hoe zonnebrand op mensen werkt: het is eigenlijk gewoon een vorm van zwarte verf, alleen enkel voor UV.

[Mattias.Campe]

Pak een sensor die UV licht kan zien en blokkeer R/G/B/IR en lager, en je hebt heel leuke beelden van hoe zonnebrand op mensen werkt: het is eigenlijk gewoon een vorm van zwarte verf, alleen enkel voor UV.

Aanvullend: zie bv. https://www.dr-jetskeultee-skincare.be/product-advies/dit-is-wat-we-kunnen-zien-met-een-uv-camera/

[litebyte]

Over een dak fiets je niet Het ging mn om de beschermende toplaag, die voldeed niet.

[Reactie gewijzigd door litebyte op 26 juni 2026 11:10]

[Blackjack2win]

Er zit op standaard zonnepanelen ook een beschermlaag, maar die is anders dan die op de fietspaden.

De fietspaden moeten fietsen / voertuigen kunnen dragen en tegen vuil kunnen wat over het zonnepaneel wordt 'geschraapt'. Op je dak heb je daar niet zoveel last van 😅.

[DVDL]

Het project is natuurlijk interessant an sich, maar die kosten zijn wel enorm. Ik begrijp dat het een testtraject is, maar waarom is er geen goede berekening gedaan met die toplaag waar het nu dus mis gaat. Vind dat erg kwalijk.

[Bedge85]

Ik denk dat het goed vergelijkbaar is met softwareontwikkeling. In theorie kan een idee vrij eenvoudig lijken, maar tijdens de implementatie kom je altijd achter dingen die je vooraf niet had voorzien.

Vergeet ook niet dat in dit soort zaken vaak een Hindsight bias meespeelt. Achteraf ligt het misschien voor de hand om de toplaag beter te testen. Maar je kunt vooraf niet alle mogelijke problemen afdekken. Er zit gewoon enorm veel techniek in dit soort producten. Als het de toplaag niet was geweest, had er wel een ander onderdeel kunnen zijn dat roet in het eten had kunnen gooien.

[Reactie gewijzigd door Bedge85 op 26 juni 2026 10:26]

[lenwar]

Sorrie hoor, maar sommige dingen zijn natuurlijk wel echt inkoppers. Er moet toch een groep mensen bij elkaar komen, die alles kunnen bedenken? Ze moesten een toplaag bedenken die de zonnecellen zodanig beschermd dat ze nog wel zonlicht doorlaten. Als je dan vervolgens met een toplaag komt die niet goed tegen zonlicht (specifiek UV-licht) kan, heb je toch wel iets vreemd zitten bedenken.

Dat klinkt een beetje alsof je een zwembad gaat maken om er achter te komen dat het materiaal dat je gebruikt niet goed tegen water kan.

Ze hadden ook betere lering kunnen trekken aan al die andere projecten wereldwijd die sinds ongeveer 2000 al gedaan zijn. Nou is er sinds die tijd natuurlijk heel veel veranderd, dus het feit dat het 'toen' niet goed ging, wil niet zeggen dat het nu niet goed kan, maar het probleem met die toplaag is gewoon heel knullig.

Kijk naar de waarden: 65% vermindering in 3 jaar. Zet een UV-lamp op zo'n paneel en je moet het na een week al kunnen meten. Dat is bijna een half procent per week. Dat moet opvallen.

[sympa]

Slijtage zal ook een rol spelen. Kan een kind ook al aan zien komen. Het is een onlogische combinatie.

Je legt ook geen zonnepaneel op de zeebodem.

[PCG2020]

Je legt ook geen zonnepaneel op de zeebodem.

"In Subnautica kan het wel!"

😅

[BLACKfm]

Je zegt dat wel zo stellig dat je ook geen zonnepaneel op de zeebodem legt, maar waarom niet?

- Omdat je het niet ziet
- Omdat onderhoud uitdagend is
- Het vaar/visroutes blokkeert

Al die windmolens op zee (of land desnoods) kun je best ook nog wel bekleden met een zooi zonnepanelen.

Waarom is het wel goed om 10 zonnepanelen op je woning te leggen, maar is 100 panelen op een anders nutteloze mast van een windmolen dan wel een probleem?

- Omdat de mast dan duurder wordt om te produceren vanwege het extra gewicht
- Omdat het onderhoud extra kosten met zich mee brengt.
- Omdat onder aan de streep de investering meer kost dan de opbrengsten over de levensduur.

Dat ze in landen als India en China vrij weinig aan klimaat-maatregelen doen is omdat het ze geen donder kan schelen en ze puur naar de opbrensten kijken.
Op een gegeven moment is gas in de woning en brandstof voor de auto's zo duur dat je links- of rechtsom wel verplicht wordt om electrisch te rijden, dat zien wel als we naar de prijzen van die producten in het buitenland.
En ondertussen lopen we al jaren tegen het volgende knelpunt aan van de infrastructuur omtrent electra. We zien steeds vaker stroomuitvallen en onnodig verhoogde kosten ervan (wat ook weer gewoon een inkomstenbron is van de energieleveranciers, dat uurtje dat je geld kan verdienen door terug te leveren is mooi meegenomen, de andere 23 uur ben je weer duur uit als je zelf niet de juiste infrastuctuur in huis hebt).
Het is met dit weer weer wachten op wat er de komende weken weer in het komkommer nieuws komt over de stortvloet aan geinstalleerde airco's en warmtepompen om van die zelfde mensen in de winter weer te horen hoeveel geld het ze dan wel weer niet kost 'en ze dat niet hadden verwacht'.

Ik moet het allemaal nog maar gaan zien hoe het uitpakt. Als je er aan kunt verdienen is het leuk, maar dat moet niet de insteek zijn van dergelijke investeringen.
Ik zie genoeg 'EV' topics van mensen die de hele keten goed hebben ingericht. Zonnepanelen op het dak, accu's met tientallen kilowatts aan capaciteit, het hele huis 'smart' en dynamische energiecontracten, en vervolgens hun leaseauto opladen met gratis stroom uit de thuisaccu en vervolgens dubbelop krijgen vergoed van de werkgever. Tja, op die manier wil ik ook wel een investering doen als je dat binnen een paar jaar (geen 10-20 jaar, maar 3-5 jaar) al weer hebt terugverdient.

[BeosBeing]

Je zegt dat wel zo stellig dat je ook geen zonnepaneel op de zeebodem legt, maar waarom niet?

- Omdat je het niet ziet
- Omdat onderhoud uitdagend is
- Het vaar/visroutes blokkeert

Omdat er op de zeebodem (diepzee) geen licht komt. Waar het minder diep is komt nog wel licht, maar (uiteraard) fors minder dan aan het aardoppervlak.

Al die windmolens op zee (of land desnoods) kun je best ook nog wel bekleden met een zooi zonnepanelen.

Heb je foto's gezien van hoe die dingen er na 2-3 jaar uit zien. Ik denk dat 80% van je zonnecellen niet meer werkt.

Waarom is het wel goed om 10 zonnepanelen op je woning te leggen, maar is 100 panelen op een anders nutteloze mast van een windmolen dan wel een probleem?

...
- Omdat onder aan de streep de investering meer kost dan de opbrengsten over de levensduur.

Die laatste best wel vaak. Bij kleine windmolens voor bij woonhuizen is het vaak ook nog zo dat de productie meer energie kost als het apparaat in heel zijn levensduur gaat opwekken en er daarbij dus ook veel meer CO2 wordt uitgestoten als wanneer men daar ter plaatse gewoon een gasfles en een generator neerzet.

Dat ze in landen als India en China vrij weinig aan klimaat-maatregelen doen is omdat het ze geen donder kan schelen en ze puur naar de opbrengsten kijken.

Ze kijken vooral naar de economische groei die het oplevert. China bouwt nog kolencentrales op dit moment ook heel veel installaties voor het opwekken van zonne-energie. Alle auto's zijn elektrisch, voor een brandstofwagen krijg je geen kenteken meer. Ze merken daar de vervuiling nu ook, maar vinden dat de groei moet doorgaan.

Op een gegeven moment is gas in de woning en brandstof voor de auto's zo duur dat je links- of rechtsom wel verplicht wordt om electrisch te rijden, dat zien wel als we naar de prijzen van die producten in het buitenland.

Nergens is het zo duur als in Nederland, dat komt vooral door belastingen en die wilt men nog verhogen.

[BLACKfm]

Een nettere bewoording voor wat ik eigenlijk al heb gezegd.

Om niet te veel in de semantics te duiken (pun intended) kun je die panelen natuurlijk ook onder het oppervlak, of in ieder geval niet 50 meter diep, leggen. Het is meer dat ze het landschap visueel verpesten, net zoals windmolens. Als je ze niet ziet dan is er voor de landbewoners ook geen probleem.

Maar lang verhaal kort, kwa geld niet rendabel en mogelijk soms ook gewoon e-waste die netto (wereldweid, in de gehele productie vanaf het inwinnen van grondstoffen tot de plaatsing en onderhoud) een negatief effect heeft op het milieu.

Maar wie 20 jaar geleden zonnepanelen op het dak heeft laten leggen met de gedachte 'na 10-20 jaar heb ik ze er uit' heeft kwa investering misschien gelijk gekregen middels de salderingsregeling, maar moet intussen ook wel een keer gaan vervangen als ze die 20 jaar oude techniek die nog maar voor de helft effectief is nog een beetje nuttig willen gebruiken. En dan komt er weer een nieuwe investering die je nu met salderen alleen niet meer terug krijgt. Waardoor enkel zonnepanelen nu wel goedkoper zijn om te laten leggen en veel meer opwekken, je zonder een infrastructuur van accu's (Die weer een extra investering zijn) het alsnog weer 10-20 jaar kan duren alvorens je dat er uit hebt.

Het enige voordeel wat je daar dan aan hebt is als de stroom uitvalt je zelfvoorzienend bent (voor een paar uur/dagen). In een land als Nederland, ondanks de steeds zichtbaar wordende problemen met het stroomnet, is dat ook helemaal niet zinvol. Je zit hooguit een paar uur of een dag zonder stroom

Wat betreft het omslagpunt voor milieubeslasting ben je met een electische auto vast ook wel een keer zuiniger uit. Maar als je nu al een ICE rijdt die technisch niet aan vervanging toe is ben je altijd nog schoner uit dan dat je deze vervangt voor een electrisch model, want dan begint het 'renderings'punt weer op 0.

Maar het 'vieze' gedeeltje gebeurt voornamelijk buiten de grens en dat rekenen we voor het gemak even niet mee. Dan ben je na ~50K kilometer veelal al schoner uit dan een ICE.

Maargoed, dit kan een discussie worden waar niemand uit gaat komen

[BeosBeing]

[Heraz]

Helaas, dit is meer een geval van: 'we negeren alles en iedereen en doen het toch'.
En een gemeente/overheid die denkt: hiermee kunnen we scoren.

Dit was altijd een slecht idee.

[Kenhas]

Hoe kan jij vooraf weten dat dit een slecht idee is. In theorie klinkt het allemaal goed. En achteraf praten, is natuurlijk gemakkelijk.

Zaken moeten nu eenmaal getest worden, zoals @Bedge85 ook zegt. Er wordt ook geëxperimenteerd met dakpannen en ramen die electriciteit opwekken. Mij lijkt dat ook als niet haalbaar qua rendement/kostprijs maar in theorie zou dat het wel zijn.

Er zullen ongetwijfeld veel lessen getrokken zijn uit dit experiment, zoals bijvoorbeeld met de toplaag

[AnonymousGerbil]

Hoe kan jij vooraf weten dat dit een slecht idee is.

Door, bijvoorbeeld, mee te rekenen met het volgende filmpje van 12 jaar geleden:

YouTube: EEVblog #632 - Solar Roadways Are RUBBISH!

[Reactie gewijzigd door AnonymousGerbil op 26 juni 2026 12:58]

[jeroenathome]

Als je nog meer wil weten wat mis kan gaan kan op YouTube gaan zoeken op eevblog en solarroads. EEVblog heeft meerdere video's gemaakt over dit onderwerp. Er zijn meerdere reden waarom zonnepanelen in het wegdek niet financieel haalbaar is.

Net als de reden waarom zonnepanelen op de auto geen succes zal worden. Het rendement van de panelen te laag om het rendabel te maken.

[Reactie gewijzigd door jeroenathome op 26 juni 2026 17:31]

[BLACKfm]

Ik zou zeggen dat de rendabiliteit niet zoveel moet uitmaken. Het doel van dergelijke installaties is niet dat je er geld mee verdient, zeker niet vanuit een overheidsproject.

Maar er is natuurlijk niemand die het eens is dat een proefballonnetje van de overheid alleen maar geld kost.

De terugverdientijd van zonnepanelen op je eigen dak zijn zonder verdere infrastructuur ook nihil en met terugleverboetes en geen saldering ga je die kosten er ook nooit meer uit krijgen. Het 'verdienmodel' hierin is enkel dat je gratis stroom kunt verbruiken op de momenten dat je er gebruik van kan maken (zeg ~9 maanden per ergens in de middag en vroege avond, liggend aan hoe ze zijn gepositioneerd.

Men gaat er eigenlijk altijd van uit dat de investering geld moet opleveren of zichzelf op enige wijze moet terugverdienen terwijl dat niet het uitgangspunt zou moeten zijn.

Als je elke maand je zonnepanelen moet laten schoonmaken door een schoonmaakbedrijf omdat je optimaal resultaat wilt kost het meer om ze te onderhouden dan dat je er in gebruik profijt van hebt. Dan kun je ze net zo goed niet op je dak leggen.

Een zonnepaneel op een auto gaat in die zin het verschil ook niet maken. Ze zijn niet efficiënt genoeg voor het oppervlak dat ze nodig hebben. Maar ik zou het toch wel fijn vinden als ik de auto ergens een dag parkeer dat ik 3-4% extra stroom heb opgewekt die mij anders 1,5 euro hadden gekost aan een laadpaal, of dat ik daar net die paar kilometer extra mee kan rijden om wel thuis te komen of bij een wel beschikbare laadpaal ipv dat ik de auto moet laten afslepen.
De vraag is dan verder alleen of een dergelijk zonnepaneel duurzaam (onderhoudsvrij) in een auto kan worden ingebouwd op een zodanige wijze dat de meerprijs ervan de bespaarde kosten overstijgt. Als je 2000 euro meer moet betalen voor de optie en dat pas 10 jaar later hebt terugverdient kun je net zo goed gewoon aan de paal gaan hangen.
Maar in principe moet je het doen zodat je de auto ook een keer een week kan laten staan zonder paal en je dan toch de accu (heel) langzaam vollaad.

Zonnepanelen, thuisaccu's en alles op electra draait bij de eindgebruiker allemaal om geld verdienen terwijl het allemaal is geintroduceert als een manier om het klimaat minder te belasten / minder Co2 uitstoot (waarbij er dan weer discussies ontstaan of al die accu's en grondstofinwinning nou allemaal positief bijdragen aan het milieu).
De huizen zijn niet van het gas af gegaan omdat het gas zo duur is of omdat niemand het zou willen.

Dat zonnepanelen fietspad zal ook zijn functie wel kunnen hebben gehad, maar aan een bodemloze put geld blijven uitgeven is verre van duurzaam.
Dit fietspad heeft gewoon op meerdere fronten gefaalt uit oogpunt van randzaken als veiligheid. Ipv het te verwarmen had je ook een sproeisysteem met zoutoplossing kunnen gebruiken als een soort tuinsproeier. Ik denk dat een waterpomp voor 2 minuten aanzetten een stuk minder energie verbruikt dan een paar warmte-elementen die de hele dag aan moeten staan.

[Reactie gewijzigd door BLACKfm op 26 juni 2026 13:46]

[jeroenathome]

Om mensen te motiveren is meer nodig dan alleen een goed doel zoals milieu. Mensen willen wel graag de investering terug zien. Het liefst nog meer om vervanging en reparaties te kunnen betalen.

Als een investering niet rendabel is dan zal er veel minder animo om te investeren zijn.

Op hetzelfde kanaal is ook een video over de lightyear te vinden. De geclaimde 50 km per dag was alleen in een 'unieke' situatie mogelijk zonder met de auto te rijden. Dan wordt het wel een hele dure investering om via de zon te laden.

[mjtdevries]

Hoe kan jij vooraf weten dat dit een slecht idee is.

Omdat er mensen zijn die hun gezond verstand gebruiken. Vooraf is er gigantisch veel kritiek geweest op dit soort projecten en al die punten waar het mis is gegaan zijn van tevoren massal aangewezen.

In theorie klinkt het allemaal goed.

Nee dat klinkt het niet. Niet voor mensen die wat verder kijken dan hun neus lang is.

Het is onmiddellijk duidelijk dat die dingen altijd in een verkeerde stand liggen waardoor je veel capaciteit verliest en de toplaag een groot probleem is en het altijd duurder is dan simpelweg het geld uitgeven aan meer zonncellen op daken. Dat is van tevoren al aangegeven.

De les die getrokken moet worden uit dit experiment is dat je moet luisteren naar de mensen met kennis van zaken die je al onmiddellijk de pijnpunten aanwijzen, ipv dat je die mensen negeert. Helaas is dat nooit de les die getrokken word uit dit soort mislukkingen. Want dan moeten mensen toegeven dat ze zelf een groot aandeel hebben gehad in dit falen. We willen alleen maar lessen trekken uit dingen waarvan we kunnen doen alsof niemand ze van tevoren had kunnen zien aankomen.

[RoyD]

Nee, in theorie is het al een dom idee. Ze hebben niet eerst een teststukje aangelegd om te kijken hoe de kwetsbare panelen zich zouden houden in dergelijke omstandigheden en of de oppervlakte wel stroef genoeg was bij regen en bevriezing. Ja ook bij bevriezing want de voorziene verwarming kan natuurlijk defect gaan. En met een beetje rekenen hadden ze na kunnen gaan dat een ongeïsoleerd blok beton in de winter verwarmen gigantisch veel energie kost. Weer veel geld verspild op een dromerig project ten koste van de belastingbetaler.

[quazar]

Het moet daarnaast ook nog eens niet vies worden van modder of andere meuk die aan fietsbanden zit.

Het is een héél slecht plan. Root cause; er zitten geen betas in de politiek.

[RoyD]

Inderdaad. En dan heb zijn beschadigingen door gebruik en vandalisme ook nog niet in ogenschouw genomen. De reparatiekosten zijn gewoon ontzettend hoog evenals de aanlegkosten. Bizar dom project.

[Siaon]

Ik denk dat het probleem eerder was dat de Utrechtse gemeenteraad dom en onwetend is... En dat ze dat ook niet weten, want dan hadden ze wel een expert om advies gevraagd.

Dit hele project is verwijtbaar slecht met belastinggeld omgaan, en zou niet zonder consequenties mogen zijn...

Het is ondeugdelijk beleid, slecht bestuur. Grove nalatigheid.

Was dit geen project van TNO?
Onder Arne Schaddelee van de ChristenUnie?
In opdracht van de provincie...


Echt de keten van onbehoorlijk bestuur is zo lang en sterk, je zou de ruimtelift er mee kunnen bouwen...

[Reactie gewijzigd door Siaon op 26 juni 2026 10:49]

[Bedge85]

Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik zelf te weinig achtergrond heb om te kunnen zien of het falen van dit product verwijtbaar is. Mijn expertise ligt op andere vlakken, en dan durf ik daar ook wel een mening over te hebben.

Mijn reactie ging meer specifiek over dat het achteraf heel eenvoudig is om te oordelen dat er meer aandacht voor de toplaag had moeten zijn. En dat valt wel onder de hindsight bias. Ik denk dat het nuttig is dat mensen op de hoogte zijn van deze bias in het cognitieve vermogen van de mens, zodat je hier vervolgens rekening mee kunt houden bij het beoordelen van een situatie. Achteraf oordeel je altijd met kennis die je vooraf niet had.

[m0ridin]

Welkom in Utrecht...

[mjtdevries]

Nee, in deze zaken is er absoluut geen sprake van Hindsigh bias. Al die issues waren toen van tevoren al voorspelt!

Het was gewoon een belachelijk plan van mensen die totaal niet hadden nagedacht over de aspecten die bij zoiets komen kijken. En alle waarschuwingen van mensen die wel wat verder hadden nagedacht werden genegeerd.

Maar ondertussen wel een heleboel subsidie geld opslurpen. Geld dat anders voor realistische projecten gebruikt had kunnen worden.

[nietorigineel]

Sja een toplaag voor een zonnefietspad die dan niet tegen uv straling kan, dat is ook wel knulligheid van de bovenste plank.

[Heroic_Nonsense]

Enerzijds heb je een laag nodig die UV-bestendig, slijtvast en stroef is voor de veiligheid, en anderzijds moet het UV-licht doorlaten (anders werken de zonnepanelen eronder niet).

Dat lijkt me een lastige combinatie. De meeste kunststoffen vallen al af bijvoorbeeld, want die vergaan of worden troebel. Glas is breekbaar, of heel duur als het een minder breekbare variant is.

[nietorigineel]

Lijkt me ook zeker een lastige combinatie, maar vooral slijtvast, stroef, lichtdoorlatend, en dat laatste dan ook voor lange tijd zijn zaken die je in de praktijk echt moet testen met een duur test pad. UV bestendigheid lijkt me iets dat ook veel goedkoper te testen is in een losstaande setting. Dat het pad dan daar op faalt is wel zonde.

[lenwar]

Dat lijkt me een lastige combinatie.

Klopt. En dan moet het ook nog is tegen allerlei chemicaliën kunnen als rubber (bandenslijtsel), olie (druppels van brommers), de chemicaliën die de agrariër ernaast gebruikt, antivries (van de auto's die ernaast rijden), (vogel)poep (wat ook echt 'zure troep' is)
Maar goed. Al zouden we allemaal kijken naar het UV-licht: Het is niet zo dat we in dit land geen UV-lampen hebben of zo , of dat een testterrein van een bedrijf geen zonlicht heeft. 65% in 3 jaar in ons kikkerklimaat, is ruim 0,4% per week. Dit moet prima te simuleren zijn in een laboratorium. Dus moet je dat goed testen. Dat is blijkbaar onvoldoende gedaan, en dat is dus heel, heel erg zonde geweest van het geld, tijd, energie en milieu.

[HansvDr]

Bedrijfje heeft idee, harkt heel veel poen aan subsidies want klimaat, trekt geld weg, gaat failliet. En de groeten.

[BadRespawn]

Het project is natuurlijk interessant an sich,

Wat is er dan zo interessant aan?

[sdziscool]

Tsja, zo'n 10+ jaar geleden begon iemand al over 'solar freaking roadways', dat klonk zo mooi maar zodra je er een beetje kritisch naar gaat kijken kom je erachter dat het gewoon een heel slecht idee is. Altijd een beetje jammer dat men niet kritisch durft te zijn op dergelijke ideeen omdat het dan lijkt alsof je een klimaatgekkie of big-olie pion bent.

[Reactie gewijzigd door sdziscool op 26 juni 2026 10:13]

[StackMySwitchUp]

Wat critici destijds al zeiden was dat het wss goedkoper en efficienter is om een zonnedak te plaatsen boven de fietspaden, daarmee blijft men ook nog eens uit de zon/regen en de panelen worden beter gekoeld en blijven schoon. Het idee is gewoon idioot, bizar dat het zo lang heeft geduurd. Iemand met enig verstand van techniek en materialen zou het meteen afschieten.

[LOTG]

Het grote probleem is dat er altijd mensen zijn die maar een ding kunnen, en dat is praten. Die leiden dit soort bedrijven en verkopen het idee aan mensen die er 0 verstand van hebben.

Dan komt er uiteraard tegenspraak, maar vandaag de dag is wetenschappelijke onderbouwen totaal ondergeschikt aan onderbuik gevoel en mensen die zeggen wat je wil horen. En dan krijg je dit soort projecten, of onderzeeërs die imploderen.

Zag iedereen met een beetje kennis van zaken dat aankomen? Ja. Word daar naar geluisterd? Nee.

Zie ook altijd de argumenten dat ze iets doen wat nog nooit iemand gedaan heeft en hoe disruptive en vernieuwend het wel niet is. Dat word dan door mensen die graag willen dat het waar is tot in den treure verdedigd en als het dan toch niet werkt dan is het dat iemand het wel eerst moest proberen.

[StackMySwitchUp]

Ja het is ook niks nieuws natuurlijk, ik vind het vooral jammer dat we nooit eens leren van dit soort dingen, en over een paar jaar weer windmolen-vangrails ofzo komen, ipv ons te focusen op de echt belangrijke dingen

[litebyte]

Dat is het in Nederland wel vaak idd daarnaast het enorme gelobby (corruptie light) in Nederland, elkaar projecten en onderzoeken toeschuiven...die dan weer geëvalueerd moeten worden...

[Banath]

Ik denk dat je beter parkeerplaatsen kan overdekken en daarop zonnepanelen plaatsen. Fietspad klinkt leuk maar de speciale panelen zijn fors duurder en slijten dus ook nog sneller.

[DigitalExorcist]

Precies. Overdekte parkeerplekken = minder hete auto's in de zon = minder aircogebruik = meer brandstofbesparing (ook bij EV's gunstig!) én gratis energie. Batterij voor opslag overtollige energie ernaast, gefabriceerd uit EV-batterijen die toch al EOL zijn maar nog wel hun energie kunnen opslaan -> ontlasting van het net.

[batjes]

Bij mij in de buurt heeft een grote retailer de hele parkeerplaats overdekt. Wat een verschil.

Ik snap ergens niet waarom we al die weilanden volzetten met zonnepanelen wanneer er nog zo veel asfalt en beton open in zon staat.

Een deel van de opwarming heeft puur te maken met al die zonabsorberende spullen die we overal neerleggen en bouwen.

[CAPSLOCK2000]

Ik snap ergens niet waarom we al die weilanden volzetten met zonnepanelen wanneer er nog zo veel asfalt en beton open in zon staat.

Omdat "we" daar niet over gaan, maar "we" het grotendeels overlaten aan de markt en het individu. Wie het meeste kan verdienen met de minste moeite zal het eerste overstappen. Panelen in een weiland zetten is relatief makkelijk en goedkoop, een vergelijkbaar project doen op een parkeerplaats in de stad of boven de snelweg is een stuk duurder en lastiger (bv door vergunningen, of het feit dat werken aan/boven een snelweg lastig en duur is).

Het zou beter kunnen als de overheid veel meer direct de leiding neemt, maar de politieke wind waait al jaren de andere kant op.

[multikoe]

Zoals in Frankrijk, waar bij wet bepaald is dat parkeerplaatsen alleen aangelegd mogen worden als ze overdekt zijn met zonnepanelen. Ik vind dat nog steeds een briljant idee en ik snap ook niet dat dat niet ook zonder dwang gebeurt. Je auto staat in de schaduw, de ruimte boven een parkeerplaats wordt niet gebruikt en je wekt de stroom op waar de auto's staan die deze stroom nodig hebben.

En als je het over 'slim' zijn hebt: je kunt gewoon duidelijk maken dat de laadsnelheid afhankelijk is van de beschikbare hoeveelheid zon. Groot bord aan de ingang met duidelijke Jip-en-Janneke taal. In landen waar de zon vaak schijnt (Frankrijk...) zal dat niet zo vaak gebeuren en is er dus op heel veel dagen een win-win-win situatie.

[batjes]

Omdat het moeilijker is spenderen we hectares aan landbouwgrond voor zonnepanelen in dat kleine beetje land dat we hebben waar elke m2 al een functie heeft.

Volgens mij is dat op de lange termijn niet de goedkoopste opties. We willen weer een stuk land inpolderen, terwijl dat niet eens nodig zou hoeven zijn als we dat land wat we al hebben wat optimaler zouden benutten.

Dat mag best moeilijk zijn, dat waren de Delta werken ook.

[Memori]

Helemaal mee eens dat we, als land, in sommige aspecten gewoon op kleine schaal dingen moeten gaan proberen zonder dat er drie jaar aan planning vooraf gaat. Het zou mooi zijn als een gemeente in één vergadering bepaald dat we dit gaan doen, bouw het maar de komende jaar, en over vijf jaar evalueren we het.

[jreinhoud]

In combinatie met echte experts de plannen laten nakijken, zodat je dit soort projecten al gelijk kan cancellen omdat de kosten - baten niet kloppen.

Lijkt me sterk dat een paar experts inschakelen meer kost dan zulke projecten uit eindelijk kosten.

En er moet ook een regel komen dat eerst de resultaten van soortgelijke projecten moeten worden afgewacht of op zn minst een actieve samenwerking worden afgedwongen zodat alle do's and dont's worden meegenomen van het al lopende project.

[lenwar]

minder aircogebruik

Denk je dat dat heel veel uitmaakt? Als die auto eenmaal rijdt, rijdt ie alsnog in de volle zon, en zuigt hij warme buitenlucht aan. Uiteraard hoeft hij de 'eerste stap' niet/minder te doen, maar of dat 'heel veel' zou uitmaken weet ik niet. Ik denk dat we overigens beter allemaal lichte auto's (niet per se spierwit) kunnen kopen ipv zwarte autos. Ik rijd nu een aardig tijd in zilver/grijs-kleurige auto's, en zolang ik de keus heb (nieuw is niet realistisch voor mij (vind ik ook het geld niet waard (puur persoonlijk))), zal ik altijd lichte auto's kopen.

[DigitalExorcist]

Maar als ie eenmaal rijdt heb je ook rijwind. Natuurlijk ga je er geen boompjes mee redden maar een airco 10 minuten op 100% laten loeien of 5 minuten op 50% maakt wel verschil. Elk kleine beetje helpt zou ik denken.

[lenwar]

"Koelt" rijwind een auto? (oprechte vraag). Ik kan het me haast niet voorstellen om eerlijk te zijn. Ofwel. Wordt een stilstaande auto (veel) warmer dan een auto die rijdt in diezelfde volle zon? 30 graden in de volle zon is 30 graden in de volle zon. Het is blik/plastic aan de buitenkant. Het is niet aan het 'zweten' of zo.

Ik zou zelfs niet eens weten of een airo-unit van een auto 'hard of zacht' kan. De blower wel natuurlijk, maar staat een airco niet gewoon 'aan' (of uit), en dat hij met wat lucht van de motor de gekoelde lucht weer wat minder koud maakt? (of zo?)

[DigitalExorcist]

Naja misschien met 40*C niet meer zo efficiënt maar normaliter wel. Daarom heb je ook luchtgekoelde motoren, een radiateur etc. en is de grille van je auto doorgaans open (behalve bij de meeste EV's; hoewel die soms ook systemen hebben die luikjes open kunnen zetten).

Dat koelt dan in elk geval de motor van je auto en indirect zal het de airco ook wel helpen. Als je géén airco in je auto hebt zal het verschil wel merkbaar zijn.

[GAIAjohan]

Zeker weten. Ik heb een zwarte auto sinds enige tijd, en het maakt flink uit of ik de auto aanraak na een rit of na 5 uur in de brandende zon op de oprit.

Verder moduleert een climate control wel degelijk. De airco compressor werkt variabel, wat natuurlijk ook veel zuiniger is. Dit is al zeker een jaar of 20 het geval.


Toyota was in de jaren 80 al bezig met variabele compressors: toen nog 50 of 100% https://www.sae.org/papers/development-two-stage-variable-displacement-compressor-automotive-air-conditioner-850039

En GM deed het traploos in 1985 met de Harrison V5 in o.a. Chevrolet Celebrity

[Reactie gewijzigd door GAIAjohan op 26 juni 2026 12:49]

[Tassadar32]

Laadpalen er naast om overschot direct EV's in te schuiven. Mensen laden vaak thuis want voordelig, maar als je tegen een aantrekkelijk tarief solar-only bijladen kan aanbieden zouden mensen daar ook best gebruik van maken.

[DigitalExorcist]

Lijkt me wel. Kleine moeite om er dan gelijk wat vending machines naast te zetten met (solar powered!) gekoeld drinken, opladerkabeltjes, Autodrop en chips.

Nee gekheid. Maar een héél gek idee is het nou ook weer niet.

[MissingDog]

Volledig mee eens. Ook 'overzetframes' voor fabriekshallen zijn efficienter dan deze fietspaden en bieden instant verkoeling voor het gebouw er onder zonder additionele belasting van de constructie.

[Buzzel]

Puur uit interesse (ik werk in de hallenbouw), wat voor overzetframe's bedoel je hier? Ben het er verder zeker mee eens dat een fabriekshal dak vol gooien met PV-panelen mooi kan.

[Umbrah]

Het zou je verbazen hoe weinig gewicht een gigantisch groot vlak drak kan dragen: deze structuren zijn vaak ontworpen om zo snel, efficiënt, goedkoop, en daarmee dus ook "minimaal wat mág" gerealiseerd te worden. Veel hallen zijn dus niet berekend op het extra gewicht van zonnepanelen (of sneeuw, mocht dat weer een ding worden, dit jaar hadden we een beetje sneeuw en waren een paar hallen al door hun dakje gegaan). Wat je dus tegenwoordig ziet om reeds bestaande gebouwen geschikt te maken voor PV (want grappig genoeg zijn dit soort locaties de probleemgebieden in het capaciteitsgebrek voor het transportnetwerk, want er is steeds meer gebruik maar amper productie) er dus "overzet" frames worden gebouwd die ankeren op óf de muren (en dus niet op het dak zelf leunen), of zelfs helemaal "er overheen" staan (dus op de grond), waar je vrij eenvoudig en snel PV kan uitrollen op bestaande locaties.

offtopic:
... eerste reden is waarom ik ook altijd kriegel wordt van "military class" logo's op computer apparatuur. Military class betekent voor mij: "economisch meest aantrekkelijke aanbesteding, dus goedkoopste minimale kwaliteit die tenminste niet gelijk explodeert"

[Buzzel]

Aha oké, nog nooit gezien, maar ook niet toepasbaar voor fabriekshallen/distributiecentra. Als je daar een frame overheen wil zetten kom je met vakwerkspanten die 20-30 of nog veel meer meter moet overspannen.

Laatste 10 jaar rekent elke goeie constructeur standaard al met 25 a 35kg/m2 aan zonnepanelen installatie op platte daken. of ze er nu wel of niet op komen.

[DropjesLover]

Bij zonnepanelen op fabriekshallen, al dan niet met een overzet-frame, heb je nog altijd het probleem dat de eigenaar van de hal doorgaans niet de gebruiker van de hal is.
De eigenaar heeft niks aan die energie, die moet er zelfs voor betalen om die het net op te sturen tegenwoordig. Maar wel de aanschaf en het risico van de installatie.
De gebruiker van de hal heeft een eigen stroomaansluiting / contract, en mag vaak maar zeer beperkt aanpassingen aan het pand doen. Plus is een huurder, zitten ze er over 3 jaar nog (standaard contract-duur), terwijl de panelen een terugverdientijd van 5 jaar hebben?

Ergens in wet/regelgeving kunnen die twee niet lekker aan elkaar gekoppeld worden (de eigenaar is geen energiemaatschappij, etc).

Een enorm dak vol leggen met panelen, dikke accu-container er naast die op pieken teruglevert klinkt leuk, maar die pandjesbaas is gewoon een pandjesbaas en niks meer dan dat.

[MissingDog]

Overzetframes zouden niet eens van de pand-eigenaar hoeven zijn, maar bijvoorbeeld van een energiemaatschappij, netbeheerder, provincie of de gemeente. Het onteigenen van de benodigde vierkante meters voor het plaatsen van de constructie in het belang van ons allen zou niet heel complex hoeven zijn.

De plaatsing heeft niks te maken met de gebruiker van het pand en de panelen zouden aan een lokale opslag gekoppeld kunnen worden (containeraccu's) voor distributie.

De panden zelf zouden al een flinke reductie in energieverbruik voor koeling/ventilatie zien omdat ze uit de zon gehouden worden.

[Reactie gewijzigd door MissingDog op 26 juni 2026 11:50]

[DropjesLover]

Ho ho, enkele vierkante meters onteigenen, en dan ook nog eens heel lullig om het huidige gebouw heen, niet complex?
Wat denk je van de mogelijkheid willen houden voor onderhoud, uitbreiding of sloop van het eigen pand?
We kunnen (willen) in dit land al 10 jaar geen megastal onteigenen...

[Bicky]

of het fietspad overdekken, kan je uit de regen en in de schaduw fietsen.

[DonChaot]

Dat zou mooi zijn als iedereen er met zijn fikken vanaf kan blijven. Helaas is de werkelijkheid anders en zijn vermoedelijk binnen 24 uur de eerst panelen al stuk geslagen.

[lenwar]

en in de schaduw

Dat moet je wel 'hele brede' overkappingen maken , anders schijnt de zon er het merendeel de tijd onderdoor. Misschien schuin aflopend maken? (is ook handiger voor waterafvoer)

[koelpasta]

Op het warmste moment van de dag staat de zon vrij hoog. Zal dus in ieder geval wat helpen en de zonnepanelen werken dan in ieder geval goed.

[stresstak]

Schuin sowieso, onder de optimale hoek. En stormbestendig. Een overdekt fietspad tussen twee dorpen zou zomaar een windvanger kunnen worden.

[Pedri88]

Slecht plan, dan krijg je hangjeugd die vervuilen of ander soort tuig die overlast biedt door de doorgang te verhinderen voor de fietser.

[ymmv]

Ik denk dat we onderhand 'ns afmoeten van het idee dat we werkelijk overal zonnepanelen moeten plaatsen. Al die zonnepanelen leveren op dezelfde momenten energie op, onafhankelijk of we die energie op dat moment direct kunnen gebruiken. Hoe meer we plaatsen, des te groter dat probleem. Terugleveren aan het energienet kost enkel geld.

Laten we liever investeren in kerncentrales dan nog meer groene stroom.

[technopeuter]

Onjuist. Zonnepanelen leg je voor Januari. Het idee van overschot in de zomer zijn we al jaren voorbij. Als je nu legt is dat om in de winter opbrengst te hebben en dat is wel fijn.

[supersnathan94]

Dat is niet onjuist. Dat is exact het probleem. Kijk naar de pieken van afgelopen week. Dat komt allemaal door de instabiele opwek.


Zonnepanelen leggen voor Januari maakt dat probleem alleen maar groter, want daardoor heb je juist een pak panelen van heb ik jou daar in de zomer. Wat ga je dan doen met je overcapaciteit? Verkopen op het net?

[technopeuter]

Omvormers gewoon Uitzetten? Waterstof van maken? Of exporteren naar een zonloosland? Fabriek op laten draaien? opslaan in een accu, bodemwarmte?

[supersnathan94]

Allemaal dingen die niet gaan gebeuren of wel al gebeuren en waardoor de kosten zo fluctueren.

Omvormers dimmen is een goed idee, maar vrijwel niemand doet dat. Ik heb zelf meegedraaid met de zonnedimmers pilot, maar daar is echt niks mee gebeurd toen het wel nodig was.

Op grote parken en offshore gebeurt het al wel, maar daarom zie je dus dat het steeds minder rendabel wordt om zo’n park te bouwen en dat men er dus ook niet meer aan gaat beginnen. De kWh prijs voor windmolens bestaat vaak voor minimaal 50% uit subsidies (12ct strike price op 6ct kaal, gewogen).

Waterstof is echt niet een plan wat echt heel handig is. Super inefficiënt en lastig voor langere termijn opslag.

Exporteren naar een zonloosland? Welk land heb je voor ogen? Want ik weet niet of je een beetje idee hebt van de huidige status, maar momenteel schijnt de zon overal in de regio. Ik hang nu aan de lijn met mensen uit praag, en daar schijnt de zon ook op standje kachel. Heel europa heeft nu te veel zon. Met HVDC zou je het misschien nog naar Azië kunnen sturen, maar dan nog. We krijgen onze eigen distributie niet eens op orde, en dan wil je Europees breed dit gaan doen? Met alle problemen met andere netten van dien?

Accu en bodemwarmte zou nog kunnen, maar bodemwarmte is weer een issue als je dat op grotere schaal gaat doen, want je kunt maar een bepaalde dichtheid hebben volgens mij. Anders gaan de bronnen op elkaar interacteren en werken ze niet meer. Accu’s zijn vooral gewoon heel duur.

Maar de IEA geeft ook aan dat de toenemende energievraag echt niet opgelost gaat worden zonder kernenergie. Het gaat niet zon en wind vervangen, maar wel serieus uitbreiden en stabiliseren.

[ymmv]

"Zonnepanelen leg je voor januari" - precies de periode met de minste zonuren terwijl er dan juist meer energie nodig is voor verlichting en verwarming....

[baseoa]

Ik was ook verward maar denk dat ik 'm nu snap: we hebben in de zomer al negatieve energieprijzen. In januari is er veel te weinig. We moeten het aanbod aan energie gelijk zien te krijgen en dus leg je ze "voor" (afgestemd op) januari. Als ik het goed snap.

Edit: idealiter zou @technopeuter echter uitleggen wat hij/zij bedoelde

[Reactie gewijzigd door baseoa op 28 juni 2026 17:15]

[GurbieV]

Ja, want investeren in kerncentrales lost dit probleem op en introduceert geen enkel ander nadeel!

Of misschien toch?

[xIngmarx]

Ja kerncentrales lossen dat probleem op omdat de hoeveelheid energie die een kerncentrale opbrengt controleerbaar is.

Het gecreëerde probleem van radio actief afval is de komende honderden jaren vrij makkelijk beheersbaar.

Zonnepanelen+windmolens+kernenergie zou een prima combinatie kunnen zijn voor onze energie behoeftes.

[Bor]

Een kerncentrale is niet kort cyclisch stuurbaar. Daarbij intoridceert naast kernafval waar nog geen enkele oplossing voor is behalve het wegstoppen waarmee het probleem enkel wordt uitgesteld nog andere problemen zoals we nu o.a. in de oorlog in Oekraïne zien.

[VOODOO_WILLIE]

Een kerncentrale is niet kort cyclisch stuurbaar.

Daarom zou je dan dus kernenergie moeten gebruiken voor de "base line" en de pieken op moeten vangen met "fossiel".

En waarom zijn "accu's" alleen maar een hype bij al die groene onzin en niet toepasbaar bij kernenergie? Een overschot uit de "daluren" zou dan net zo goed opgeslagen kunnen worden voor later gebruik tijdens "piekuren".

Daarbij intoridceert naast kernafval waar nog geen enkele oplossing voor is behalve het wegstoppen waarmee het probleem enkel wordt uitgesteld

Wat is nou een groter probleem? Een paar kubieke meter radioactief afval of tientallen miljarden tonnen "levensgevaarlijke" CO₂ per jaar? Om over alle smerige verontreiniging en gigantische hoeveelheden onrecyclebaar afval van afgeschreven (zogenaamd) "groen" nog maar te zwijgen.

En kernenergie kan dus ook op een veel schonere andere manier. Maar omdat de "fascisten van FvD" dat ook eens benoemd hebben is dat natuurlijk per definitie een no-go.

Je zou toch onderhand denken dat "men" geen praktische oplossingen -wil- en de boel opzettelijk de vernieling in aan het helpen is.

[sympa]

Een kerncentrale is dus niet stuurbaar (het anglicisme "controleerbaar").

Hij kan wel uit, maar daarna niet snel meer aan.

[batjes]

Zonnepanelen hebben nog een belangrijk aspect buiten energie leveren aan het net.

Zonnepanelen zorgen er ook voor dat bedrijven/woningen/etc minder stroom van het net trekken en dus ons energienet ontlasten.

[supersnathan94]

Zonnepanelen zorgen er ook voor dat bedrijven/woningen/etc minder stroom van het net trekken en dus ons energienet ontlasten.

Beperkt. En ook niet per se op een goede manier.

met meer zonnepanelen worden de pieken meer groot. Je wekt op als iedereen opwekt en je hebt vraag als niemand opwekt. Wat we nu niet goed kunnen is de stroom kwijt raken. Dus er valt wat te zeggen voor geen zonnepanelen, omdat je daarmee het energienet ontlast als er al heel veel opwek is, met vraag.

Alléén zonnepanelen is niet handig.

[DigitalExorcist]

Kerncentrales zijn óók een deel van de oplossing inderdaad. Maar een zonnepaneel op een dak levert tenminste energie op (die je rechtstreeks kan gebruiken overdag). Of je hangt er batterijen aan die het opslaan voor later. En als er over een jaar of 10, 20 EV's terugkomen waarvan de batterijen eindelijk verslijten kun je die accu's makkelijk hergebruiken voor nog eens 20 jaar. Een EV-accu die nog 'maar' 70% accu overheeft kun je nog prima als opslag inzetten tenslotte. En daarna ook nog eens recyclen.

Neemt niet weg dat een dak zónder zonnepanelen alleen maar heet wordt.

[Dabbel]

Ze kunnen beter paden maken die elektriciteit maken als je er overheen loopt/iets/rijdt.

[Milus1972]

Hoe zit dat eigenlijk.
De tegel haalt geen energie uit de zwaartekracht maar uit de beweging tegen de zwaartekracht in?

Stel je hebt rolschaatsen aan. En je sta op een normale tegel. Iemand geeft je een duwtje. En je gaat rollen. En je kom top de inzak-tegel. maar je verroert je niet. Het enige dat je energie kost is als je van de inzak-tegel weer omhoog moet.

Als dat zo is dan gaan scooters, ebikes en fatbikes hun energie daar aan kwijtraken, die rijden eigenlijk altijd een beetje helling omhoog. Dat is alleen maar rondpompen van energie. en als het dan alleen lopers en fietsers waren is het wat anders. Dan leveren hun spieren de energie. Goed voor de conditie.

[Reactie gewijzigd door Milus1972 op 26 juni 2026 13:46]

[SinergyX]

Zulke tegels bestaan al heel lang, project in London was al gedaan in 2017. Maar het is niet zo als je omschrijft, het is precies andersom. De tegels staan op zegmaar veren, moment dat je er op gaat staan doet zwaartekracht z'n ding en genereer je energie en druk je de veer in, je stapt er vanaf, veer drukt tegel weer omhoog (maar praktisch met een 3punt verbinding op driehoekige tegels, zodat je nooit hoogteverschil hebt).

En ja, dat is voor motor aangedreven dingen dus inderdaad deels overdracht van, die heeft zelf meer nodig om weer 'uit' die tegel te rijden. Andere modellen die recent zijn gemaakt zijn wel losse tegels die inzakken, maar klein genoeg dat je er met fiets/brommer gewoon overheen kan, maar zijn hoofdzakelijk gemaakt voor voetgangers.

https://www.pricetocompar...ks-generate-clean-energy/

[koelpasta]

je stapt er vanaf, veer drukt tegel weer omhoog

Je stapt dan eigenlijk uit een kuiltje (want je hebt net met je gewicht de tegel ingedrukt) naar een andere tegel die op rustnivo ligt. Dat kost jou dus met elke stap wat energie. Je zult ook meer energie moeten verbruiken dan de tegel op kan nemen omdat het proces niet 100% efficient is. Waarschijnlijk verbruik jij 3x tot 10x de energie die de tegel 'opwekt'.

[Dabbel]

Ik weet het ook niet precies maar chatgpt zegt er zijn grofweg 3 manieren.

1 piezo-elektrisch effect.

2 elektromagneet, of

3 mechanische opslag

[koelpasta]

Ze kunnen beter paden maken die elektriciteit maken als je er overheen loopt/iets/rijdt.

Maar dan vraagt het lopen of fietsen dus meer energie van de loper of fietser.
Je bent dan eigenlijk constant een beetje aan het klimmen.

[cashewnut]

Het is prima dat er dingen worden geprobeerd, en dat er dus ook dingen falen. Dat hoort erbij; het één kan niet zonder het ander.

[bantoo]

Nee dat is het niet echt. Dit zijn projecten waar je van te voren door kan rekenen dat zelfs als alles 100% in het voordeel uitvalt qua efficientie het nog steeds een gigantische geldverspilling is.

Deze zelfde domme actie is al een keer of 10 uitgehaald in verschillende landen met iedere keer hetzelfde resultaat.

[koelpasta]

Het is prima dat er dingen worden geprobeerd

Onzin., Dit is al van tevoren doorgerekend en als een fantasie bestempeld.
Dit hele project was echt alleen maar een 'innovatie-subsidie' dingetje want het is echt heel heel dom als je er aan gaat rekenen. Alleen al het onderhoud van zo'n weg kost meer dan dat het aan stroom oplevert.

[B Tender]

In 2023 was de totale opbrengst slechts 42.000kWh. Een jaar later was daarvan nog maar de helft over.

Vermenigvuldig dat voor de aardigheid met een kwartje per kWH (2023: EUR 10.500, 2024: EUR 5.250) en zet het tegenover de investering (EUR 1.5mio) en je ziet pas echt hoe slecht dit rendeerde (2023: 0.7%, 2024: 0.35%, 2025:??).

Paar nuances hierbij:

1. Natuurlijk is een 'gewoon' fietspad ook niet gratis en is niet die hele 1.5mio weggegooid. Je kunt er immers nog wel op fietsen.
2. Mocht het wel aanslaan dan zal de prijs per strekkende mening a.g.v. schaalvoordelen ongetwijfeld dalen en de business-case gunstiger worden.

[ocf81]

1. Natuurlijk is een 'gewoon' fietspad ook niet gratis en is niet die hele 1.5mio weggegooid. Je kunt er immers nog wel op fietsen.

Behalve als het regent, want die dingen zijn toch wel erg glad als ze nat worden. Ik ben dan ook maar wat blij dat die paden gaan verdwijnen.