TNO ontwikkelt efficiëntere recyclemethode voor zonnepanelen op basis van laser

TNO heeft een nieuwe methode ontwikkeld om zonnepanelen te recyclen. Deze maakt gebruik van lasertechnologie. Volgens het onderzoeksinstituut is de nieuwe technologie veel zuiniger dan conventionele methodes en blijven de grondstoffen beter behouden.

Dit nieuws in het kort

• TNO heeft een nieuwe recyclemethode ontwikkeld voor zonnepanelen die werkt op basis van lasertechnologie.
• De methode is volgens TNO zuiniger en levert meer bruikbare grondstoffen op.
• TNO wil in de volgende fase van het onderzoek onder praktijkomstandigheden gaan testen.

TNO schrijft dat de verschillende onderdelen van zonnepanelen stevig aan elkaar zijn gelijmd met encapsulanten. Dit is een nadeel bij de recycling, omdat het moeilijk is om componenten los te halen zonder ze te beschadigen. De panelen worden bijvoorbeeld vermalen of verhit tot hoge temperaturen.

Het onderzoeksinstituut ontwikkelde een nieuwe methode, waarbij een laser wordt ingezet om de hechting tussen de zonnencellen en de encapsulanten te verwijderen. Zo kunnen lagen van elkaar gescheiden worden zonder het gehele paneel te verhitten. De methode is volgens TNO toepasbaar op verschillende typen zonnepanelen.

Het proces zou minder dan 1kWh per module vergen, veel minder dan methoden als pyrolyse. Daarnaast levert de methode volgens TNO ook meer bruikbaar zilver, hoogzuiver silicium, glas en kunststof op.

Het onderzoek naar de recyclingmethode loopt drie jaar en is inmiddels opgeschaald naar toepassingen 'die relevant zijn voor industriële recycling'. In de volgende fase wil TNO de technologie inpassen in de procesketen van de recycling van zonnepanelen. Daarbij test het onderzoeksinstituut onder praktijkomstandigheden.

Reacties (52)

[bazs2000]

Kan dit ook op grote schaal worden toegepast? Ik ben benieuwd hoe lang het zou duren om 100 panelen op deze wijze te verwerken.

[Skit3000]

De vraag is vooral hoeveel panelen echt afgedankt worden omdat ze technisch niet meer functioneren, en hoeveel alleen afgedankt worden omdat ze worden vervangen door efficiëntere modellen. In het laatste geval kan namelijk beter een nieuwe plek voor de panelen gevonden worden in plaats van ze te vernietigen. Er zijn heel veel daken met zonnepanelen, maar nog steeds ook genoeg zonder.

[Sissors]

Het probleem zal vaak zijn dat ook al zijn ze gratis, deze panelen nog steeds niet interessant zijn voor die toepassing. Met zonnepanelen als ik het goed heb, heb je in een makkelijke situatie (waarbij waarschijnlijk dus al zonnepanelen zijn), je het over een €0.70 / Wp (al zal je snel nog steeds richting de €1/Wp gaan).

Als ik snel Google, kom ik uit op ~€75/450Wp zonnepanelen, en dat is dan nog zeker niet de allerbeste prijs / opbrengst. Maar dat betekend dat van die €0.70/Wp, een €0.17 in de kosten van het paneel zitten, en €0.53 in de omvormer, bevestigingsmateriaal, en natuurlijk arbeidsloon, plus nog wat winst. En dat is dus voor op een dak een redelijk best case scenario.

Het leggen van het hele paneel kost dus een 450 * €0.53 = €240. Leg je dat paneel wat je gratis kreeg van 225Wp, dan betaal je dus ipv €0.70/Wp, een €1.05/Wp.

TL;DR: De kosten van het paneel zijn zo'n klein gedeelte van de totale kosten bij het leggen op een gemiddeld dak, dat het gewoon niet uit kan om oude panelen neer te leggen, zelfs als ze gratis zijn.

[bzzzt]

Heldere berekening, maar je hoeft ze natuurlijk niet per se op een dak te leggen. Oude panelen op een afgelegen veld met veel ruimte neerleggen op een (evt ook gerecyclede) standaard is waarschijnlijk stukken voordeliger dan iemand op een dak laten sleutelen.

[Fred6er]

Er zijn vast wel betere oplossingen te bedenken dan velden vol te gooien met panelen toch??

Gebruik bv grote parkeerplaatsen om daar panelen te plaatsen, staat je auto ook nog eens uit de zon.

Maar dat zal vast te simpel gedacht zijn van mij.

[FreezeXJ]

Yep, want de constructie om die panelen dan op te leggen kost geld, vooral aan mankracht om aan te leggen. Dan is een steenvlakte veel goedkoper.

Daarnaast zijn zonnepanelen zwaar en (tenzij op de grond) windgevoelig, dus de constructie moet stevig zijn, en je loopt risico dat er iets (van)af valt. Risico dus, en de opbrengsten zijn... matig, vrees ik, tenzij je er ook een forse accu bijlevert.

[Skit3000]

Je maakt sowieso al kosten als je panelen professioneel laat verwijderen. Als gemeenten op voorhand al locaties aanwijzen waar verwijderde panelen (zo simpel mogelijk) teruggeplaatst kunnen worden kan een hele berg (vroegtijdig) afval worden voorkomen.

Zeker als ook de originele omvormer en alle bekabeling er bij meegenomen wordt zijn er vast nog genoeg hekjes langs parkeerplaatsen of wegen te vinden waar deze panelen met een paar simpele beugeltjes degelijk te bevestigen zijn tegen minimale kosten. Rest alleen nog het aansluiten op het elektriciteitsnet maar ook daar kan tijdens het scouten van beschikbare locaties rekening mee gehouden worden.

[Vulcanic]

Ruimte in Nederland is in veel gebieden heel duur.

[sjanssen15]

Een belangrijk punt dat men vergeet, is dat E10 benzine grotendeels uit mais gemaakt wordt, ook mais die in Nederland gemaakt wordt. Bij het verlagen van ons benzine verbruik (elektrisch of zuiniger rijden) zou je voldoende ruimte moeten krijgen op deze velden voor zonnepanelen. Deze grond is vaak immers zo slecht dat er weinig natuur op terug zal komen.

[batjes]

Technology Connections heeft hier een aflevering over.

Zonnepanelen zijn een ~75 keer zo efficient icm elektrische auto's per m2 dan mais aan de brandstofauto's voeren.

Laten we eerst maar beginnen met onze daken allemaal vol te leggen, het gross zit nog geen paneel op. Ruimte zat daar die we toch niet gebruiken.

[wild_dog]

1. Waarom zou een boer die nu mais verbouwd, ineens moeten stoppen met boeren en een Zonneveld plaatsen? Die gaat gewoon andere gewassen verbouwen.
2. Goede landbouwgrond is beperkt en kostbaar, daar moet je echt geen Zonneveld en op zetten. Doe die liever op daken van b.v.b bouwmarkten, warenhuizen, of boven parkeerplaatsen.
3. Hoezo zou landbouw grond waar mais op geteeld werd van lage kwaliteit zijn? Voor mails verbouwing wil je losse zandgrond met goede drainage, maar dat moet je actief onderhouden (o.a. omploegen). Het is alleen een grote zandbak tussen oogsten en planten. Als je die landbouwgrond wilt laten verwilderen, zaai je een paar grassoorten in, en laat het dan verwilderen.

[bzzzt]

Ruimte in Nederland is in veel gebieden heel duur.

Wie zegt dat ze in Nederland moeten liggen?

[curkey]

Dan nog klinkt het als een beter idee om nieuwe panelen te installeren, want dan hoef je minder m2 aan planten op te offeren voor dezelfde opbrengst.

[HakanX]

Groen opofferen voor groen energie is sowieso niet zo groen.

[bzzzt]

Groen opofferen voor groen energie is sowieso niet zo groen.

Je bedoelt weilanden in Nederland waar sowieso weinig groens meer aan is?

[matthew2300]

Wat is er niet groen aan een weiland?

[bzzzt]

Weilanden zijn grotendeels monoculturen van raaigras bedoeld voor consumptie door de veestapel. Dat doet weinig voor de biodiversiteit en ook de gevolgen van de intensieve veeteelt zijn niet bepaald groen te noemen...

[matthew2300]

Ik denk dat je dan toch eens vaker de wijde wereld in moet gaan en door de weilanden moet gaan lopen. Weilanden zitten voller met natuur dan je denkt. Veel mensen denken dat het enkel een monocultuur is, maar wie oplet ziet dat er meer is dan enkel gras

[Davey400]

Dat zou werken als alles gestandaardiseerd is, en als de werking gegarandeerd is. In de praktijk zijn er flink wat verschillende typen aansluitingen, en weet je van een gebruikt paneel niet zeker of het nog geschikt is. In een keten al helemaal een probleem wat je alleen echt kunt ondervangen met micro-omvormers per paneel.

Zeker in grote schaal is arbeidsloon nog belangrijker (want professionele opstelling) dan in een kleine situatie.

Alleen als je als particuliere hobbyist een grote vrije ruimte hebt met directe toegang tot een spanningsnet kan het interessant zijn; in Nederland zal dat weinig het geval zijn. We staan niet echt bekend om de bovenmatig grote percelen...

[kmf]

https://zonnext.nl/ doet wel aan een neiwue bestemming geven aan verouderde panelen.

[NoTechSupport]

Die berekening gooit enkele dingen op één hoop. Ze is niet verkeerd, maar ongenuanceerd.

• Kosten van installatie- en bevestigingsmateriaal zijn eenmalig, deze gaan langer mee dan (zelfs nieuwe) panelen
• Kosten van omvormer zijn per watt, hoeveel panelen je nodig hebt is dan irrelevant
• Arbeidsloon is alleen relevant als je laat installeren (op een plat dak kan je bvb perfect zelf).
• Het grootste nadeel is het gedoe. Als een paneel het helemaal laat afweten moet je dat vervangen

[Piemol]

Oude/gratis panelen zijn volgens mij vooral interessant voor hobby'isten / handige klussers. Kun jet het niet zelf, dan blijft alleen nieuw over als keuze.

[matthew2300]

Waarom zou je oude panelen hergebruiken als je wellicht voor dezelfde totaalprijs betere panelen kunt plaatsen? Uiteindelijk is het gewoon een rekensom en als de uitkomst negatief is wordt er niet voor gekozen.

[trab_78]

Het artikel suggereert van wel:

Het onderzoek naar de recyclingmethode loopt drie jaar en is inmiddels opgeschaald naar toepassingen 'die relevant zijn voor industriële recycling'.

[BerryvanS]

Het onderzoek loopt 3 jaar en is nu in de initiele fase. Maar ze zijn bezig met technieken om op te schalen. Dus ik neem aan dat het de bedoeling is om het over 3 jaar ook echt op industrile schaal te kunnen doen. Dat past dan ook in de verwachting dat tegen 2030 een grote hoeveelheid panelen afgedankt gaan worden.

[K de Boer]

Zo zie ik het ook. Ja, kijkend naar de R-ladder is hergebruik (re-use) een stuk beter dan recycling, maar op den duur zullen panelen daadwerkelijk aan het eind van hun levensduur zijn. Door nu al een toepassing gevonden te hebben, kan de doorontwikkeling van de technologie meegroeien met het aantal panelen dat wordt afgedankt.

[elteck]

Daar zijn ze mee bezig. Wat ik erover gelezen heb, is dat met AI en robotica opschalen van recycling steeds beter gaat. Met 3D cameras kun je onjecten herkennen en de demontage procedure aanpassen. Natuurlijk zou het nog beter zijn als meer spullen op recycling ontworpen zouden worden.

[Technomania]

Dit lijkt mij een mooie manier om afgedankte zonnepanelen te recyclen want op nu.nl is te lezen dat ze verwachten dat er in 2030 40.000 ton afgedankte panelen gerecycled moeten worden.

edit: Typo

[Reactie gewijzigd door Technomania op 15 mei 2026 20:56]

[beerse]

Hoe oud zijn de panelen die ze nu recyclen? Toegegeven, ergens in 2001/2002 had ik al een idee aan zonnepanelen maar dat is toen niet door gegaan. De panelen van toen zou ik nu wel willen vervangen door de huidige kwaliteit/opbrengst.

Maar de panelen waarmee sinds 2013 het dak vol ligt, zijn volgens mij met hun 240 watt-piek dan wel ongeveer de helft van wat ze tegenwoordig opbrengen maar het vervangen is het voor mij nog niet waard.

Of zijn er economen die de panelen na 15 jaar wel vervangen?

[FireSheep]

Nee, panelen zijn nauwelijks beter geworden.

Maar enkel groter. Eff. Is van 18 naar 23% in pak en beet 15-20 jaar gegaan

Kijk naar vermogen uitgedrukt in wattpiek naar vierkante m2, dit is de daadwerkelijke jump.


240wp was vroeger 99* bij 15**mm of zelfs nog 80cm breed.

Die 500+wp is 11**mm bij 20**+mm ruim anderhalf keer zo groot. Verkijk je niet op her vermogen maar kijk naar wp naar m2.

[Reactie gewijzigd door FireSheep op 15 mei 2026 19:45]

[Numbers6uy]

Nou, volgen jouw cijfers zou een paneeltje van 100Wp met 18% efficiëntie van 20 jaar geleden zou nu dus met dezelfde oppervlakte en moderne technologie 127Wp opbrengen.

Dat zijn misschien niet de vooruitgangen die we zijn in andere technologiesectoren, maar zo-even 27% meer rendement halen uit dezelfde oppervlakte zou ik niet beschrijven als 'nauwelijks beter'.

Komt nog bij dat monokristallijn zonnepanelen een stuk beter renderen bij indirect licht/schaduw en dat bifacial panelen toch stiekem boven die 23% geraken door diffuus licht van achter het paneel op te vangen.

[Reactie gewijzigd door Numbers6uy op 15 mei 2026 20:27]

[FireSheep]

Nee het is minder dan 9% beter geworden want er straalt 1000watt in. 15.7 naar 24.1 in 10 jaar en de laatste 10 jaar staathet zowat stil op de consumentenmarkt buitenom dat de panelen groter worden

Ehh je moet de top panelen pakken van dat jaar de cell efficiency 1000watt instraling per m2. Daar komt een percentsge uit.

Sharp NU cell eff. 15,7% i. 2006

Sunpower over 20% met x serie die 24.1% haalde

Hierna heeft niemand meer echt commecieel verkrijgbare panelen gehad die dit hebben verslagen(busbar aan de voorkant ipv achterkant wat sunpower een patent op heeft)


Ja lab panelen hebben hogere percentage maar kosten een veelvoud van productie en zijn ook nooit commecieel uitgebracht dus die kan je niet vergelijken(is dan appels met peren).

Ik zie de verbetering net alles batterij paar tiende procent beter maar voornamelijk goedkoper.

[Reactie gewijzigd door FireSheep op 15 mei 2026 20:50]

[Jan1337]

Nee het is minder dan 9% beter geworden want er straalt 1000watt in. 15.7 naar 24.1 in 10 jaar en de laatste 10 jaar staathet zowat stil op de consumentenmarkt buitenom dat de panelen groter worden

Ehh je moet de top panelen pakken van dat jaar de cell efficiency 1000watt instraling per m2. Daar komt een percentsge uit.

De verbeteringen zijn véél groter.

Het oude paneel met een efficiëntie van 15,7% haalt bij een instraling van 1000W per m² in totaal 157W. Het nieuwe paneel met een efficiëntie van 24,1% haalt bij diezelfde instraling van 1000W per m² in totaal 241W.

241/157 = 1,535. Dus het nieuwe paneel wekt 53,5% meer vermogen op per m².

[VOODOO_WILLIE]

De verbeteringen zijn véél groter.

En dit is dus zo'n beetje waar de uitdrukking: "There is lies, damned lies, and statistics", vandaan komt.

Om het met een extreme analogie te illustreren: Een verdubbeling klinkt geweldig maar twee keer niks is nog steeds niks.

Cijfers zijn relatief, zogezegd (pun intended). Je kan er dus ook een flink vertekend beeld mee schetsen voor mensen die niet zo best op de hoogte zijn.

Als ik me niet vergis ligt het theoretisch maximaal haalbare rendement van zonnepanelen (gebaseerd op de natuurkundige eigenschappen van de materialen en licht) net even boven de 27%. En dat is dan dus onder ideale omstandigheden (splinternieuw, optimale temperatuur, 90° invalshoek, geen bewolking/vervuiling, etc).

Als je dan de "ontwikkeltijd" etc erbij betrekt dan is het allemaal een stuk minder euforisch dan die "53,5%" suggereert. Feit blijft dat die dingen in de praktijk tamelijk waardeloze gedrochten zijn als het om efficiëntie gaat.

[MSalters]

Het absolute rendement is vrijwel irrelevant, want de zon is gratis. Zoals hierboven al uitgelegd, de kosten zitten 'm in de aanschaf en de montage. Dan maakt de W/paneel zeker uit, en kijk je naar %/paneel.

[VOODOO_WILLIE]

Het absolute rendement is vrijwel irrelevant, want de zon is gratis.

Het is helemaal niet irrelevant want je moet die dingen fysiek ergens kwijt ... Overbodig te zeggen dat je met belazerde rendementen dus heel veel ruimte nodig hebt wil het echt zoden aan de dijk zetten. En dat beginnen we inmiddels ook wel aardig te zien.

Er zijn mensen die het allemaal geen moer interesseert maar ik huiver bij de gedachte dat Nederland er straks uitziet als één groot zwart gat. Dat is op een heel aantal vlakken sowieso al teveel het geval dus dat hoeven we niet nog eens extra visueel te benadrukken, wat mij betreft ...

Zoals hierboven al uitgelegd, de kosten zitten 'm in de aanschaf en de montage.

En de -negatieve- saldering. En het onderhoud. En de verwijdering. En het afvoeren. En de "recycling". En de "subsidiëring". En de schade als er door zo'n kreng weer eens wat in de fik vliegt. En het opruimen van de enorme pestzooi die in het milieu terechtkomt als de handel, om wat voor reden dan ook (brand, storm, hagel), aan puin gaat. En ...

Overigens: Als je zo redeneert dan zijn olie en gas ook "gratis". De kosten zitten 'm in de aanschaf (van de middelen voor het oppompen en raffineren zodat we er ook daadwerkelijk iets mee kunnen). Dat "gratis" klinkt dus leuk maar dat is het niet en zeker niet voor de gewone burger.

En voor zover er nog "gratis" facetten aanzitten, duurt dat vast niet lang als het aan de energiesector en "de overheid" ligt. Je bent namelijk, met alle respect, wel een tikkie naïef als je denkt dat die partijen hun gegarandeerde hoge inkomsten op gaan geven. De hele gang van zaken rondom "saldering" (en energiebelasting) zou wat dat betreft toch op z'n minst al -enigszins- de wenkbrauwen moeten doen rijzen.

Daarnaast verder bordurend op ruimte: Dan zijn er nog (niet financiële, of niet direct financieel zichbare) "kosten" zoals de gevolgen voor de natuur. Het gaat zo slecht met de natuur in Nederland. Plantjes dreigen te verdwijnen, het gaat slecht met de weidevogels, etc. Dus we moeten "vergroenen". En daartoe leg je dan hele lappen land vol met -pikzwarte- zonnepanelen (waardoor van alles eronder afsterft en wat doorwerkt in het hele ecosysteem) en die noem je dan "zonneweides". Op plekken waar in veel gevallen, nota bene, -zonnebloemen- stonden.

De mate van gaslighting is echt verbijsterend en ik ben dan ook ontzettend benieuwd wanneer de eerste "zonneweidevogels" terugkeren in Nederland ...

De enige "natuur" die ik er vooralsnog baat bij heb zien hebben is: meeuwen. Hier in de stad (met voornamelijk platte daken) bieden die schuingeplaatste panelen namelijk massaal perfecte beschutte broedplaatsen. Alsof we nog niet genoeg overlast hadden van die non-stop krijsende en schijtende vliegende ratten ...

En dan zijn er, waar ik in mijn eerste opmerking eigenlijk al enigszins op hint: de kosten in de vorm van "welzijn". En dat is niet alleen maar een kwestie van "smaak". Een grauwe troosteloze omgeving (wat je die toenemende overdosis zwarte vlakken toch rustig kan noemen) heeft aantoonbaar negatieve gevolgen voor de mentale (en dus ook fysieke) gezondheid. Los van het "morele prijskaartje" werkt dat uiteindelijk ook door in zaken als ziektekosten en productiviteit.


Er valt nog zo veel meer over te zeggen. Maar wat jij beweert is sowieso behoorlijk (te) kort door de bocht. Kosten zijn er niet alleen direct en zeker niet alleen financieel.

[Patoer]

Het lijkt wel of dit verhaal over auto gebruik gaat! Behalve de meeuwen dan. Alhoewel, ze blijven krijsen.🙃

[Numbers6uy]

Ik zou toch wel eens willen weten wat jouw alternatief is?

Welke energiebron is volgens jou goedkoper én beter voor het milieu én beter voor de natuur én beter voor de mentale gezondheid dan zonnepanelen?

Ik ben benieuwd... Steenkool? Gas? Uranium? Wind?

[VOODOO_WILLIE]

Ik zou toch wel eens willen weten wat jouw alternatief is?

Dat was helemaal niet de essentie van mijn verhaal.

Maar maakt dat sowieso nog wat uit dan? De "transitie" (of moeten ik zeggen "transcendentie"?) heeft inmiddels religieuze vormen aangenomen en ieder alternatief is bij voorbaat al "duivels" verklaard. Niets zal in de weg staan van "de grote verlossing" en geen enkel offer zal daarbij worden geschuwd ...

[batjes]

de kosten zitten 'm in de aanschaf en de montage

En zoals het er nu begint uit te zien, mogen we volgend jaar betalen voor de privilege om terug te leveren.

[Jan1337]

Cijfers zijn relatief, zogezegd (pun intended). Je kan er dus ook een flink vertekend beeld mee schetsen voor mensen die niet zo best op de hoogte zijn.

Het is alleen vertekenend als je de cijfers niet begrijpt. De absolute efficiëntie van een zonnepaneel lijkt niet veel zijn toegenomen in de afgelopen 20 jaar, maar dat is alsof je als doel stelt om alle 1000W aan instraling om te zetten in elektriciteit.

Noem de verbetering vooral twee keer niks en dat het gedrochten zijn qua efficiëntie, maar vergeleken waarmee dan precies? En waarom is ontwikkeltijd relevant? Daar heb ik als consument niks mee te maken, ik koop gewoon een 440Wp-paneel voor 60 euro per stuk en gebruik na aanschaf zoveel mogelijk gratis elektriciteit.

[VOODOO_WILLIE]

Het is alleen vertekenend als je de cijfers niet begrijpt.

Laat dat nou net het geval zijn bij het absolute gros van de mensen ...

maar dat is alsof je als doel stelt om alle 1000W aan instraling om te zetten in elektriciteit

Ik zou -echt- niet weten waarom je een ander doel zou (willen) hebben. Maar misschien ligt die mentaliteit aan m'n ouderwetse elektrotechniekopleiding ...

Lees vooral mijn "lange" reactie hierboven. Die beslaat een wat bredere context.

Noem de verbetering vooral twee keer niks en dat het gedrochten zijn qua efficiëntie,

Hopelijk lees je dat dan wel wat nauwkeuriger, trouwens, want niet alleen wijkt deze "samenvatting" op zich al behoorlijk af van wat ik er daadwerkelijk over schreef maar hij gaat ook totaal voorbij aan de kern van mijn verhaal.

[Baritee]

Lees je misschien eens in in de wetten van de thermodynamica.

100% omzetten van een lagere vorm van energie (zonlicht) in een hogere vorm van energie (electriciteit) is niet mogelijk. Omzetten naar warmte (lagere vorm) gaat dan weer wel heel efficiënt.

Om je maar een voorbeeld te geven hoe moeilijk het is om licht om te zetten in hogere vormen van energie kan je naar planten kijken. Die zetten "maar" 1 tot 3 procent van licht om in biomassa (chemische vorm van energie).

Zonnepanelen zijn hiermee vergeleken super efficiënt.

[VOODOO_WILLIE]

100% omzetten van een lagere vorm van energie (zonlicht) in een hogere vorm van energie (electriciteit) is niet mogelijk.

Dat snap ik uiteraard ook wel ... maar dat neemt niet weg dat het wel altijd je (idealistische) streven is om daar heel dicht bij in de buurt te komen.

[Jan1337]

[...]

Laat dat nou net het geval zijn bij het absolute gros van de mensen ...

Ik zou -echt- niet weten waarom je een ander doel zou (willen) hebben. Maar misschien ligt die mentaliteit aan m'n ouderwetse elektrotechniekopleiding ...

Omdat het een volstrekt onhaalbaar doel is, dat zeg je nota bene zelf:

Als ik me niet vergis ligt het theoretisch maximaal haalbare rendement van zonnepanelen (gebaseerd op de natuurkundige eigenschappen van de materialen en licht) net even boven de 27%.

Liever betaalbare en goed presterende zonnepanelen die op flinke schaal zijn te produceren, weinig grondstoffen vereisen en goed te recyclen zijn dan eindeloos perfectie nastreven en daarmee effectief stilstaan omdat niks minder dan 100% efficiëntie goed genoeg is...

Hopelijk lees je dat dan wel wat nauwkeuriger, trouwens, want niet alleen wijkt deze "samenvatting" op zich al behoorlijk af van wat ik er daadwerkelijk over schreef maar hij gaat ook totaal voorbij aan de kern van mijn verhaal.

Wat niet helpt is dat je regelmatig zegt te 'hinten' op iets in plaats van dat gewoon op te schrijven.

ik huiver bij de gedachte dat Nederland er straks uitziet als één groot zwart gat.

Dat is helemaal niet nodig. In totaal is ongeveer de oppervlakte van de provincie Utrecht nodig om heel Nederland de energietransitie te laten voltooien. Een groot deel van dat oppervlak is in Nederland als dakoppervlak al geschikt en beschikbaar, al staat wetgeving soms in de weg. De rest zou beter met agrivoltaics gedaan kunnen worden dan met 'domme' zonneweides, maar met windmolens kan het nog effectiever. Alleen hier is helaas onredelijk veel weerstand tegen (ik ben geen NIMBY, ik woon juist naast een windpark met 82 turbines..)

En het onderhoud. En de verwijdering. En het afvoeren. En de "recycling". En de "subsidiëring". En de schade als er door zo'n kreng weer eens wat in de fik vliegt. En het opruimen van de enorme pestzooi die in het milieu terechtkomt

Onderhoud? Zonnepanelen zijn solid-state, ze bewegen niet. Daar hoeft 25 jaar lang niks aan gedaan te worden. Mogelijk een omvormer vervangen maar een kwalitatieve omvormer gaat even lang mee als de panelen.

En welke spannende materialen (aluminium, silicium, glas, plastic) komen in het milieu terecht als er "weer eens" eentje in de fik vliegt? (vliegen ze in jouw eigen ervaring echt zo vaak in de fik of is Feesboek je nieuwsbron?)

Als je zo redeneert dan zijn olie en gas ook "gratis". De kosten zitten 'm in de aanschaf (van de middelen voor het oppompen en raffineren zodat we er ook daadwerkelijk iets mee kunnen).

Nee, want na de aanschaf van die middelen (infrastructuur) heb je voor elke liter olie en gas ook nog kosten voor het oppompen van 2-3 km diep, raffinage tot 800°C en transport van duizenden km's voordat je zo'n liter daadwerkelijk kunt verbruiken. Na de aanschaf van een zonnepaneel hoef je er geen geld meer in te stoppen om er voor je neus/op je dak elektriciteit uit te laten komen.

de kosten in de vorm van "welzijn". En dat is niet alleen maar een kwestie van "smaak". Een grauwe troosteloze omgeving (wat je die toenemende overdosis zwarte vlakken toch rustig kan noemen) heeft aantoonbaar negatieve gevolgen voor de mentale (en dus ook fysieke) gezondheid. Los van het "morele prijskaartje" werkt dat uiteindelijk ook door in zaken als ziektekosten en productiviteit

De volksgezondheid kan er flink op vooruit gaan als we van fossiele brandstoffen afstappen. Longkanker en andere aandoeningen van de luchtwegen zijn onnodig hoog (en duur) omdat we zoveel verbranden en vervolgens inademen.

[michaelhamers]

Tegenwoordig zijn er al panelen die ruim 700 wattpiek leveren. Tel daarbij de degradatie op en je panelen zijn misschien toch wel aan vervanging toe. In elk geval binnen een jaar of 3 zou ik het toch overwegen. Maar goed, de omvormer is vaak hetgeen wat het het eerst begeeft. Is die nog goed?

[Lord Anubis]

maar wat is dan de Wp per m2? Ze doen net of het super vooruit gaat maar de Wp/m2 groei is toch maar ~10%

[FireSheep]

Van 15.7 naar 24.1 in 10 jaar en nu worden veel panelen rond de 22% eff verkocht. laatste 10 jaar nauwelijks wat veranderd buitenom de prijs is flink omlaag gegaan.

[cyclone]

Ja duh .. 700wp met een formaat van 2384mm × 1303mm
Die zijn dus 2 x zo groot als mijn panelen van 335wp.

Dat heet niets met verbeterde efficientie te maken, kwestie van grotere (en nog minder makkelijk handelbare) panelen maken.

[To_Tall]

Dat zou je kunnen uitrekenen.

240 per paneel. Halen ze nu de 240wp nog? Daarnaast zou je kunnen kijken hoeveel de panelen toen gekost hebben. En wat deze hebben opgeleverd.

Dan uitzoeken welke panelen je nu zou willen en wat mogelijk de kosten daarvan zijn.

Dit dan allemaal naast elkaar leggen en een koste baten analyse er overheen. Eventueel met mogelijk verkoop van deze panelen voor iemand die ook zijn schuur nog wil volleggen

Zelf denk ik dat panelen van 2013 == 13 jaar oud nog genoeg rendement kunnen opleveren. Ipv weggooien. Zou je ze nog kunnen verkopen.

[HandyLumberjack]

Dat vervangen wordt de komende tijd niet rendabeler met o.a. het afschaffen van salderen.

Ongeveer de helft van zonnepanelen productie komt van panelen die inmiddels 25 jaar oud zijn. I.p.v. vervangen heb ik een aantal jaren geleden een ander plekje op het dak gezocht voor nog wat extra panelen. Dat was financieel gunstiger dan vervangen.

Die oude panelen doen het nog steeds prima, het zou me niks verbazen als ik ze over 10 jaar nog steeds gebruik. Deze zijn ook veel degelijker/zwaarder gebouwd dan de nieuwe, dus misschien gaan ze de later geplaatste panelen nog overleven.

[Reactie gewijzigd door HandyLumberjack op 16 mei 2026 06:25]

[Technomania]

*knip*

[Reactie gewijzigd door Technomania op 17 mei 2026 12:00]