YouTube en Instagram krijgen geen herbehandeling van verloren verslavingszaak

Google en Meta krijgen geen herbehandeling van de rechtszaak die zij verloren over de verslavende werking van hun sociale media YouTube en Instagram. Een rechter in Californië wijst het verzoek van de twee techreuzen af om de zaak over te doen.

De eigenaren van videoplatform YouTube en foto-app Instagram wilden een nieuw proces op grond van sectie 230 van de Communications Decency Act, schrijft persbureau Reuters. Die Amerikaanse wet vrijwaart onlineplatformen van aansprakelijkheid voor content die gebruikers daarop plaatsen. In het geval van de verloren rechtszaak ging het om bewuste ontwerpkeuzes van de sociale media, waardoor gebruikers verslaafd raken.

'Door ontwerp, niet door content'

De rechter stelt dat de door Google en Meta aangehaalde wet niet van toepassing is op ontwerpkeuzes. Bovendien was de jury in de rechtszaak geïnstrueerd om content niet mee te nemen in haar beraadslaging. Volgens de rechter was er 'substantieel bewijs' dat de 20-jarige Amerikaanse vrouw die Google en Meta aanklaagde, was geschaad door het ontwerp van de sociale media. Dit gold ongeacht de content op het platform, schrijft de rechter in de afwijzing van het verzoek voor een nieuwe rechtszaak.

Meta is het niet eens met de afwijzing door de rechter, stelt het bedrijf nu in een persverklaring. De aanklager zou zowel sectie 230 als ook het Eerste Amendement van de Amerikaanse Grondwet proberen te omzeilen. Meta verwacht in hoger beroep deze zaak te winnen. Ook Google gaat in beroep tegen het eerdere verlies.

Bom onder verdienmodel

Google en Meta moeten in totaal 6 miljoen dollar schadevergoeding betalen in deze Amerikaanse zaak. De gevolgen kunnen veel groter zijn voor de twee bedrijven. De uitspraak legt een bom onder het verdienmodel van YouTube en Instagram, maar in wezen ook van Facebook, TikTok en andere sociale media. Het tijdperk van verslavende sociale media dreigt op zijn einde te lopen.

Instagram. Bron: NurPhoto/Getty Images

Reacties (28)

[ShadLink]

Het einde van verslavende social media. Dat is wat dit uiteindelijk gaat doen, zonder verdienmodel is er geen social media. Dat is heel simpel. Dit betekent dan ook dat veel mensen straks niet meer Gehoord of Gezien zullen worden. Dat is voor mij hier het grootste probleem aan, social media, voor alle problemen die ermee zijn, geven mensen wel de mogelikheid om hun mening te uiten en informatie te vergaren buiten de MSM om. Informatievergaring zal zo gaan verschalen en de vrijheden van mensen zullen steeds verder en verder gaan verdwijnen.

Verder heeft dit een heel ander nadeel. Dit gaat véél meer focus voor deze bedrijven op generatieve AI brengen. Dit is een verschuiving die je al ziet bij Google. Door in feite het sociale aspect helemaal weg te halen, haal je je het verslavende eruit. Maar je ontkomt er straks helemaal niet aan.

Maw. dit lijkt een win tegen big tech en big data. Maar uiteindelijk zullen zij de toekomst gaan bepalen van deze technologie. Zullen ze andere oplossingen gaan bedenken om geld te maken. Dan gaat het absoluut de verkeerde kant op. Dus dergelijke uitspraken als van deze rechter zijn meer tunnelvisie en een heel beperkte toekomstvisie.

[Reactie gewijzigd door ShadLink op 10 juni 2026 21:19]

[jellevanderpal]

Niemand houdt je tegen om zelf wat te gaan hosten. Ik noem een Discourse, Mastodon, Misskey, PeerTube: de waaier aan breed gedocumenteerde alternatieven voor commerciële sociale media. Het enige verschil? Ze draaien niet op advertentie belangen en niet ten koste van zwakkeren van geest. Maar de vrijheid tot expressie en interactie zijn nog steeds prima te genieten.

[ShadLink]

Zelf gaan hosten. Natuurlijk iedereen kan wel iets opzetten. En je kan zelfs een service maken om dat te indexeren. Maar zelf hosten betekent ook

1. Kosten voor een server
2. Kosten voor opslag
3. Kosten voor dataverkeer
4. Een grote hoeveelheid werk wat veel mensen niet begrijpen
5. Kosten voor iemand om het op te zetten (indien 4)

Maw. het vrije van de vrijheid van meningsuiting of het vrije van de vrijheid van informatievergaring komt zo wel sterk onder druk te staan. Want veel mensen zullen deze kosten NIET kunnen dragen. Overal is een oplossing voor, maar elke oplossing zal weer nieuwe nadelen hebben en/of meer geld kosten.

Het is zoals ik al aangaf, een tunnelvisie en niet een hele lange. Vroeger waren namelijk de twitter / youtube het antwoord op zaken als myspace en eigen websites. We zijn nu dus eigenlijk een cirkeltje rond gegaan, en dat zal blijven gebeuren. Maar iedere keer wordt het net weer een stapje slechter.

[Reactie gewijzigd door ShadLink op 10 juni 2026 21:46]

[Waah]

Veel mensen DENKEN gezien en gehoord te worden nu. Maar het algoritme bepaald of dat ook werkelijk zo is. En dat is erg te sturen....

Misschien is het ook wel goed dat niet iedereen wereldwijd te horen is. Mijn eigen stem hoeft niet tot in Zuid Afrika gehoord te worden. Het is vaak veel beter als de mensen die zich nu gehoord willen voelen door miljoenen, zich laten horen in de lokale gemeenschap, waar ze actief deel van kunnen uitmaken ipv op Twitter/Insta/Facebook te scrollen.

Een praatje of enig contact in de bus, trein, of op straat zit er niet meer in. Want iedereen loopt met de telefoon in de hand. Zodat ze gehoord of gezien kunnen worden door mensen die ze nooit zullen ontmoeten, of overtuigen.

[familyman]

Veel slechter dan nu wordt het niet.

[batjes]

Die gaat vanzelf wel komen want vergis je er niet in hoeveel (kritieke) infrastructuur op het WWW bestaat omdat een persoon of groepje mensen daar vrijwillig mee bezig zijn.

Misschien wordt Social media weer wat leuker als de druk voor winst verdwijnt.

[petervc]

Dus we doen niets en laten bigtech gewoon zijn zin doen… is dit dan de oplossing ?

Wat is dan jouw alternatief?

[Drider314]

Zelf je social media hosten is prima regelbaar met huidige technologie. Als er geen social media is, kan er prima iemand een plug-en-play social media server maken die mensen alleen thuis aan de stroom en het internet hoeven te hangen en verder niets. Het is er nu alleen niet omdat er geen markt voor is, want waarom zou je als je ook Facebook kan doen? Maar conceptueel kan dat prima, als je technisch genoeg onderlegd bent om een tiktok video te maken en te uploaden is er geen reden dat je dat niet op een eigen server kan van honderd a tweehonderd euro, eenmalig.

Wat een veel groter probleem is, is schaal. Als jij een video maakt die viral gaat heb je ineens 150.000 mensen die op jouw Rhaspberry Pi gebaseerde hardware je video willen zien. Zelfs als je het protocol peer to peer laat werken, zodat nodes die het rustig hebben helpen met het hosten van videos die populair zijn, heb je waarschijnlijk niet genoeg capaciteit voor alle bezoekers.

[Hans1990]

Gehoord of gezien worden? Daar zijn toch veel andere mogelijkheden voor? Fora hebben ook altijd prima gewerkt. Ik kan vanuit dit artikel niet opmaken precies voor welke ontwerpkeuzes YT en Instagram worden aangesproken. Maar als ik dat even mag invullen: de homepage die wordt gemaakt met "het algoritme", infinite scroll feeds, en pienter afgestelde "related content" die de juiste mix van content maken zodat je zolang mogelijk blijft kijken.

We zijn tegenwoordig in de oorlog om aandacht gekomen. Tijd is nog een tweede prioriteit. Je kan videos op 2x speed kijken. Maar het is bijzonder makkelijk om een soort dopamine loop te raken waarin je continu platforms blijft terugchecken...

Om die reden draai ik al tijdje een 3rd party YT client met een klassieke subscription lijst. Daar kan ik videos "afvinken" die ik al gezien heb (of niet wil zien). Dan is op den duur de feed "op" met nieuwe content. Afsluiten en klaar.

Ook met (mainstream) nieuws sites zie ik dit gevaar terug.
Ik heb paar jaar terug een programmatje ge-rage-coded die headlines binnenhengelt zoals RSS ook ooit deed, maar dit dan presenteert in een mail client uiterlijk. Die laat artikelen weer op chronologische volgorde zien, maar bovenal welke ik al gelezen heb. Plus een knop "read all". Dan zijn er geen headlines meer, de feed is dan "op".
Tweakers verzorgt de homepage nog netjes, maar sommige nieuwssites maken er serieus werk van welke headlines echt je aandacht moeten blijven vragen. Met deze methode ben ik van "serial F5'er" gegaan naar "soms 2 dagen vergeten te checken". Dan scan ik even vluchtig door ~100 NOS headlines door en klaar.

Goede (social) content zal altijd wel te vinden zijn, maar op sommige sites wordt dit (m.i.) steeds verder weggestopt. Ik ben bang dat dit enkel maar minder transparant wordt.

En dat zal AI alleen nog maar erger maken. Het internet wordt al overspoeld met herkauwde content die slecht herschreven zijn, geen bronnen, deels gehaluccineerd met verzonnen auteurs/redacties. Als er dan ook nog commerciele partijen bij komen kijken, wat zien we straks dan nog? Nieuws artikelen die persoonlijk voor jouw gegenereerd zijn met gepersonaliseerde reclame er in? Ja die tijd is al aangebroken, ook voor video content
En dan is reclame nog relatief onschuldig, straks komt er ook nog propaganda bij, met "het AI algoritme" die als een bewegend doel welke niet determinstisch te peilen is. Bah. Van mij kunnen de spreekwoordelijke teugels niet snel genoeg aangetrokken worden..

[player-x]

Het einde van verslavende social media. Dat is wat dit uiteindelijk gaat doen, zonder verdienmodel is er geen social media.

Zou me eerst eens afvragen of dat nu echt zo'n slecht ding is, loop eens een kantine binnen, en +80% zijn bezig met trainingen voor mobile brigade, waarvan het grootste het meeste traint in doomscrollen.

En uit persoonlijke ervaring, mijn oudste dochter is heel gevoelig voor de dark patterns van big tech, na haar regelmatig erop aangesproken te hebben, hadden we een camera geplaatst in de woonkamer, om haar te laten zien wat ze deed, dat kwam toevallig samen met de terugkomst van mijn jongste dochter met haar vriend, die waren op reis geweest voor bijna een jaar in Azië, zelfs toen zat ze bijna de helft van de tijd op sociale media, terwijl de jongste foto’s en video's liet zien van wat ze allemaal had gedaan.

Pas na het zelf zien wat ze allemaal deed op haar mobiel, terwijl haar kleine zus, allemaal interessante verhalen zat te vertellen, schrok ze enorm, en had ze een app geïnstalleerd om het zwaar te beperken, gevolgen van het beperken van haar app-tijd, haar cijfers op school gingen omhoog (lerarenopleiding) met ruim een punt, en ze verloor 5kg aan gewicht, en is algemeen gelukkiger, hetzelfde geldt voor haar vriend, die ze er bijna door had verloren.

En tegenwoordig gebruikt ze ScreenZen, en dat werkt heel goed voor haar, want net als een alcoholist of een junky, ze is een verslaafde, en zonder hulp verdwijd ze weer in het zwarte gat dat sociale media is.

Dat is voor mij hier het grootste probleem aan, social media, voor alle problemen die ermee zijn, geven mensen wel de mogelikheid om hun mening te uiten en informatie te vergaren buiten de MSM om.

En dat kan niet op bv forums?

Informatievergaring zal zo gaan verschalen en de vrijheden van mensen zullen steeds verder en verder gaan verdwijnen.

Is dat echt wel zo, want op sociale media gebeuren dingen, die juist het tegenovergestelde doen van wat jij zegd.

Mensen gaan hun informatie halen uit een bubble, die door de algoritmes alleen met gelijkgezinde meningen in hun eigen echokamer terecht komen, er zijn in de VS nog steeds mensen die echt denken dat de Biden-verkiezingen gestolen zijn.

En ja, ik gebruik ook YT voor informatievergaring, maar ik kies bewust voor kanalen waar ik het in het algemeen mee eens ben, maar ik kies ook bewust voor kanalen met standpunten waar ik het in het algemeen niet mee eens ben, en vooral een aantal die bewust onafhankelijk proberen te zijn, en die waardeer ik het meeste, maar dat is wel iets waar je wel bewust voor moet kiezen, want anders schotelt het algoritme je alleen maar meegezinde meningen voor.

Voor mij is de The Century of the Self, de meest invloedrijke documentaires geweest hoe ik de wereld zie, en die mij heeft laten zien, hoe mensen gemanipuleerd worden door bedrijven en overheden.

Een documentaire die imho verplicht zou moeten worden om op scholen te laten zien in het laatste verplichte schooljaar van jongeren, voordat ze de wijde wereld ingaan.

Wikipedia: The Century of the Self gemaakt door Adam Curtis,

[Unbound2147]

Ik krijg bijna het idee dat je social media belangrijk vind, maar waar is het eigenlijk goed voor behalve ideeën planten en zorgen dat je zo lang mogelijk naar het scherm blijft kijken? De enigen die baat hebben bij sociale media zijn de eigenaren er van. Vóór sociale media stond de wereld ook niet stil, sterker nog, toen was alles een stuk gezelliger.

[GeertBoer]

Dit is echt zo gruwelijk kort door de bocht. Je zegt hiermee eigenlijk dat alleen verslavende verdienmodellen sustainable zijn. Kunnen mensen social media niet ook gewoon leuk vinden en dan van advertentieinkomsten draaien?

Kijk naar tweakers. Ik zit elke dag op tweakers. Is dat omdat ik verslaafd ben aan technieuws of vind ik het gewoon leuk? Blijkbaar kan tweakers al jarenlang bestaan, is dat omdat wij allemaal verslaafden zijn?

[ralph t]

"Informatievergaring zal zo gaan verschalen en de vrijheden van mensen zullen steeds verder en verder gaan verdwijnen."

Ik zit niet op social media en heb echt niet het idee dat ik te weinig informatiebronnen heb.

Nieuwssites / kranten, fora, wiki, podcasts, nieuws op radio/televisie, praten met mensen in de fysieke wereld (of online / via de telefoon).

Ik zie echt geen toegevoegde waarde in social media voor het vergaren van informatie. Eerder voor desinformatie.

[bzuidgeest]

Het einde van verslavende social media? Ik geloof er niets van. Die bedrijven kunnen nog een hoop geld verliezen voor ze iets gaan doen.

[david-v]

Hetzelfde kan je ook zeggen van games met continu pushberichten, nep aanbiedingen en extras als je dagelijks terug komt. Zelfs duolingo heeft iets verslavends als je dagelijks terug komt in de app. Zo kan ik wel even doorgaan. Series of films met cliffhangers zodat je het volgende deel gaat kijken. Ook de 1+1 gratis cultuur in Nederland zou je als verslavend kunnen zien.

Verschillende voorbeelden maar ik vind het wel lastig om te bepalen waar de grens ligt. Waarom YouTube en Instagram wel en andere "verslavende" marketing trucjes niet?

[jellevanderpal]

Kenmerken die bijdragen aan verslaving zijn het specifieke afstemmen op het beloningscentrum om exact de juiste hoeveelheden neurotransmitteractiviteit te bewerkstelligen, waardoor dwangmatig gedrag uitgelokt kan worden. Met simpele bonusaanbiedingen in de Appie-app gebeurt dat niet; dat is vooral irritant. Maar er is een reden dat je tegenwoordig apps op meerdere niveaus kunt stilleggen, desgewenst.

Bij sociale media is er daarentegen echt alles aan gedaan om de intervallen, de mate van beloning en de hijack op de geest en persoonlijkheid maximaal te laten plaatsvinden om je mentaal te verleiden tot meer interacties. Daarbij is dat het verdienmodel en dus het vooropgezette plan.

Dat ervaar ik bij Duolingo minder sterk. Die willen je vooral een abonnement verkopen, maar meer gebruik heeft daarna niet per se meer opbrengst voor de makers.

Ook de wisselwerking met de advertentiemarkt en het uitverkopen van de aandacht van de gelokte gebruikers speelt hier natuurlijk een rol bij het bepalen van de intentionaliteit. Google en Meta zijn naast platformbeheerders ook advertentieboeren. Die dynamiek is dus schadelijk, en wellicht ook wel strafbaar.

[Daoka]

Dat ervaar ik bij Duolingo minder sterk. Die willen je vooral een abonnement verkopen, maar meer gebruik heeft daarna niet per se meer opbrengst voor de makers.

Ik gebruik zelf geen Duolingo dus misschien heb ik het mis. Maar zover ik weet heeft Duolingo een streak die je kan laten oplopen door elke dag een taak te doen. Als jij al 200 of meer dagen heb kan ik me voorstellen dat je die ook niet wil laten verlopen en dus toch maar door gaat. Het is misschien niet direct een beloning voor je hersenen maar ik zie zeker mensen wel doorgaan omdat het jammer zou zijn als die streak verloren gaat. Dus toch extra inkomsten al is het misschien niet dagelijks (ieder geval meer dan dat je stopt). Daarnaast zelfs al zou je het misschien niet meer leuk vinden zou je hersenen toch een vorm van beloning kunnen krijgen in de zin van je hebt het toch maar weer gedaan of trots dat je een hoge score hebt behaald. Of Duolingo dit echt voor deze reden doet of dat ze het echt hebben gedaan om je te motiveren laat ik in het midden.

[david-v]

Goed uitgelegd. Het komt er eigenlijk op neer dat iemand lokken naar een app met notificaties of dag bonussen. Maar als je de app eenmaal opent is het niet gemaakt om je de hele tijd met de app bezig te zijn, lekker in de app blijven levert dan niks op.

Bij de apps in dit artikel is het juist dat als je eenmaal de app opent, van alles geprobeerd wordt om je in de app te houden, en dat levert weer inkomsten aan de app door de getoonde advertenties.

Ik kan met dit onderscheid wel wat mee. Dank nogmaals voor dit inzicht.

[eli_r]

Daar kan je ook gewoon tegen procederen als je denkt dat je een zaak hebt.

[david-v]

Ik vind het een bijzondere uitspraak. Dat opent inderdaad mogelijkheden, maar ik denk dat het alleen in de vs kans van slagen heeft als ik eerlijk ben.

[Reactie gewijzigd door david-v op 10 juni 2026 22:10]

[bzuidgeest]

Loot boxes en dergelijke zijn dan ook niet voor niets aangepakt.

Je moet het zo zien. Een arts kan je pijnstillers geven omdat je pijn hebt en die zo min mogelijk en zo vlug mogelijk stoppen. Want ze kunnen verslavend zijn. Dat is het risico ervan en dat accepteren we. Echter als een dokter je pijnstillers gaat verkopen als verdienmodel. Je ze krijgt op zo een manier dat je nooit meer stopt en omdat je verslaafd bent en meer en meer wil. Als de dokter zo aan klantenbinding doet. Dan vinden we daar ineens wel wat van. Dat laatste is wat er in Amerika gebeurde met hun opiod crisis. Incentives vanuit pijnstiller fabrikanten aan dokters om die zo veel mogelijk voor te laten schrijven met alle gevolgen van dien.

De wet onderscheid niet alleen een misdaad, maar ook de intentie achter de misdaad. Je kan iemand doden, maar in het ene geval is het Noord en het andere geval doodslag of zo. In het ene geval was het doden en bewuste keuze en het andere geval een ongeluk of onbedoeld gevolg van iets. De wet maakt onderscheid op intentie ondanks dat de uitkomst hetzelfde is.

Dus maken we ook onderscheid tussen wat kan gebeuren bij een app en wat de maker wil dat gebeurd bij een app. De maker kan een app maken die jij heel leuk vind en dus verslaafd aan raakt. Of hij kan een app maken die bedoeld is om jou verslaafd je maken. De intentie verschilt enorm.

Je kan verslaaft raken aan alles, breien bij wijze van spreken. Maar wol word niet met die intentie verkocht. Dat is het verschil.

[pho-real]

Het einde van dit artikel klinkt vrij utopisch...

[batjes]

6 miljoen stelt ook geen ruk voor met de winsten die gemaakt worden op die verslavingen.

Dat is net alsof je mij een boete geeft van een stuiver.

[bzuidgeest]

De boete is in werkelijkheid mogelijke vele malen hoger dan de wet mogelijk maakt.

Er is potentie (maar we zien wel of dat gaat gebeuren) tot het omver schoppen van een veelgebruikt verdienmodel. Dat kan in de vele miljarden lopen.

[Noitisnt]

Het tijdperk van verslavende sociale media dreigt op zijn einde te lopen.

Dat is goed nieuws. Maar eerst zien, dan geloven.

[DLSS]

Ik zou er een warm voorstander van zijn om alle social media feeds default op chronologisch te zetten, waarbij het algoritme ergens weggemoffeld wordt zoals nu met chronologische feeds gebeurt. Dat zal wellicht al een deel van de ellende verminderen.

[bzuidgeest]

Dat is te specifiek, dan vinden ze wel een ander mechanisme.

Ik ben er een voorstander van om gewoon regels op te stellen waarin staat dat mechanieken gericht op verslaving verboden zijn. Of dingen verslavend zijn is testbaar, dan gaan die leveranciers wel twee keer nadenken over elke nieuwe feature. Ze weten uit eigen onderzoek verdomd goed wat verslavend is en wat niet.

[amenmalek]

Nee... Ik ben geen fan. Al gebruik ik sociale media zelf ook.

Van mij mag het allemaal klaar zijn. Pertinent. Ja, het was leuk toen het nog Hyves was en puur over connecten met vriendjes op school ging en wie er morgen samen wilden fietsen naar de gym.


Sociale media zoals het nu is, is in alle gevallen verre van sociaal geworden. In tegendeel: het maakt ons juist asocialer, individualistischer en regelrecht banger. Het is echt een kankergezwel geworden dat voortwoekert en ons dagelijks daadwerkelijk vergiftigd. En we juichen het massaal toe en willen en nemen meer en meer.


Heb er in mijn studietijd mijn eindessay bij het schrijven van mijn scriptie aan gewijd, getiteld: "Internet, een vloek en een zege" met de nadruk op de invloed van social media.


Het mag klaar zijn met deze enge, op de persoonlijke levenssfeer agressief invasieve en verslavende vorm van zelfdestructie. Tegenover de positieve dingen die sociaal media brengt staat een veelvoud aan negatieve zaken die we als persoon maar minstens als maatschappij in zijn geheel gewoon niet moeten willen. Net zoals met elke verslaving hebben we als maatschappij en individu een externe factor nodig die ons helpt ervanaf te komen. In dit geval is dat de rechter en wetgevende macht die de grote techbedrijven aanpakt en beteugelt.


Sociale media zijn de doodsteek van de vrije maatschappij en verworden tot de afvoerput van het internet. Een waar Wilde Westen waar geen regels lijken te zijn en met één bericht een explosie aan huis, groepsverkrachting of mishandeling van een bekende, collega of klasgenootje, allerhande drugs en verboden middelen en wapens besteld kunnen worden en een enorme stroom aan ultrarechts en links gedachtegoed ongebreideld welig tiert. Niets wordt meer getoetst aan de waarheid en alles wordt direct voor waar aangenomen. Kinderen worden dommer, lezen minder, bewegen minder, de jeugd voelt zich banger en onzekerder en meer alleen dan ooit. Het algehele taal- en rekenniveau keldert en dat tij lijkt maar niet te keren. Concentratieproblemen, schermtijd per kind dat de 24 uur per dag zowat aan het overstijgen is. Kinderen die op steeds jongere leeftijd steeds ernstigere delicten begaan: een ontsporende jeugd en een maatschappij die dat allemaal niet kan bijbenen en er ondertussen enkel de negatieve gevolgen van ondervindt.

Ik zou er niet rouwig om zijn als alle datacentra van al die idiote bedrijven morgen per direct in rook opgaan. Iedereen hier die zegt geen sociale media (meer) te gebruiken: Chapeau. Zeker als je gestopt bent uit jezelf, maar met kanttekening: de meesten van ons hier zijn volwassenen, stammend uit het pre-internettijdperk. Kinderen van nu groeien op in een totaal andere wereld dan wij. Zij zijn 100% connected. All the fucking time.

We gaan er niks aan missen en het is zoals met elke verslaving; pas als je eruit bent en het te boven bent, ervaar je weer wat echte vrijheid is. Dan pas kan je weer ademen.

[Reactie gewijzigd door amenmalek op 12 juni 2026 12:06]