Google is koploper in Europese miljardenboetes. Of het nu gaat om misbruik van macht met Android, het voortrekken van de eigen prijsvergelijker en diensten, of de markt voor onlineadvertenties, het bedrijf bleek niet alleen overtredingen te begaan, maar was ook hardleers in het aanpassen van zijn gedrag.
Want Europese boetes krijg je niet zomaar. De Europese Commissie kondigt aan je te onderzoeken, vaak naar aanleiding van een klacht. Dat duurt dan een paar jaar en dan komt er een voorlopige uitkomst. Dan mag je daarop reageren en eventueel je gedrag aanpassen. Als je als bedrijf alleen bezwaar aantekent en niets of niet voldoende verandert, dán volgt een boete. Zelfs die kun je aanvechten, waardoor je die de jaren erna nog niet hoeft te betalen.
Deze keer hangt Meta een hoge boete boven het hoofd. De eigenaar van Facebook en Instagram zou onvoldoende hebben gedaan om te zorgen dat kinderen niet op de platforms kwamen en áls dat lukte, konden ze daar voor kinderen schadelijke content bekijken. Daarbij gaat het om kinderen tot 13 jaar. Wat gaat er nu gebeuren?
:strip_exif()/i/2007996434.jpeg?f=imagegallery)
Meta weert en beschermt kinderen niet
De zaak draait dus om kinderen op Faceb
ook en Instagram. Je zou denken dat die daar niet eens op willen, maar dat is niet helemaal waar. Volgens de Europese Commissie heeft 10-12 procent van de kinderen tot 13 jaar toegang tot Facebook en/of Instagram.
Dat is gek, want de Algemene Voorwaarden van Instagram en Facebook verbieden dat. Artikel 4.1 schrijft voor dat iedere gebruiker minstens 13 jaar of ouder is. Hoe kom je daaromheen? Door een valse geboortedatum op te geven. Als 9-jarige kun je simpelweg een andere geboortedatum invullen.
Nu was ik niet onder de 13 jaar toen ik me aanmeldde voor Instagram, maar ik heb wel gemerkt dat het inderdaad kan. Omdat Instagram mijn geboortedatum niet hoeft te weten, vulde ik in dat ik geboren was in 1931. Nu kan dat geen kwaad, behalve voor het bedrijf dat adverteerde met rollators en mij iets te vroeg in mijn leven zo'n product wilde verkopen.
Kinderen passen deze truc op grote schaal toe en Meta verifieert de leeftijd van gebruikers niet. Alleen als je eerst zei onder de 18 te zijn en daarna probeert de leeftijd aan te passen naar boven de 18 is verificatie verplicht. Dat gebeurt door het opsturen van een ID-bewijs of videoselfie, waarna software de leeftijd probeert in te schatten.
:strip_exif()/i/2008035446.jpeg?f=imagenormal)
Meta onderneemt actie
In een reactie zegt Meta dat het actie zal ondernemen om kinderen effectiever te weren van de eigen platforms. "We blijven investeren in technologie om minderjarige gebruikers te vinden en te verwijderen en zullen volgende week meer informatie delen over aanvullende maatregelen die binnenkort worden ingevoerd."
Het bedrijf is het oneens met de stelling dat het tot nu toe te weinig heeft gedaan. "We maken duidelijk dat Instagram en Facebook bedoeld zijn voor mensen van 13 jaar en ouder en we hebben maatregelen getroffen om accounts van personen jonger dan die leeftijd op te sporen en te verwijderen." Hoe die actie eruitziet, is op het moment van schrijven nog niet bekend.
Leeftijdcontroles komen eraan
Het is duidelijk dat veel meer onlineplatforms zich aan het klaarmaken zijn om veel vaker de leeftijd van gebruikers te verifiëren. Dat gaat niet zonder slag of stoot, want Discord stelt het voorlopig uit. De grootste aanjagers van de huidige leeftijdsverificatiemaatregelen zijn Australië en het Verenigd Koninkrijk, elk op een andere manier.
Zo kwam het VK in 2023 met de Online Safety Act. Het land eist onder deze wet dat digitale platforms geen gegevens van kinderen onder de 13 jaar verzamelen. Daarnaast moeten gebruikers jonger dan 18 jaar beschermd worden tegen volwassen content, zoals op pornosites.
Australië hanteert een compleet verbod voor gebruikers jonger dan 15 jaar op de socialemediaplatforms YouTube, X, Threads, Snapchat, Twitch, Kick, Instagram, Facebook, TikTok en Reddit. Deze bedrijven moeten dat verbod zelf handhaven. Andere landen overwegen nu een vergelijkbaar socialemediaverbod, waaronder Denemarken, Frankrijk, Portugal en Spanje.
:strip_exif()/i/2007624806.jpeg?f=imagegallery)
Bovendien komt er een Europees systeem aan dat diensten kunnen gebruiken om de leeftijd van gebruikers te verifiëren. De technische basis is klaar en nu mogen lidstaten zelf de apps maken om er gebruik van te maken. Vervolgens kunnen hun burgers zich eenmalig verifiëren via een ID-bewijs, waarna onlinediensten kunnen controleren of een gebruiker boven een bepaalde leeftijd is. Meta zou ook op dit systeem kunnen inhaken.
De impact van de DSA
Meta is niet de eerste die de aandacht heeft van de Europese Commissie door de Digital Services Act. Die wet uit 2023 heeft al geleid tot veel meer onderzoeken naar en veranderingen bij techbedrijven. Een van de onderzoeken die de meeste impact kan hebben is het onderzoek naar TikTok. Daarbij gaat het over oneindig kunnen scrollen en andere functies. TikTok zou niet genoeg onderzoek hebben gedaan naar hoe verslavend bepaalde functies zijn en wat voor schade dit kan opleveren voor zijn gebruikers, waaronder jongeren en kwetsbare volwassenen. Onder de DSA moet dat wél.
:strip_exif()/i/2007937918.jpeg?f=imagegallery)
X kreeg een boete voor onder meer de misleidende vinkjes op zijn platform. Ook is X niet voldoende transparant over de adverteerders op het platform. De DSA vereist dat onlineplatforms een toegankelijk en doorzoekbaar overzicht van hun adverteerders samenstellen. Het overzicht van X bevat echter 'toegangsbarrières' en mist 'cruciale informatie', bijvoorbeeld over het onderwerp en de inhoud van een advertentie. Er loopt een onderzoek naar Grok, die zonder tegensputteren beelden van kindermisbruik genereerde.
Ook Chinese webwinkelplatforms hebben te maken met de DSA, onder meer Shein. Pornoplatforms moeten de leeftijd van gebruikers beter gaan verifiëren. Ook dat gaat ongetwijfeld impact hebben op de gebruikservaring. De kans is aanwezig dat marktleider Pornhub daardoor op zwart gaat om niet te hoeven voldoen aan de nieuwe regels.
En nu?
Het onderzoek naar Facebook en Instagram nam twee jaar in beslag. Nu mag Meta gaan betogen waarom het wél voldoet aan de DSA en welke maatregelen het neemt om de zorgen van de Europese Commissie weg te nemen.
Als dat niet lukt, volgt een boete van maximaal 6 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat zou uitkomen op zo'n twaalf miljard euro. Nu is die boete maximaal en dat maximum heeft de Europese Commissie niet eerder toegepast. Aan de andere kant: dit gaat om bescherming van kinderen en dat is politiek een gevoelig onderwerp met brede steun.
Zelfs als de Europese Commissie de boete oplegt, kan Meta nog in beroep. De uitslag daarvan kan nog jaren op zich laten wachten. De kinderen die op Instagram en Facebook kwamen als twaalfjarigen, zijn vermoedelijk al meerderjarig als deze zaak via de rechtbank tot een besluit komt.
:strip_exif()/i/2007988392.jpeg?f=imagegallery)
Redactie: Arnoud Wokke • Eindredactie: Marger Verschuur
:strip_icc():strip_exif()/u/79614/Family-Guy-Victory-is-Ours.jpg?f=community){kind=small}
:strip_exif()/u/54579/Static.gif?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/961/crop69b8f434281b1_cropped.jpg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/63255/crop62861790abf81_cropped.jpg?f=community){kind=small}
/u/13460/JUN982.GIF?f=community){kind=small}
/u/1199540/crop677c3c8f2c048_cropped.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/51314/crop65e716f8e88b9_cropped.jpg?f=community){kind=small}
:strip_exif()/u/38130/electro.gif?f=community){kind=small}
/u/237439/kerstmuts02.png?f=community){kind=small}