Uit een undercoveronderzoek van Al Jazeera blijkt dat twee Italiaanse bedrijven en een Chinees bedrijf die tools voor digitale spionage maken, bereid zijn om hun producten te verkopen aan landen die de mensenrechten schenden.
Gedurende vier maanden heeft Al Jazeera in het geheim medewerkers van de twee Italiaanse bedrijven en het Chinese bedrijf gefilmd. In het undercoveronderzoek heeft een journalist van Al Jazeera zich voorgedaan als een tussenpersoon die zogenaamd handelde in opdracht van de Zuid-Soedanese en Iraanse overheid en als taak had om overeenkomsten te sluiten voor de aankoop van de spionagetools. Deze bedrijven hebben ingestemd met de verkoop van spionagetools waarmee van miljoenen mensen het internetgedrag en telefoongesprekken in kaart kunnen worden gebracht.
De spionagetools die deze bedrijven hebben ontwikkeld, zijn imsi-catchers en ip-interceptiesystemen, waarmee telefoongesprekken kunnen worden afgeluisterd en op grote schaal het internetgebruik van miljoenen mensen kan worden gevolgd. Volgens een Britse inlichtingenofficier zijn staten bereid grof geld te betalen voor dit soort technologie. Deze systemen worden ook legaal door opsporingsinstanties gebruikt, maar kunnen door repressieve regimes ook worden gebruikt om oppositieleiders en dissidenten te volgen.
De Italiaanse bedrijven IPS en AREA zouden ervoor open staan om in strijd met de Europese wetten te handelen en de spionagetools te verkopen aan Iraanse en Zuid-Soedanese klanten. Volgens deze medewerkers kunnen ze de wet vrij simpel omzeilen door het gebruik van zusterbedrijven en vennootschappen die geen activa hebben en slechts als dekmantel dienen. Ook zouden de bedrijven er geen probleem mee hebben documenten te vervalsen om ervoor te zorgen dat dergelijke deals kunnen worden gesloten. De producten van het bedrijf IPS zouden als 'traffic management system' worden omschreven, om zodoende geen argwaan te wekken.
Een medeoprichter van het Chinese bedrijf Semptian zou de journalist van Al Jazeera hebben aangemoedigd om de aankoop te bespoedigen omdat hij een bepaald verkoopcijfer moest halen. Semptian was bereid imsi-catchers te verkopen zonder dat het bedrijf precies wist wie de systemen zou gaan gebruiken. Om anoniem te blijven zou Semptian al haar logo's en merknamen van de imsi-catchers verwijderen. Het bedrijf wilde later niet reageren op een verzoek van Al Jazeera om te reageren op de onthulling.
Ruim een maand geleden bleek dat Europese landen maar zelden aanvragen van bedrijven weigeren om tools voor digitale spionage te leveren aan overheden van landen waar de bevolking niet vrij is. Dat bleek uit een onderzoek waaraan de Nederlandse site De Correspondent heeft meegewerkt. De EU heeft sinds 2014 regels die de export van spionagemiddelen aan regimes van landen waar de bevolking niet vrij is, aan banden moeten leggen, maar de regels zijn volgens betrokkenen niet streng genoeg.