De reacties zijn een van de waardevolste onderdelen van Tweakers. Regelmatig vind je daar interessante, diepgaande extra informatie van experts en gebruikers met praktijkervaring over een onderwerp. In dit artikel zetten we de beste reacties met een +3-moderatie van augustus op een rij.
Tweakers maken Tweakers. Dit platform bestaat bij de gratie van gebruikers, die discussiëren op het forum, handelen op V&A en elkaar zelfs tijdens live-evenementen ontmoeten. Een van de belangrijkste onderdelen waar tweakers hun waarde toevoegen, zijn de reacties. Die houden ons niet alleen scherp en wijzen ons op fouten, maar geven ook vaak waardevolle context of extra informatie die anderen meer kan bijbrengen. Daarvoor zijn we erg dankbaar. Het gaat bijvoorbeeld om informatie uit de praktijk die we zelf niet hebben zonder die praktijkervaring.
De beste reacties worden door andere tweakers met een +3 beoordeeld. De lat om een +3-moderatie op een reactie te krijgen, ligt hoog, maar dat levert wel erg mooie resultaten op.
Wat is dit artikel?
In dit artikel laten we de beste reacties op Tweakers van de afgelopen periode zien. Zo willen we andere gebruikers in aanraking brengen met reacties die ze misschien hebben gemist. We maken maandelijks een uitdraai van alle +3-reacties.
Eerdere versies van dit artikel:
Dit waren alle +3-reacties van heel 2025
De beste +3-reacties van juni 2025
De beste +3-reacties van juli 2025
De beste +3-reacties van augustus 2025
De beste +3-reacties van september 2025
De beste +3-reacties van oktober 2025
De beste +3-reacties van november 2025
De beste +3-reacties van december 2025
De beste +3-reacties van januari 2026
De beste +3-reacties van februari 2026
De beste +3-reacties van maart 2026
De beste +3-reacties van april 2026
Zelfbewustzijn van kunstmatige intelligentie
AI en filosofische vragen over zelfbewustzijn zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Jefrey zet in zijn reactie als expert in explainability van AI uiteen waarom er van bewustzijn geen sprake is. Aanleiding was het artikel over Claude en mogelijke tekenen van bewustzijn.
Jefrey Lijffijt
2 augustus 2026 14:56In brede zin heb je naar mijn idee (als expert in explainability van AI-systemen) wel gelijk, want Anthropic publiceert hun werk op een heel ambigue manier, waardoor ze een grootse interpretatie kunnen plakken op verder heel degelijk wetenschappelijk werk.
Wat ze hier doen is nieuwe theorie en empirische resultaten presenteren rond de werking van een van hun AI-modellen, dat echt wel degelijk is. Die J-space is op zich een heel aardig idee, hoewel het gewoon met dezelfde beperkingen komt als alle interpretatie van complexe systemen: functies met heel veel parameters zijn niet noodzakelijk reduceerbaar naar simpele waarheden. Hier zijn ze evident niet reduceerbaar, dus de interpratie is gestoeld op een manier van kijken die maar beperkt iets zegt over hoe het systeem daadwerkelijk tot de output komt. Echter kun je niet beter, dit verzet zelfs de state-of-the-art.
Tegelijk is de abstractere interpretatie en de daarbij gebruikte terminologie mijns inziens zwaar overtrokken en lezen leken er zaken in die gewoon helemaal niet waar zijn. Het is nuttig om woorden te hebben voor de werking van AI-systemen en chain-of-thought met hidden tokens denken noemen is prima en nuttig. Het heeft echter niets van doen met hoe wij denken, onze neuronen geven elkaar input zonder dat alles geverbaliseerd of zelfs gediscretiseerd wordt (zoals bij tokens wel het geval is). Dat is ook een van de punten van LeCun.
Beginnen te spreken over introspectie en bewustzijn is dan echt wel de reinste kolder en schadelijk voor het begrip van mensen en het maatschappelijk debat dat gevoerd wordt. Bij chatbots hebben de AI-systemen geen toegang tot hun eigen berekeningen of de gebruikte gewichten die tot een antwoord hebben geleid en daarmee hebben ze geen introspectie. Vooralsnog, heel veel andere AI-systemen hebben dat wel, dat is technisch niet moeilijk en voor uitlegbaarheid van dergelijke systemen kun je niet zonder. In dit werk bekijken de ontwikkelaars wel die interne staat tijdens de berekeningen. De makers willen echter niet dat jij het systeem kunt doorgronden of reverse engineeren, daarom krijg jij geen mogelijkheid dat in te zien. Als laatste, menselijk bewustzijn is niet doorgrond en Anthropic geeft zelf ook geen definitie die ze dan zouden hanteren om iets bewustzijn te noemen. Zo kun je alles wel bewustzijn noemen zonder dat het bekritiseerd kan worden. Onwetenschappelijk en misleidend, wat mij betreft.
Zo gebruik je Meshcore
Soms zijn gewaardeerde reacties van filosofische aard, maar rescla deelt juist een hele praktische reactie. Lezers van een artikel over een LoRa-noodsignaal kregen van deze gebruiker een uitgebreide instructie over hoe je het beste met LoRa kunt starten. Daarnaast geeft rescla nog een persoonlijke kijk op de toepassing van LoRa als noodsignaal, met een compliment voor het artikel als kers op de taart.
Leuk artikel!
Als iemand die al wat langer met Meshcore (en Meshtastic) bezig is zou ik vooral aan iedereen die een klein beetje interesse heeft in dit onderwerp: koop gewoon een companion en probeer eens wat. Dat kan het zelfde model zijn als hier gekozen (T1000-E), dat is ook mijn favoriet. Maar je kan ook bijvoorbeeld een Seeed xiao bordje kopen (bijv. ESP32S3, als er niet al een hebt) met de bijbehorende lora expansion (Wio-SX1262) voor 16 euro inclusief verzending bij kiwi. En dan meshcore downloaden via https://meshcore.io/flasher en flashen. Uiteraard blijft het daar vaak niet bij
Worst case heb je geen verbinding waar je woont. In dat geval kan je nog steeds in de buurt de coverage mappen met bijvoorbeeld https://nl.meshmapper.net/. Of gewoon oefenen hoe https://platformio.org/ werkt door het vanaf source te bouwen en te flashen. Of zelf een antenne in elkaar knutselen. Etc. Het SF7 netwerk is redelijk landelijk dekkend, er zijn ook nog regio's met SF8 nodes hier en daar.
Maar goed, mesh netwerken zoals meshcore zijn wat te complex om even in een comment of artikel over te dragen. Dus ik zeg, gewoon een keer proberen, kijk of het je enthousiast kan maken. En mocht dat het geval zijn, dan heb je een mooi kapstokje om verder de wereld van (o.a.) RF, elektronica, microcontrollers, softwareontwikkeling en homelabbing in te duiken.
En kom ook eens buurten in het topic: LORA Mesh Radio - Meshtastic Meshcore | COM zonder Internet
Mijn persoonlijke mening is overigens dat meshcore en meshtastic ongeschikt zijn als noodnetwerk, of als betrouwbaar alternatief netwerk. Iets is beter dan niets natuurlijk, maar het grootste probleem is de beperkte bandbreedte. Uiteindelijk zijn de meeste problemen waar we tegenaan lopen wel op te lossen, alleen moet alles wel binnen een zeer beperkt zendbudget passen. Maar beperkingen zorgen ook voor creativiteit. En je ziet ook dat zelfs met de huidige spammer problematiek (bijna elke avond legt iemand het netwerk voor een paar uur praktisch plat) dat er ook weer wordt gekeken naar mogelijke oplossingen.
Strava van militairen
In nieuwsberichten moeten schrijvers alle belangrijkste details zo bondig mogelijk en met het algemeen belang in het achterhoofd presenteren. Jerie doet het tegenovergestelde door juist heel veel diepgang te bieden bij een artikel over MIVD-datalekken via Strava. In de uitgebreide reactie vult Jerie het artikel met uiteenlopende details aan, inclusief bronnen en citaten.
Dit gaat nog veel verder terug dan 2022, namelijk minstens vier (in totaal t.o.v. nu: acht) jaar. De Noorse publieke omroep (NRK) kwam op 31 Januari 2018 met een post mortem van hun eerdere onderzoek waarbij ze gebruik maakten van een in November 2017 geïntroduceerde feature die flyby heet, waarbij je real-time iemand kunt volgen. Vervolgens kun je middels GPS spoofing 'meesporten'. Daarnaast kun je redelijk eenvoudig uitvinden waar iemand woont. Ik heb dit destijds op mezelf getest, geverifieerd, en... direct mijn Strava account opgeschoond; enige tijd later opgezegd. Want ik kan prima lokaal mijn rennen volgen, daar staan gewoon applicaties voor in F-Droid. (Of die backdoors hebben, heb ik niet naar gekekenVorig jaar schreef Omroep Gelderland nog dat de gegevens van 900 militairen te achterhalen waren via Strava. Toenmalig staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie schreef daarover in antwoord op Kamervragen dat Defensie inmiddels een eigen fitnessapp aanbiedt. In 2022 wist The Guardian ook geheime legerbases van Israël te traceren via de Strava-app.
.) Nadeel is dat je dan niet meer kunt vergelijken met anderen in je omgeving, maar waarom zou ik mezelf vergelijken met mensen die ik helemaal niet ken? Who cares? Ik vergelijk graag met mezelf. Daarentegen met een eigen fitness app zoals Defensie nu heeft, behoudt je de interne competitie / vergelijkingen met je peers, of intern bewijs dat je e.e.a. hebt gedaan. Wil er ook nog over kwijt: de warming up logde ik nooit, en dat was altijd al een stuk vanaf mijn verblijfsplaats.
Diverse media schreven destijds rond eind januari 2018 / begin februari 2018 hierover, waaronder The Guardian en Wired.
In het eerdergenoemde NRK artikel had luitenant-kolonel Ivar Moen van de Noorse strijdkrachten hier destijds dit over te zeggen:(Dikgedrukt door mij.)Lieutenant Colonel Ivar Moen at Armed Forces Operative Headquarters writes in an email to NRK that the information about the Norwegian soldier does not pose a direct threat because the jogging route is from a few months ago.
«But if Strava makes it possible to identify persons in an area of operation with an identifiable name that should have been secret, or due to security precautions should have been anonymous, then this is problematic», Moen writes.
The Norwegian Armed Forces is now taking measures to make Norwegian soldiers more aware of their use of apps with location services.(Dikgedrukt door mij. Dit laatste stuk kom ik later op terug.)Moen believes that Strava's publication has, in general, not created additional risk for Norwegian soldiers. This is due to, among other things, transparency around the location of Norwegian troops.
Dat het 'no direct threat' is ben ik het mee oneens. Voor ik ouder werd, was ik amateur jogger (daarna #dikkepens ...). De ervaring leert (inclusief onderstaande casussen) dat jogging routes worden hergebruikt, en de tegenpartij kan live bij de data. Uit het originele nieuwsitem van NRK:Irak en Afghanistan waren in 2018 landen waar NAVO en het Westen actieve militaire operaties uitvoerde, en in de facto conflict was met o.a. (IS)IS en de Taliban.[...]
NRK found the training profiles of 20 persons who have been stationed in military bases in Iraq and Afghanistan. 18 of these use their full name in the app and most of them use photos of themselves. We uncovered their identities by creating GPS files of fictitious runs in the areas where a Norwegian presence has been known in the last two years. we uploaded these GPS files to Strava and used the flyby function to look for personnel who have been in the same area at the same time.
In addition to a Norwegian soldier, in just a few hours NRK found the identities of persons from
Denmark
USA
France
Netherlands
Italy
Great Britain
These people have been on military bases in Iraq or Afghanistan. NRK can with certainty identify three of them as military personnel.
The identities of such personnel are in many cases top secret, such as in Afghanistan where Norwegian Royal Marine commandos advise elite Afghan police.
[...]
Dat dat dodelijke gevolgen kan hebben? Dat is precies wat er gebeurde in 2023 in de oorlog Rusland-Oekraïne. O.a. de BBC berichtte hierover Ukraine war: Russian ex-navy commander shot dead while jogging in Krasnodar. Ik weet nog dat destijds (niet in dit artikel) je e.e.a. kon zien aan het kaartje waar je precies kon zien hoe hij steeds rende. De rest was kinderspel; dat heet een timing attack het doet denken aan een timing attack (scherp @Argantonis). Zo kon Servië de primeur halen om een F117A neer te halen. Overigens betrof deze 'ex-navy commander' een in Oekraïne geborene uit 1959, want geboren in het Oekraïense Sumy. Destijds satelliet van Russische USSR, maar wel Oekraïense SSR, zie Wikipedia: Ukrainian Soviet Socialist Republic -- of hij een etnische Rus is, staat me zo even niet bij, maar hij werkte in ieder geval bij de Russische marine.
Een verschil qua geopolitiek is dat we destijds niet in direct conflict waren met een andere mogendheid. Het was immers 2018. De Snowden onthullingen hadden plaatsgevonden; oorlog in Donbas was aan de gang; MH17 had plaatsgevonden; maar we namen nog vrolijk maximaal Russisch gas af, en hoewel Trump I aan was getreden, was de NAVO nog intact, en het Westen zat nog in Afghanistan. Inmiddels zijn we aldaar verdwenen, maar zitten we in een hybride oorlog met Rusland, waarbij onlangs een drone met vermoedelijk semtex nabij een vrachtvliegtuig is aangetroffen op een vliegveld in Leipzig.
Daarnaast zijn dankzij Strava ook geheime bases aan het licht gekomen (zoals het genoemde voorbeeld Israël 2022), al is het de vraag in hoeverre zo'n locatie geheim is. De vraag die je je moet stellen is: 'geheim voor wie?' Vergelijk het met kernwapens in Volkel. Officieel liggen die daar niet. Maar de statelijke actoren tegenpartijen zoals Rusland weten dat wel.
Even terug naar een eerdere quote van de Noorse luitenant-kolonel Moen:Dat dikgedrukte deel is relevant. Ten eerste gaat ze over de Noorse troepen, ten tweede over transparantie die er al is. Bovendien houdt hij het ook nog vaag met 'among other things'. Dat zijn zaken die hij niet specifiek noemt. Je mag ervan uitgaan dat hij die woordkeus bewust gebruikt.Moen believes that Strava's publication has, in general, not created additional risk for Norwegian soldiers. This is due to, among other things, transparency around the location of Norwegian troops.
Je moet ook meenemen dat je ook datalekken hebt. Soms ook grote, zoals onlangs het welbekende Odido-lek (en momenteel zijn er weer veel lekken, mogelijk dankzij de opkomst van LLM als hulpmiddel voor pentesting). Zo had ik ooit op een forum ferme kritiek op een specifieke actie van China waardoor ik het zogeheten geparafraseerd 'vyftig sent partij' over me heen kreeg. Ik heb toen mijn account laten verwijderen; dan maar zelfcensuur. Immers is de kans groot dat het bedrijf van dat forum ooit een datalek krijgt, en ik bestel 'ook wel eens wat' bij ome Ali. Onze diensten hebben daar gelukkig backstopping voor. Wat betreft Rusland kun je werkelijk alle data van iedere Rus op het darkweb aanschaffen. Dit gebruikte Christo Grozev (bekend van Bellingcat) o.a. in zijn MH17 onderzoek, en onderzoek naar Unit 29155 (Skripal onderzoek, Navalny onderzoek). Dat betaalde de Bulgaar uit eigen zak.
Bovendien had je onlangs het Franse vliegdekschip dat destijds nabij Cyprus lag. Die locatie was ook dankzij Strava van een marinier te achterhalen, maar het vaartuig was op dat moment ook fysiek vanaf de kant te zien.
Ook staat dit qua Strava niet op zichzelf. Zo kon je met hetzelfde trucje de verblijfsplaats van mensen op Grindr (een gay dating site, dus mogelijk nogal gevoelige informatie) achterhalen, namelijk equivalent van GPS trilateration. Zie het onderzoek 'Swipe Left for Identity Theft' van KU Leuven uit 2024. Tweakers schreef hier op 1 Aug 2024 over: nieuws: Onderzoekers kunnen exacte locaties van gebruikers van datingapps ach... overigens waren ook andere dating apps kwetsbaar; en de meest populaire, Tinder, was dat in dit geval niet. Voor Grindr was dat niet de eerste keer. Uit 24 Okt 2013: nieuws: Lek maakt privégegevens gebruikers homo-dating-app Grindr toegankelij... daarnaast heb je nog locatiedatabrokers. Tweakers schreef 14 Jan 2025 nieuws: Hack bij locatiedatabroker Gravy Analytics treft miljoenen smartphone... en noemde daar ook specifiek Grindr bij, nieuws: Dating-apps voor homo's lekken nog steeds locatie van gebruikers en op 20 Mei 2016 berichtte Tweakers: nieuws: Dating-apps voor homo's lekken nog steeds locatie van gebruikers
Het kan ook tegen de tegenpartij worden ingezet. Zie bijvoorbeeld: How Tinder became a weapon in the Russia-Ukraine war; in dit artikel komen een aantal noemenswaardige use-cases voorbij.
Als reactie op un1ty in 'Thuisadres MIVD-directeur lag jarenlang bloot via openbaar Strava-account' een al wat oudere casus waar de screening pro-actief goed ging wil ik graag kwijt dat Reesink pas relatief recent directeur bij MIVD is geworden.
Defensie postte op 18 Dec 2023 het nieuws dat marineman Reesink de nieuwe directeur bij MIVD wordt.Schout-bij-nacht Peter Reesink wordt vanaf 8 februari directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Hij volgt generaal-majoor Jan Swillens op, die 8 maart het commando over de landmacht op zich neemt.
De 59-jarige Reesink is nu directeur van de Directie Operaties. Hij heeft nationaal en internationaal een zeer groot netwerk en veel operationele ervaring. Dit komt hem goed van pas bij de MIVD.Mijn vermoeden is dan ook dat, omdat hij intern al een hoge positie had, er geen screening heeft plaatsgevonden op dit specifieke OSINT aspect.
Beveiliging in iedere laag
Een ogenschijnlijk simpele vraag kan een enorm antwoord vereisen. Dat vond ook baseoa, die op een vraag over automatische keyverificatie in Signal een uiteenzetting schreef over de verschillende beveiligingslagen van de chatdienst.
baseoa14 augustus 2026 18:32
Het kan niet automatisch zonder quantumverstrengeling. Key distribution is een fundamenteel probleem bij klassieke cryptografie: hoe weet je wiens sleutel je ontvangen hebt wanneer het medium authenticiteit niet garandeert? Als WhatsApp je wijsmaakt dat het automatisch gaat, vertellen ze niet het hele verhaal. (Ik heb WhatsApp niet geïnstalleerd dus kan niet zien wat ze in de app precies claimen.)
Er wordt op verschillende manieren omheen gewerkt, maar je moet altijd ergens iets of iemand verifiëren en vertrouwen:
HTTPS vertrouwt een lijst van enkele honderden certificeringsautoriteiten (CA's) waarvan de public keys op jouw systeem voorgeïnstalleerd staan. Als een van hen het certificaat ondertekent waarvoor de server de bijbehorende private key heeft, krijg jij een groen slotje in de browser te zien. Een tweede afhankelijkheid hier is dat je die lijst ergens gedownload hebt toen je de browser installeerde en dat die regelmatig updates krijgt. Dit overlapt dan met "is mijn OS wel veilig?" maar omdat het om sleutels uitwisselen gaat, schaar ik het er in dit geval ook onder.
Chat-app Keybase probeerde Blockchain te gebruiken (ik meen specifiek Bitcoin) een aantal jaar geleden. Dat was een leuk idee, maar je wilt geen terabytes aan data op een telefoon hoeven opslaan om waarden in de blockchain te kunnen checken. Daar kun je met light clients best een leuk ontwerp omheen maken, maar zover ik weet staat dat ontwerpticket nog open, terwijl ze wel adverteerden (banner bij het openen van een nieuwe chat) met end-to-end-versleuteling. Die 'ends' waren dus helemaal niet geverifieerd en je vertrouwt erop dat de server de goede sleutel opstuurt. Je kon het ook niet zelf handmatig checken. NCC Group had dit ge-audit en over het hoofd gezien. Daarop heb ik het gerapporteerd en ze snapten het probleem niet en vroegen om een proof-of-concept (hun server is closed source: ik zou dan het hele protocol moeten reverse engineeren en een kwaadaardige server in elkaar knutselen... voor wat, omdat zij niet willen toegeven dat ze nooit e2ee waren? Pre-LLM een week aan werk wat vervolgens in de prullenbak kan omdat je het natuurlijk niet gaat gebruiken... dus dat hebben ze nooit opgelost of erkend). Anyway, zelfs als je dit zou doen moet je aannemen dat Bitcoin betrouwbaar blijft (dat geen mining pool >50% in handen krijgt of er meerdere samenzweren), wat ik niet onredelijk vind maar het onderliggende principe van derden moeten vertrouwen blijft hetzelfde.
Threema toont verschillende verificatieniveau's, maar dat is eigenlijk vooral anti-phishing: je krijgt een gele in plaats van een rode indicator bij contacten die in je adresboek staan, groen wordt het dan wanneer je hun sleutel zelf verifiëert.
PGP werkt met een web of trust: als jouw vriend Pietje (die je geverifieerd hebt) de sleutel van Jantje al gecontroleerd heeft, en jij instelt dat je Pietje vertrouwt om dit fatsoenlijk na te kijken (niet zoals Cueball in XKCD), dan hoef jij dit niet nogmaals te doen. Je hebt dan al een chain of trust (jij vertrouwt A, A vertrouwt. Een verzameling van zulke relaties wordt web of trust genoemd. Ook hier vertrouw je dan dus de tussenpartijen; het gaat niet automagisch. In ons bedrijf maakt dat e-mailen heel makkelijk: ik sign iedereens sleutel en iedereen hoeft alleen mijn sleutel handmatig te checken.
Signal werkt al jaren met Intel-CPU's voor private contact discovery, wat niet echt een key distribution problem is maar het vertrouwen van de sleutel van een derde werkt op een vergelijkbare manier: hun CPU's hebben een private key ingebakken die de maker, Intel, ondertekend heeft bij productie. De CPU certificeert welk programma het uitvoert (remote attestation), in dit geval het programma dat zoekt naar overeenkomstige contacten zonder daarbij jouw contactenlijst voor de amerikaanse Signal Foundation inzichtelijk te maken. Als jij Intel vertrouwt, weet je dus zeker dat de server het juiste programma draait. Nu is het, net als bij dit nieuws, jammer dat het allemaal onder de zeggenschap valt van de amerikaanse overheid, en dat Intel SGX (zoals de functie heet) talloze lekken kent en algemeen als onveilig beschouwd wordt, maar het is wel een vernieuwende oplossing die nog niet elders wordt toegepast zover ik weet.
De meest decentrale oplossing (geen één partij die alles moet bijhouden, tracken, of offline kan gaan) blijft nog altijd PGP. Deze ledger van Signal zouden derden als ik ook kunnen verifiëren, maar ik heb die sleutels niet gecontroleerd: beide chatpartijen moeten dan aan mij doorgeven of hun sleutel in de ledger zit, anders kan het ook Signal of de AIVD zijn die doorgeven "hoi ik ben +31612345678 en mijn sleutel is inderdaad 0x5up3rev1l".
Maargoed, Signal laat het toch niet toe om zomaar een controlerende partij te worden. Het blijft dus vertrouwen dat Trail of Bits, Cloudflare, en Signal niet samenwerken, dan wel dezelfde brief gekregen hebben van de overheid.
Andere reacties
In totaal schreven jullie in augustus 31 reacties die op een +3-moderatie eindigden. Dat gebeurde vooral onder nieuwsartikelen. Reviews zijn deze maand ook goed vertegenwoordigd in de +3-lijst; daarvan eindigden er vijf in deze lijst. Ook onder dit artikel over een poll kwamen meerdere +3-reacties. Daarnaast ontvingen twee advertorials een zeer gewaardeerde reactie.
/i/2007634940.png?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007331866.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007146242.jpeg?f=fpa_thumb)