Ook AP waarschuwt voor Nederlandse afhankelijkheid van Amerikaanse tech

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft ernstige zorgen over de digitale autonomie en soevereiniteit van Nederland. Net als inmiddels veel andere organisaties en belangengroepen waarschuwt nu ook de privacytoezichthouder het kabinet om daar stevige maatregelen over te nemen.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een brief geschreven aan demissionair minister Karremans van Economische Zaken. In de brief roept de privacytoezichthouder op om meer te investeren in Europese clouddiensten en om exitstrategieën op te stellen voor een snel vertrek bij Amerikaanse techdiensten. De AP schrijft dat met name vanwege de impact op de privacy van Nederlandse burgers.

De AP wijst op de risico's van de afhankelijkheid van Amerikaanse ict-diensten. Het gaat onder andere over de beschikbaarheid van diensten zoals Microsoft 365; de AP verwijst naar het stopzetten van e-maildiensten bij de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof. Ook de bescherming van persoonsgegevens van Nederlanders speelt een rol, zegt de AP. "Mede in dit verband heeft de AP regelmatig uit haar toezichtsveld de vraag gekregen wat de implicaties van de veranderende geopolitieke verhoudingen voor de bescherming van persoonsgegevens van Nederlandse burgers zijn."

Exitstrategie

De AP doet verschillende aanbevelingen voor de overheid om minder afhankelijk te worden van buitenlandse techdiensten. Zo raadt de toezichthouder aan dat het kabinet zich aansluit bij een al bestaand Europees samenwerkingsverband waarmee de aanbesteding van clouddiensten kan worden beoordeeld.

De AP adviseert ook om overheidsinstellingen een exitstrategie te laten opnemen in contracten. Daarmee lijkt de AP onder andere te doelen op onverwachte overnames, zoals nu bij DigiD het geval is. Op dit moment is het in zo'n situatie vaak moeilijk om contracten op te zeggen en kan de overheid weinig doen om gegevens te beschermen. "Om te voorkomen dat persoonsgegevens van burgers hierdoor onvoldoende worden beschermd, acht de AP het wenselijk om over een duidelijke exitstrategie bij ict-overeenkomsten te beschikken."

Investeren in Europa

Overheden zouden ook de ict-markt 'proactief moeten monitoren', zodat zulke ontwikkelingen op tijd kunnen worden gespot. Ook moet er van de AP een 'uniforme aanpak rondom het verbeteren van de digitale soevereiniteit' komen. Dat laatste gebeurt waarschijnlijk wel. Op vrijdagmiddag wordt het nieuwe regeerakkoord gepresenteerd. De kans is klein dat daar niets over dit onderwerp in staat. 'Uniform' speelt een hoofdrol in deze passage. Nu kunnen overheidsorganisaties allemaal zelf invulling geven aan hun cloudbeleid, maar dat moet volgens de AP centraler worden opgesteld en uitgevoerd.

Tot slot raadt de privacytoezichthouder de overheid aan om meer te investeren in Europese alternatieve clouddiensten. Dat kan ook een 'Rijkscloud' zijn, waaraan de Nederlandse overheid nu werkt.

De timing van de brief, die op donderdag op de Europese Dag van de Privacy is verstuurd, is enigszins opvallend. Op vrijdag wordt het nieuwe regeerakkoord van het aankomend kabinet gepresenteerd, waarin dit onderwerp waarschijnlijk een grote rol gaat spelen. De brief is dan ook niet alleen verstuurd aan het demissionaire kabinet, maar ook aan informateur Rianne Letschert en de Kamercommissie voor Digitale Zaken.

Reacties (150)

[RoccoS]

Echt bizar hoe die case van de blokkade van 1 user account van het ICC iedere keer aangehaald wordt, zonder enige context en zonder verwijzing naar de verklaringen die Microsoft zelf hierover gegeven heeft. Dan blijkt het allemaal iets anders en genuanceerder te liggen dan wat er door vele media, politici en andere activisten momenteel bijna dagelijks de wereld in geslingerd wordt.

[The Zep Man]

Echt bizar hoe die case van de blokkade van 1 user account van het ICC iedere keer aangehaald wordt, zonder enige context en zonder verwijzing naar de verklaringen die Microsoft zelf hierover gegeven heeft.

Dit terwijl er recentere, meer zorgwekkendere voorbeelden zijn. Microsoft heeft toegang tot sleutelmateriaal en geeft dit weg aan autoriteiten.

Overigens vind ik het ICC-voorbeeld nog steeds relevant. Het is buitenlandse inmenging in belangrijke processen. Dat dit alleen al kan zegt genoeg. Dat dit gedaan wordt (om wat voor reden dan ook) is voldoende reden om acties uit te zetten om dit in de toekomst voorkomen.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 30 januari 2026 09:52]

[Neelon]

Ik dacht dat je kan kiezen om de bitlocker sleutels wel of niet in de cloud te plaatsen. Als je ze er niet in plaatst, heeft Microsoft ook niet veel om te overhandigen. En dat dit uberhaupt gebeurt is , is vanwege die Cloud Act die door de regering is ingesteld. Ik geloof niet dat Microsoft zoveel keuze had hierin.

[The Zep Man]

Ik dacht dat je kan kiezen om de bitlocker sleutels wel of niet in de cloud te plaatsen. Als je ze er niet in plaatst, heeft Microsoft ook niet veel om te overhandigen.

Het is ten eerste geen keuze. Als je Windows registreert met een Microsoft account (wat de meeste mensen doen), dan wordt de BitLocker sleutel automatisch geupload.

Verder speelt natuurlijk nog het probleem dat het platform dat op enig moment tegelijkertijd toegang heeft tot het sleutelmateriaal en tot de versleutelde data onderhouden wordt door Microsoft.

[Neelon]

Misschien met de home versie van windows niet. Ik heb W11Pro omdat ik dan wat meer controle heb over wat wel en niet geinstalleerd is/blijft, en dit zie ik in de device details:

You don't have any BitLocker recovery keys uploaded to your Microsoft account.
Note: If someone else helped you set up your PC, the BitLocker keys you're looking for might be on their account. Not finding the key you need still? Learn more

Ik heb een schijf met bitlocker ingeschakeld, en heb de keys op andere plekken bewaard.

En ik geloof er geen snars van dat Microsoft in willkeur sleutels gaat lopen rondstrooien, dit doen ze alleen als ze er toe gedwongen worden.

[Argantonis]

En ik geloof er geen snars van dat Microsoft in willkeur sleutels gaat lopen rondstrooien, dit doen ze alleen als ze er toe gedwongen worden.

Ehh ja? Dat is toch het hele probleem dat hier wordt aangehaald? Een Trump hoeft maar een bevel te geven en de data wordt overhandigd. Dat ze het niet 'vrijwillig' doen is irrelevant.

[Neelon]

Dat is precies wat ik bedoel. Als ze niet moeten, doen ze het niet.

Wikipedia: CLOUD Act

En als de gerechtelijke macht zegt, het moet, dan tja. Maar dat is in principe in ieder land.

Een woordvoerder van Microsoft laat aan Forbes weten dat het bedrijf twintig verzoeken per jaar ontvangt om BitLocker-keys te delen en in veel gevallen de gebruiker zijn keys niet in de cloud heeft opgeslagen. Verder stelt Microsoft dat het gemak van key recovery ook het risico van ongewenste toegang met zich meebrengt. Volgens het techbedrijf kunnen klanten dan ook voor zichzelf het beste bepalen hoe ze hun keys willen beheren.

[StefanJanssen]

Als we het fictieve AliOS zouden gebruiken waarvan de ByteLocker sleutel naar China wordt gestuurd zou er niemand binnen de Nederlandse overheid zijn die zegt "ach wat is daar nu mis mee, ze overhandigen niets zolang dat niet hoeft van Winnie the Pooh".

Ook zonder tussenkomst van een rechter kunnen veiligheidsdiensten in de VS deze sleutels krijgen van MS. Op het moment is de rechterlijke macht in de VS nog bestaand, maar met de richting die Trump is ingeslagen geeft geen zekerheid voor een stabiele toekomst.

Persoonlijk denk ik dat we China en de VS nu al even gevaarlijk moeten vinden, maar zelfs als dat nu nog niet het geval is kun je niet ontkennen dat die vergelijking in het afgelopen jaar niet een stuk dichterbij is gekomen.

[Neelon]

Ik begin te neigen naar dat de VS gevaarlijker aan het worden is, aangezien er nog steeds bewindslieden lijken te zijn die dat kamp vertrouwen. De VS is ook gewoon buitengewoon instabiel. Elke keer als het een wissel is tussen Democraat en Republikein lijkt het roer 180 graden om te moeten. De wind in China is een stuk stabieler, daar weet je beter wat voor heisa er aan kan komen waaien.

En zoals ook al vaker is aangehaald, als het in de cloud staat is het niet meer prive. Het is nog net niet openbaar zullen we maar zeggen.

[Argantonis]

Het hele topic ging over weggeven aan autoriteiten. Jouw case is gewoon niet zinnig om te noemen. Geen bedrijf doet dat.

[BeosBeing]

Het hele topic ging over weggeven aan autoriteiten.

Alles wat je op een server of in een cloud wegzet, waarvan de zeggenschap ligt bij een bedrijf dat een vestiging of functionaris heeft in de VS, geef je weg aan de Amerikaanse autoriteiten en dus indirect aan de Britse, Australische, Canadese, Nieuw-Zeeland en in feite ook de inlichtingendiensen van Duitsland en Nederlands.

Jouw case is gewoon niet zinnig om te noemen. Geen bedrijf doet dat.

Dat zouden ze wel moeten doen gezien de voorgeschiedenis van Airbus, Petrobas en de geschiedenis met Snowdon.

[TRS-3]

Die rechtsbescherming geldt alleen voor Amerikaanse burgers. Sinds 9/11 is het voor elk bedrijf met een Amerikaanse tak onder de USA PATRIOT Act verplicht om Amerikaanse veiligheidsdiensten toegang te geven tot data, waar deze ook is opgeslagen. En dat mag niet worden gerapporteerd, in het belang van de nationale veiligheid.

Toen Nederlandse universiteiten massaal Google for Education gingen inzetten, in sommige gevallen zelfs voor de mail en agenda van hun medewerkers, heeft de juridische tak van Surfdiensten hier uitgebreid onderzoek naar gedaan. Zij noemden toegang tot Nederlandse data door Amerikaanse inlichtingendiensten op basis van wat er in de wet staat zelfs "laagdrempelig". Helaas kan ik het stuk zo gauw niet meer vinden.

Dus zelfs geen gerechtelijk bevel nodig,

[tmfh]

Net gecheckt:

https://myaccount.microsoft.com/ -> Klik op de link in Devices (met het laptop icoontje) > Klap je device open > View Bitlocker keys.

[m.z]

aka.ms/recoveykey

Had dit toevallig nodig recent, na bios reset

[ZwolschBalletje]

Het meest uitgebreide en betrouwbare artikel over die reactie dat ik vond, is van Politico. Ook daarin stelt Microsoft vooral wat ze niet hebben gedaan en dat ze alleen de accounts van de aanklager (Karim Khan) hebben geblokkeerd, omdat die door Trump op de sanctielijst was gezet.

Microsoft benadrukt (logisch) da ze hun dienstverlening aan het ICC verder nooit hebben ingeperkt. WirtschaftsWoche schrijft uit ongenoemde bron verder dat Microsoft inmiddels zijn beleid zou hebben aangepast, maar dat zegt Microsoft zelf niet.

Intussen is het decreet waarin Khan gesanctioneerd werd, niet beperkt tot hem alleen, maar omvat het ook:

any foreign person determined by the Secretary of State, in consultation with the Secretary of the Treasury and the Attorney General

Ik snap dus wel dat dit incident nog steeds wordt aangehaald als wake-upcall over hoe onze afhankelijkheid van Amerikaanse Tech in de huidige politieke situatie kan uitwerken. En dat is ongeacht of Microsoft zijn beleid voor dit soort gevallen heeft aangepast: andere bedrijven kunnen net zo goed door een decreet voor het blok worden gezet, met gevolgen die voor ons groter zijn dan alleen geen toegang meer tot je dagelijkse portie sleaze & dirt op X of Facebook (AWS, Digid, AI-bedrijfstoepassingen etc. etc.)

[Reactie gewijzigd door ZwolschBalletje op 30 januari 2026 08:55]

[beerse]

Op zich is het reëel dat alles in de juiste context moet worden bekeken. Maar het enkele feit dat microsoft als beheerder van het platform het account van een personeelslid van een organisatie expliciet kan blokkeren houdt in dat ze dat bij alle andere organisaties ook kan doen. En dat is los van beleid wat ze formeel of informeel voert. Beleid is slechts een richtlijn en die kan alle kanten op worden gebogen.

Voor zover ik de artikelen gelezen en begrepen heb, gaat het dus niet om het privé account (als: [e-mail]) maar om een organisatie account (gokje: [e-mail]). Daarmee gaat microsoft dus in de organisatie en blokkeert daar een expliciet account. Dat is naar mijn idee erger dan het bot blokkeren van de hele organisatie die voor zover ik begrijp klant is bij microsoft. Ook al biedt microsoft gedetailleerd beheer en onderhoud voor die klant, microsoft handelt hier niet in opdracht van die klant.

Bedenk: Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

[Reactie gewijzigd door beerse op 30 januari 2026 09:32]

[cyble]

Exact, want het icc valt niet onder trumps beheer. Dus in strijd met het verdrag van Rome wanneer deze onafhankelijke instantie door 1 van de leden, die daarvoor notabene getekend heeft, daar op terug komt door deze invloed uit te oefenen dat in strijd is met die onafhankelijkheid.

Het geeft ook aan dat amerikaanse bedrijven dus klanten hebben die een bepaald vertrouwen bij hun wegleggen voor het beheer van hun vertrouwelijke informatie, maar waar het thuisland van deze bedrijven deze integriteit dus blijkt te schenden. Waardoor geen enkel amerikaans bedrijf nog betrouwbaar kan zijn. Dit zijn gewoon totalitaire maffia achtige praktijken: "don't insult the Don" (zal wel aan de naam liggen ).

Want what's next... als die sinaasappel besluit nederland af te straffen omdat z'n manderijntje hem geen "daddy" meer noemt, kunnen we straks onze overheid niet meer benaderen? wordt ons internet afgesloten ? of worst case scenario (sarcasm warning): kunnen we niet meer op facebook !

[SpamLame]

Bedoel je niet het Rome Statute - Wikipedia
USA heeft getekend (als in een intentie verklaring), maar niet (?) geratificeerd en later zich geheel teruggetrokken.

Verdrag van Rome was/is de samenwerking van een aantal EU landen, Verdrag van Rome (europa.eu)De USA is daar een onderdeel van geweest.

[Mjappio]

Dan halen we de case van ATB bank er toch bij. Het gaat erom dat het niet alleen een hypothetisch risico is dat vanuit de VS tech bedrijven zaken in de EU platgelegd kunnen worden. Wat de redenen ook zijn, je wil die afhankelijkheid gewoon niet hebben lijkt mij.

[Reactie gewijzigd door Mjappio op 30 januari 2026 09:06]

[BeosBeing]

Wat de redenen ook zijn, je wil die afhankelijkheid gewoon niet hebben lijkt mij.

Daarom is het ook onbegrijpelijk dat Nederlandse overheden, de belastingdienst en enkele ministeries voorop, zich afhankelijk maken van Microsofts cloud.

[HDoc]

Het is niet zomaar 1 user account. Het is de user account van een aanklager van het Internationaal Strafhof.

Het is ook niet omdat zijn mailbox te vol zat. Het is niet omdat hij spam verstuurde. Het is vanwege een politieke overweging door een land waar deze aanklager niet iets direct mee van doen heeft ten aanzien van het werk waarvoor hij is aangesteld.

Niet voor niets zijn Google en Amazon nu ook speciale clausules aan het aanbieden aan hun klanten waarmee ze hopen dat het vertrouwen kan worden hersteld, zoals het elders aangehaalde artikel van Politico aangeeft.

Het is dus niet te bagatelliseren.

[Reactie gewijzigd door HDoc op 30 januari 2026 11:17]

[dmantione]

De ICC-sanctie is een politieke beslissing van niet veel meer dan de president. Het is een voorbeeld, van hoe de rechtstaat er in de V.S. niet meer toe doet en alleen de decreten van de president nog tellen.

Dit is in de noodzaak voor digitale soevereiniteit buitengewoon belangrijk: Je kan niet meer vertrouwen op hoe de wet in de V.S. is en daarmee ook niet uitgaan van contracten die je met Amerikaanse bedrijven sluit.

Het voorbeeld van overhandigen van bitlockersleutels aan de FBI is ook zorgwekkend, maar dit gebeurt nog binnen het rechtsysteem van de V.S. Een rechtsysteem dat dit niet zou moeten toestaan, maar hier kun je nog lezen hoe de wet in de V.S. is en daar naar handelen.

Het is echt de ICC-sanctie die de kwestie acuut heeft gemaakt.

[Reactie gewijzigd door dmantione op 30 januari 2026 13:00]

[HDoc]

Een goede toevoeging. Waar ik althans dacht dat er in de VS als democratische rechtsstaat voldoende checks & balances zouden zijn om dit soort dingen tegen te gaan. Dat blijkt niet zo te zijn.

Voorts: de spreekwoordelijke frietboer uit de Achterhoek kan over een jaar voor de BBB in de 2e Kamer zitten en slaat de stukken op op zijn OneDrive want dan kan hij ze thuis ook lezen. Net zoals dan misschien direct ook de Amerikaanse inlichtingendiensten die ze tegenwoordig dan - weten wij veel - wel weer naar derden lekken.

[BeosBeing]

Voorts: de spreekwoordelijke frietboer uit de Achterhoek kan over een jaar voor de BBB in de 2e Kamer zitten en slaat de stukken op op zijn OneDrive want dan kan hij ze thuis ook lezen.

Die BBB-frietboer wordt denk ik bij zijn toetreden tot kabinet of kamer wel eerst goed geïnstrueerd. We weten dat enkele hoge amerikaanse functionarissen (o.a. ene Hillary C., Barack O. en Donald T.) iets dergelijks deden.

Net zoals dan misschien direct ook de Amerikaanse inlichtingendiensten die ze tegenwoordig dan - weten wij veel - wel weer naar derden lekken.

We weten uit de Snowdon-stukken dat ze dat inderdaad doen, en niet zomaar naar derden, maar naar directe concurrenten (bv bij Airbus en Petrobas)

[108rogar]

Het is niet 1 user account, er zijn meerdere ICC rechters op de sanctielijst gezet waaronder Franse rechter Nicolas Guillou (zie Wikipedia: Executive Order 14203). Daardoor verloren die toegang tot hun bankrekening, Amazon, Whatapp, etc. Om maar aan te geven dat de VS niets schuwt om hun zin te krijgen.

[Fox3214]

Ja, helemaal mee eens.

De reden is politiek geworden. Het is nu een probleem vanwege geopolitieke instabiliteit. Maar dat er spionage plaatsvond, zoals bij Vault 7 en de onthullingen van Edward Snowden, is blijkbaar ineens “een meevaller”.

Het is goed om onafhankelijker te worden, maar het begint nu een beetje op een saleshype te lijken die men op een gegeven moment zelf niet meer begrijpt.

Accountmanager: “Dus u maakt gebruik van Microsoft Outlook? Nou, dan kunnen de Amerikanen morgen ineens alles bij u dichtzetten!!!”

Frietboer ergens in de Achterhoek: “Nou, dan moet ik maar alles van Microsoft opzeggen en overstappen op een gebruikersonvriendelijke omgeving!!!”

Alsjeblieft zeg. Doe normaal.

[swhnld]

Ik denk niet dat je de impact begrijpt als het mis gaat.

De ATB bank in Amsterdam is failliet gegaan en de curator kan het niet afhandelen want krijgt geen toegang ondanks uitspraak van de rechter hier.
Huawei is zijn marktaandeel in Europa kwijtgeraakt doordat Google daar geen zaken meer mee mog doen.
Rechter bij het ICC werd afgesloten vanwege een onderzoek naar Israel wat de VS niet uit kwam.
Rusland werd afgesloten van Amerikaanse IT vanwege Oekraïne boycot.

Ongeacht of je vind dat de VS in deze voorbeelden terecht of onterecht gehandeld hebben, toont dit een risico dat het tegen ons land ingezet wordt als ze boos zijn op ons om wat dan ook.

Waarom wordt het nu serieus genomen, omdat onze overheden, banken, vitale diensten allemaal massaal gebruik maken van de technologie diensten van Amerikaanse partijen, en er een overheid zit die emotioneel handelt in plaats van doordacht en met beleid. De partner die wij sinds de tweede wereldoorlog blind vertrouwde om zaken mee te doen is niet langer betrouwbaar.

En dan is de vraag die je als overheid, bedrijf en privé persoon moet stelen. Wat zou de impact zijn als mij dit overkomt?
En de frietboer in de Achterhoek die zijn boekhouding en alles kwijt raakt, kan met een paar weken slapeloze nachten het misschien wel redden als hij alleen getroffen wordt.
Maar stel het is de ABN Amro die zijn hele IT kwijt raakt (ze draaien op Oracle Netsuite + Microsoft 365 bij mijn weten), wat is dan de impact als 1/3 van Nederland al hun geld kwijt zijn, niet meer kunnen afrekenen in winkels, etc?
Wat is de impact als alle politie systemen ineens niet meer werken?
Wat is de impact als ons Amerikaanse luchtafweergeschut en gevechtsvliegtuigen het ineens allemaal niet meer doen?
Wat als Cloudflare het internet blokkeert voor alle verkeer uit Europa op hun ondersteunde websites en het halve internet niet meer bereikbaar is voor ons?

En daar kun je heel laconiek mee omgaan, of je kunt erover nadenken. En een overheid en grote bedrijven hebben een grote verantwoordelijkheid daarover na te denken en er wat mee te doen.

Jij als privé persoon, hebt alleen zelf er last van als het jou persoonlijk overkomt, en who cares als je je trouw of vakantie foto's kwijt bent, of een CV opnieuw moet maken omdat je naam verward werd met een terrorist en je afsloten bent van je accounts. Dat raakt alleen jou, en je bent een nobody voor de rest van de bevolking. En geef je er zelf ook niets om, is het nog minder belangrijk. Geef je er zelf wel om, kun je wel iets doen zoals een kopie veilig stellen van je belangrijke data op een externe harde schijf, al is het maar dat je partner niet hevig teleurgesteld is dat de trouw/baby/etc. foto's niet kwijt zijn.

Kortom, denk even verder na over de impact voor de situatie van de verschillende partijen als het mis gaat.

[Fox3214]

Tuurlijk, er kan van alles misgaan. Dat ontkent niemand.

Maar als we beleid gaan maken puur op wat theoretisch mogelijk is, zonder naar waarschijnlijkheid en neveneffecten te kijken, dan wordt het al snel onwerkbaar.

Neem je eigen redenering en trek die consequent door.
De Nederlandse AEX is afhankelijk van AMS-IX, onderzeese kabels en transitproviders, waarvan een deel Amerikaans is. Moeten we daar dan ook vanaf, omdat een Amerikaanse partij misschien ooit opdracht krijgt om een kabel dicht te zetten? Dat zou enorme economische schade veroorzaken, ook voor Europa zelf.

Je noemt een aantal concrete situaties, maar die zijn contextgebonden:

• sancties tegen landen
• gerichte maatregelen tegen specifieke organisaties of personen
• geopolitieke conflicten met duidelijke escalatie

Dat zijn geen willekeurige “morgen trekken we de stekker uit Nederland”-scenario’s. Je kunt historische gebeurtenissen niet één-op-één vertalen naar een algemene dreiging zonder ook de na-effecten mee te nemen. De VS zou zichzelf economisch, juridisch en politiek net zo hard raken.

Daarnaast focust de discussie zich opvallend eenzijdig op Microsoft, Google en Meta, terwijl een enorm deel van onze infrastructuur draait op Amerikaanse hardware, chips, firmware en netwerkapparatuur. Als je dit echt consequent doorvoert, kom je uit op een mate van digitale autarkie die simpelweg niet realistisch is voor Europa op korte of middellange termijn.

Mijn punt is niet “doe niets”.
Mijn punt is: wees realistisch over wat je kunt mitigeren en tegen welke kosten.

Voor vitale infrastructuur, overheden en banken: ja, daar hoort scenario-denken, exit-strategie en redundantie bij. Absoluut.
Maar dat is iets heel anders dan doen alsof de kans reëel is dat de VS morgen willekeurig M365-accounts van frietboeren in de Achterhoek afsluit.

Ik ben er fundementeel op tegen om mensen doom scenario's aan te praten, het lijkt me veel verstandinger om te kijken wat is realistisch en hoe kunnen we daarmee om gaan.

[dmantione]

Je reageert op een hele andere situatie: ATB-bank is een bank onder Nederlands recht. Nu komt er het rechtssysteem van een vreemde mogendheid bij om toegang te krijgen tot de digitale activa van de bank. Amerikaanse rechters moeten zich gaan buigen over een Nederlands faillissement en uitsprakeb van Nederlandse rechters naast zich neerleggen. Is dat wenselijk?

En dan kom je inderdaad op het punt uit dat je je moet afvragen wat er gebeurt als frietboeren in de Achterhoek failliet gaan. Ik denk dat je wilt dat bij een lokaal faillissement het lokale recht geldt. Is dat niet zo, dan is er een probleem dat opgelost moet worden.

[Reactie gewijzigd door dmantione op 30 januari 2026 13:15]

[Fox3214]

Nogmaals, je kunt niet alle situaties vergelijken met de genoemde voorbeelden. Dat is simpelweg onwerkbaar.

Volgens mij praten we deels langs elkaar heen. Misschien helpt het om dit te bekijken vanuit segmentatie:

1. Nationaal midden en klein commercieel risico
   Denk aan de frietboer in de Achterhoek die tijdelijk niet bij systemen kan door beperkingen van Amerikaanse leveranciers. Dit risico is zeer laag en komt in de praktijk nauwelijks voor.
2. Regionaal commercieel niveau
   Bij grote partijen zoals banken of mogelijk de Europese Centrale Bank moet je wél nadenken over een infrastructuurstrategie die vendor-agnostisch is en primair Europees ingericht.
3. Landelijk en overheidsniveau
   Hier zou de infrastructuur volledig vendor-agnostisch en Europees moeten zijn.

Wat ik probeer duidelijk te maken, is dat de huidige geopolitieke situatie vooral impact heeft op segment 3 en in mindere mate op segment 2. Het creëren van doemscenario’s rond segment 1 is daarmee eerder schadelijk dan behulpzaam.

[swhnld]

Ok, maar ga dan eens terug naar het artikel waar we hier op reageren. Een overheidsorgaan die aan de minister een brief schrijft dat de overheid moet investeren in het mogelijk maken dat we niet afhankelijk zijn van Amerikaanse cloud diensten.

Daar wordt niet gepraat richting burgers om doem scenario's aan te praten, daar gaat het om daadwerkelijke risico's gebaseerd op zaken die daadwerkelijk gebeurt zijn. Het kan zeker gebeuren, want het is gebeurt. Het is niet een fictief risico.

En een cloud dienst is wat anders dan hardware. Een switch kan ook werken zonder cloud management. Echter je data in de cloud is weg als je de toegang verliest.
En de oplossing, heb een backup. Vanuit die backup kun je altijd de boel terug opbouwen. Vanuit niets wordt dat een heel stuk lastiger.

[Fox3214]

Ja, en daar raak je precies de kern.

Veiligheidsrisico’s zoals aftappen of het volledig afsluiten van systemen hebben altijd al bestaan. Het verschil is dat door de huidige geopolitieke situatie nu wordt gesuggereerd dat we het volledige IT-landschap en de infrastructuur op overheidsniveau acuut moeten afbreken en opnieuw opbouwen. Realistisch gezien praat je dan over een transitie van minimaal vijf tot tien jaar, zelfs als alles meezit.

Moet dat gebeuren? Ja, honderd procent.
Moeten we doen alsof het één minuut voor twaalf is? Absoluut niet.

Die urgentie wordt tegenwoordig vaak sterk aangezet, bijna als doemscenario, en ik merk dat dit sentiment doorsijpelt in bredere burgerlijke opinies.

Daarnaast is de realiteit dat moderne infrastructuur allang niet meer statisch is. Netwerken worden aangestuurd via controllers die gekoppeld zijn aan het internet, en veel cruciale netwerk- en securitycomponenten zoals firewalls van Palo Alto en Fortinet zijn in handen van Amerikaanse bedrijven en bovendien internet-facing. Daarbovenop komen nog tal van andere security-oplossingen die in dezelfde keten zitten.

Dat maakt het vraagstuk complex, maar ook duidelijk dat paniekreacties geen realistische of effectieve strategie zijn.

[Reactie gewijzigd door Fox3214 op 31 januari 2026 18:58]

[BeosBeing]

Realistisch gezien praat je dan over een transitie van minimaal vijf tot tien jaar, zelfs als alles meezit.

Dan heb je minimaal 5 tot 10 jaar niet op zitten letten. De ontwikkeling is al veel langer gaande.

Moeten we doen alsof het één minuut voor twaalf is? Absoluut niet.

Eigenlijk wel, we worden nu met onze neus op de feiten gedrukt. Nee je kunt niet een schakelaar omzetten en alles draait nationaal of europees. Dat zou echter nu wel moeten. Dit moet zo snel mogelijk rechtgetrokken worden echter wel zonder dat we de amerikanen tegen de haren instrijken.

Die urgentie wordt tegenwoordig vaak sterk aangezet, bijna als doemscenario, en ik merk dat dit sentiment doorsijpelt in bredere burgerlijke opinies.

Terecht, stel dat Trump de invasie van Groenland had bevolen?

Netwerken worden aangestuurd via controllers die gekoppeld zijn aan het internet, en veel cruciale netwerk- en securitycomponenten zoals firewalls van Palo Alto en Fortinet zijn in handen van Amerikaanse bedrijven en bovendien internet-facing. Daarbovenop komen nog tal van andere security-oplossingen die in dezelfde keten zitten.

En dat heeft men bij de eerste termijn van Trump niet zien aankomen? Nee, men heeft het bewust genegeerd

Dat maakt ... ook duidelijk dat paniekreacties geen realistische of effectieve strategie zijn.

Paniek is vrijwel nooit effectief.

[Fox3214]

[...]
Dan heb je minimaal 5 tot 10 jaar niet op zitten letten. De ontwikkeling is al veel langer gaande.


[...]

Eigenlijk wel, we worden nu met onze neus op de feiten gedrukt. Nee je kunt niet een schakelaar omzetten en alles draait nationaal of europees. Dat zou echter nu wel moeten. Dit moet zo snel mogelijk rechtgetrokken worden echter wel zonder dat we de amerikanen tegen de haren instrijken.


[...]

Terecht, stel dat Trump de invasie van Groenland had bevolen?


[...]

En dat heeft men bij de eerste termijn van Trump niet zien aankomen? Nee, men heeft het bewust genegeerd


[...]

Paniek is vrijwel nooit effectief.

1. Dat de ontwikkeling er is, wil niet zeggen dat de implementatie er is. Wellicht zou je reactie onpersoonlijker kunnen maken.
2. Maar waarom nu? Waarom niet toen we er achter kwamen dat er een groot schalige spionage aanwezig was? Er zijn tall van aanwijzingen geweest dat Europa onafhankelijk moet worden. Maar nu is de drijfveer emotie en politiek.
3. Dan hadden we met onze handen in onze broek gestaan. Een knip op een oceaan kabel kan heel snel gebeuren. Ik durf bijna te zeggen dat de Amerikanen daarvoor een draaiboek hebben. Dan maakt cloud of on prem helemaal niks meer uit.
4. Ik denk niet dat het genegeerd werdt, maar dat het geaccepteerdt werdt. Omdat er geen politieke spanningen waren die de hele dag op het nieuws waren.
5. Zijn we het daar over eens.

[BeosBeing]

[list=1]
• Dat de ontwikkeling er is, wil niet zeggen dat de implementatie er is. Wellicht zou je reactie onpersoonlijker kunnen maken.

Excuses, het "je" sloeg hier niet op jouw persoonlijk, maar eigenlijk zo'n beetje heel de Nederlandse IT-wereld, in ieder geval degenen op de beslissende posities.

[list=1]
• Maar waarom nu? Waarom niet toen we er achter kwamen dat er een groot schalige spionage aanwezig was? Er zijn tall van aanwijzingen geweest dat Europa onafhankelijk moet worden. Maar nu is de drijfveer emotie en politiek.

Klopt, en bij de politiek is de visie al weg sinds je jaren 80, 70 zelfs. Het kabinet Den Uyl dat in 1973 aantrad had nog een visie. Men zou de economische crisis - die vooral in de scheepsbouw speelde - te lijf gaan met Keynesiaanse begrotingspolitiek, de overheid zou tijdelijk meer uitgeven om mensen aan het werk te houden en de impact van de crisis te verzachten.

offtopic:
Degene die dat zou gaan uitvoeren was de minister van Economische zaken, KVP-er Ruud Lubbers. In die functie gaf hij overheids-opdrachten aan Hollandia, het bedrijf waar zijn broer en hij eigenaars van waren, maar dat bedrijf leverde effectief gezien niets af en ook van de daarbij beloofde werkgelegenheid kwam niets terecht. Desondanks betaalde de staat het bedrijf 325 miljoen, een kwart van de jaarbegroting en werd de familie 35 miljoen rijker.

Het probleem was toen dat kort na de formatie de 1e oliecrisis toesloeg, de overheidsinkomsten kelderden en het begrotingstekort hard opliep. Het volgende kabinet Van Agt (1977-1982) kreeg de begroting niet op orde en in 1982 werd Lubbers premier met als primaire taak de begroting op orde te krijgen, voor een visie was geen ruimte meer. Desondanks liep onder Lubbers het begrotingstekort nog harder op en bereikte dat en het financieringstekort recordhoogtes - vooral in percentage van het BNP. Pas onder Paars 1 lukte het Zalm om een begrotingsoverschot te realiseren.

Sindsdien heeft men 40 jaar lang de PvdA verweten onnodig veel geld uit te geven, dat lag dus toch aan KVP/CDA.

• Dan hadden we met onze handen in onze broek gestaan. Een knip op een oceaan kabel kan heel snel gebeuren. Ik durf bijna te zeggen dat de Amerikanen daarvoor een draaiboek hebben. Dan maakt cloud of on prem helemaal niks meer uit.

Al in 1867 en 1910 wilde de VS Groenland annexeren. In 1916 erkenden ze de Deense soevereiniteit over Groenland, in aanloop naar de aankoop in 1917 van 3 eilanden van Deens-West-Indië. Het vierde Deense maagdeneiland kochten ze in 1944 maar in 1946 probeerden ze Groenland opnieuw te kopen en ook na het toetreden van Denemarken in 1949 in 1955 heeft men het nog geprobeerd. Trumps verklaring uit 2019 is dus niet nieuw, laat staan die van dit jaar. Nieuw is wel de harde toon van Trump. Met zoiets in de lucht mag je dus nooit jezelf volledig afhankelijk maken van zo'n land. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben dat ook nooit gedaan.

Een knip in de oceaan legt een groot deel van het internet plat, alles aan de andere kant van de plas is ineensklaps onbereikbaar. Naar ik begrepen heb zou de rest door moeten kunnen draaien. Dan nog, ook als in heel de EU internet weg is, zouden bedrijfsnetwerken intern moeten blijven werken. Enkel wordt communicatie tussen overheden, bedrijven, burgers, terug per papieren post.

• Ik denk niet dat het genegeerd werdt, maar dat het geaccepteerdt werdt. Omdat er geen politieke spanningen waren die de hele dag op het nieuws waren.

Tja, als je het ziet aankomen maar het is nog niet concreet dan is er al snel iets anders belangrijk. Gebrek aan vooruitzien, willen vooruitzien, gebrek aan visie wat men wilt bereiken is er dus al bijna 45 jaar niet meer.

[Oudecomputer]

En jij denkt dat het met digitale euro of digitale id dingen beter worden? Europese Regeringsleiders in Davos willen een nieuw platvorm op zetten W dat moet de tegenhanger worden van X . En je mag er alleen op als ze je identiteit hebben gecheckt! Je begrijpt wel waar dit allemaal naar toegaat 1 druk op de knop jij bent 100% geblokkeerd van internet en je geld. Europa is geen stuk beter.

Sterker nog zie je wat er in Engeland gebeurt? Dat je 3 maanden de bak in moet voor een Facebook post? Dat ze mensen toegang tot de verenigde Koninkrijk weigeren want jij bent als blanke een gevaar door je sociale media. De Europese Commissie is geen cent beter ze blijken 1 voor 1 corrupt. En als uitslagen van verkiezingen van lidstaten niet bevallen grijpen ze in! Kijk maar naar Roemenië en Duitsland!

Waarom hebben we geen geweldige Europese alternatieven? Omdat we geen 1 europa zijn. We zijn 30 verschillende landen met eigen taal eigen regels eigen voorkeuren. En als we iets hebben verkopen we dat aan de VS China of iemand anders met een Zak geld . Of we helpen bedrijven totaal niet. Nokia verkocht, Spotify was regels zat kreeg geen hulp. Is verhuisd naar de VS . Heb je kapitaal nodig voor een start up? Ga je naar de VS . En nu nog leuker on gerealiseerde winsten belasten! Dat doen of gaan landen in Europa doen Denk je dat er nog maar 1 start up in Nederland wil beginnen? Als er 100 miljoen in je bedrijf gestoken worden moet jij gelijk belasting afdragen 50% aan de staat kas . Box 3 vermogen . Morgen kan je bedrijf omvallen maar de staat heeft alvast je centen om ze over de balk te smijten.

[BeosBeing]

De partner die wij sinds de tweede wereldoorlog blind vertrouwde om zaken mee te doen is niet langer betrouwbaar.

Dat is al zeker sinds 2002 niet meer het geval en je zou zelfs kunnen stellen, na 1981 (aftreden Carter) of al niet meer.

[jibjqrkl]

Dat is ook normaal om te denken. Zo heb ik zelf wel eens op youtube mijn account geblokkeerd gekregen. Blijkbaar zat er een seconde of 2 naakt in een stream van een game die ik speelde en filmpjes had geupload.

Wat gebeurt er dan? Je hele google account wordt geblokkeerd, niet alleen je youtube. Geen gmail. Al je opgeslagen wachtwoorden in chrome weg. Al je bladwijzers/favorites weg. Gelukkig gebruikte ik zelf niet veel van de andere google diensten. Maar als je als ondernemer ineens nooit meer bij je email kan omdat je op een compleet andere dienst (al dan niet perongeluk) wat verkeerd deed, is gewoon een belachelijk groot risico.

[Fox3214]

Ja het beleid van google/youtube is best extreem. Maar dit is los van de geopolitieke situatie in de VS of de wereld. En was all voordat we onze grote oranje vriend de baas was.

Als ondernemer zie ik het niet snel gebeuren dat ze een ban krijgen wegens bepaalde content wat verbonden is, tenzij ze misschien in de adult industrie zitten.

[bzuidgeest]

Los van de huidige situatie, maar niet los van invloed van een vreemde mogendheid die onze wetten regelmatig negeert (gezien alle boetes)

[loki504]

Welke nuance dan? Links? Want nu klink het als ik heb ergens op Facebook/alternative mediabsite gelezen dat de mainstream Media weer eens liegt. Dus doe zelf maar je onderzoek...

[RoccoS]

De nuance is o.a. dat Microsoft al sinds februari 2025, maanden voor de blokkade, in overleg was met het ICC over de situatie, en dat de blokkade van het account dus in samenspraak met het ICC gebeurd is. Microsoft heeft op geen enkel moment wat voor dienst dan ook afgesloten van het ICC. Dat Microsoft naar aanleiding van deze case vervolgens besloten heeft niet meer op deze wijze te werk te gaan om dit soort toestanden te voorkomen, lees je ook nergens natuurlijk.

[Reactie gewijzigd door RoccoS op 30 januari 2026 09:08]

[dmantione]

Ik twijfel of die nuance terecht is: Wat jij hier stelt is gebaseerd op een uitspraak van Microsofttopman Brad Smith, die duidelijk gedaan werd om de PR-schade te beperken, terwijl het ICC zegt hard geraakt te zijn door de maatregelen.

De uitspraak van de Microsoft suggereert dat Microsoft een ordentelijke migratie begeleid heeft, maar als sprake was van een ordentelijke migratie, dan zou het nooit zo zijn dat Karim Kahn geen toegang had tot zijn e-mail.

[cnieuweboer]

"Hey, als je niet doet wat de overheid van de VS wil, blokkeren we je account."

.... Samenspraak....

[drdelta]

De nuance is o.a. dat Microsoft al sinds februari 2025, maanden voor de blokkade, in overleg was met het ICC over de situatie, en dat de blokkade van het account dus in samenspraak met het ICC gebeurd is. Microsoft heeft op geen enkel moment wat voor dienst dan ook afgesloten van het ICC. Dat Microsoft naar aanleiding van deze case vervolgens besloten heeft niet meer op deze wijze te werk te gaan om dit soort toestanden te voorkomen, lees je ook nergens natuurlijk.

Kun je spreken van samenspraak wanneer één de macht heeft over de ander?

[loki504]

Als ze het in samenwerking hebben gedaan. Waarom zijn ze dan overgestapt van open desk? Microsoft had ze nog wel zo geholpen....

[InsanelyHack]

Hoe genuanceerd de uitleg van Microsoft ook mag zijn, de kern van de zaak blijft dat een onderzoek naar Trump is gedwarsboomd. Het laat zien dat kritisch optreden tegen machtige figuren blijkbaar niet zonder gevolgen blijft, hoe men het proces eromheen ook probeert te rechtvaardigen.

[duvekot]

Het was geen onderzoek van het ICC naar Trump maar naar Netanyahu.

[InsanelyHack]

Scherp, dat klopt inderdaad: het onderzoek richtte zich op Netanyahu en de situatie in Gaza. Maar dat verandert de kern van mijn punt niet. De kern is dat de Amerikaanse overheid (onder Trump) sancties inzet om een internationaal onafhankelijk onderzoek te blokkeren dat hen politiek niet zint. Het feit dat een bedrijf als Microsoft die sancties direct uitvoert, laat zien dat zij als verlengstuk van de Amerikaanse politiek fungeren. Het signaal blijft hetzelfde: wie tegen de belangen van de zittende macht in Washington ingaat, wordt technisch lamgelegd.

[icecreamfarmer]

Het is echter wel gebeurd hoe genuanceerd en welke spin daar ook aangegeven is.

[ErikT738]

Het kan en het is gedaan. Dat alleen al is genoeg reden tot zorg.

[Tasma]

Alle redenen doen er niet eens toe. Het gaat er alleen maar om dat het kan gebeuren, en dat had het merendeel van de mensen (die allicht weinig tot geen IT kennis hebben) nooit verwacht.

En terecht dat je dan schrikt als je de enorme afhankelijkheid ineens ziet. Het is een illusie om te denken dat als de 'knop' werkt, zoals bij die user van ICC, dat die knop dan niet gedrukt wordt in andere situaties wanneer het goed uitkomt.

Stukje kansberekening ook, kans is misschien heel klein, maar de impact is astronomisch groot. Natuurlijk moet je dat risico beheersen.

[avlt]

Vind je? Het mag dan een enkel geval zijn, het maakt duidelijk dat als je in het vizier raakt van die oranje brulaap alle Amerikaanse bedrijven naar zijn pijpen dansen, niet gehinderd door wetten of verdragen.

Als iets aantoonbaar één keer gelukt is, is het verstandig om je erop voor te bereiden dat het nogmaals kan gebeuren. En aangezien heel veel van onze kritische infrastructuur afhankelijk is van Amerikaanse bedrijven is het meer dan noodzakelijk.

[R_Zwart]

Door het zinnetje "vele media, politici en andere activisten" plaats je jezelf wel direct in een bepaalde hoek waardoor het niet erg objectief meer overkomt.

[Llopigat]

De details v.w.b. Microsoft maken ook niet uit.

Wat deze zaak bewijst is dat de Amerikaanse overheid hun macht gebruikt voor politieke doeleinden en dat Amerikaanse big tech geen keuze heeft dan hieraan mee te werken. Dus dat we niet afhankelijk kunnen zijn van Amerikaanse big tech.

Het was nu 1 accountje ja. Het kan ook het hele land of onze hele overheid zijn als Trump uit zijn slof schiet om een of ander klein geschilletje.

Als het Google zou zijn is het hetzelfde verhaal, dus wat Microsoft hiervan vindt is niet echt relevant.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 30 januari 2026 11:28]

[Mar9]

Ik vind het juist logisch want dit is het meest bekende voorbeeld voor de normale mens. Iedereen weet gelijk waar over het gaat zonder alles opnieuw uit te moet leggen.

[AteZ]

Microsft mag zeggen wat het wil, echter zijn zij gewoon gebonden aan de wet: https://ibestuur.nl/digitale-toekomst-eu/europese-politiek-en-beleid/de-achterdeur-naar-de-data-van-onze-organisatie-staat-open en dit is maar 1 voorbeeld.

[BCC]

Het gaat er mij nog niet eens om OF ze dat gedaan hebben, maar dat onze vrienden in de USA heel Nederland op slot kunnen zetten door wat microsoft clouds "te pauzeren" lijkt mij totaal onwenselijk. Gelukkig realiseren bedrijven zicht dit nu ook, nadat ze alles achter Microsoft Entra hebben gezet en Azure, "want dat beheert zo makkelijk"

[Mjappio]

Dit kan ik alleen maar aanmoedigen. We kunnen blijven roepen dat er geen Europees alternatief is maar als dat betekent dat we dus in de huidige situatie blijven hangen, wordt het nooit beter. Het is ook geen alles of niets, ieder stapje richting meer onafhankelijkheid is een verbetering tov nu.

[PageFault]

Het duurt altijd langer dan je zou willen. Het is ook een hoop werk. Het nieuws van 3 dagen terug over Frankrijk vond ik een goeie start.

[Lord Anubis]

Zeker aan te moedigen maar voor mij 14 jaar verder en nog steeds met de kop in het zand, waarom..

De Nederlandse overheid en dataveiligheid. Van ‘digitaal koploperschap’ ( oke wat overdreven ) naar ‘digitaal struisvogelgedrag’.

2012. Het jaar waarin we nog dachten dat ‘apps’ iets met happy zijn te maken hadden. Toen schreef ik een ernstig bezorgde brief naar Liesbeth Spies en Ivo Opstelten. Over onze data die vrolijk richting de VS stroomde. Had er toen vanaf 2007-2008 mee te maken omdat Amerika data wilde hebben van een Nederlands-Duits bedrijf met vestigingen over de hele wereld en dus ook in Amerika. Het bedrijf gebruikte Lotus Notes & Domino dus het was zo geregeld dat ze alleen hun eigen data hadden, maar toch...

Nu, veertien jaar later is er blijkbaar niets veranderd. De ernst is er nog steeds, alleen de struisvogels hebben andere namen. Het protocol is ijzersterk: een probleem duikt op, er wordt wat gemompeld over ‘ernstig bezorgd’, en hoppakee – kop het zand in. Masterclass probleemontwijking. Hoop dat het AP en andere wakkeren nu blijven aandringen.

Gelukkig beginnen andere EU landen te praten over regulering en soevereiniteit; wachten wij hier gewoon tot het weer overwaait of bang dat Trump weer iets raaskalt?

Mijn conclusie na 14 jaar: de regering kan keihard leren. Namelijk hoe je briljant kunt doen alsof je neus bloedt. De struisvogel-methode: een onverslaanbare traditie in Den Haag maar wel ruzien om die ene worm die voor hun neus langskruipt.

Hopelijk gaan ze nu aan de slag.

[amigob2]

https://presse.economie.gouv.fr/france-and-germany-join-forces-with-mistral-ai-and-sap-se-to-launch-a-sovereign-ai-for-public-administration/

overnemen zou ik zeggen

[Reactie gewijzigd door amigob2 op 30 januari 2026 09:11]

[Pasteis]

https://presse.economie.gouv.fr/france-and-germany-join-forces-with-mistral-ai-and-sap-se-to-launch-a-sovereign-ai-for-public-administration/

overnemen zou ik zeggen

Daar wordt ik vrolijk van. We hebben best wel wat als Europa in de melk te brokkelen, maar dan moeten we elkaar wel dichterbij gaan opzoeken. SAP is een van de grootste bedrijven van Europa, dus alleen maar goed dat ze ook hier mee bezig gaan houden.

[RadYeon]

Aanpakken die hap, het is ook vooral hopen dat onze overheid wakker wordt en zelf bezem door Amerikaanse software gaat halen en zaken zoals overname van DigID door een Amerikaans bedrijf tegenhoudt.

Helaas denk ik niet dat het gaat gebeuren, vanwege diverse connecties (oa ASML) zijn we hier best een vazalstaat van VS.

[kozue]

Laat ze DigiD maar overnemen. Dan heeft de overheid eindelijk een goede reden om dit eruit te knikkeren. Ik erger me er al langer aan. Het is toch belachelijk dat je bij de overheid in moet loggen via een commercieel bedrijf? Waarom heeft de overheid geen eigen systeem? Beter nog, iets Europees, zodat ze 1 goed platform kunnen bouwen ipv ieder land hun eigen halfbakken versie.

Dat gepush naar die app is me vooral een doorn in het oog. Een app dwingt je naar het gebruik van Amerikaanse platformen en het hebben van een smartphone. Voor het beoogde doel waren ze sms codes prima, of laat ze anders gewoon (T)OTP ondersteunen, zodat je je eigen implementatie kunt kiezen (ik gebruik een Linux client op de computer daarvoor, geen telefoontroep nodig). Op sommige plekken kun je al niks anders meer dan die app gebruiken. Zoals de laatste keer dat ik bij de RDI in probeerde te loggen. Het is alleen app, of alternatieven die je eerst via de app moet activeren (dus 100% app). Dan maar niet inloggen, heb het bijwerken van het antenneregister maar lekker laten zitten.

Tijd om DigiD een schop onder z’n kont te geven imho.

[Reactie gewijzigd door kozue op 30 januari 2026 09:22]

[duvekot]

Je moet je er nog wat beter in verdiepen. DigiD is van de overheid .. het beheer en de hosting wordt names de overheid gedaan door een commerciële partij maar ze zijn geen eigenaar, alleen maar uitvoerder. Daarnaast is DigiD onderdeel van idd een Europese standaard rondom identificatie waarbij er verschillende manieren zijn om je te kunnen identificeren bij bijvoorbeeld andere EU overheden.

[kozue]

In dat geval kunnen ze toch gewoon overstappen van hoster? Laat de Amerikanen dan maar lekker Solvinity kopen, en DigiD overstappen op een andere hoster, dan krijgen ze onze data ook niet.

Maar dan nog vind ik het maar een gedrocht geworden, met hun gepush naar apps. Daar gaat geen hosting switch iets aan veranderen. Hiermee houden ze het Amerikaanse smartphone duopolie in stand. Ze moeten helemaal stoppen met apps en alleen focusen op de website, die overal op werkt. Degenen die perse een app willen kunnen m gewoon als PWA installeren.

[Mar9]

Nee ik wil een APP als verificatie zodat ik geen wachtwoord hoef te gebruiken.

[kozue]

En waarom zou dat met een webapp/pwa niet kunnen? Apps zijn in de meeste gevallen overbodig. Het enige wat ze toevoegen is platformafhankelijkheid.

[Mjappio]

Inloggen via een commercieel bedrijf? Wie denk je dat eigenaar is van DigiD, denk je dat dit Solvinity is, of zou Solvinity een (belangrijke) dienst leveren waar onder water gebruik van wordt gemaakt?

[R_Zwart]

We hebben jarenlang geroepen dat de overheid kleiner moest worden en daarom ook jarenlang op partijen gestemd die dat ook wilden. Dan is dit een consequentie. Als de overheid alles wat nu bij bedrijven is belegd zelf had gedaan, dan was de overheid (in ieder geval qua aantal medewerkers) fors groter dan nu, en hadden we daar waarschijnlijk over lopen klagen.

En ja, de huidige situatie is onwenselijk, maar het gevolg aan hoe wij met z'n allen van pak m beet de jaren 90 zijn gaan denken.

[dmantione]

Dat is een slecht argument, want het uitbesteden van werk is een onbedoeld bijeffect van "kleinere overheid'. Met kleinere overheid wordt bedoeld dat de overheid efficiënter moet en dat wordt echt niet bereikt door zaken uit te besteden, vaak zorgt dat alleen maar voor meer overhead om te zorgen dat de externe partij in het belang van de overheid handelt.

[amigob2]

De US is veel afhankelijker van de EU als wij van de US als het om ASML gaat.
ongeveer 15% van de EUV machinese komt uit uit de US.
Bij DUV is dat veel lager.

[PageFault]

Ik denk omgekeerd. Ten eerste heeft Nederland de ballen niet om de VS te treiteren door bijv. 200% meer te vragen voor produkten/diensten vanuit ASML. Dat hadden ze meteen moeten doen toen Trump begon over handelstarieven van landen die Groenland steunden.

Ten tweede: als de VS zegt dat ASML bepaalde spullen niet mag leveren, bijv. naar China, dan gebeurt dat dus niet (er zit US IP in de machines blijkbaar). Kortom: ASML/EU heeft helemaal niks te zeggen en zijn volledig afhankelijk van de VS.

[ruud82]

Niet helemaal, dit is in het wassenaar arrangement vastgelegd. Een groep landen bepaald dit gezamenlijk. Zelfs Rusland heeft hier inspraak in.

[rijssel]

Ik denk zeker dat er EU alternatieven zijn. Maar ik ben bang dat ieder EU-land z’n eigen oplossingen gaat stimuleren en implementeren. Ik zou graag zien dat vanuit de EU 1 oplossing (wat mij betreft een samenwerkingsverband) wordt geadviseerd om te gebruiken om een beetje momentum te vormen

[PageFault]

Er is geen enkel EU alternatief over de hele linie, het zijn allemaal brokstukjes en als je alles bij elkaar raapt, helaas ook nog niet compleet. Maar het moment lijkt om daar aan te gaan beginnen.

[Mar9]

Die zijn er wel hoor alleen ze zijn allemaal te klein en je moet er in investeren… Dus duurt minimaal 10 jaar + graag ook een vervanging van Android/IOS want dat is een van de grootste problemen waar niemand over praat.

[NotWise]

Ik denk zeker dat er EU alternatieven zijn. Maar ik ben bang dat ieder EU-land z’n eigen oplossingen gaat stimuleren en implementeren

Dit is precies het probleem van de EU. De kennis en kunde is er, alleen zit iedereen op z'n eigen (ei)landje. Vooral de grote landen zoals Frankrijk en Duitsland (en de VK die stiekem ook meespeelt) willen dominant zijn binnen de EU. Je ziet het probleem op het gebied van defensie. De EU heeft een ratatouille aan wapensystemen. Het zijn allemaal wapensystemen die hetzelfde doen, maar verschillend zijn. Het ene land gebruikt systeem X en het andere Y.

Zolang daar geen verandering inkomt, zie ik niet veel gebeuren op het gebied ICT standaardisatie en innovatie. Standaardisatie is cruciaal om kosten te drukken, interoperabiliteit etc. Misschien is de dreiging van de USA op een gegeven moment zo erg, dat landen over hun eigen ego heen stappen. Maar daar is veel voor nodig, ben ik bang.

[Sluuut]

Het bedrijf waar ik werk is ongeveer vier jaar geleden gestart met een migratie naar de cloud­diensten van Microsoft. Destijds heb ik gevraagd waarom er niet ook werd gekeken naar alternatieve strategieën, zoals een Linux-only omgeving of een andere cloudprovider. Daarbij gaf ik aan dat een keuze voor Microsoft betekent dat je je sterk afhankelijk maakt van een groot bigtechbedrijf. Hoewel Microsoft historisch gezien een goede reputatie heeft opgebouwd en doorgaans met goede intenties handelde, blijft het een Amerikaans bedrijf, met de bijbehorende risico’s.

Daarnaast heb ik aangegeven dat er, bij het kiezen voor deze richting, ook een duidelijke exitstrategie zou moeten worden opgesteld.

Er is echter niet serieus naar alternatieven gekeken en een exitstrategie ontbreekt tot op de dag van vandaag. Dit geeft voor mij aan dat deze zorgen destijds niet serieus zijn genomen en zijn afgedaan als een laag risico.

[Pasteis]

Herkenbaar verhaal. Het is je kop in het zand stoppen en niet durven buiten de gebaande paden te treden. Ja, er zitten risico's aan verbonden. Maar juist de prikkel om het eens anders te proberen kan veel opleveren... op school leerde ik de risico's al van een vendor lock-in. Tot op de dag van vandaag verzet ik me toch vaak tegen ecosystemen waar je moeilijk onderuit kunt. Dat is anders als er meer met open standaarden gewerkt.

[R_Zwart]

Zouden jullie zo'n migratie compleet in-house kunnen doen, zonder hulp van een externe partij? Als je externen nodig hebt kan je uiteindelijk weer in eenzelfde situatie terecht komen als dat je naar MS gaat. Stel je had Solvinity in de arm genomen om naar hun platform te migreren... (en we kunnen nog wel meer van dat soort overnames verwachten).

Ik denk eerlijk gezegd dat organisaties die het niet allemaal in-house kunnen doen (en aangezien het overgroote deel van bedrijven MKB zijn, dat er altijd afhankelijkheden zijn die je liever niet wilt maar waar geen alternatief voor is.

[PV85]

Het gaat niet alleen om risico's, maar ook om de kosten om dat af te dekken.
Je spullen hosten in Azure of AWS kan aanzienlijk goedkoper zijn dan een lokale cloudprovider.
Het gaat er uiteindelijk om hoeveel verzekeringspremie je bereid bent te betalen voor het risico.

[Ablaze]

Niets mis met het advies. Helaas hebben we in Nederland erg veel adviseurs, maar weinig mensen die de daad bij het woord voegen. Dit advies is ook nog eens 40 jaar te laat, eind jaren '80 kon Europa op veel gebieden al niet meer concurreren met Silicon Valley en de Aziaten. Er moet ongeveer 400 miljard per jaar bij aan investeringen om op het niveau van de VS te komen.

[Reactie gewijzigd door Ablaze op 30 januari 2026 09:02]

[Pasteis]

Niets mis met het advies. Helaas hebben we in Nederland erg veel adviseurs, maar weinig mensen die de daad bij het woord voegen. Dit advies is ook nog eens 40 jaar te laat, eind jaren '80 kon Europa op veel gebieden al niet meer concurreren met Silicon Valley en de Aziaten. Er moet ongeveer 400 miljard per jaar bij aan investeringen om op het niveau van de VS te komen.

Gebrek aan slagkracht heeft ook ermee te maken dat het geld wat je hierin moet stoppen vaak ten koste van andere zaken gaan. We hebben als standaard dat we elk jaar een beetje meer welvaart willen hebben, maar dat gaat niet altijd lukken. Ik ben het met je eens, doordat we zo overladen worden met adviseurs die op allerlei gebieden advies uitbrengen, weet je haast niet waar je je prio op gaat leggen.

Daarnaast is een stabiel kabinet hierin ook belangrijk. Als nu eens wel vier jaar lang een beleid uitgevoerd kan worden, geeft dat meer voorspelbaarheid.

ik word daarom blij dat bijvoorbeeld een bedrijf als ASML kiest om specialisten meer ruimte te geven en kritisch te kijken naar het middenmanagement. We hoeven in Nederland niet zo oneindig veel managers hebben... we zijn langzaam op het niveau dat er echt veel autonomer gewerkt kan worden op de (IT)-werkvloer.

[CAPSLOCK2000]

Gebrek aan slagkracht heeft ook ermee te maken dat het geld wat je hierin moet stoppen vaak ten koste van andere zaken gaan. We hebben als standaard dat we elk jaar een beetje meer welvaart willen hebben, maar dat gaat niet altijd lukken. Ik ben het met je eens, doordat we zo overladen worden met adviseurs die op allerlei gebieden advies uitbrengen, weet je haast niet waar je je prio op gaat leggen.

Ik weet nog wel iemand die je daarbij kan adviseren...
Maar je maakt een terecht punt, het is makkelijk om te zeggen dat het anders moet, geld/draagvlak vinden om het uit te voeren is een ander verhaal. Als je dan ook nog functionaliteit moet inleveren (al is het maar 1%) dan is er geen bussinness case tenzij onafhankelijkeid echt als keiharde eis telt. Geen manager gaat daar in mee want er zijn nog 100 andere dringende zaken die echt geld nodig hebben. Ik ga er uit dat de schrijvers van de AP hun werk hebben gedaan op een Windows-PC met Office en Outlook, al dan niet in de Azure cloud.

<rant>

ik word daarom blij dat bijvoorbeeld een bedrijf als ASML kiest om specialisten meer ruimte te geven en kritisch te kijken naar het middenmanagement.

Zolang managers en adviseurs de dikke salarissen krijgen en de specialisten niet zie ik weinig veranderen.
Als techneut is er weinig mogelijkheid tot carriere maken anders dan zelf manager of extern consultant worden.

In NL kijken we enorm neer op werk (in Belgie en Duitsland is dat al beter). Je hebt het pas echt gemaakt als je zelf niks doet en onaantastbaar bent. Die onaantastbaarheid wordt onderbouwd door stapels rapporten van adviseurs. Zelf kennis hebben wordt haast als nadeel gezien want dan kun je de adviseur niet de schuld geven van het waanzinnige plan dat voor je is opgestelt.

Als het om IT gaat is het allemaal nog wat erger omdat we er zo enorm van afhankelijk zijn. De vergelijking met "Munchausen by proxy" dringt zich op: slachtoffers die het gedrag van hun ontvoerders goed praten uit een soort van zelfbescherming. De arme IT-reusjes bedoelen het allemaal niet verkeerd, maar ze zijn zo gebruikersvriendelijk en backwardscompatible en ze worden door Europa gepest, eigenlijk zijn het schatjes hoor....

</rant>

De wereld draait om geld, zolang er geen keiharde eisen van (bv) de overheid op tafel liggen blijft dat zo. Iedere andere vergelijking winnen de techreuzen op schaal en prijs, in ieder geval op korte termijn.

[olafmol]

Leuk al dat waarschuwen. Maar iedereen die de laatste paar jaar een beetje heeft opgelet en actief is in de ICT weet dit natuurlijk al lang. De uitdaging is nu om ook te acteren. "Ideas are cheap" etc.

[Zerosum]

Er is helaas toch wel weinig visie op digitaal gebied in dit land en een groot deel van Europa. De mensen die dit riepen jaren geleden werden weggezet als mafkezen en ondertussen is het politieke klimaat wat gedraaid en "ziet" men het opeens. En wat gebeurt er als straks het politieke klimaat weer veranderd is?

[bazs2000]

Het zit in de aard van de mens dat deze niet zo goed is in vooruitzien. Langetermijnplanning is serieus moeilijk omdat je simpelweg geen zicht hebt op wat de toekomst brengt.

Binnen mijn bedrijf is alles overgeheveld naar Microsoft en wij 'leven' in de cloud, Microsofts cloud welteverstaan. Je kunt bij jouw bestanden via Teams (gekoppeld aan Onedrive) en Sharepoint. Ik weet nog goed hoe de transitie van start ging. Alles zou naadloos met elkaar samenwerken en als medewerker was het onmogelijk om ooit nog iets kwijt te raken. Voor het bestuur was er ook goed nieuws, volledige controle op wat er gebeurt binnen het bedrijf.

Tja, nu zit werkelijk alles in die mooie cloud en daar kom je niet zomaar van terug omdat alles inderdaad naadloos met elkaar is verweven. Het werkt en als gebruiker zie je niet hoe het werkt maar het werkt. Als gebruiker merk ik wel dat bestandbeheer via Teams helemaal niet zo prettig werkt. Het is niet overzichtelijk en dat bestandje op mijn bureaublad, is dat nu wel of niet gesynchroniseerd?

Ondertussen is daarmee een gigantisch risico ontstaan. Als de stekker eruit wordt getrokken en het werkt niet dan kunnen wij Nederland niet meer bedienen en heeft Nederland een probleem. Maar het is nog niet gewensd om daar vragen over te stellen omdat één van de eerste reacties dat je krijgt iets is als: "Dat is wel heel vergezocht".

Mensen kunnen niet zo goed in de toekomst kijken en daarom gebeuren dit soort dingen. Zodra er een paar voorbeelden zijn waar men zenuwachtig van wordt durft men zich toch wat kritischer op te stellen. Maar ook niet te kritisch want de contracten met Microsoft lopen nog vele jaren en wij vertrouwen erop dat alle voorwaarden netjes worden nagekomen.

Op politiek niveau rammelt het echter een beetje, zo lang je vriendjes met elkaar bent gaat alles goed. Maar wanneer de vriendschap piept en kraakt volgen de consequenties van de keuze om je hele 'hebben en houwen' uit handen te geven. Het kost namelijk serieus geld om dat te doen maar het kost nog meer wanneer je er vanaf wilt.

We hebben het nu vooral over Microsoft maar wat dacht je van Atlassian? Dat agile werken in teams werkt fantastisch en de Jira-borden werken fenomenaal goed. Alle taken worden erop gegooid en daar kan vanuit worden gewerkt. Toch handig dat de mensen die zaken bedenken lekker gecentraliseerd kunnen werken?

Maarja, al die bedrijfsgeheimen liggen niet alleen in jouw handen, ondertussen worden deze tevertrouwd aan Atlassian en Microsoft. Natuurlijk gaan deze bedrijven vertrouwelijk om met onze gegevens. Nu nog wel.

De toekomst is echter lang, dat is niet één jaar of twee jaar verder in de tijd. Nee, de toekomst is oneindig ver en de keuzes van nu kunnen gevolgen krijgen over tien, twintig of misschien wel veertig jaar. Na mij de zondvloed maar is dat wat wij willen?

Ik denk dat het tijd wordt om al die handige constructies eens onder de loep te nemen en dan vooral met het idee of het allemaal wel wenselijk is en wat een alternatief kan zijn. Voor officetoepassingen bestaan alternatieven. Voor opslag zijn er misschien wat minder mogelijkheden of oplossingen die misschien minder 'naadloos' op elkaar aansluiten maar hoe erg is dat?

Voor Office 365 en voor Atlassian werd het werk ook gedaan. Zelfs voor de computer werd het werk al gedaan, niet zoals vandaag de dag maar toch, het werd wel gedaan.

Dus moeten wij alles wel uitbesteden of volstaat het om het in eigen beheer te houden ook wanneer dit betekent dat daarvoor meer personeel nodig is en dat de kosten mogelijk hoger liggen? Als iets hogere kosten de prijs is om te voorkomen dat er een ongezonde afhankelijkheid bestaat dan weet ik wel waar mijn voorkeur naar uit gaat. :)

[CAPSLOCK2000]

Alles zou naadloos met elkaar samenwerken en als medewerker was het onmogelijk om ooit nog iets kwijt te raken. Voor het bestuur was er ook goed nieuws, volledige controle op wat er gebeurt binnen het bedrijf.
<knip>
Dus moeten wij alles wel uitbesteden of volstaat het om het in eigen beheer te houden ook wanneer dit betekent dat daarvoor meer personeel nodig is en dat de kosten mogelijk hoger liggen? Als iets hogere kosten de prijs is om te voorkomen dat er een ongezonde afhankelijkheid bestaat dan weet ik wel waar mijn voorkeur naar uit gaat. :)

Bij dit soort beloftes wordt vaak vergeten dat je wel een enorme IT-afdeling nodig hebt om al die mooie features te configureren, je data te taggen, policie op te stellen, de audit-logs te controleren, etc...
Kosten ga je zo niet sparen, het is vooral verschuiven. Je krijgt wel veel waar voor je geld, maar goedkoper wordt het niet. De techreuzen werken hierbij handig mee door te lobbyen voor regels die het nodig maken om al die features ook te hebben, in ieder geval op papier.

Dus moeten wij alles wel uitbesteden of volstaat het om het in eigen beheer te houden ook wanneer dit betekent dat daarvoor meer personeel nodig is en dat de kosten mogelijk hoger liggen? Als iets hogere kosten de prijs is om te voorkomen dat er een ongezonde afhankelijkheid bestaat dan weet ik wel waar mijn voorkeur naar uit gaat. :)

Het is ook een lastige keuze.
Als je als "goed" doet dan is het onbetaalbaar en prijs je jezelf uit de markt.
Dus moet je wel enorme risico's nemen en er op gokken dat er geen ongelukken gebeuren. Gaat het wel fout (hacker, data verlies, zo iets) dan gaat je bedrijf failliet.
Tja, dan is de beste optie om overal de kantjes vanaf te lopen, alles zo goedkoop en minimaal te doen en alleen moeite te steken in jezelf indekken tegen risico's.
De enige manier om daar door heen te breken is als iedereen dezelfde minimumeisen moet hanteren, bv omdat de overheid die oplegt.

[The-Abyss]

Tijd om te investeren in de uitbreiding van kennis op gebied van alternatieve aanbieders zoals Proton, Nextcloud, Opendesk, Kopano en Atlassian en de daarbij horende fallback en migratie scenarios. Microsoft heeft natuurlijk financieel belang bij Europa en zal aan de andere kant niet zomaar de spreekwoordelijke stekker eruit trekken.

[Pinkys Brain]

Microsoft verkoopt nog steeds software, zelfs hun meest moderne. Het is tanden trekken, maar als je ze geen keuze geeft doen ze het gewoon.

Ga met Microsoft om tafel om via Europese hosting/cloud bedrijven Azure/365 Local Offline aan te bieden. Geen enkele verplichte verbinding naar Microsoft, gewoon Software as an Asset.

Echte soevereine cloud is mogelijk, zelfs met Microsoft.