Algemene Rekenkamer Nederland wil weg uit Microsoft-cloud

De Algemene Rekenkamer, het orgaan dat de bestedingen van de Nederlandse Rijksoverheid controleert, wil af van de mail- en kantoorsoftware en clouddiensten van Microsoft. Dat betekent dat de Rekenkamer wil stoppen met het afnemen van Microsoft 365.

Collegelid Ewout Irrgang erkende in de uitzending van Nieuwsuur dat de Algemene Rekenkamer weliswaar pleit voor digitale soevereiniteit, maar zelf ook gebruiker is van Microsofts cloud. Dit betreft onder meer tekstverwerker Word en maildiensten van de grote Amerikaanse techleverancier. "Onze onderzoeksdata staat gelukkig op een overheidsdatacenter."

"Maar inderdaad, wij zitten voor onze e-mail ook in de cloud", zei de topman van het overheidscontrolerende orgaan. "We hebben inmiddels, en daar hebben we geen ruchtbaarheid aan gegeven, maar we hebben als Rekenkamer besloten dat we daar weer uit willen." Hij geeft aan dat dat niet van vandaag op morgen kan.

'Als één overheid opereren'

Irrgang zegt dat een overheidsorganisatie zo'n migratie 'niet allemaal zelf wil gaan doen'. Hij vindt dat de Rijksoverheid meer als één overheid moet opereren, zodat het onder meer 'een soevereine cloud heeft, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk het geval is'. Begin vorig jaar publiceerde de Algemene Rekenkamer een kritisch rapport over het cloudgebruik van de Nederlandse overheid.

De uitzending van Nieuwsuur, met Irrgang van de Algemene Rekenkamer vanaf 13.04 minuten aan het woord, ging over digitale soevereiniteit en begon met het praktijkvoorbeeld van Sleeswijk-Holstein. De overheid van die Duitse deelstaat voltooide in oktober vorig jaar de overstap van Microsoft-producten en -diensten naar opensourcealternatieven. Deze migratie gebeurde niet zonder haperingen.

Persbericht van de Algemene Rekenkamer, gemaakt met Microsoft Word voor Microsoft 365 (beeld: Nieuwsuur)

Reacties (69)

[kikibu]

Oprechte vraag: Zou de Nederlandse overheid zelf een 'NL cloud' kunnen runnen? Ik neem aan dat niemand z'n eigen mailservers weer wil gaan draaien.

[yobikap]

Dit moet mogelijk zijn. Ze hebben de kennis in huis of tenminste gehad.

Alleen mogen ze van mij dit absoluut niet uitbesteden, anders gaan er weer miljoenen euro's door de gootsteen.

[kikibu]

Interessant. Met de hoeveelheid gevoelige gegevens dat het zou opslaan, zou dit in principe gewoon door defensie moeten worden beveiligd en door top-security personeel worden beheerd. Niet heel goedkoop, maar tenminste beter dan wat we nu hebben. Ze zouden het ook aan Nederlandse bedrijven kunnen aanbieden voor een hoge prijs, maar met dezelfde security, om deels de kosten er van te kunnen betalen.

[JonKoops]

Waarom? Dat staat nu allemaal in de Microsoft Cloud, en die hebben ook niet het Nederlandse leger ernaast staan.

[kikibu]

Ja, en dat zou misschien wel moeten zeg ik, want we zijn nu al bang dat de amerikanen eventueel ons afsluiten of onze data stelen. Daarnaast is het natuurlijk een belangrijk militair doelwit bij een conflict. Ook sabotage kan een grote rol gaan spelen. Bij Microsoft cloud zit onze data (als het goed is) wel over heel Europa verspreid opgeslagen, dat is iets veiliger dan alleen op een paar locaties in Nederland want je hebt backups op veel plekken tegelijk.

[Reactie gewijzigd door kikibu op 5 februari 2026 18:05]

[xFeverr]

Er zijn ook een hoop informatiewebsites en campagnewebsites vanuit de overheid. Die hebben echt geen top level security nodig. Dat moet per casus worden bekeken

[dmantione]

Nee, maar dan kunnen ze ook op een simpele Apache-server gehost worden. 100.000 niet-belangrijke websites bij een vreemde mogendheid hosten zorgt er nog steeds voor dat die vreemde mogendheid enorme schade kan veroorzaken.

[BasHouse]

Ja, goed idee! Kunnen we ook mooi die defensie uitgaven nuttig besteden. Hadden we natuurlijk allang moeten doen, maarja wakker worden van Trump is misschien niet eens zo heel erg geweest achteraf. Dus ik hoop op strategische keuzes. En Nextcloud installeren en beveiligen is echt een eitje. Moet lukken!

[737freak]

Lidl Cloud heeft potentie om een Europese AWS te worden, inclusief spin-off vanuit retail.
Een Duitse cloud zou prima moeten volstaan voor de Nederlandse overheid.

nieuws: Moederbedrijf Lidl start met aanbieden clouddiensten aan bedrijven en overheden

[Bedge85]

Ja, ik ben ook wel benieuwd hoe het inmiddels met Lidl cloud is. Na dat artikel dat je aanhaalt op Tweakers nooit meer wat over gehoord.

[Henk1827]

Scaleway https://www.scaleway.com/ biedt alles wat wij nodig hebben.

[Houtenklaas]

Wat je absoluut niet moet willen is dat iedere afdeling zijn eigen mailserver gaat runnen, dat is vragen om ellende. Maar op BV Nederland niveau is dat prima haalbaar, de schaalgrootte is er. Tegenwoordig is er wat meer beschikbaar met Gui's, dus commandline die-hard-nerds zijn in die zin ook minder nodig. Ik zeg: Ga ervoor!

[Snow_King]

Het meeste echte beheer op Windows gaat ook veelal via PowerShell en niet via UI's.

Je hebt die "die hard nerds" ook gewoon nodig, want de meeste systemen werken gewoon via een CLI, ook mailservers.

Servers beheer je via een CLI, zeker in grotere omgevingen, niet via een UI :-)

[Houtenklaas]

Helemaal eens, en op BV Nederland niveau is er ook genoeg afname om dat professioneel te regelen. Ik bedoelde meer dat iets simpels als een mailserver tegenwoordig genoeg aanbod is wat met een GUI werkt en je niet persé met sendmail aan de gang hoeft. 't Kennisniveau om het te bedienen ligt daarmee wat lager, maar je backend wil je wel fatsoenlijk dichtgetimmerd hebben en goed beheer op plegen en dat zal inderdaad vaker met een CLI werken. Ik weet dat er goed gekeken wordt naar buurlanden en alternatieven, dat juich ik van harte toe.

[maxxie85]

Ik snap echt niet de weerzin die altijd uitgesproken wordt tegen het draaien van eigen mailservers. Het is tenslotte federated by design.
Door dit soort opmerkingen maken we onszelf afhankelijk op dag vlak en beïnvloedbaar door ondoorzichtig beleid tegen andere mailservers dan van de grote cloud providers.

[Bedge85]

Dit heeft met specialisatie en schaal te maken wat enorm voordeel bied.

Het is een behoorlijke verantwoordelijkheid om een clouddienst als mail erbij te doen voor een IT team bij een gemeente. Het is heel goed mogelijk dat een team voldoende kennis heeft om een mailserver te draaien, maar dan nog zit je met zaken als storingdienst, backup en een extra taak binnen een team dat waarschijnlijk zijn handen al vol heeft aan allerlei andere support zaken.

Daarom is een centrale aanpak beter dan iedere gemeente en overheidsorgaan een eigen mailserver of nextcloud instance op te laten zetten.

[Reactie gewijzigd door Bedge85 op 5 februari 2026 17:46]

[dmantione]

De overheid heeft schaalgrootte en goed aangepakt hoeft een mailserver niet veel werk te zijn.

[Bedge85]

Ja, ben ik met je eens. Ik denk dat mijn comment niet duidelijk was. Ik heb hem aangepast.

Op overheidsniveau is dit inderdaad prima te doen, maar het is niet verstandig wanneer bijvoorbeeld elke gemeente zijn eigen server of cloud omgeving gaat opzetten.

[Videopac]

Zijn ze al mee bezig: op de Rijkscloud wordt geëxperimenteerd met Nextcloud: https://nextcloud.rvb.rijkscloud.nl/index.php/login

[Seth_Chaos]

Waarom zou men dat niet willen? En met name waarom zou de overheid dat niet willen? Het verschil tussen "de cloud" en eigen servers is het gegeven dat je alles uit handen geeft. Dat is iets wat je als overheid nu juist niet wilt. Schaalbaarheid en redundantie kun je ook creëren zonder controle uit handen te geven.

[Stijnvi]

Daar zijn ze al mee bezig, onder de noemer MijnBureau: https://minbzk.github.io/mijn-bureau/

Hiervoor wordt onder andere samengewerkt met het Duitse openDesk (https://www.opendesk.eu/en) en het Franse LaSuite (https://lasuite.numerique.gouv.fr/).

De Duitse omgeving is voor zover ik weet het meest vergevorderd, en zal ook door het International Strafhof gebruikt gaan worden: https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/international-criminal-court-invests-open-infrastructure

[asing]

Cloud is gewoon iemand anders computer. Of eigenlijk een datacenter vol servers. Daar neem je een dienst af en dat noemen we een cloud dienst. Wat Office365 en Google Docs zo interessant maakt is "economy of scale". Door heel veel afnemers te hebben zakt de prijs per afnemer en zo kan het heel goedkoop. Dit in tegenstelling tot een bedrijf wat zelf servers moet kopen en onderhouden, licenties moet hebben en een paar beheerders om te zorgen dat het niet omvalt. Dat maakt het per neus heel duur.

Dus wat we nodig hebben is een Europese aanbieder van dat soort diensten waar de instanties heen kunnen migreren. NextCloud is zo'n dienst.

[s3.]

Dat is niet het enige “wat het interessant” maakt (tov andere systemen, niet de on-prem variant):

- integraties (policies, dashboards, DLP, etc.)

- ecosysteem (backup software, migratie software, kant-en-klare externe connectoren etc.)

- client software en added value (copilot die bijv. vanuit de gehele landschap resultaten ophaalt)

[Reactie gewijzigd door s3. op 5 februari 2026 18:56]

[Commendatore]

Waarom zou dat niet kunnen? Of je een regering met de VVD erin zover krijgt is een tweede.

[wiseger]

Want toen we een regering zonder de VVD hadden, was het beleid anders?

Sowieso is er voor beleid een meerderheid van de tweede kamer nodig. En de VVD heeft nog nooit de absolute meerderheid gehad, we kennen altijd coalities in Nederland.

[mopringles]

Toen we een regering zonder VVD hadden, bestond er nog geen internet.

[wiseger]

Hadden we in de periode 2007-2010 echt geen Internet in Nederland?

[GameNympho]

Bestond en regeerde de VVD niet voor 2007?

Wiegel al in de jaren `80, Nijpels, Bolkenstein erna.

[wiseger]

Zeker, en sinds Lubbers is de VVD ook heel vaak regeringspartij geweest. Maar dus zeker niet altijd.

En in de periode voor Bolkenstein was de VVD ook de derde partij van Nederland. Het CDA en de PVDA waren vroeger echt veel groter. Met zijn tweeën hadden ze vaak al een meerderheid van de tweede kamer.

[wiseger]

Sinds 1972 zat de VVD zat niet in den Uyl I, niet in van Agt I, niet in van Agt II, niet in Lubbers III en niet in Balkende IV.

[duderuud]

Veel mensen denken volgens mij dat het bij de "Microsoft Cloud" alleen maar gaat over de opslag van bestanden. Dat kan ook zeker maar je kan nog veel en veel meer in die cloud.
Denk aan Teams, Defender for Endpoint, Intune, Virtual Desktops, Enterprise Apps, Firewalls, Cost Management, Sharepoint en nog veel en veel meer.

En al die extra functionaliteiten zie ik niet zo snel in open source alternatieven helaas...

Daarnaast, de "Microsoft Cloud" is èèn van de Amerikaanse diensten maar wat denk je van de meeste software? Veel bedrijfskritische software wordt óf gemaakt in de VS óf gehost op Amerikaanse servers.

Het is een mooi streven maar voorlopig niet realistisch.

[Reactie gewijzigd door duderuud op 5 februari 2026 17:31]

[wiseger]

Open source is helemaal geen vereiste. Het enige wat je wil is dat je soeverein draait, dat een andere partij nimmer bij de gegevens kan en ook nimmer op een knop kan drukken om de boel op afstand uit te zetten.

Dus is er niks mis mee om Office licenties te kopen, niks mis mee om een goede firewall aan te schaffen en zo kan ik gewoon wel even doorgaan. Veel zaken kan je oplossen met open source en voor wat je niet kan oplossen met open source, kan je gewoon software licenties aanschaffen. Zolang de software maar niet ergens buiten de EU in de Cloud draait en zolang de leverancier er maar niet bij kan.

Het is gewoon realistisch mits de overheid bereid is geld uit te geven. Want laten we wel zijn, de hele Cloud migratie begon als kosten overweging, het kon goedkoper dan het zelf doen.

[dmantione]

Open-source is in beginsel geen vereiste, maar in praktijk komt soevereiniteit wel op open-source neer, want het gaat je niet lukken om in alle benodigde software te voorzien zonder zwaar in te zetten op open-source.

Software-licenties aanschaffen helpt een hoop, maar is niet voldoende: Ook off-line versies van software zijn tegenwoordig sterk afhankelijk van hun moederschip, al is het maar voor softwareupdates of ondersteuning, maar vaak om meer. Als je besluit gesloten software te blijven gebruiken, dan zul je moeten onderzoeken of die software lange tijd zonder communicatie met de buitenwereld kan werken, of dat je rechtsmacht hebt over de leverancier.

[wiseger]

Het ligt eraan maar aan wat voor licentie je afsluit met de software leverancier. Bij cruciale applicaties is het in de financiële wereld heel normaal om een Escrow contract af te sluiten. Daarbij worden de sources gedumpt bij de Escrow beheerder en krijg je als afnemer de sources indien de leverancier om wat voor reden dan ook niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen.

Maar je hebt gelijk dat als je een cruciale afhankelijkheid accepteert, je inderdaad afhankelijk blijft. Als je doel onafhankelijkheid is, dan moet je dat laten meewegen in je keuzes.

[TheVivaldi]

Bovendien heeft open source continuïteit als voordeel. Als een gesloten product dreigt te verdwijnen, is het maar de vraag of er een overname volgt. Bij open source is de kans wat groter dat er een fork komn en in het ergste geval kan Nederland (al dan niet in samenwerking met andere landen) zélf voor forken kiezen.

[oNNoZeLe]

ik volg je helemaal.. wel spannend om te volgen!

2 jaar geleden al iets van een draadje voor gemaakt maar dat werd door de mods naar het linux hoekje gezet.. https://x.com/DesireeGey40557/status/1953055581972906304

[Bedge85]

Klopt, maar zoals in het nieuwsuur item ook wordt aangegeven, dit doe je stapje voor stapje, niet in één grote overstap. Dat is niet te overzien.

Je begint bij zaken die relatief eenvoudig en generiek zijn, zoals mail of tekstverwerking, naar zaken die ingewikkelder zijn. Ik denk ook niet dat de illusie moet zijn dat we (op korte) termijn Office 365 in functionaliteit 1-op-1 kunnen nabouwen.

[dmantione]

Wat niet goed uit de reportage van Nieuwsuur naar voren komt, is dat Sleeswijk Holstein wel degelijk met een stap-voor-stap overstap bezig is. Sleeswijk Holstein gebruikt al Firefox, Thunderbird en LibreOffice, maar nog geen Linux, dat komt pas in een latere fase. Deze drie zijn de makkelijke applicatiies, de moeilijkheid zit in de overige software die allemaal gebruikt wordt. Het idee is de propriëtaire applicaties de komende jaren één voor één uit te faseren, zodat als de overstap naar Linux komt, gebruikers alle software hebben waar ze reeds mee werken.

[demianmonteverd]

Wat is er niet realistisch aan? In China heeft huawei meen ik zelfs een compleet mobile OS geschreven in een extreem kort tijdsbestek.

[m_snel]

Het bestaat al sinds 2012 , geen idee of dat snel is gegaan.

[Stijnvi]

MijnBureau, openDesk, en LaSuite bieden hier al een best goed alternatief voor. Nog niet voor alles van Microsoft, maar zeker voor een heel groot deel.

[Pinkys Brain]

Zoals ik vaker zeg, ik hoop dat de regering inspringt op Azure Local Offline en 365 Local.

Helemaal van Microsoft af gaat meestal fout, en klassieke Windows/Office is afgaande zaak. Maar de Nederlandse regering is groot genoeg om een eigen Azure cloud op te zetten met geen enkele online verbinding naar Microsoft. Dan heb je nog steeds DaaS en de belangrijkste Microsoft applicaties en services in hun meest moderne vorm, in volledig eigen beheer.

Microsoft wil duidelijk absoluut niet dat dit een standaard word voor Europese overheden, maar daar hoeven ze zich niks van aan te trekken. Laat Microsoft stikken in hun sovereign cloud en koop gewoon software in om te draaien in eigen beheer, net als vroeger. Dan is het geen groot probleem dat het van Microsoft komt.

[Videopac]

Waarom zou helemaal van Microsoft afgaan fout gaan? Het Oostenrijkse ministerie van Economische Zaken en de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein laten zien dat het prima kan.

[Craelis]

Er zijn eerder zulke experimenten geweest, ook in Duitsland, die toch misliepen. Denk vandaar.

[dmantione]

Wat liep er mis?

[Papa van Veerle]

Wat ik ervan heb begrepen was het vooral een kwestie van mensen die er niet aan wilen/kunnen wennen, want geen Microsoft dus eng

[dmantione]

Ik neem even een artikel van Der Spiegel over enkele belangrijke gebruikers. Daar wordt bericht over Sleeswijk-Holstein, Schabisch Hall en de Oostenrijkse Bundesheer.

https://www.spiegel.de/ne...09-48a7-91df-52997d27d569

De teneur: Het gaat prima zonder Microsoft en men spaart veel geld uit.

"Ja maar München dan?" hoor ik mensen zeggen. Welnu, ook in München is niet zoveel mis gegaan. München gebruikt weliswaar geen Linux meer, maar zit nog steeds op LibreOffice en veel andere open-source project. De it@M, de automatiseringsdienst, heeft een enorm actieve Github dus is open-source nu mislukt in München? Ik denk juist helemaal niet.

[TheVivaldi]

Maar ook heel veel die goed zijn gegaan, zowel in als buiten Europa.

[ShadLink]

Alles kan. Maar of het uiteindelijk een verbetering is en ze niet 2 jaar later met hangende voetjes terug naar Microsoft gaan.. nou ja dat zie je regelmatig. Serieuze alternatieven voor de Microsoft / AWS / Google cloud ZIJN er simpelweg niet. Voor een hobbyist misschien, voor een klein bedrijf misschien ook, maar voor een overheid over miljoenen mensen? Nope.

[demianmonteverd]

Juist een grote organisatie kan makkelijk kennis inkopen. Opleiden, werven en inhuren, ze kunnen het, op schaal...

[TheVivaldi]

Plus als ze open source afnemen, kunnen ze ook nog bijdragen aan verbetering van de producten.

[FreezeXJ]

Het kan ook zeker, maar vereist dan een heleboel commitment van management (die niet goed te commanderen zijn) en werkvolk, die vooral willen dat het 'werkt'. Daarnaast moet je een IT-organisatie hebben die dat kan en wil supporten, want het kost in opstart-fase veel meer tijd om opnieuw overal het wiel uit te moeten vinden.

Dat level van commitment ben ik bij overheden nog niet tegengekomen, zeker niet op organisatie-niveau.

[bilgy_no1]

Alsof ieder MS project vlekkeloos verloopt...

Gewoon doorduwen nu: alle EU overheden over op Linux OS, Libre Office en andere open source applicaties, met lokale cloud. Dan is er opeens een enorme markt voor bedrijven die zulke omgevingen aanbieden. Dan komen er resources en kunnen die producten ook sneller innoveren.

Dan kan vervolgens ook de private sector overstappen.

Alleen wel zorgen dat al die tenders het onnodig en overmatig verzamelen van data verbieden.

[Annihilism]

Met zon instelling komen we nooit van onze afhankelijkheid van de VS af.

Maar heel eerlijk... Als ze in de midterms natgaan en trump er uit zetten zegt mijn onderbuik dat we bij de eerste de beste democraat die president wordt gelijk weer compleet op alles USA gaan. Ik hoop natuurlijk dat ik fout zit.

[Stijnvi]

Ik heb liever dat ze gewoon volledig op open source overgaan, met wellicht wat proprietary in-house of EU-based applicaties. MijnBureau, openDesk, en LaSuite hebben erg veel potentie.

[klakkie.57th]

Dat iedereen dan maar snel stopt met het gebruiken en “ontwikkelen” van powerapps want daarmee hang je,je helemaal vast aan het Microsoft-treintje en kun je geen kant meer op

[crhooijer]

Dit is niet waar. Power Apps kun je verbinden met allerhande data sources. Dus ook niet MS datasources/databases.

[johnnijm]

Als je dan eindelijk vertrekt, vertrek dan met je hele Tweede Kamer asjeblieft ook uit de Amazoncloud, waar nu alle debatten worden opgeslagen. Zie https://debatdirect.tweedekamer.nl .

Een aardig voorbeeld van wat er binnen en buiten de Europese zone staat (en dan hebben we het nog niet eens over Microsoft) is het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat:

https://basisbeveiliging....ations/NL/government/2532

En zorg als overheid voor standaardisatie. Forum Standaardisatie alléén is onvoldoende. Laat al die gemeentelijke websites maar lekker saai en uniform zijn, in plaats van dat ze er allemaal anders uitzien. Nu vindt elke club het wiel opnieuw uit, met alle extra kosten van dien.

[Reactie gewijzigd door johnnijm op 5 februari 2026 17:57]

[Pasteis]

De intenties beginnen te komen. Dat is mooi. Nu de plannen, visies en het inzichtelijk maken van hoe we het gaan organiseren.


En kijken of je de krachten van Europese IT bedrijven kan bundelen door betere samenwerking en onderlinge interoperabiliteit. Dus niet m & a, maar elkaar versterken met als doel onze IT, Data en kennis in eigen landsgrenzen te houden

[Mr. Freeze]

Hotel California.

[Johnkict]

You can check out any time you like, but you can never leave

[ChillerBG]

Kansloos. Er zullen minstens 1,250 handtekening gezet moeten worden voor elke, hoe kleine dan ook beslissing. Tegen de tijd dat ze eruit zijn, zal email niet meer eens bestaan.

[TrafalgarLaw]

Er zijn veel slechte dingen op de wereld waar we beter vanaf kunnen zijn, zoals oorlog, honger, natuurrampen en Microsoft.

[Hoi1966]

Goede zaak, zou mooi zijn als ze een eigen cloud zouden oprichten in Nederland en ook iets voor de burgers. Geen buitenlandse datacenters meer in ieder geval en beginnen met Nederlandse datacenters.