NS stapt voor niet-kritieke ict over van KPN naar Amerikaans bedrijf - update

De NS gaat een deel van de ict uitbesteden aan een Amerikaanse partij. Het gaat om niet-kritieke hosting, technisch applicatiebeheer en ketenmonitoring. Experts zeggen tegen NRC dat zij het besluit onverstandig vinden vanwege de afhankelijkheid van de VS.

DXC Technology gaat de hosting, het technische applicatiebeheer en de continue realtimebewaking van computersystemen overnemen van NS, schrijft NRC. Het gaat onder meer over de ict-systemen voor financiële planning en treinonderhoud. De NS benadrukt dat het om 'niet missiekritische' systemen gaat die geen personeels- of reizigersgegevens verwerken. Die belangrijke systemen zijn nog wel bij een Nederlandse partij ondergebracht.

Tot voor kort werden de ict-systemen die DXC gaat beheren, door KPN uitgevoerd. De nieuwe overeenkomst gaat minimaal zes jaar duren 'en mogelijk twaalf jaar', en heeft een waarde van maximaal 400 miljoen euro. NRC schrijft op basis van vertrouwelijke aanbestedingsinformatie dat DXC Technology de goedkoopste offerte deed, maar op het gebied van kwaliteit niet het hoogst scoorde. DXC Technology is onder meer door HP opgericht en DXC-dochterbedrijf Enterprise Services Nederland gaat de aanbesteding uitvoeren.

'Zo bouwen we nooit eigen digitale infrastructuur'

Experts hekelen tegenover NRC de keuze voor een Amerikaanse partij. Lokke Moerel, hoogleraar global ict-recht aan de Universiteit Tilburg, zegt dat de NS 'miskent' dat de hostingdiensten voor Nederland 'zelf kritische infrastructuur vormen'. Ze merkt op dat de NS een grote inkoopkracht heeft en daardoor juist Nederlandse en Europese aanbieders moet stimuleren. "Als iedereen zo handelt als de NS, bouwen we nooit een eigen digitale infrastructuur."

De NS zegt tegen NRC dat er geen nationale richtlijnen zijn om Amerikaanse partijen te weren. Elisabetta Manunza, hoogleraar Europees en internationaal aanbestedingsrecht aan de Universiteit Utrecht, vraagt zich af of de NS zich niet had kunnen beroepen op Europese wetgeving als de Cloud Sovereignty Framework.

NS worstelt

Ze merkt ook op dat vanaf 1 juni 2026 de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten gaan gelden voor private staatsdeelnemingen zoals de NS. Onder die ABRO is de rijksoverheid verplicht om strenge eisen te stellen op het vlak van digitale autonomie voor aanbestedingen met risico's voor de nationale veiligheid. Manunza denkt dat de NS zich op die ABRO had kunnen beroepen en vraagt zich af of de NS niet een paar maanden had kunnen wachten met het IT-contract.

De NS heeft hier voor zover bekend niet op gereageerd. Het spoorbedrijf zegt wel zich ervan bewust te zijn dat de aanbesteding is gegund aan een dochterbedrijf van een Amerikaans bedrijf. "Dit is een vraagstuk waar NS, net als zoveel andere (semi-)overheidsorganisaties en -diensten, mee worstelt."

Update, 10.07 uur – NS-IT-directeur Hessel Dikkers zegt dat als de systemen die DXC gaat beheren uitvallen, 'treinen niet direct tot stilstand komen'. Dikkers zegt verder dat de NS gebonden is aan aanbestedingsrecht en niet de mogelijkheid heeft om Amerikaanse partijen 'vanwege het feit dat ze Amerikaans zijn te weigeren of te benadelen'.

Voor vitale infrastructuur is hiervoor geen uitzondering mogelijk, zegt Dikkers, ook niet onder de ABRO. "NS valt niet onder deze wet. Of dat in de toekomst verandert, weten wij niet. Overigens biedt de ABRO geen directe grond om een Amerikaanse partij uit te sluiten." Dikkers zegt verder dat richtlijnen vanuit de Nederlandse overheid 'ontbreken om Nederlandse bedrijven te helpen met de strategische autonomie van IT'.

"Het zou helpen als die richtlijnen er komen. Maar er is meer nodig: het huidige aanbod zorgt voor grote afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven. Het is daarom onrealistisch om te verwachten dat die afhankelijkheid op korte termijn wordt opgelost en die transitie zal voor grote organisaties als NS complex en kostbaar zijn." Het contract met DXC loopt voor zes jaar en kan daarna met zes jaar worden verlengd.

Reacties (230)

[Sissors]

Experts

hoogleraar global ict-recht

hoogleraar Europees en internationaal aanbestedingsrecht

Oké, maar die zijn experts in hun eigen veld, maar dit zijn puur juridische experts zo te lezen (los ervan dat "Global ict-recht" nou echt een lekkere naam is, ga of voor Nederland, of voor engels zou ik zeggen). Wat vinden de experts ervan die de kosten / baten trade off voor een instantie als de NS moeten maken ervan? Want gaan deze juridische experts de extra kosten betalen van een alternatieve aanbieder? Gaan die uitleggen dat de ticketprijzen omhoog moeten?

En begrijp me niet verkeerd, er is natuurlijk een heel goed argument te maken dat dit door een Europese partij gedaan zou moeten worden. Maar tegelijk is het vanuit oogpunt van de NS ook heel goed te begrijpen dat het erg lastig te verkopen is aan reizigers om de ticket prijzen te verhogen terwijl er een alternatief was waarbij dat niet hoefde. En of juridisch hoogleraren dan de beste zijn om hier commentaar op te leveren betwijfel ik.

[azortje]

Oké, maar die zijn experts in hun eigen veld, maar dit zijn puur juridische experts zo te lezen (los ervan dat "Global ict-recht" nou echt een lekkere naam is, ga of voor Nederland, of voor engels zou ik zeggen). Wat vinden de experts ervan die de kosten / baten trade off voor een instantie als de NS moeten maken ervan? Want gaan deze juridische experts de extra kosten betalen van een alternatieve aanbieder? Gaan die uitleggen dat de ticketprijzen omhoog moeten?

Wat een gemakzuchtig stuk van de NRC. Beroep je op een paar experts en je kunt alles wel "cachet" geven.

Elisabetta Manunza, hoogleraar Europees en internationaal aanbestedingsrecht .... vraagt zich af of de NS zich niet had kunnen beroepen op Europese wetgeving als de Cloud Sovereignty Framework.

Dus ze is hoogleraar internationaal aanbestedingsrecht, "vraagt zich af" of de NS zich had kunnen beroepen, maar heeft zelf eigenlijk ook geen idee? Ondertussen is NS wel afgeschilderd als nalatig/gemakzuchtig.

Had NS niet een paar maanden kunnen wachten met het afsluiten van het IT-contract?”, vraagt Manunza.

Weer een "vraag" die iets suggereert maar de context volledig achterwege laat. Deze aanbesteding loopt al vanaf 2024. De suggestie dat men nu even snel heeft besloten een contract aan een partij te moeten geven is belachelijk. Bij de start van het traject was de ABRO bij mijn weten nog niets eens een ding/gegeven. NRC laat ook de context achterwegen dat er een lange periode is waarin organisaties de ABRO gaan toepassen. Bijvoorbeeld dat het ministerie van economische zaken de ABRO bijvoorbeeld pas in Q2 2027 op haar inkoopopdrachten toepast.

„Ook de duur van het contract verbaast mij.” Twaalf jaar vindt ze erg lang in tijden van geopolitieke onzekerheden.

Ook hier weer: het contract is voor 6 jaar. Het kan verlengd worden tot max 12 jaar, dat is echt heel wat anders.

Dan laat ik de opmerkingen van de andere " experts" nog buiten beschouwing.

Overall worden er door NRC/ de experts heel veel verdenkingen geplaatst en makkelijke takes gegeven, maar is er nul diepgravend onderzoek of context wat de impact van die gemakkelijke takes zou zijn.

Edit: Typos

[Reactie gewijzigd door azortje op 10 februari 2026 10:49]

[Keypunchie]

Ik vind deze reactie (en die van @Sissors) raar.

Het zijn experts of het gebied van contractrecht. Daar gaat dit toch ook over? Niet over de keuze windows of linux, maar hoe ze het contract sourcen, voor welke lengte, wat de mogelijkheden zijn om partijen te kiezen en de timing ervan.

6+6 vindt de expert lang. Met het beetje dat ik ken, vind ik dat ook erg lang! (Zo'n verlenging is niet puur optioneel, er zijn wat ontbindende voorwaarden, maar in principe, bij "geen bijzonderheden" wordt er verlengd).

[Sissors]

Volgens mij niet. Het gaat over wie de IT voor een gedeelte van de NS zijn systemen moeten doen. Degene van contract recht verwacht ik om hun input te geven over de vraag of de uptime garanties goed erin staan. Of bij problemen er adequaten vereiste zijn hoe ze moeten worden opgelost. Niet of een Europese of een Amerikaanse partij het moet gaan doen, en of de extra kosten van een Europese partij te verantwoorden zijn. Dat heeft weinig met contractrecht te maken.

Wat betreft de lengte, mij lijkt het persoonlijk, zonder enig verstand van zulk soort zaken te hebben, weinig bijzonder de lengte. Een kort contract gaat voor beide partijen duurder en onzekerder zijn lijkt mij. En 6 jaar lijkt me weinig bijzonder. Ga je een 3 jarig contract doen, dan zal die partij dezelfde opstartkosten in de helft van de tijd terug willen zien. En andersom als de IT aanbieder er genoeg van heeft en ermee stopt, waardoor de NS een andere partij moet zoeken die ineens een stuk duurder blijkt, dan kunnen we de experts er weer bijhalen die gaan vertellen dat ze uiteraard ook voor een veel langere termijn het contract hadden moeten opstellen.

[azortje]

Ik zie hierbij echter 2 problemen:

1. De kwaliteit van reacties van de experts.
Van een expert op het gebied van contracten verwacht ik geen reactie als 'de duur van het contract verbaast mij. 12 jaar is lang' ten eerste is dit simpelweg niet waar, het is een contract voor 6 jaar. Ten tweede verwacht ik eerder iets in lijn met jouw reactie, dus iets als:
"6+6 vind ik lang, in mijn ervaring duren contracten normaal korter, bijvoorbeeld x jaar. Een verlenging is ook niet puur optioneel, er zijn ontbindende voorwaarden, maar in principe, bij "geen bijzonderheden" wordt er verlengd."

Overigens kan ik mij niet vinden in jouw stelling. Het gemiddelde wat ik voorbij zie komen over de afgelopen 2 jaar in mijn branche (SaaS oplossing) is 8 jaar. En dit is bij een service waarbij je relatief lage switching kost hebt. Ingeval van de hosting van een groot gedeelte van je bedrijfssoftware, zijn switching kost in termen van zowel euro's als impact op (de roadmap van) de teams welke verantwoordelijk zijn voor de applicaties is gigantisch en kan jaren duren. Dat is niet iets wat je om de 6 jaar -verplicht- opnieuw wilt doen.

Daarnaast is mijn ervaring dat een contract per definitie afloopt na de initiele contractduur, daar is die immers voor bedoeld. In de basis loopt deze af, tenzij deze door opdrachtgever verlengd wordt.

2. Er zijn maar eenzijdig experts aan het woord, welke bijna activistisch klinken
Men stelt bijvoorbeeld: "NS miskent dat voor Nederland deze hostingdiensten zelf kritische infrastructuur vormen." Dit is m.i. een stropopredenering. NS heeft hier helemaal geen uitspraken over gedaan. Het onderwerpt van discussie was daarnaast helemaal niet of Nederland hostingdiensten kritisch zijn. NS heeft zich alleen uitgelaten over de classificering van de diensten die zij zelf uitbesteed.

Of het volgende voorbeeld: Deskundigen hekelen dit besluit en noemen NS naïef. In tijden van geopolitieke spanningen wil je geen Amerikaanse handen aan het Nederlandse spoor, vinden zij.
Deze geopolitieke spanningen waar zij op doelen is pas zeer recent een hot item geworden. Deze aanbesteding is gestart in 2024, nog voor dat Trump uberhaupt de verkiezingen won. Daarnaast zit NS in een enorm complex speelveld van aanbestedingsrecht, politiek, en reizigers. Dat er geen experts aan het woord komen die iets van balans of context in het stuk aanbrengen is m.i. een probleem. De gemiddelde lezer is zich namelijk totaal niet bewust van dit complexe speelveld en de aanbestedingswetgeving waar NS zich gewoon aan te houden heeft.

[Reactie gewijzigd door azortje op 10 februari 2026 14:35]

[Brotuck]

Een langere duur van een contract is heel normaal voor dit soort trajecten. De andere grote klant die op hetzelfde KPN platform zat die is " toevallig" ook naar DXC gegaan.

Een migratie traject kost echt heel veel budget en is ook over meerdere jaren verdeeld. Dus voordat men kan zeggen dat ze omgezet zijn ben je zo 2 tot 3 jaar verder, dan is een contract van 5 of 6 jaar veel tekort.

[curkey]

Dit fenomeen is niet beperkt tot de NRC helaas. Ik zie dit soort suggestieve "journalistiek" in steeds meer media. Zogenaamde experts komen aan het woord, doen oncontroleerbare uitspraken en/of "stellen vragen".

Precies inderdaad wat de anderen al aangeven: zijn deze experts wel relevant voor de vragen die gesteld worden, hoe is er hoor-wederhoor toegepast, zijn de uitkomsten geverifieerd met een andere bron, etc. Broddelwerk op zijn best, wat afbreuk doet aan een artikel wat in de basis correct zou kunnen zijn, of had kunnen zijn.

[Kastermaster]

Ik ken de andere zijde van de medaille: je wordt afgerekend op aantal clicks/meetbare lezers. Zeker als je als 'freelancer' werkt, zoals een aanzienlijk deel van de journalisten inmiddels werkt. De algehele cultuur is er daarom ook een van enorme 'waan van de dag' gemengd met 'prestatiegericht werken'. Degene met de mooiste quotes, de grootste mond en de meest opzienbarende artikelen krijgt daarom de voorpagina, en de genuanceerde artikelen zijn voor katern 2. Ik overdrijf het bewust een beetje, maar wat ik omschrijf is een reëel probleem en voor mij de reden geweest om zelf uit de journalistiek te stappen. Op de genuanceerde waarheid zit blijkbaar (bijna) niemand te wachten.

[MennoE]

Goede opmerkingen. Toch wel gek dat een kwaliteitskrant als nrc zich bezighoudt met dit soort slappe journalistiek. Is mij ook bij andere artikelen in nrc opgevallen.

[n4m3l355]

Ik vind het dreigen met duurdere ticket prijzen altijd zo makkelijk, iedere keer maar weer, de service gaat omlaag of de kosten gaan omhoog en dan na een half jaartje gaan ze zowieso omhoog want inflatie.

Ik heb geen ervaring in het runnen van het openbaar vervoer, maar voor mijn gevoel gaat het al mis in het beginsel dat de verwachting is dat de NS winst moet draaien. Het is een publieke service waarbij een beetje verlies helemaal niet een smerig woord zou moeten zijn. Verder vraag ik me ook ten zeerste af NS wel effecient werkt, de kosten van treinkaartjes (niet alleen in Nederland) zijn buitensporig duur terwijl de NS minimaal investeerd in meer stations, rails, treinstellen.

Dat vervolgens de NS, deels staat, dit doet is natuurlijk helemaal een flop. Daar kun je wel allerlei specialisten voor op aanspreken maar het is toch eigenlijk raar dat het zover moet komen, dat niemand binnen de NS zich achter de oren krabt of we heden ten dagen dit wel willen.

Dat "financieel en planning" niet kritiek zal dan wel best, maar tegelijkertijd moet je dit wederom niet in de handen van de VS laten vallen. Het is geen geheim dat de VS niet vies is om eigen bedrijven te helpen met aanbestedingen in de EU en dit soort informatie helpt daar zeker mee.

[Sissors]

Dat zijn geen dreigementen maar feiten. Als de kosten van de NS omhoog gaan, moeten dus de inkomsten omhoog ter compensatie. Dus of hogere ticket prijzen, of geld van de belasting naar de NS. Los ervan dat dat laatste niet bepaald populair is in de politiek, betekend het ook gewoon de belastingen omhoog moeten ter compensatie, of dat ergens anders minder aan moet worden besteedt.

En natuurlijk op het totale budget van de overheid is dit een kleine post, het is niet dat je inkomstenbelasting met 5% omhoog moet ter compensatie. Maar het moet wel linksom of rechtsom betaald worden.

Verder vraag ik me ook ten zeerste af NS wel effecient werkt, de kosten van treinkaartjes (niet alleen in Nederland) zijn buitensporig duur terwijl de NS minimaal investeerd in meer stations, rails, treinstellen.

Als we het hebben over iets wat wel heel makkelijk is, dan is het dit wel. Even los ervan dat NS uiteraard niet in rails gaat investeren, dat is het werk van ProRail. Maar als zowel de NS als in buurlanden treinkaartjes buitensporig duur zijn, zijn ze dan buitensporig duur, of onderschat je nu gewoon enorm hoeveel het kost om treinen te laten rijden?

[dmantione]

In ieder geval is 400 miljoen behoorlijk wat geld en we hebben het hier zoals het artikel stelt over een deel van de infrastructuur. Ik vind dat best wel veel geld en 15% meer of minder kan zo in de prijs van treinkaartjes tot uiting komen. KPN is vaak geen goedkope jongen.

Digitale autonomie is superbelangrijk, we doen teveel met Amerika, maar omdat het hier niet om generieke automatisering naar de bekende techreuzen gaat, maar om gespecialiseerde automatisering, vind ik het in dit geval een beetje neigen naar "overal spoken zien": Alles wat Amerikaans is wegdoen is zowel onhaalbaar als onnodig, wat overigens net zo zeer voor Chinese leveranciers geldt.

Ik denk dat de vraag waarom dit bedrag zo hoog is, misschien relevanter is dan dat een Amerikaans bedrijf de aanbesteding heeft gewonnen.

[david-v]

De nieuwe overeenkomst gaat minimaal zes jaar duren 'en mogelijk twaalf jaar', en heeft een waarde van maximaal 400 miljoen euro

Als die 400 miljoen over 6 jaar gaat, dan is dat 66 miljoen per jaar. Over 12 jaar zou dat 33 miljoen zijn per jaar. Het is veel geld, maar relatief gezien is dat niet een te hoog bedrag lijkt mij.

[PolarBear]

maar voor mijn gevoel gaat het al mis in het beginsel dat de verwachting is dat de NS winst moet draaien.

De NS moet helemaal geen winst draaien. Probleem is dat NS alleen maar verlies maakt, en als je de horeca op stations er uit snijdt een hoop verlies maakt.

Verder vraag ik me ook ten zeerste af NS wel effecient werkt, de kosten van treinkaartjes (niet alleen in Nederland) zijn buitensporig duur terwijl de NS minimaal investeerd in meer stations, rails, treinstellen.

2024, op een omzet van 3,7 miljard is er bijna 490 miljoen geïnvesteerd 13% van de omzet. Noem het maar niets.

[-=bas=-]

De NS wordt dan ook bestuurd door een stelletje onkundige klaplopers waar je akelig van wordt.
Zowat elke geflopt kamerlid krijgt een plekje bij de Raad van Bestuur wat al aangeeft dat het helemaal niet draait om het vervoeren van burgers.
De hele structuur met ProRail / NS waarbij elk station een megalomaan bouwproject is, is natuurlijk waarom er geen geld is voor het fatsoenlijk vervoeren van reizigers.
Ik heb medelijden met de mensen die daadwerkelijk afhankelijk zijn van de NS.

[Marzman]

Ik vind de trein ook erg duur voor de belabberde service. Je krijgt vieze oude treinen, kan soms niet zitten, ze staken 3 weken per jaar (woon in Belgie). Wat ik niet begrijp is dat op en neer met de trein me 27 euro kost en dat dezelfde rit met de bus voor 5 euro kan. Het zijn allebei overheidsbedrijven, een trein is groter en duurder, maar daar kan ook meer in.

[RRRobert]

(...) voor mijn gevoel gaat het al mis in het beginsel dat de verwachting is dat de NS winst moet draaien. Het is een publieke service waarbij een beetje verlies helemaal niet een smerig woord zou moeten zijn

Dit is nou precies waar het mis is gegaan. Datzelfde geldt voor heel veel andere publieke diensten, voorzieningen en zelfs grondbeginselen van de welvaartsstaat; met de invoering van de aanbestedingsverplichting heeft men vele overheidstaken overgeheveld naar publiek-private partijen, die daar een verdienmodel aan hebben gehangen. en onder de streep betekent dit: er móet gewoon geld worden verdiend. En de enige partij waar dat geld vandaan kan komen, is dus de cliënt, oftewel de burger.

[peize9]

Op de lange termijn zal het vast niet goedkoper zijn. Amerikaanse bedrijven staan er om bekend om bedrijven en instanties goedkoop binnen te lokken en daarna afhankelijk te maken zodat ze bij een verlenging veel meer moeten betalen.


Daarnaast vraag ik me echt af of Hetzner, StackIT(Lidl) of OVH niet goedkoper zijn.

[RatedR]

"Belgs"?

[cyclone]

Ben ik dan de enige die denkt "Goh de tijden van lekker zelf je Infra hosten in je eigen serverruimtes was zo gek nog niet"

Leuk hoor al die Cloud / hosting oplossingen en goede voornemens het binnen de EU te houden maar zonder juiste wet en regelgeving gaat dat niet meer gebeuren. Ja dan kiest de NS voor de goedkoopste want anders valt half Nederland weer over ze heen dat de trein zo duur is.

Echter zou het leven zoveel simpel zijn als we gewoon duidelijke overheids eisen / wetten zouden hebben dat je als NL dienstverlener van kritieke infrastructuur gewoon je digitale spullenboel in huis host (aka on premises) of in een Nederlands / Eu located data center.

Zo moeilijk is het niet lijkt me.

[Klauwhamer]

Het ís ook niet moeilijk. KPN verzorgde een jaar of vijf geleden precies de diensten die de NS nu naar Amerikanen overhevelt. Nou valt er op KPN en overheidscontracten genoeg af te dingen maar het punt is: we kúnnen het prima zelf doen. Alleen gaan gesjeesde consultants dan bonussen mislopen en zij zijn degene die de penvoerders weten te versieren.

[PWS-Megane]

En KPN besteedt alles uit aan een Indiase firma die vanuit India het core netwerk beheerd. Alsof dat zo veilig is..

[Klauwhamer]

Dat is niet de ervaring die ik heb met KPN en de overheidsaanbestedingen die ik daar gehost heb zien worden.

[PWS-Megane]

Zeker wel. Sinds begin vorig jaar, 'partner' Tech Mahindra'. Root toegang tot alle nodes van het edin ( waar alle VPN's en internet over gaan) netwerk en de fulfilment software.

[Klauwhamer]

Aha, dat wist ik niet, en inderdaad: 'mijn' ervaring met KPN is iets ouder dan dat (maar zeker niet veel). Maar het doet er niet zo gek veel toe: voor KPN kan je ook andere Nederlandse aanbieders vinden die goedkoper zijn dan KPN en alle benodigde certificaten en rapportages hebben om te voldoen aan de BIO en additionele eisen en wensen vanuit de aanbestedingen.

[PWS-Megane]

tja, maar als die als wholesale klant gebruik maken van KPN fiber, is het vanuit India met 1 druk op de knop volledig lam te leggen

[Caelorum]

AFAIK is het een samenwerking waarin in blended teams wordt gewerkt om de operations tak te verbeteren. Dat ze daar af en toe inderdaad verregaande rechten voor nodig hebben klopt, maar het is niet zo dat ze het netwerk in hun eentje beheren of dat er niet goede monitoring en auditing op zit.
De samenwerking met dat bedrijf loopt overigens alweer 14 jaar ofzo.

[PWS-Megane]

Dit gaat over wat anders. De software en fixes voor de fulfilment keten. Je kan bv met orders vpn's manipuleren , aanpassen of verwijderen. Ook moet soms op de node zelf met cli fixes worden uitgevoerd, vandaar de root access. Ja, er is audit, maar dat is achteraf.. Dader kan dan al lang gevlogen zijn...
Dit is sinds ruim 2 jaar, daarvoor was het intern.

[Black Phoenix]

Er was een tijd dat zowel NS als KPN (toen nog PTT) overheidsdiensten waren. Stel je voor dat dat nog steeds zo zou zijn geweest. Dan was er geen sprake van consultants, bonussen en overhevelen naar Amerikaanse bedrijven om een paar rotcenten. Dan hadden 'we' alles nog in eigen beheer gehad en was de trein misschien nog wel een betaalbaar alternatief voor de auto geweest.

[Luctia]

Volgens mij neemt de overheid ook genoeg consultants in de arm, hoor. En een bedrijf wil winst maximaliseren, zeker, maar bij de overheid wordt er soms zomaar bezuinigd op een bepaalde tak en dan is het soms ook het kleinere kwaad kiezen.

[DD-IRM]

Helaas.... als de Belastingdienst al overgaat naar MS365 is dat ook geen garantie meer...

Link (wel als nu.nl gebruiker inloggen...)
(edit: link toegevoegd)

[Reactie gewijzigd door DD-IRM op 10 februari 2026 10:37]

[metalmania_666]

Nee, de belastingdienst en andere overheidsdiensten hebben niks in de USA lopen?

Denk aan Microsoft, AWS om maar een paar voorbeelden te noemen ?

[Mooraalkikker]

Waarom EU located data centers wel toestaan? Je kritische infrastructuur moet gewoon in Nederland zitten.

Uiteindelijk is de EU ook maar een clubje landen bij elkaar die op dit moment nog bevriend met elkaar zijn, maar wie zegt dat deze club dat in de nabije toekomst nog is?


We moeten ons niet blindstaren op het idee dat de EU nooit kapot kan en alles veilig is binnen de EU. Ik vind dat zelf nogal een naïeve gedachtegang van hetzelde niveau dat Amerika onze bondgenoot zou blijven tot einde der tijden.

[84hannes]

Uiteindelijk is de EU ook maar een clubje landen bij elkaar die op dit moment nog bevriend met elkaar zijn, maar wie zegt dat deze club dat in de nabije toekomst nog is?


We moeten ons niet blindstaren op het idee dat de EU nooit kapot kan en alles veilig is binnen de EU

Het Koninkrijk der Nederlanden is ook maar een zootje gewesten en overzeese gebieden bij elkaar, die door omstandigheden nu al bijzonder lang stabiel zijn, maar historisch gezien wel eens van samenstelling veranderde. Wie kan zich niet herinneren hoe Limburg er rond 1840 opeens (?) (weer) bij ging horen?

Ik overdrijf natuurlijk, maar je moet ergens een grens trekken. Ook na de Brexit kun je met het VK nog zaken doen, maar het is iets lastiger geworden. Ik denk dat het vooral belangrijk is dat je migreren makkelijk maakt.

[Keypunchie]

Het gaat niet om "waar de datacenters staan", het gaat om digitale autonomie.

Het probeem is dat de VS in woord (Groenland) en daad (tarieven) bewezen hebben dat ze bereid zijn om Europa pijn te doen om ons te dwingen tegen ons eigen nationale belang te laten handelen, puur en alleen voor (vermeend) Amerikaans belang.

Dat is ouderwetse machtsgeo-politiek. Wat dan onverstandig is, is om je tegenstander (want zo positioneert dat land zich) vervolgens *meer* drukmiddelen te geven om je een kant op te dwingen.

Dingen die drukmiddel zijn, moet je in eigen beheer houden, dit om het scenario "Leuke spoorwegen, vervelend als er iets mee zou gebeuren" te voorkomen.

Hoe meer je naar eigen controle kunt schuiven, hoe minder het ook nodig zal zijn om zaken als de "handelsbazooka" te gaan dreigen. Dat is escalatie. Zelf je eigen beheer en fundamentele tech op orde hebben, is de-escalatie.

[Caelestis]

Het probeem is dat de VS in woord (Groenland) en daad (tarieven) bewezen hebben dat ze bereid zijn om Europa pijn te doen om ons te dwingen tegen ons eigen nationale belang te laten handelen, puur en alleen voor (vermeend) Amerikaans belang.

Daar zou ik wel in meegaan ware het niet dat bijna elke NATO land troepen naar Groenland aan het verplaatsen is.

Het interne Groenland "conflict" is puur voor Putin zodat hij denkt dat we geen gecoördineerde front vormen. Ondertussen hebben we het noordelijke halfrond gedekt. Verder is het zuidelijke halfrond inclusief de Panama kanaal gedekt en zit het Azië vloot rond het midden oosten te dobberen.

Alle schaak stukken zijn in positie maar we gaan ons druk maken om wat Trump geblaat...
Elke keer dat we niks horen is wanneer er actie is en elke keer dat iets een media hype wordt gebeurt er niks.

[Keypunchie]

Het interne Groenland "conflict" is puur voor Putin zodat hij denkt dat we geen gecoördineerde front vormen.

Dit is echt wishful thinking (even afgezien van het feit dat alle andere spanningen wel duidelijk maken dat VS en Europa wel geen gecoordineerd front vormen).

Groenland is gewoon wat het is: Trump wil het, en zal het bij een teken van zwakte pakken ook.

@Caelestis Er zijn welgeteld twee NL militairen die kant op gegaan. Ik wens ze veel succes met het vangen van olietankers. Die missie was domweg om een signaal af te geven (dat is iets anders dan een drukmiddel inzetten).

Bij verdere escalatie is het ook handig om de prijs die Amerika bereid moet zijn om neer te leggen voor militaire akties op te voeren (vgl. 'trip force' in de Balten, voor Rusland).

Het daadwerkelijke drukmiddel was de handelsbazooka.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 10 februari 2026 15:27]

[Caelestis]

Waarom sturen we dan militaire eenheden naar Groenland? Dat is wat er ontbreekt in je logica.

Militaire eenheden zijn geen socialmedia druk middel. Daarvoor kunnen net zo hard tarifs terug gooien en ook elke keer als de deadline nadert wordt de stekker eruit getrokken van beide kanten. Daarvoor heb je geen militaire macht nodig in Groenland.

Waar we ze wel voor kunnen gebruiken is om de noordelijke vaarroutes helemaal plat te leggen en olietankers jatten.

[Llopigat]

Cloud is ook zoveel duurder en omslachtiger als het gewoon gaat om een box die 24/7 moet draaien.

Kijk, als je een startup bent met een appje waarvan je wil dat het vandaag tot morgen 10.000x kan scalen als het viraal gaat, ja dan zit je met cloud geweldig. Je kosten zijn puur op basis van gebruik en schalen mee met je klantenbestand (meer gebruikers, meer inkomsten, meer cloudbronnen)

Heb je een hele traditionele omgeving waarbij elke server maanden van tevoren gepland wordt, dan betaal je bij cloudboeren gewoon veel meer dan als je het zelf doet. Zelfs als je alle kosten van beheer en datacenterinrichting meerekent.

[WhiteHatter]

In die omslachtige cloud heb ik in 5 minuten een DL380 waardige virtual met alles erop en eraan draaien voor 0.07 cent per uur. Als ik dat on prem moet doen heb ik naast het feit dat ik 3 maanden levertijd heb, 5000 euro initiële investering ook nog inbouwen (rackspace, ruimte), aansluiten, netwerk infra, stroom, ups, redundancy etc etc. Dus nee on prem is leuk als je geen haast hebt, geen uptime of performance garantie moet afgeven, niet schaalbaar wil zijn en een hele berg ruimte met genoeg stroom en andere infra al hebt staan, anders is de cloud altijd makkelijker, goedkoper en sneller en efficiënter.

[YGDRASSIL]

Hoe kom je erbij dat het niet in een NL of EU datacenter gehost gaat worden? Dat doen die amerikanen vaak wel (is ook goedkoper dan in een US datacenter overigens). Het gaat erom dat het uitvoerende bedrijf amerikaans is en dus dat dan Trump wettelijk (in hun ogen) bij die data kan en dat kan misbruiken. De NS dekt zich al in door te zeggen dat het om 'niet kritieke processen/data' gaat. Totdat die wegvallen, kijken hoe lang ze dan doordraaien.

[Knallmeister]

De NS dekt zich al in door te zeggen dat het om 'niet kritieke processen/data' gaat.

En dat moeten we dan maar geloven omdat een woordvoerder van de NS dat zegt?

Een woordvoerder van NS vertelde ook dat de lagere prijs niet doorslaggevend is geweest.

Hoewel DXC zoals gezegd op prijs maar niet op kwaliteit het hoogst scoorde in de aanbesteding, ontkent de NS-woordvoerder dat kosten doorslaggevend waren. „NS stelt hoge eisen aan de kwaliteit die moet worden geleverd. Alleen partijen die daaraan voldoen, komen überhaupt in aanmerking voor de gunning.” Hij benadrukt dat ‘kwaliteit’ 60 procent meewoog in de gunning en ‘prijs’ 40 procent. DXC bood zo’n lage prijs dat het bedrijf de aanbesteding won.

Fraai staaltje redeneren ....

[david-v]

Echter zou het leven zoveel simpel zijn als we gewoon duidelijke overheids eisen / wetten zouden hebben dat je als NL dienstverlener van kritieke infrastructuur gewoon je digitale spullenboel in huis host (aka on premises) of in een Nederlands / Eu located data center.

En dus terug naar hoe het vroeger was. Het is zeker een optie, de vraag is of je daarmee het probleem wel gaat oplossen. We zijn hoe dan ook afhankelijk van elkaar na de globalisatie van de afgelopen 100 jaar, zowel in diensten, producten als grondstoffen.

Zo moeilijk is het niet lijkt me.

Als wij volledig van Amerikaanse diensten af moeten dan zijn we denk ik 2 jaar verder. Voor kleine partijen (MKB?) is dat misschien nog wel op korte termijn te doen, maar voor grotere bedrijven die soms ook internationaal opereren? dan is 2 jaar nog snel als je het mij vraagt.

[Handjes]

Ook al staat het niet letterlijk in de ABRO dat Amerikaanse leveranciers uitgesloten moeten worden, er staat wel dat je moet voldoen aan strenge eisen op het vlak van digitale autonomie voor aanbestedingen met risico's voor de nationale veiligheid. Dat lijkt me een afdoende argument om niet te kiezen voor non-EU leveranciers.

Ik vind de reactie van NS-IT-directeur Hessel Dikkers zéér naïef. En met een opmerking als "het huidige aanbod zorgt voor grote afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven. Het is daarom onrealistisch om te verwachten dat die afhankelijkheid op korte termijn wordt opgelost..." blijf je voor eeuwig afhankelijk van non-EU big tech.

[Djerro123]

Het treurige is dat ze de huidige dienstverlening ook gewoon met Nederlandse partijen doen, het is dus compleet realistisch om de Amerikaanse afhankelijkheid nìet te vergroten zoals ze nu doen.

[Handjes]

Exact. Plus: investeer in Europese systemen, trek samen op met andere vervoersbedrijven in andere landen, lobby bij de EU voor subsidie, etc.. Zorg dat onze eigen silicon valley versterkt wordt in plaats van alles af te nemen in andere continenten.

[ShadowBumble]

Ook al staat het niet letterlijk in de ABRO dat Amerikaanse leveranciers uitgesloten moeten worden, er staat wel dat je moet voldoen aan strenge eisen op het vlak van digitale autonomie voor aanbestedingen met risico's voor de nationale veiligheid. Dat lijkt me een afdoende argument om niet te kiezen voor non-EU leveranciers.

Dat staat er niet, er staat in dat het overwogen moet worden maar niet dat het een doorslag gevende factor kan zijn. M.a.w. je zult het in overweging moeten nemen en gepaste maatregelen hierop toepassen. In dit geval dus dat de missie kritieke systemen niet daar ondergebracht worden.

We hebben dit zelf veroorzaakt met de wet en regelgeving want iedereen moet een gelijke kans hebben en de goedkoopste die aan de voorwaarden voldoet dient te winnen ongeacht wie dat is, er zijn een aantal scenario's mogelijk. Of we passen de aanbestedingswet aan, of we schrijven aanvullende regels die het huidige landschap meeneemt kwa spanningen.

Wat we in ieder geval niet kunnen doen is eerst bedrijven verplichten A te doen en dan gaan klagen dat ze voor A gaan, overigens toen je experts jaren geleden vroeg "maar wat nu als de cloud instort/falliet gaat" werd je compleet weg gelachen met "Dan heeft de hele wereld een probleem".

[Reactie gewijzigd door ShadowBumble op 10 februari 2026 12:38]

[Handjes]

Hm, ik citeer uit het bericht waar staat dat het verplicht is... Ik geloof je graag echter.

[Barsonax]

Tja geld lijkt toch nog zwaarder te tellen.

[FreezeXJ]

Dat moet het ook, en dat is precies het probleem, de NS is verplicht om dit soort grote uitgaven aan te besteden, en daarbij netjes voor de laagste prijs te gaan die aan alle voorwaarden voldoet.
Vandaar dat zij (en anderen) rekenen op wetgeving, zodat ze gewoon keihard 'nee' mogen zeggen. Nu kunnen ze hooguit hun eisen wat masseren om bepaalde partijen uit te sluiten, maar da's ook stout.
Zo lang onze politiek vooral veel praat, en weinig zinnige regelgeving neerlegt, gebeurt er helemaal niks. Eigen initiatief wordt er door de bestaande regels hard uitgeslagen, en officieel is Trump (en de hele USA) nog steeds ons vriendje.

[1nsane]

Dat ligt genuanceerder. Ik heb ervaring met het draaien van aanbestedingen in de (semi)publieke sector.
Ja, de kosten zijn een behoorlijk component van alle scoringscriteria die de uiteindelijke gunning bepalen. Het is echter ook maar net welke percentages je aan welke componenten toekent voor de scoring, daar zou de NS, zeker voor Europese aanbestedingen, best beleid voor kunnen hebben maar dat weet ik niet.

In een PvE voor de uitvraag, heb je doorgaans een waslijst aan functionele, architectuur, security en dienstverleningseisen. Die kunnen vervolgens ook weer per component zwaarder of minder zwaar wegen. Bepaalde zaken, kunnen daarin weer een harde eis zijn.

In aanbestedingenland, is het ook niet geheel ongebruikelijk dat, op basis van vooraf gestelde harde eisen, deze alsnog heroverwogen worden i.v.m. risico op een "no-bid".

In dit geval is de moedermaatschappij uit de VS, maar die zullen een lokale entiteit hebben die aan zaken voldoen zoals de archiefwet en ISO 27001, anders is dit sowieso een probleem, dat er dan een Amerikaanse moedermaatschappij achter zit, als publieke instanties dat écht niet willen, zal je in de aanbesteding een harde eis op moeten nemen dat de leverancier en haar subsidiairies géén locaties in de VS mogen hebben ofwel dat het hoofdkantoor daar niet zetelt maar in hoeverre dát mag vanuit Brussel, weet ik niet.

Overigens zijn dit soort aanbestedingen allemaal te vinden en volgen op Tenderned.

Voor de geïnteresseerden, ik heb hem al even gevonden (Is wél geïmporteerd vanuit Mercell dus ik heb nog geen concrete aanbestedingsdocumenten kunnen vinden die je bij veel andere aanbestedingen wel zo kunt downloaden zoals PvE's, mocht ik die nog vinden, voeg ik dat nog toe), overigens staat de contactpersoon van de NS voor de aanbesteding gewoon in de link van Mercell, die zou gebeld kunnen worden door de redactie. Een WOO verzoek, kan volgens mij bij de NS weer niet.

https://www.tenderned.nl/aankondigingen/overzicht/408819

https://s2c.mercell.com/today/61262?type=description

Dit gezegd hebbende, voor meer bedrijf kritische zut, gebruiken veel publieke dienstverleners ook gewoon made in USA.

[Reactie gewijzigd door 1nsane op 10 februari 2026 09:14]

[Martijn.C.V]

Zal een druppel op een gloeiende plaat zijn, maar ik ga 'Addy' is eens een mailtje sturen. Zal geen drol uitmaken, maar het is het enige dat ik kan verzinnen dat ik kan doen Beter dan helemaal niets doen.

edit:
Vriendelijke mail gestuurd. Heb nul verwachting, maar wie weet?

[Reactie gewijzigd door Martijn.C.V op 10 februari 2026 10:18]

[1nsane]

Mja, ik ben geen fan van direct namen delen maar, uiteindelijk staan die persoonsgegevens wél gewoon online, met een reden. Dus mocht de redactie 'Gerry' willen mailen of bellen, dan kan dat gewoon

[Sleurhutje]

In de aanbesteding hadden ze natuurlijk een aantal eisen kunnen stellen zoals hosting binnen de EU. En de keuze om de aanbesteding als EMVI te doen is een kostenafweging, maar geen verplichting.

[GHorsie]

Wie zegt dat de hosting nu niet binnen de EU plaats vindt? Microsoft doet ook hosting binnen de EU maar is wel een Amerikaans bedrijf.

Als er geen wetgeving is waardoor je bedrijven/landen kunt uitsluiten krijg je altijd problemen. Vaak willen bedrijven helemaal niet aanbesteden maar is dat verplicht waardoor je eigenlijk niet krijgt wat je wilde hebben (en soms is dat ook wel weer goed overigens...)

[TwaalfdeMan]

Een Amerikaans bedrijf dat in de EU data verzamelt van ‘ons’, moet die data aan de Amerikaanse autoriteiten overhandigen als zij daarom vragen. Ook al opereert het bedrijf binnen de EU, het valt nog steeds onder Amerikaanse wet- en regelgeving.

[MSalters]

Klopt, maar de Nederlandse dochter valt dan weer onder Nederlands recht. We weten nog niet hoe dat in de praktijk gaat uitpakken, voor zover we weten is dat nog niet gebeurd.

(Onder FISA mogen Amerikanen zelfs niet delen dat ze een verzoek hebben gekregen, maar alweer: Nederlanders vallen daar niet onder)

[ronaldvr]

Sinds Schrems I & II weet je dat je daar niet op kan en mag vertrouwen

https://jolt.law.harvard.edu/digest/schrems-saga-weighing-collective-security-against-individual-privacy

https://www.nldigital.nl/nieuws/de-schrems-ii-zaak-wat-is-er-gebeurd/

(En Schrems III zit nog in de pijplijn)

Nog afgezien van

Since the Snowden disclosures we know that the US engages in mass surveillance of EU users by scooping up personal data from US Big Tech. The "Privacy and Civil Liberties Oversight Board" (PCLOB) is the key US oversight authority for these laws. US media now reports, that Democratic members of the PCLOB got removed and their email accounts shut down. This brings the number of appointed Members below the threshold to have the PCLOB operate. The fact that the US President simply removed people from an (allegedly) independent authority, question the independence of all other executive redress bodies in the US.

https://noyb.eu/en/us-cloud-soon-illegal-trump-punches-first-hole-eu-us-data-deal

[MSalters]

Niet relevant. Schrems zaken gaan allemaal over consumenten contracten. NS deed een aanbesteding. Het essentiële verschil is dat de NS daarbij eisen kan stellen, waar een consument dat niet kan. Die krijgen een "graag of niet" aanbod.

[ronaldvr]

Oh? Schrems procedeerde over *Facebook* en hoe die met de data omgaat. Dus het is hoe een consument een slachtoffer is van wat een *bedrijf* doet. En dat is dus precies waar dit ook over zou kunnen gaan, namelijk dat de NS illegaal bezig is omdat mijn data zomaar door de overheid van de VS gevorderd kan worden *zonder enige vorm van proces*

[tweazer]

Klopt, maar de Nederlandse dochter valt dan weer onder Nederlands recht. We weten nog niet hoe dat in de praktijk gaat uitpakken, voor zover we weten is dat nog niet gebeurd.

Dat is ook maar de vraag, fiscaal en voor de dienstverlening ja, maar voor de techniek kunnen de handelingen en de diensten echt buiten de nederlandse wet vallen. Sterker nog ik vermoed dat het handjeswerk als de wiedeweerga aan India uitbesteden. Daar wordt veel samengewerkt met het oostblok ...

Ik noem het uitverkoop en uitholling van bv nederland en de nederlandse maatschappij. En dat door een bedrijf dat 100% in staatseigendom is en dus van jou en mij ....

[J_van_Ekris]

Wie zegt dat de hosting nu niet binnen de EU plaats vindt? Microsoft doet ook hosting binnen de EU maar is wel een Amerikaans bedrijf.

DXC heeft hosting in Europa, althans vier jaar geleden toen ik een aanbesteding runde en CSC net overgenomen was door DXC. Punt is dat bij DXC ook het Landelijk Schakelpunt van het EPD draait/draaide (zie https://www.computable.nl...t-lsp-met-dxc-technology/), dus als we de KA van de NS spannend vinden....

Als er geen wetgeving is waardoor je bedrijven/landen kunt uitsluiten krijg je altijd problemen. Vaak willen bedrijven helemaal niet aanbesteden maar is dat verplicht waardoor je eigenlijk niet krijgt wat je wilde hebben (en soms is dat ook wel weer goed overigens...)

Formeel heeft de VS ook toegang tot de Europes markt, dus je moet ze zelfs mee laten dingen (ik weet alleen niet of de VS ook iets als openbaar aanbesteden kent zoals Europa, wat dit wel een eenzijdig verhaal maakt). Er zijn wel trucs om je af te schermen aanbieders die vallen onder te verstrekkende wetgeving (dus PATRIOT act en vergelijkbaar): https://www.mitopics.nl/2013/03/28/patriottisch-aanbesteden/ maar het blijft spannend of partijen geen bezwaar aantekenen.

Als gedelegeerd opdrachtgever heb ik zelf wel regelmatig dit soort clausules toegepast: Schrems en Schrems II hebben laten zien dat bijna afhankelijk van het jaargetijde je wel of geen hosting bij US-based partijen mag doen. En om dan maar weer contracten open te breken etc. is niet de rust die ik in dit soort uitbestedingen zoek. Dus omwille van het minimaliseren van de overhead van het contractmanagement door gezeik altijd maar gewoon vereist.

[Reactie gewijzigd door J_van_Ekris op 10 februari 2026 14:29]

[The Zep Man]

In de aanbesteding hadden ze natuurlijk een aantal eisen kunnen stellen zoals hosting binnen de EU.

Hosting binnen de EU is niet de enige eis die nodig is. Het bedrijf moet ook niet in handen zijn van een Amerikaans (moeder)bedrijf en niet in handen komen van zo'n bedrijf zolang een dienst wordt aangeboden.

[Skit3000]

Gelukkig zijn de twee grootste besturingssystemen voor servers (Windows en Linux) niet allebei ondergebracht in Amerikaanse bedrijven/foundations. Oh, toch wel.

Uiteindelijk maakt het dus niet uit wie of wat je servers host; als de VS wilt hebben ze alle middelen om toegang te krijgen.

[demianmonteverd]

Je bedoeld de linux foundation? Of dat dhr. Thorvalds in de VS woont?

V.w.b. besturingssystemen, android, osx en ios kun je qua bereik mss nog noemen (ook allen VS).

[Wouterie]

Sinds meneer Linus een flink aantal Russische maintainers verwijderd heeft puur omdat ze Russisch zijn, ben ik er niet meer van overtuigd dat Linux niet onderhevig is aan politieke invloeden. Het is gewoon een Amerikaans feestje.

[demianmonteverd]

Linus komt uit Finland, ze zijn daar niet zo gerust op de 'buren' i.v.m. wat die aan het doen zijn bij hun andere buren natuurlijk.

Of bedoel je dat de GPL politiek een statement is, daar kan ik zeker in mee. Zelfs de beslissingen zijn publiek. Regelmatig zijn er discussies te lezen, onlangs nog een over Rust interfaces in de kernel.

[Wouterie]

Linus woont al een tijdje in de VS, heeft het staatsburgerschap en mag zelfs stemmen. Hoe dan ook ben ik van mening dat je niet je positie in een open community (zoals GPL inderdaad) mag misbruiken om de geopolitiek op individueel niveau toe te passen in de keuze van mensen die je al dan niet toelaat.


Hij verschuilt zich nu achter een sanctielijst die is afgevaardigd door de VS (en Europa), maar what's next? Gaat Linus het ICC ook bannen omdat Trump er ruzie mee heeft of past dat dan wel weer in zijn straatje? Ik vind het zeer bedenkelijk wanneer er niet meer gekeken wordt naar de mens maar naar het regiem waar die mens al dan niet toevallig onder valt. Ik ken zat Russen die fel tegen het regiem zijn en de oorlog in Oekraïne, net als dat er meer dan genoeg Amerikanen zijn die fel tegen het beleid van regering Trump zijn. Moeten we echt iedere nationaliteit afrekenen op de daden, keuzes en houding van het regiem? Dan blijven er bar weinig over kan ik je vertellen.

[demianmonteverd]

Die sanctielijst is wel een ding inderdaad, dat is wel een behoorlijk goed argument, want als men daarmee gaat wapperen dan valt bijna heel de (betaalde) community van de wagen en daar komen nu tegenwoordig nu eenmaal de meeste bijdragen vandaan. De ontwikkeling zal dan bijna helemaal stil komen te liggen!

En, ja, mss is er inderdaad niet met de sanctielijst gedreigd en is het een excuus, dan is hij niet helemaal eerlijk over de motivatie geweest en zal angst voor wat Moskou zijn geboorteland kan aandoen wel meespelen. Maar dat is toch wel te begrijpen, het is immers ook een mens en zoals je al aangeeft, zelfs veel mensen die zelf zijn geboren in de Russische Federatie begrijpen dat wat er gebeurd niet kan.

[Wouterie]

Natuurlijk is het te begrijpen, maar dat maakt het niet goed. Er zijn zoveel conflicten nu en in het verleden die iets doen met de persoonlijke keuzes en motieven van mensen, dat ik het doodeng vind wanneer dat doorslag gaat geven bij mensen op zo'n positie. De Elon's van onze maatschappij, maar ook de mensen als Linus. Je zult dan blijven houden dat er ongelijkheid ontstaat. De Amerikanen (en hun Westerse onderdanen) zitten op die hoogste posities. Je zult niet snel een Rus of Palestijn of Congolees zien aan de top van de besluitvorming.

Het is natuurlijk wel van belang dat een regiem niet de community kan misbruiken om de doelen te bewerkstelligen. Moet je willen dat er agenten, militairen of politici vanuit hun functie en landsbelangen meebouwen aan het product? En kan die scheiding nog gemaakt worden? Als ik een IT-er bij Defensie zou zijn, zou ik dan als burger nog zuiver kunnen meebouwen aan een Linux kernel? Of moet mijn bijdrage dan extra goed gecontroleerd worden. Dat vind ik wel een lastige.

Hoe dan ook ben ik helemaal klaar met figuren als Linus en Greg.

[demianmonteverd]

Linus is een Fin (die ook nog eens een minderheid vertegenwoordigd in dat land, want zijn achtergrond is Zweeds sprekende Fin) en in deze had ie denk ik op basis van wat jij aangaf, die sanctielijst gewoon geen keus sowieso.
Overigens, de zgn. rijkste man op aarde is geboren op het Afrikaanse continent. De echte rijkste en machtigste man op aarde (in elk geval voor 2022) is zeer waarschijnlijk Putin (een Rus notabene uit je lijstje) en inmiddels Xi. En als je beetje verder kijkt, heb je royalty uit het M.O. (MBS, etc.). En al die partijen zetten druk op de EU (ook als het onzinnig en belachelijk is, zoals met NXP), het liefst splitsen ze de EU op en gaan ze ons stuk voor stuk 'aflopen'.

Daarom is het ook belangrijk om bijv. de NS hier niet in mee te laten gaan en gewoon dit echt volledig binnen de EU te houden. Anders word je in het moderne 'veld' een speelbal voor de rest.

[Wouterie]

Linus is al jarenlang een Amerikaan. In 2004 is hij daar gaan wonen en sinds 2010 is hij een Amerikaans staatsburger. Als GPL onderhevig is aan Amerikaanse sanctielijsten... waar zijn we dan aanbeland?


Waar ik op doel is dat binnen de scope van dit verhaal een niet Amerikaan nooit de besluitvorming kan sturen zoals de Amerikanen nu kunnen. Linus kan eigenhandig Russen eruit schoppen, geen Poetin of Xi die daar iets aan kan doen. Het is een Amerikaan die bepaalt wie er mag werken aan de kernel. Anders dan dat is het niet. Wat als de VS echt ruzie krijgt met de EU? Gaat Linus dan weer een opschoonactie uitvoeren?

Linus heeft er een politiek verhaal van gemaakt, dus mag de politiek nu ook onbedekt invloed uitoefenen. Als je niet langer neutraal bent, dan werk je voor een kant. Wie zegt dat de NSA (etc) nu geen toegang krijgen als ze dat nodig achten? Het is wat extreem, maar wel de realiteit bij multinationals zoals Microsoft en Google.

[demianmonteverd]

Over de uitkomst zijn we het dan denk ik eens. De EU moet er voor gaan zorgen dat voor publiek en semi-publiek we de zaakjes volledig binnen de EU regelen.

Misschien zijn we het nog oneens welk OS we dan moeten draaien, maar wat mij betreft is dat gewoon Linux. FreeBSD en OpenBSD, alle OS'en uit China, etc., zijn immers als we jouw argumenten volgen ook niet bruikbaar.

[Wouterie]

Tja... het zou mooi zijn als er een politiek onafhankelijk OS zou bestaan. Zo niet dan moet je of iets kiezen wat je helemaal zelf in beheer en ontwikkeling hebt, of accepteren dat in meer of mindere mate de politieke wind daar invloed op heeft. Of zie je dat anders?

[demianmonteverd]

Ik zou gewoon Linux gaan gebruiken. De code en opzet is prima, het is min of meer hardware agnostisch zelfs, draait op bijna alles. Desnoods gooi je er elk jaar een blik security research tegen stuk. Er zijn goede partijen hiervoor in de EU te vinden zelfs. Wellicht moet je ook nog de compilers en libc's mee gaan nemen, maar begin maar met de kernel.

De rest ondersteund echt veel minder hardware. En het is al lastig genoeg want je moet ook de firmware aan gaan pakken (WIFI, BT stacks, etc..). Genoeg te doen.

[TheVivaldi]

Ja, we weten allemaal hoe Amerikaansgezind Linus is. Vandaar ook dat hij nooit stevig uithaalt naar Amerikaanse bedrijven als nVidia… o, wacht.

[Wouterie]

Hoe zie jij dat verhaal met die Russen dan? Natuurlijk haalt hij uit naar bedrijven... Dat is zijn ding.

[Pjotr Pinda]

Wat betreft Linux, heeft SUSE nu flink wind in de rug.
Red Hat klanten stappen over of overwegen het.

[xxs]

Gewaagde stap, SUSE werkt configuratie technisch toch wel anders dan RH. Al je RH gecertificeerd personeel zal een SUSE certificering moeten krijgen.


Het is allemaal wel te doen maar het kost wel geld.

Maar wat is je bron hiervoor?

[TheVivaldi]

Linux ondergebracht in een foundation? Welke dan? Als je bedoelt de Linux Foundation: die heeft een heel ander doel. De kernel zelf is bij mijn weten niet ondergebracht in een foundation en kan op elk gewenst moment worden geforkt.

Edit: oké, de kernel wordt technisch gezien ondersteunend door de Linux Foundation gehost, maar niet alleen in de VS, want ze hebben ook een server in Canada: https://www.kernel.org/nonprofit.html Neemt niet weg dat het je gewoon vrij staat om de kernel te forken en in Europa onder te brengen.

[Reactie gewijzigd door TheVivaldi op 10 februari 2026 11:35]

[wiseger]

En van waaruit fork je de kernel dan? Vanuit Github dat eigendom is van Microsoft?

[TheVivaldi]

De kernel wordt gehost op https://git.kernel.org/, niet op GitHub? Je fork hosten kan bij een dienstverlener naar keuze, dus ook een Europese.

[wiseger]

Ja hosten kan je overal maar eerst moet je forken. En dan moet je langs een Amerikaans bedrijf want als ik git.kernel.org trace, dan kom ik uit bij netarch.akamai.com

[TheVivaldi]

git.kernel.org wordt in zowel de VS als Canada gehost: https://www.kernel.org/nonprofit.html Maar het maakt verder toch niet uit waar het nú gehost wordt? Het gaat erom dat je het kunt forken en hier kunt hosten. Dat was mijn punt. Bij Windows wordt dat lastiger, want dat is niet open source, dus ben je afhankelijk van de grillen van Microsoft en de Amerikaanse politiek.

[Reactie gewijzigd door TheVivaldi op 10 februari 2026 11:41]

[david-v]

Gelukkig zijn de twee grootste besturingssystemen voor servers

Als het daarbij bleef....wat te denken van netwerk componenten, opslag, firewalls en ga zo maar door. Denken dat het mijden van Amerikaanse diensten het probleem oplost van een paar losgeslagen wereldleiders is redelijk naïef. We zijn hoe dan ook allemaal van elkaar afhankelijk, of het nou grondstoffen zijn (china) apparatuur en diensten (VS) of machines (ASML), we kunnen niet zonder elkaar.

[Skit3000]

We kunnen wel zonder, maar dan moeten we dingen opgeven. Dat is opzich nu niet erg, want we zouden voor alle bestaande diensten en producten een surrogaat kunnen maken dat aan alle huidige eisen voldoet. Je kunt alleen daarna niet meer zonder meer meeliften op innovaties uit andere landen.

Even een historisch voorbeeld; in het oude fort in Hellevoetsluis ligt een droogdok uit de tijd van Napoleon. De enige manier om deze leeg te pompen, was met een stoommachine (de tweede ooit in Nederland). Maar ja, die werden in Engeland gemaakt en zij wilden die natuurlijk niet zomaar leveren aan de vijand, zeker niet als het gebruikt zou worden in een fort. Ik kan zo snel even geen bronnen vinden, maar uiteindelijk hebben ze met een truc toch voor elkaar gekregen deze stoommachine naar Nederland te krijgen.

[swhnld]

Dat ze bij een Nederlandse dochter van een Amerikaanse onderneming het contract sluiten zegt al iets.

Probleem is ook dat de Kamer eisen stelt aan de prijs van de treinkaartjes. Wat ze ook kiezen moet wel betaald worden.

[TheVivaldi]

Daarentegen is de overheid nu wel aan het experimenteren met die Franse software ter vervanging van Amerikaanse van Microsoft. Dat betekent dat er toch ergens een bepaalde afkeer van Amerika zit, en gezien de overheid aandelen heeft in NS, kan dit zomaar nog een staartje krijgen.

[swhnld]

Zeker, en ik zou het niet verkeerd vinden als dat staartje er komt, en dan ook van toepassing op de gehele supply chain van de NS. Dus niet dat het bij de NS goed geregeld is straks, maar fout zit bij ProRail of andere vitale toeleverancier (wie doet bijvoorbeeld de datacom van spoor, trainen, seinen, etc. en hoe is daar de boel geregeld).

[graey]

Ze kunnen die eisen natuurlijk niet zomaar stellen in de aanbesteding; die eisen moeten wel ergens op gebaseerd zijn. Op dit moment is een eis als deze 'ongezonde bedrijfsvoering', omdat het hogere kosten oplevert en er geen duidelijke commerciële redenen voor zijn. Dan is de weg naar voren volgens mij wat ze nu doen: dit plannen, al dan niet onofficieel signaleren dat ze iets anders willen, hopen dat het genoeg escaleert om kamervragen te veroorzaken, en hopen op een goede grond om bij te kunnen sturen.

[i-chat]

de NS verplicht om een publieke aanbesteding te doen ...

• sinds wanneer zijn private bedrijven daartoe verplicht?
• was het hele idee van de privatisering van de NS niet juist om hier geen 'last meer van te hebben'

zou de NS idd een publieke organisatie zijn dan hadden we hier nog iets tegen kunnen doend.

[Reactie gewijzigd door i-chat op 10 februari 2026 08:38]

[1nsane]

De NS is als (sem)-publieke instelling gewoon aanbestedingsplichtig.

[TheekAzzaBreek]

was het hele idee van de privatisering van de NS niet juist om hier geen 'last meer van te hebben'

Nope.
De verzelfstandiging van de NS (eigenlijk: afbouw van subsidies) begon na 1993. Aanbestedingsregels werden in 2013 van kracht.

[Wouterie]

Welkom in Nederland waar privatisering op z'n best halfslachtig wordt uitgevoerd waardoor het voor alle betrokkenen beroerd uitpakt.

[J_van_Ekris]

Als je grotendeels door de overheid gefinancierd wordt val je ook onder de aanbestedingswet. De activiteiten van de NS richten zich op behoeften van het algemeen belang (je weet wel, dat openbaar transport), en het bestuur is voornamelijk een benoeming vanuit de rijksoverheid. Zie https://www.pianoo.nl/nl/...eiden/aanbestedingsplicht

[Han_Solo]

De NS zou zich erop kunnen beroepen op kritieke infrastructuur, of dat een deel van de infra door Defensie gebruikt moet kunnen worden, of kan de kwaliteitseisen belangrijker maken, of de in het artikel genoemde Europese wetgeving als de Cloud Sovereignty Framework. Ik denk alleen dat de aanbesteding dan had geleid tot een duurdere oplossing. Verder weten we niet wat de eisen waren, dus misschien is het een Nederlands "consortium", waarbij alle data in de EU staat, waarbij HP het zo heeft ingericht dat het onder EU wetgeving valt. Idem voor Digi-ID, waarbij het alleen om een potentieel Amerikaans stukje middleware gaat.
Zonder de inhoud te kennen is het moeilijk oordelen, maar de krantenkoppen zijn makkelijk.

[MSalters]

Defensie gebruikt de infrastructuur van ProRail. Niet van de NS.

[SPee]

1. Kritieke infrastructuur: Artikel wel goed gelezen? Dat is een ander stukje netwerk en zit al bij een Nederlandse partij. Voor dit deel kunnen ze zicht daar dus niet op beroepen.
2. Infra door Defensie gebruiken: Naast dat de infra door Prorail wordt gedaan, heeft de software die bij deze partij worden gehost daar niets mee te maken.

[foppe-jan]

nee joh wat doe je nou moeilijk, de financiële data zijn niet missiekritiek, is gewoon een leukigheid voor de burger dat ze dat überhaupt bijhouden.

[sOid]

Precies. Dit is helaas hoe aanbestedingen werken. Het is wel mogelijk om in kader van ‘nationale veiligheid’ partijen uit te sluiten, maar dat wordt in NL weinig gedaan. Frankrijk doet dit wel veel.


Het is mij overigens ook nog niet duidelijk of organisaties hier zelf voor mogen kiezen om zich hierop te beroepen. Onze (uitvoerende overheid) inkoopafdeling is dit aan het uitzoeken. Mocht iemand hier iets meer over weten, dan hoor ik dat graag.

[MSalters]

Een aanbesteding moet objectief zijn. "Laagste prijs" is dat zeker. "Gecertificeerd personeel" is dat ook. Maar hoe maak je "nationale veiligheid" objectief?

[Wouterie]

Door middel van wetgeving. Een bedrijf moet zich bij een aanbesteding altijd houden aan de wetgeving. Als we nou eens een keer definiëren wat we vinden vallen onder 'nationale veiligheid' of 'vitale infrastructuur' en dat veiligstellen in de wet, dan hebben we niet elke keer dit soort gezeur.


Niets mis (nou ja) met het idee achter Europese aanbestedingen, maar het schiet het doel voorbij. Maar ja, wij in liberaal Nederland vinden dat de markt zichzelf maar moet regelen... Daarom zijn onze prijzen ook relatief laag t.o.v. de rest van Europa Ergens is het misgegaan met die geniale ideeën.

[ComputerGekkie]

“Voldoet aan wet een regelgeving xyz” waarbij de overheid zegt in regelgeving xyz dat dit soort infra op een plek moet staan die zij oké vinden (en door een partij die zij oké vinden) in relatie met onafhankelijkheidsdoelen.

[MSalters]

Je hebt een beetje hetzelfde probleem als @Wouterie . Wetgeving is niet nodig. Als het objectief te maken is, kon NS het gewoon in de aanbesteding zetten. Kan het niet objectief, dan kun je het ook niet in een wet gieten. En ik vermoed dat het inderdaad subjectief is. Zie ook de onderbuik reacties hier.

Kijk, de VS is nog redelijk duidelijk, maar je zult een objectief criterium nodig hebben om iets te zeggen over bedrijven uit Hongarije. Orban is dubieus, maar is dat nog net acceptabel? Hoe maak je dat objectief?

[Wouterie]

Als iets 'Nationale' veiligheid gaat heten, dan kom je niet om wetgeving heen. Een nationaal belang is altijd een hoger belang dan een bedrijfsbelang en dus kun je het niet in de handen van de bedrijven overlaten om daarin al dan niet een goede keuze te maken.


De vraag is natuurlijk of het daadwerkelijk zo zwaar weegt. En of we nu roomser dan de paus moeten zijn omdat we nu ineens het licht hebben gezien. Als de NS dit 4 jaar geleden had gedaan, dan was er niets aan de hand geweest. Dan hadden we hyperfocus op China en Rusland gehad. Wie weet waar we morgen een hekel aan hebben. Hongarije of Oostenrijk zou best kunnen... Heb je net al je vitale infra daar ondergebracht is het weer niet goed.

[TheekAzzaBreek]

Dat moet het ook, en dat is precies het probleem, de NS is verplicht om dit soort grote uitgaven aan te besteden, en daarbij netjes voor de laagste prijs te gaan die aan alle voorwaarden voldoet.

Dat is een wijd verbreid misverstand.

De aanbestedingsregels zeggen dat je vooraf de criteria bekend moet maken waarop je gaat kiezen, maar niet welke criteria dat zijn. Prijs hoeft van die regels niet de doorslaggevende factor te zijn.

Dat de prijs voor de NS wel doorslaggevend is, is overigens best een begrijpelijke keuze. Het is een verlieslatend bedrijf dat steeds bij de overheid moet aankloppen om de eindjes aan elkaar te knopen en daar lang niet altijd krijgt wat het nodig heeft.

[Rhinosaur]

Daarom vind ik het absurd dat er 19 mld naar Defensie gaat.

[Paddy99]

Sorry, hoe heeft dit te maken met de reactie van @FreezeXJ ?

[TheVivaldi]

Is dat wel zo? Je mag toch ook onderhands gunnen en daardoor partijen buitensluiten? Dat is ook waarom de concessiegebieden van Rotterdam en Den Haag niet openbaar zijn aanbesteed, maar onderhands aan de RET en HTM zijn gegund.

[Miki]

Ik ken de specifieke situaties niet van RET en HTM maar in Europa zijn zogenaamde aanbestedingsdrempels afgesproken. Dat zijn waarden waarboven je verplicht bent om Europees aan te besteden. Daarbij geldt ook dat landen die onder het WTO handelsverdrag vallen ook mogen deelnemen aan Europese aanbestedingen.

Info: https://www.pianoo.nl/nl/actueel/nieuws/nieuwe-drempelbedragen-europees-aanbesteden-2026-2027-bekend


Saillant detail is dat er wel eisen zijn te formuleren waar met name Amerikaanse partijen moeite mee hebben. Als het gaat om verwerking van data binnen de Europese unie en de GDPR kunnen deze flinke spelbrekers zijn. Een Amerikaans bedrijf wat gespecialiseerd is in databases beginnend met een O heeft daar geregeld last van en ziet dan vaak af van een inschrijving.

[Reactie gewijzigd door Miki op 10 februari 2026 14:38]

[Ed Vertijsment]

en daarbij netjes voor de laagste prijs te gaan die aan alle voorwaarden voldoet.

Dat hoeft niet per se

[Pret]

De overheid zou bedrijven waarin zij een belang heeft moeten verbieden om dergelijke keuzes te maken. Ten eerste: zorg ervoor dat je eigen mensen aan het werk blijven. Ten tweede: nu de relatie met de Verenigde Staten op een dieptepunt zit, is het van belang dat wij onafhankelijk van de VS kunnen opereren, zelfs wanneer het gaat om zogenoemde “niet‑kritische ICT”.

[Menkoro]

Sterker nog, de NS krijgt 13 miljoen subsidie per jaar. Niet heel veel op een omzet van 3,7 miljard, maar dat mag toch teruggestort worden als ze het liever aan Amerikaanse techbedrijven weggeven.

[XelaRetak]

Ze geven het niet liever weg, ze volgen de wetgeving van aanbesteding. Hier heeft NS eigenlijk maar beperkt macht, als de leverancier aan alle voorwaarden voldoet dan mag uitsluiten niet zomaar zonder passende wetgeving. En dat is nu net het missende deel.

[Tsenre]

Me eens, en daarbij,
Als zelfs DigiD (software) in Amerikaanse handen komt, hoe druk moeten we ons dan maken als dat ook met een deel van software van NS gebeurt.

[Pret]

En daar is ook veel kritiek op, zowel van experts als binnen de regering. Dat dit heeft kunnen gebeuren is gewoon belachelijk.

[RSH]

Waar NS wel “macht” en invloed op heeft, zijn de criteria in de aanbesteding en de zwaarte / factor die aan afzonderlijke criteria wordt gehangen. Als daar bewust mee omgegaan wordt, is die invloed van NS op het resultaat van de aanbesteding juist weer niet zo beperkt.


E: zie in het artikel zelf al de opmerking over score op financieel vs kwaliteit.

[Reactie gewijzigd door RSH op 10 februari 2026 08:40]

[DaRealRenzel]

Zolang de overheid het niet voor mekaar krijgt in eigen tuin te voldoen aan de eigen opgestelde standaardisaties en ' pas toe of leg uit' eisen, heeft een dergelijk verbod dus gewoon nul nut.

[bw_van_manen]

Het aparte is dat bedrijven nu juist verplicht zijn om deze keuze te maken. Ze moeten aanbesteden en moeten kiezen voor de goedkoopste partij die aan de eisen in de aanbesteding voldoet. Daarbij mogen ze nagenoeg geen eisen stellen aan de herkomst van de winnende partij, allemaal om internationale samenwerking te bevorderen en discriminatie tegen te gaan.

Het is maar de vraag in hoeverre je met een nieuw verbod niet een volgend probleem creëert. De bovenstaande regels zijn ook allemaal met de beste bedoelingen ingevoerd...

[Annihilism]

Dit soort nieuwsberichten zeggen mij eigenlijk gewoon dat zodra Trump van het wereldtoneel verdwenen is veel bedrijven en ook overheden massaal naar Amerika teruggaan. 0 ruggengraat tonen en winst boven alles. Dan kan vervolgens als er weer een doorgeslagen republikein aan de macht is iedereen weer "suprised pikachu face" gaan doen als het weer mis gaat.

Gelukkig zijn er ook genoeg positieve berichten te laatste tijd maar dit soort berichten vind ik altijd flink zuur. Lastig om er zonder cynisme naar te kijken.

[Marrtijn]

Dit soort nieuwsberichten zeggen mij eigenlijk gewoon dat zodra Trump van het wereldtoneel verdwenen is veel bedrijven en ook overheden massaal naar Amerika teruggaan.

Heb daar ook nooit een seconde over getwijfeld, niet voor niets zijn we gewoon blijven we Microsoft datacenters optuigen. Dit is nu gewoon even duur deugen voor de buhne omdat Trump impopulair is maar de minuut dat Donald het Witte Huis verlaat gaan we met hangende pootjes terug.

[Djerro123]

Dat is erg naïef. Ik denk dat sinds de kwestie Groenland onze overheden duidelijker scherp hebben dat “hopen dat het voorbij gaat” geen succesvolle strategie is. In 2016-2020 dachten we dat, en nu zitten we ineens in veel grotere troep. In 2028 kan zomaar de zoon van Trump of (nog erger) Vance een gooi doen. Het is nu overduidelijk dat Amerika geen rechtsstaat meer heeft waarop vertrouwd kan worden, ook niet als Donald weg is. Denk je dat de Democraten hierna schoon spel gaan spelen? Nee natuurlijk niet, die zien ook waarmee je weg kan komen.

[iAR]

Ja, dat is zo en zal altijd zo blijven. Ik kan me alle goede voornemens tijdens corona nog wel herinneren. Die zijn er niet meer.

Tegen de tijd dat we hier in Europa wat hebben opgebouwd, gaat iedereen terug naar het goedkope Amerika.

[demianmonteverd]

De cloud is meestal niet zo goedkoop, al ligt het er natuurlijk aan wat je precies doet. Outbound verkeer is meestal schreeuwend duur. Er is zelfs afgesproken dat je gratis je data mag weghalen als je opzegt. Zo'n regel is er niet gekomen omdat het goedkoop is om je data weg te halen.

Ongenuanceerd en onvolledig:
Mensen gaan naar de cloud omdat developers snel zelf iets kunnen opzetten. Het gaat om snelheid. Of dat bij elk bedrijf de belangrijkste factor is is aan het bedrijf zelf, voor scale-ups en startups waarschijnlijk een uitstekende beslissing.

[iew]

Nederland loopt toch al zo lang achter de VS aan, al decennia lang, dit verbaasd mij allang niet meer. Wie daar dan ook aan het roer staat of stond is volgens mij nog nooit een 'dingetje' geweest voor Nederland.

Ik kijk er dan ook niet van op.

[Alekz87]

Ook “niet-kritische” ICT is onderdeel van een groter geheel en kan snel wél kritisch worden.

Digitale autonomie vraagt om investeren in Europese alternatieven, niet om gemak op korte termijn.

De vraag is of kostenbesparing hier niet zwaarder weegt dan strategische weerbaarheid.

[PageFault]

Ik vind zelf technisch applicatiebeheer en ketenmonitoring toch wel onder de noemer "kritisch" vallen. Ik heb werkelijk geen idee wie hier bepaald heeft dat dat niet kritisch zou zijn. Een hele domme stap.

[CH4OS]

Keten monitoring van niet kritische onderdelen, bijvoorbeeld van het private intranet.

[rko4u]

Het is inderdaad de vraag waar de grens kritisch en niet kritisch loopt. Uiteindelijk blijkt het toch altijd kritischer dan ze denken. Maar ja, de directeur krijgt zijn bonus voor deze deal.

[The Zep Man]

Het is inderdaad de vraag waar de grens kritisch en niet kritisch loopt. Uiteindelijk blijkt het toch altijd kritischer dan ze denken.

Een goed voorbeeld: salarisadministratie (uitbetalingen). In veel bedrijven onderdeel van het standaard kantoorgedeelte, en daarmee niet kritisch. Echter, krijg een langdurig probleem met beschikbaarheid vlak voor het kritische moment voor (opdracht tot) uitbetaling en zie de paniek.

[tweazer]

Adressenbestaden en financiele staten zijn best wel 'gevoelig' .... Koppel dat met bankgegevens, digid en voila takeover community ...

[markvankampen]

Hoe weet je dat van die bonus?

[Extraxyz]

Zwakzinnig populistisch gezwets

[rko4u]

het is standaard bij dat soort bedrijven dat er een prestatiebonus gekoppeld is aan dit soort deals.

[EnergieNeutraal]

NS maakt verlies en krijgt onvoldoende geld van de overheid. Dan wordt het noodzakelijk om voor de goedkoopste aanbieder te kiezen.

[t_o_c]

Wat ook godsonmogelijk is met de prijzen die ze vragen voor kaartjes. Waar gaat dat geld heen? De laatste keer dat ik in Nederland was durfden ze bij de Gele Rups 8 euro te vragen voor een kaartje van Leiden naar Schiphol.

[Yzord]

Ik krijg altijd jeuk als ik zoiets lees dat ze verlies maken en dan denk ik, waarmee lijden ze verlies? Tis alleen maar een geel gevaarte welke over twee rails rolt van A naar B. Het is geen wegwerpproduct, er is klandizie genoeg en ik zie ook niet echt een r&d afdeling achter zitten die het product innoveert ofzo. Eigenlijk is het maar een recht toe recht aan product. Sterker nog, de rails waar ze over heen gaan is niet eens van hunzelf. Dus ik vraag mij elke keer af, hoezo hebben ze elk jaar verlies? Waaraan? Nieuwe ‘banden’. nieuwe treinstellen? Ik snap het niet

[Extraxyz]

Los van dat de mensen die voor NS werken, dat niet uit liefdadigheid doen, stuurt Prorail ook jaarlijks een rekening van honderden miljoenen euro om überhaupt op het spoor te mogen rijden. Per as, per kilometer, en dan nog een extra toeslag voor elke stop die gemaakt wordt, ongeacht hoeveel mensen er in de trein zitten.

Overigens worden de financiën van NS gewoon netjes gepresenteerd in het jaarverslag, wat aanzienlijk minder moeite kost om op te zoeken dan zgn. verontwaardigd te lopen doen dat je er niks van begrijpt.

[Reactie gewijzigd door Extraxyz op 10 februari 2026 09:09]

[demianmonteverd]

Financiele resultaten uit het jaarverslag 2024 van de NS

Als er 21000 mensen werken bij de NS, dan is het gemiddelde salaris iets meer dan 80k per jaar. De externe inhuur kost in 2024 487 miljoen, maar we weten niet hoeveel dat er zijn. Dat is goed betaald en heeft wellicht te maken met de CAO voorwaarden voor wat betreft nachtdiensten en dergelijke? Als ik kijk naar wat er bij de CAO lonen staat kom ik een stuk lager uit als ik hun vacatures bewonder.

[Extraxyz]

"Kosten personeel" bevat natuurlijk aanzienlijk meer dan alleen salaris..

[roelst1]

Als er 21000 mensen werken bij de NS, dan is het gemiddelde salaris iets meer dan 80k per jaar.

Ik gok dat je "kosten personeel" door het aantal werknemers hebt gedeeld en daarmee tot 80k/jaar komt? Dat getal omvat niet alleen het salaris, maar álle personeelskosten. Dus ook hun reiskostenvergoeding, zorgbijdrage, laptops, etc. Bij dit soort salarissen kun je als grove schatting prima aannemen dat de personeelskosten ongeveer het dubbele zijn van het gemiddelde bruto salaris. In dit geval komt dat er op neer dat het gemiddelde salaris ongeveer 40k/jaar bruto is. Dat is natuurlijk inclusief een hoop mensen die part-time werken, maar alsnog geen vetpot.

[demianmonteverd]

Ik heb nog nooit ergens gewerkt waar men op het dubbele uitkomt. Dat is wel wat veel bedrijven doen, maar dat is echt te gek voor woorden. Vaak nemen ze dan bijv. de werkplek en licenties mee, terwijl ze dat verderop dan ook weer meenemen bij de andere kosten in de rapportage. De kosten als werkgever zijn meestal zo'n 120%. Maar misschien is de NS heel royaal ergens en komt men op 130%? Dan nog steeds zit je ver van het dubbele.

Laten we het proberen:

Laptop: 3000 euro, delen door vijf dan-> 600 per jaar
zorgbijdrage (deze is behoorlijk): 6.7%
verzekering: 2.7%
pensioen: 15%?
WIA?: 3%

Dan zit je dus op: 15+3+2.7+6.7= 27.4% boven bruto salaris en dan nog de dure laptop maar die komt dus nog niet op een procent en ik neem alles ruim zoals je ziet. Dus 130%, laten we de 82k nemen bij 21k mensen, dan doen we 82/1.3 en dan is het 63k bruto. Bijna 5k per maand (bruto).

[roelst1]

Het gaat natuurlijk veel verder dan alleen de voorbeelden die ik noemde. Ook de leaseauto's, koffie, huur van kantoren etc. kunnen in dit soort berekeningen worden meegerekend. Afhankelijk van wie je het vraag is dat wel/niet eerlijk en dat soort zaken kunnen hard meetellen in het totaal. Als ik snel kijk naar de opsomming van kosten in je link, dan zie ik niet snel waar ze bijvoorbeeld de kantoren onder rekenen als het geen personeelskosten zijn.

[demianmonteverd]

Heb het gevonden:
3. Personnel costs
(in millions of euros) 2024 2023
Salaries 1,207 1,076
Social security contributions 197 164
Contributions to defined contribution plans 155 131
Contributions to defined benefit plans 1 6
Other personnel expenses 87 62
Hiring of external staff 118 149
Total 1,765 1,588

Dat is dan 146%. Dus niet 130% dat ik dacht, wel meer inderdaad, maar zeker niet in de buurt van de 200% die ook door mensen hier aangegeven werd.

[Reactie gewijzigd door demianmonteverd op 10 februari 2026 16:08]

[Frenziefrenz]

Het salaris ligt natuurlijk minstens een derde lager dan de kosten, misschien wel rustig de helft.

edit:
Pagina duidelijk wat te lang open laten staan.

[Reactie gewijzigd door Frenziefrenz op 10 februari 2026 12:56]

[demianmonteverd]

Nee, meestal tellen mensen als ze hierover spreken materiaal, licenties en werkplek mee. Je komt meestal op 120%. Ik heb net bij een soortgelijke reactie een voorbeeld berekening gedaan en als we die ruim nemen is het 130% van het salaris.

[bzzzt]

https://www.nsjaarverslag.nl

[roelst1]

We zijn in Nederland gewoon doorgeslagen met de "luxe" die we verwachten: overal mooie schermen met trein informatie, kunstige bronzen deurgrepen in de treinen, "lederen" stoelen, etc. Daarnaast hebben we in Nederland een hoop tuig die het normaal vindt om alles maar te slopen, dus moet het interieur van de treinen extreem hufterproof zijn. In Azië zijn de interieurs van treinen bijvoorbeeld een stukje fragieler (lees: goedkoper), maar daar hebben ze ook geen reizigers die het normaal vinden om een aansteker onder een tafeltje te houden of een mes in de bekleding te steken.


Dat soort zaken lijken allemaal een afrondfout te zijn op het totale budget, maar gezamenlijk zijn ze toch goed voor een aanzienlijk deel van de kostenposten. Daar komt bij dat de NS en Prorail uitzonderlijk logge en inefficiënte bedrijven zijn met onnodig veel management lagen en hele afdelingen die weinig bijdragen aan de omzet. Tel daar nog eens bij op dat ze ontzettend veel werken met dure consultants en externe partijen die woekerprijzen rekenen en je plaatje is compleet.

De NS en Prorail zouden er goed aan doen om de onnodige takken op te doeken en andere zaken juist zelf te gaan doen (denk aan schoonmaak van treinen, ICT diensten, hosting, etc.).

^{Bron: in een vorig leven heb ik voor zo'n consultancy bureau bij NS gewerkt.}

[Reactie gewijzigd door roelst1 op 10 februari 2026 09:33]

[phYzar]

"Worstelt", en dan gewoon zonder kwaliteitseisen de goedkoopste kiezen, lekker geworsteld NS. En ook fijn dat treinonderhoud niet missie kritisch is. Alsof 'de Amerikanen en de russen' ons gaan aanvallen met inbreuk op de AVG ipv lamleggen van infrastructuur.

[MSalters]

Alweer: bron? Want het is makkelijk roepen dat er geen kwaliteitseisen waren.

[PolarBear]

Ja maar alle aanbestedingen zijn alleen maar naar de goedkoopste leveranciers /s

Je mag je ook afvragen waarom Nederlandse partijen dit soort opdrachten niet winnen. Misschien toch net te veel overhead en te lage productiviteit waardoor de prijs te hoog wordt?

[MSalters]

Beperkt aantal aanbieders in Nederland, die dan ook de keus uit klanten hebben. Dat komt dan weer door een relatief klein aantal ITers, en dat is vermoedelijk weer economisch. (In arme landen kiezen meer mensen voor opleidingen met baanzekerheid.)

[Rasael]

Marktwerking. Tijd voor een tarief op Amerikaanse IT, of beleid met tanden.

[Reactie gewijzigd door Rasael op 10 februari 2026 08:17]

[Ablaze]

Op zich inderdaad wat krom, dat we Chinese auto's die overheidssubsidie hebben gehad van Xi tot wel 40% belasten, maar Amerikaanse techbedrijven die tientallen tot honderden miljarden dollars subsidie hebben gekregen niet.

[tweazer]

Tijd voor accijns en dubbele belasting voor IT buiten de EU ...