ACM: overheid moet ingrijpen om Europese clouddiensten kans te geven

Als de Nederlandse overheid wil dat Nederland minder afhankelijk wordt van niet-Europese cloudaanbieders, moet de overheid ingrijpen. Dit schrijft de ACM in een marktrapportage. De overheid moet volgens de ACM bijvoorbeeld zelf meer Europese clouddiensten gebruiken.

"De Nederlandse overheid wil de afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders van clouddiensten afbouwen en de ontwikkeling, beschikbaarheid en het gebruik van Europese alternatieven bevorderen", schrijft de Autoriteit Consument & Markt. Markttoezicht zoals dat van de ACM draagt volgens de toezichthouder hieraan bij, maar 'gelet op de omvangrijke risico's en negatieve externe effecten is overheidsregie nodig'.

De ACM zegt dat ze de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse cloudaanbieders op dit moment 'niet significant' kan terugdringen, maar alleen concurrentiebeperkend gedrag kan terugdringen. De toezichthouder kan dus wel voorkomen dat dominante cloudaanbieders overstapdrempels opwerpen, maar dat is volgens de ACM niet genoeg om de afhankelijkheid terug te dringen.

Dit komt doordat overstappen 'behoorlijk grote kosten' met zich meebrengt. Europese aanbieders zijn bijvoorbeeld duurder of bieden minder functionaliteiten. Bedrijven zijn daardoor minder geneigd om die afhankelijkheid af te bouwen, terwijl dat volgens de ACM wel maatschappelijk belangrijk is.

Publieke aanbestedingen

De ACM noemt publieke aanbestedingen als concreet voorbeeld voor waar de overheid zou kunnen ingrijpen. Op dit moment wordt bijvoorbeeld meer dan de helft van de clouddiensten van de Rijksoverheid ingekocht bij Amerikaanse hyperscalers – zeer grote cloudaanbieders. Als dat Europese leveranciers zouden worden, kunnen die aanbieders groeien, 'wat hun diensten, kennis en mogelijkheden om financiering aan te trekken verbetert'. "Daarnaast spreekt overheidsgebruik van Europese clouddiensten vertrouwen uit, wat helpt om bedrijven over de streep te trekken."

Zo'n initiatief vereist wel coördinatie met andere Europese overheden, zegt de toezichthouder. Als meerdere landen gebruik willen maken van Europese aanbieders, wordt de businesscase voor Europese aanbieders beter 'door een toename van de vraagzekerheid, waardoor zij kunnen doorgroeien en op termijn meer kunnen profiteren van de schaalvoordelen'.

'Afbouwen is maatschappelijk belangrijk'

Het afbouwen van de Amerikaanse afhankelijkheid is volgens de ACM maatschappelijk belangrijk, omdat die Amerikaanse hyperscalers, zoals Microsoft, Amazon en Google, zorgen voor 'risico's op het gebied van digitale autonomie en weerbaarheid'. Financiële instellingen leunen bijvoorbeeld 'grotendeels' op Amerikaanse hyperscalers.

"Als hun aanbod weg- of uitvalt, komt de stabiliteit van de financiële sector acuut in gevaar, en daarmee de hele economie en samenleving", schrijft de toezichthouder. "Dit soort risico's zijn ook zichtbaar in andere delen van de economie, zoals de gezondheidszorg, het onderwijs en overheidsdienstverlening. Meer dan twee derde van de Nederlandse bedrijven geeft aan dat zij binnen een dag niet meer kunnen functioneren bij uitval van hun IT-systemen. Een verstoring bij één aanbieder kan dus gelijktijdig een groot deel van de economie raken."

De toezichthouder wijst verder op geopolitieke spanningen die de kwetsbaarheid van Europa 'onderstrepen'. "Ook zijn er risico's verbonden aan dataopslag binnen en buiten Europa wanneer daar wetgeving van buiten de EU op van toepassing is." Amerikaanse cloudaanbieders kunnen bijvoorbeeld juridisch verplicht worden om data van Europese bedrijven en overheden te delen met Amerikaanse autoriteiten, schrijft de toezichthouder.

bron: BlackJack3D/Getty Images

Reacties (47)

[onok]

Ik ben zelf platform/cloud engineer. Ik durf te wedden dat 90% van de bedrijven prima op een Europese cloud provider kan draaien, zonder verlies van functionaliteit. De Europese cloudproviders hebben echt niet stil gestaan. En nee, niemand bied alle 300+ services aan die AWS ook heeft, maar de belangrijksten zijn er echt wel. Vaak zijn ze ook goedkoper.

Ik denk dat het allergrootste probleem Office/Microsoft365 is. Hier zit gewoon bijna iedereen op, zowel overheden als bedrijven. Overstappen kan in de meeste gevallen wel (Proton, Nextcloud), maar dat betekend toch echt wel even een verschuiving binnen je organisatie.

Maar de meeste bedrijven gaan echt niet zomaar overstappen, al doet Trump nog zo gek. Waarom zouden ze? Je wint er bijna niks mee als bedrijf.

Overheidsorganisaties vind ik een ander verhaal. Die mogen van mij wel het goede voorbeeld geven en hun platform producten van AWS afhalen. Het is echt niet zo heel moeilijk als je je infra en je IAC een beetje op orde hebt.

[kdekker]

Wat dacht je van scholen? De IT daar wordt vaak uitbesteed en ze 'krijgen' waarschijnlijk de Microsoft spullen voor een lage prijs. En vlak MKB niet uit.

Als je een NL bedrijf bent, met VS hoofdkantoor of holding, dan is de VS wetgeving al zo dat ze zo'n beetje alles op mogen vorderen. Bij een vorige werkgever werd daarom voor klanten in de cloud een Europese AWS instantie gebruikt. Er zal vast door de Legal afdeling over nagedacht zijn, maar ik vraag me af of je Europese klanten 100% gevrijwaard zijn van VS-overheidsinzage. Je mag toch hopen dat ook daar - ondanks dat ze anders tegen privacy kijken als in bijv. Europa - juridsche waarborgen zijn.

Ach, ik ben net begonnen met een boek van Edward Snowden en dan wordt je niet blij wat er na 9/11 gebeurt is in de VS. Een soort van nie-wieder, waardoor FBI etc zo'n beetje alle data traced/verzamelt. Ook buiten de VS.

[Bux666]

Bij een vorige werkgever werd daarom voor klanten in de cloud een Europese AWS instantie gebruikt.

Dat is een 100% wassen neus, gezien de CLOUD Act. Ik snap dat Amerikaanse bedrijven die leugens vermarkten, maar ik snap echt totaal niet dat degene die er in Nederland over gaat, daar intrapt. Dan ben je compleet incapabel voor dat werk.

[F4RR3L]

Het is echt niet zo heel moeilijk als je je infra en je IAC een beetje op orde hebt.

Ja, maar zoals je al schrijft, dan moet je wel je IaC op order hebben, als er al IaC is gebruikt is.

[OriginalFlyingdutchman]

De overheid kan niet eens een Corona-app ontwikkelen. Het enige wat gebeurd is dat een of andere grote partij de aanbesteding wint, een cloud gaat proberen te bouwen en daar compleet in faalt na miljarden belastinggeld door het putje te hebben gespoeld.

We moeten de Europese bestaande kleine cloud-providers subsidiëren zodat ze groter worden. Ince tives bieden voor bedrijven om voor de aanbieders te kiezen (extra korting op belasting of wat dan ook). Als ze dan volwassen zijn kan de overheid ermee aan de slag.

[Triblade_8472]

Zijn er bedrijven in Nederland, met een Nederlandse support afdeling, die een all-in-one pakket aanbieden?

Het probleem is er ook een van support en contractmanagement. Nu is het een one-stop-shop voor alles. Met Proton, onedrive, collabora, openTalk en wat nog meer moet ik allemaal toko's vinden die deze producten willen implementeren èn gezamenlijk aan elkaar koppelen. Vervolgens moeten ze gezamenlijk support kunnen leveren en vooral geen vinger wijzen naar elkaar als er een issue tussen twee producten komt.

Ik zie het niet snel gebeuren dat er een goedwerkende alternatief is voor bedrijven <250 mensen die zich geen grote IT afdeling kan veroorloven die dit opzet en support. Laat staan leert en (publiek) geld kost.

[PixelPionier]

Aanbestedingseisen moeten gewoon bevatten dat er alleen Europese bedrijven kans maken. Simpel! Dan komen er genoeg Europese aanbieders en is het probleem opgelost.

[zyberteq]

Ze moeten vooral niet zodanig beschreven worden dat alleen Microsoft 365 als antwoord over blijft.

[roemba]

Wegens handelsakkoorden met o.a. de Verenigde Staten is het voor publieke organisaties verboden om Amerikaanse bedrijven te verbieden mee te doen met aanbestedingen. In ruil daarvoor mogen wij dan ook meedoen met aanbestedingen in de VS. Als je dit wilt voorkomen moet je die akkoorden aanpassen of hele specifieke eisen verzinnen waar alleen EU bedrijven aan voldoen zonder dat je dat zo mag opschrijven, wat een juridisch mijnenveld is... wat mij betreft moet de EU dat als eerste focus hebben, om in ieder geval de publieke organisaties technologie bedrijven in de EU te laten supporten

[batteries4ever]

Ah... je bedoeld van die handelsakkoorden die Trump vrijwel dagelijks breekt om ons nog een keer een poot uit te draaien?

[sdziscool]

Ja en dan zegt Microsoft: dan geen Microsoft Office in Nederland! Same voor Google sheets/docs/etc.
en oppeens ligt half het land stil.

Natuurlijk een oplosbaar probleem als we iets anders dan Microsoft software zouden gebruiken, maar er zijn nauwelijks bedrijven die uptime/support/scalability kunnen beloven op het niveau van Microsoft, Google, etc.

[PixelPionier]

Je draait oorzaak en gevolg om! Dit is dus precies de reden dat de overheden uitsluitend Europese producten zou moeten mogen gebruiken.

[Mjappio]

En met die instelling blijft dat zo.

[OriginalFlyingdutchman]

Prima, iedereen aan Libreoffice. Moet je eens opletten hoe snel we ineens kunnen switchen als het niet anders kan.

[TheDudez]

Moeten die er wel zijn. En ook nog een redelijk prijs. Plus ruimte ergens in een datacentrum. En die is er all vaak niet voor grote bedrijven. Alleen bij MS. Dat worden weer nieuwe datum centrums en jaren wachten bezwaar procedures. Omdat er ergens weer een plantje zit en te weinig stroom. En voor je het weet zijn we weer jaren verder.

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 26 januari 2026 15:24]

[ronansoleste]

die zijn er zat. ze zijn alleen allemaal niet groot genoeg voor veel overheidsinstellingen.

En omdat niemand met ze aan tafel gaat zitten omdat ze niet zo groot zijn krijgen ze de kansen niet om zich ernaar op te schalen.

[m-a-r-t-1]

Dat dus, gewoon starten en de Europese partijen de opdracht gunnen. Krijgen ze vanzelf de middelen om te groeien.

[Umbrah]

Ik ben hier eigenlijk helemaal mee aan boord. Ik moet alleen wel zeggen dat in de wereld van "storage hierarchie" waarin block, blob, en object stores naast relationele/time-series/etc bestaan als "SAAS" product (niet dat dat lastig is zelf te homelabben, miniio/ceph/apache ozone zijn best capabel en werkzaam op een ZFS hyperscaling multitier storage node), maar ook compute en flexibele SKU's die allemaal met een "standaard taaltje" en framework zijn te realiseren.

De grap is dat de kennis van specialistische compute eigenlijk zo goed als weg is bij veel organisaties, juist doordat een hoop van die compute door middel van een "functionele laag" gerealiseerd kan worden. Waarom met schijven en complexe software gaan sjouwen als je met één druk op een of andere ARM template (of equivalenten) in een CI/CD pipeline praktisch hetzelfde voor elkaar hebt? Ik ken zo veel specialistische developers die zelfs amper meer weten hoe een filesystem werkt (kennis die dankzij chromebooks/ipad scholen alleen maar afneemt...) maar toch complexe "IT in de buitenruimte"-achtige IOT-systemen kunnen bouwen vol met tiltsensoren en "bezet"-controles door middel van camera's die er niet staan vanwege beeld, maar vanwege sensoren.

Willen we Europees cloud kunnen gaan gebruiken dan hebben we het volgende nodig:

• Eén uniforme standaard waar we in kunnen bouwen en programmeren. Het hoeft niet perfect te zijn, maar als er een taal is die op een Franse hyperscaler werkt, en daarnaast op een Nederlandse/Duitse/Zweed; dan betekent dat dat we kunnen bouwen
• Een standaard lijstje SKU's en functionaliteiten wat er mee moet werken. Dat wil zeggen van storage tot het hele OSI-model
• Een manier voor mensen om dit te kunnen leren gebruiken: met hoe laagdrempelig AZ900 is inclusief "gratis credit twv $500" is het eigenlijk niet gek (naast beloftes waar we nu aan zijn gaan twijfelen over Azure West Europe = amerika-vrij) dat Azure 49% van de markt heeft, en dat Amazon (mede door hoe dominant S3 is...) ook zo groot is
• Naast dev-ops en encoding óók een goede ClickOps interface die uniform en gestandaardiseerd is (maar wel mag doorontwikkelen).

Ik denk echter dat dit geen van allen praktisch is, want de bedrijven willen concurreren, niet samenwerken (zelfs niet onder standaarden), en we over-engineeren, ipv dat we "snel gaan" (laat de break things bewust ff weg...). De klant wil echter simpel, en gecertificeerd... en dan land het al vrij snel in de simpele boodschap: "X azure gecertificeerde engineers in de buurt, uw personeelsproblemen zijn voorbij".

[johnnijm]

Prachtig.
Zelf gebruiken ze een Netscaler met Microsoft MFA: https://werkplek.acm.nl

[ZpAz]

Er is al ScaleWay, wat volgens mij het dichtste in de buurt komt van een Europese Cloud provider.

[Ortep]

Zelfs de Lidl heeft al een cloud


nieuws: Moederbedrijf Lidl start met aanbieden clouddiensten aan bedrijven en overheden


Het is er heus wel.

[Reactie gewijzigd door Ortep op 26 januari 2026 15:39]

[ZpAz]

Die lijkt meer bij een Hetzner in de buurt te komen, ook Duits.

Maar ScaleWay heeft support for code as infra, Kubernetes out of the box etc.

[Kerfuffle]

Ik ben al een tijdje providers in de gaten aan het houden, en Scaleway lijkt inderdaad het hardst aan de weg te timmeren. Zelfs Quantum as a Service.

[Henk1827]

We draaien nu twee jaar op Scaleway en het werkt net goed als andere US cloud diensten. Ik snap helemaal niet waarom je meer wil betalen voor een US cloud. bedrijf

[Kerfuffle]

Wie zijn 'we', als ik vragen mag? Ben best benieuwd naar ervaring / details.

[xxs]

Voilla, er komt garen op de klos, doorpakken overheid.

Nu nog even kijken hoe het met de overname van DigiD en SIDN verder gaat.

[arjankoole]

SIDN is niet overgenomen.Ze wilden een deel van hun spul in AWS gooien. Dat is voor de belangrijkste componenten afgeketst. (precies de boel waar je geen buitenlandse hinder wil ondervinden)

[xxs]

Correct, ik drukte me verkeerd uit. Overname van de infra voor DigiD en de migratie van SIDN naar AWS.

[mlohnen]

Heel goed!

Kan gewoon maar niet begrijpen waar dat Calimero syndroom vandaan komt.
We bouwen machines zoals die van ASML maar ondertussen steeds maar denken dat we niet in staat zijn om eigen cloud infrastructuur te bouwen.
Investeer en doe! Dat langzame logge Europa moet eens wat sneller gaan worden!

[xxs]

We kunnen het best, zeker in Europees verband is alle kennis in huis maar;

De Amerikanen lopen ver voorop met die diensten en moeten we accepteren dat we in de eerste instantie een stapje terug zullen doen qua aangeboden serivices.

We ook bereid moeten zijn als belastingbetaler om hieraan mee te betalen en intiatiefnemers ook garanties kunnen geven dat ze winstgevend kunnen worden door aanbestedingen Europees te gunnen.

Ik werd 2 jaar geleden op de zaak nog uitgelachen toen ik adviseerde om meer naar EU cloud te gaan migreren en echt belangrijke zaken on prem te houden of terug te migreren.

[TheDudez]

Ze zouden eens kunnen beginnen met het oprichten van een organisatie waar de gemeentes en overheidsinstanties diensten afneemt. Dan ben je snel groot genoeg.

[Moartn]

Zoiets lijkt al te bestaan: https://www.odc-noord.nl/

[Ed Vertijsment]

zoiets als Logius?

[TheDudez]

Dat lijkt hoopvol. is alleen nog niet erg ver als ik het zo lees.

[Pendora]

Niet ver? DigiD is bijvoorbeeld van Logius.

[barefoot]

Logius bestaat al meer dan 10 jaar. Diensten als DigiD en MijnOverheid worden door Logius beheerd, met gebruikmaking van marktpartijen.

[TheDudez]

Ik had het over cloud datacentrum. Ik weet ui ervaring dat er voor grote instellingen geen plek is. Of je moet vantevoren all hebben ingekocht.

[san070]

Sorry hoor, maar een organisatie die jou een dienst levert en jou dan gaat auditten of je die dienst wel mag ontvangen. De klant zou de dienstenleverancier moeten auditten of die de dienst wel veilig genoeg levert (en niet een hoog-privacy-gevoelige IDP op een CloudAct-gevoelige infra draait).

[Het.Draakje]

Zoiets als PinkElephant en PinkRoccade?

Been there, done that.

HELAAS, dat was einsmal. Zolang de overheid niet vol inzet op onafhankelijkheid van buitenlandse (c.q. niet Europese) partners, ongeacht de "meer"prijs zal dat een mooie herinnering blijven.

[ZpAz]

Begin hier maar. nieuws: Microsoft omzeilt verbod met truc en mag grote datacenters bouwen in Amsterdam

[DefaultError]

ACM: Verschillende clouddiensten tegelijk gebruiken

“Gebruikers moeten makkelijk en zonder problemen clouddiensten van verschillende aanbieders tegelijk kunnen gebruiken. En die verschillende diensten ook data met elkaar laten uitwisselen. Bijvoorbeeld de uitwisseling van data tussen bestelsoftware en de voorraadsoftware. Aanbieders moeten hieraan meewerken en mogen dit niet verbieden.

Door verschillende clouddiensten tegelijk te gebruiken zijn gebruikers minder afhankelijk van 1 aanbieder. Hierdoor kunnen gebruikers per clouddienst op zoek naar de beste aanbieder, ook voor afzonderlijke diensten”.

Wat te denken van Proton cloud-drive op Linux, en Windows, Mac & mobiel, tegen een maatschappelijk verantwoorde prijs. Ook voor bedrijven zou dit best wel eens interessant kunnen zijn. Proton zal niet de enige zijn, mogelijk zijn er meerdere EU spelers.