Minister gaat DNS-providers en datacenters aanmerken als vitale infrastructuur

Grote datacenters en DNS-providers worden in Nederland in de toekomst aangemerkt als vitale infrastructuur. Dat betekent dat er strengere veiligheidseisen voor gaan gelden en dat ze betere bescherming krijgen. Volgens de minister zijn deze sectoren van groot belang voor Nederland.

Minister van Economische Zaken Micky Adriaansens schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat ze voortaan de meeste grote DNS-dienstverleners en datacenters zal aanmerken als vitale infrastructuur. Bij DNS-dienstverleners gaat het om aanbieders die DNS-diensten bieden aan meer dan 400.000 .nl-domeinen. Bij datacenters wordt gekeken naar de stroomcapaciteit. Als bedrijven met verschillende klanten meer dan 50 megawatt aan stroom verbruiken, worden ze aangemerkt als vitaal. Het gaat alleen om 'multi-tenant'-datacenters, waar dus servers staan van verschillende klanten. Het gaat niet om datacenters van individuele bedrijven, zoals de hyperscale-datacenters van Google of Microsoft.

In Nederland zijn sommige DNS-providers, zoals het SIDN, al aangemerkt als vitale infrastructuur. Adriaansens wil niet alleen providers zelf als zodanig classificeren, maar ook andere bedrijven, zoals hostingproviders die eigen DNS-diensten leveren aan bijvoorbeeld kleine bedrijven. "Er is reden om in Nederland meer DNS-dienstverleners als essentieel te zien dan nu het geval is", schrijft de minister. "Een incident bij een aanbieder kan leiden tot honderdduizenden onbereikbare websites, e-mailsystemen, enzovoorts."

Ook datacenters hebben volgens de minister een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving. "De kans is reëel dat in datacenters processen lopen die bij langdurige uitval risico opleveren van maatschappelijke ontwrichting. De continuïteit van datacenters acht ik van vitaal belang voor het functioneren van de digitale (internet-)infrastructuur."

Bedrijven en sectoren kunnen in Nederland worden aangemerkt als vitale infrastructuur, een speciale status volgens de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen. Een bedrijf dat onder die regels valt, is verplicht om securityincidenten te melden aan het Nationaal Cyber Security Centrum en moet bepaalde minimale beveiligingsmaatregelen nemen. Het Agentschap Telecom houdt toezicht op die sectoren. Daar staat wel tegenover dat het NCSC actief beveiligingstoezicht op de bedrijven kan houden en kan waarschuwen als het securityincidenten ontdekt. Tweakers schreef onlangs een achtergrondartikel over hoe de overheid het bedrijfsleven waarschuwt bij cyberdreigingen.

Door Tijs Hofmans

Redacteur

05-07-2022 • 10:15

133 Linkedin

Reacties (133)

Wijzig sortering
De brief naar de kamer is onder andere het gevolg van dit onderzoek: https://www.dialogic.nl/p...bieders-van-dns-diensten/. In de recente brief naar de kamer, die dit artikel aanhaalt, wordt verwezen naar dit onderzoek.

[Reactie gewijzigd door TwArbo op 5 juli 2022 10:41]

DNS snap ik helemaal, maar het datacenter deel niet.

Datacenters waar bedrijven bare metal zetten, zijn vitaal.
Datacenters zoals die van Microsoft, waar miljoenen bedrijven over de hele EU virtuele machines hebben draaien, die zijn niet vitaal?
Dat zijn toch ook die datacenters waar de Teams, VOIP, mails en data van alle Microsoft klanten op draaien?
uit de brief regering (Vitaal-beoordeling datacenters en DNS-dienstverleners):

In datacenters staan servers opgesteld die vele digitale processen bij bedrijven, overheden en organisaties ondersteunen. Uit het onderzoeksrapport dat uw Kamer eerder heeft ontvangen, blijkt de kans reëel dat in datacenters processen lopen die bij langdurige uitval risico opleveren van maatschappelijke ontwrichting. Het gaat dan onder meer om datacenters met meerdere gebruikers (multi-tenant of colocatie, dus bijvoorbeeld niet een hyperscale datacenter van een groot techbedrijf voor eigen gebruik) die ‘te groot zijn om te falen’.

De cut-off lijkt dus 'maatschappelijke ontwrichting' te zijn, en weerbaarheid het doel.
Er volgt nu een consultatieronde, zodat de marktpartijen zelf ook input kunnen leveren op haalbaarheid en wenselijkheid.
kortom een data center waar 10tallen bedrijfjes hun eigen servertje of vm hebben en die daar zo een beetje lopen aan te modderen == maatschappelijke ontwrichting, maar een hyperscale data-center dat indien plat de hele MS infra of de Google Infra platgooit is dat niet?

de meeste bare-metal huur anno nu gaat om kleine hostingbedrijfjes die vervolgens kleine klatjes bedienen, en evengoed de wat grotere co-lo plaatsen gaat voornamelijk om legacy oplossingen uit de tech-sector de meeste moderne oplossingen zijn al lang verhuist naar hyperscale oplossingen zoals AWS.

wat de minister nu zegt is 'ja maar amazone is zo groot die kan zijn eigen boontjes wel doppen' - en in zekere mate zal dat ook wel zo zijn, - maar dat is noch feitelijk noch juridisch een goede grond om wet- en regelgeving op te baseren. dat is namelijk zeggen dat het vanaf nu legaal is om karate-beoefenaars te mishandelen en in elkaar te trappen omdat ze mogelijk in staat zijn jou onder je kont te schoppen. Zo werkt ons recht echter niet! en deze minister kan dat maar beter snel onder ogen zien.
Politiek bestaat juist om keuzes zoals deze te maken. Iedereen heeft recht op dezelfde basisbescherming, maar als je boven een bepaald niveau uit komt dan wordt van je verwacht dat je of bijdraagt aan het in stand houden van dat niveau voor anderen (door middel van betalen van belasting) of door als overheid boven dat niveau geen garanties meer te bieden.

Bijna elke wet heeft wel een bovenste limiet, anders zou een werkloze directeur van een bank bijvoorbeeld recht hebben op een WW-uitkering ter hoogte van 70% van het laatst verdiende miljoenensalaris. In plaats daarvan is dat nu gemaximaliseerd op het maximaaldagloon. De overheid kan en mag ook andere subsidies geven aan zzp'ers dan aan het MKB.
Ik weet het niet helemaal zeker maar er staat voor eigen gebruik. Dat doet mij voornamelijk denken aan Meta. Als die er uit ligt is dat vervelend. Maar een paar dagen later is iedereen over op andere app om te chatten. Echter een bedrijven die Kubernetes clusters hosten voor klanten. Wat bijvoorbeeld Microsoft, Amazon, Google en IBM doen. Lijkt mij niet zozeer voor eigen gebruik te zijn. Dus er wel onder te vallen.
Daarom moeten die reuzen ook opgebroken worden. Er is nu niet de mogelijkheid om te zeggen dat de VMs wel vitale infra zijn en een webstore/zoekmachine/social media niet. Als dat soort praktijken gewoon door aparte bedrijven worden gedaan kan de wereld al weer iets eerlijker ingericht worden.
Tja, en als die webstore/zoekmachine/social media op die zelfde vitale infrastructuur wordt gedraaid? Wat mij betreft prima, maar zal niet heel veel doen denk ik.
Het probleem ook nog eens is dat bijvoorbeeld MS niet weet waar hun eigen VM's draaien. Er zit zoveel load balancing achter dat VM's alle kanten opvliegen (om het zo maar te noemen). Dat de outlook.com instance (VM/container) waar jij nu je mail op leest in Amsterdam is. Over een half uur kan het goed zijn die instance als dood is. Je mail binnenkomt via een instance uit Maastricht(weet niet of daar een MS serverpark staat maar is voor het voorbeeld)

Dat maakt deze wetgeving lastig.

Ik ben ook voorstander dat een bedrijf een maximaal formaat mag hebben. Doordat de techgiganten eigenlijk een pinapparaat zonder limiet in hun midden hebben. Maakt het bijna onmogelijk om als nieuw bedrijf maar iets te doen in die wereld. Zodra je voor de massa wilt gaan. Hetzelfde vind ik ook gelden voor bedrijven in andere takken, BV Coca-Cola, Unilever of Toyota.
Dat de outlook.com instance (VM/container) waar jij nu je mail op leest in Amsterdam is. Over een half uur kan het goed zijn die instance als dood is.
Interessant. Wat is hier het voordeel van?
Een moderne reden is dat de groene energie elders beschikbaar is.
Er draaien zo min mogelijk instances, omdat dit klok tikken van de CPU bespaart. Dit is op jouw computer thuis niet zo'n ramp. Maar als jij miljoenen servers hebt en je kunt zo 1% klok tikken besparen is wel andere koek.

Naast het je energie bespaard kun je ook die besparing gebruiken om iets anders te doen.

Om te zorgen dat jij wel gewoon je mail kan lezen. Is er vaak een load balancing layer, die precies de load van alles instances bijhoud. Gaat die load over X% dan regelt deze layer dat er een extra instance bijkomt. Zit de load onder Y% zet hij instances uit. Dit kan soms zelf maar voor een paar seconden zijn om even een piekje mee te pakken. Zodat de gebruiker niet merkt of er nu 1 gebruiker bezig is of 1 miljoen.

Op de schaal waarop Microsoft/Google/AWS werken telt elke besparing die ze kunnen pakken. Puur door de schaal waarop ze werken. Zo kan de kleinste besparing bakken met geld besparen.
@Tjidde dat klopt niet helemaal. MS weet wel degelijk waar de VM's leven (region/dc/az/cluster/host). Als ze dat niet weten dan maakt het network communication onmogelijk.
Wel goed point over de SaaS workers, deze kunnen idd inter availability zone verplaatsen maar niet alle DC's draaien bijvoorbeeld O365 maar je blijft binnen je geselecteerde regio (en vangt daarmee data residency zorgen af (en er zijn nog veel meer opties om deze zaken af te vangen))
Ik ben ook benieuwd hoe de overheid hier de knip wil gaan leggen.
Zie ik toegang tot een facebook / twitter / youtube content niet als vitale infrastructuur en zou het de maatschappij ontwrichten als die er uit liggen? Er zullen vast heel wat pubers ontwricht raken maar we gaan het wel overleven met zn allen :p

De grote hostingproviders zoals je die noemt voor bijvoorbeend een Azure/AMS/KPN of zo vind ik dan toch wel echt andere koek. De overheid moet bijvoorbeeld bepaalde vitale data verplicht binnen Nederland opslaan en veel van de grote jongens bieden dan ook wel die dienst door al die data naar een specifiek datacentrum in Nederland te sluizen. Ligt die er ineens voor langere tijd uit dan heeft dat echt wel ontwrichtende impact

Toevoeging,
Nu ga ik er wel van uit dat de echt belangrijke data over twee of meerdere datacenters is uitgesmeerd zodat er backup is maar ja, hoe ze dat hebben opgelost zullen ze vast niet aan de grote klok hangen dus ik weet het niet maar ik hoop het wel :)

[Reactie gewijzigd door Roharas op 5 juli 2022 13:34]

De overheid slaat veel data in eigen datacenters op, inclusief alle redundancy die erbij komt kijken. En die klok waar ze het aan hangen is redelijk groot, maar de beveiliging is ook best wel goed.
Het label vitaal komt met rechten (die de groten niet nodig zullen hebben denk ik) maar ook zeker met plichten, zoals de genoemde meldplicht bij verstoringen, daar zullen de hyperscales wel niet op zitten te wachten. Maar wie weet komt er nog een lobby en sluiten ze op de een of andere manier toch aan?
MS heeft een volledige status pagina per gebied. Link
Dit volledig automatisch bijgehouden word. Waarbij je ook de geschiedenis kan zien als je doorklikt.

Ik zou zo'n oplossing als meldplicht voldoende vinden. Niet weer een bureaucratische oplossing waarbij er onnodig data verwerkt word. Als het ook op zo'n simpele manier kan. Misschien verplichten dat je ook een API aanbied zodat om de status te krijgen, zodat bedrijven dit kunnen werken in hun eigen status/uptime stats. Dat een serverrack in serverpark 12 uitvalt maar er is geen enkele klant die er maar een milliseconde last van heeft gehad hoeft het ook niet verwerkt te worden.
Ben ik ten dele met je eens, alleen zal het juridisch gezien wel moeilijk zijn om de grote jongens, als Google , Microsoft & AWS hierop aan te spreken. Aan de andere kant weet ik haast wel zeker dat hun de beveiliging goed op orde zullen hebben. Zulke multinationals zouden een enorme reputatie-schade lijden, mocht dit niet zo zijn, dus zullen ze er alles aan doen, om grote schade te voorkomen.
Dat je Facebook, GMail, Hotmail of wat dan ook het even niet doet is vooral jammer en lastig voor mensen die er de hele dag op zitten. Maar dat heeft verder geen maatschappelijke gevolgen.

Dat pin betalingen, telefoonverkeer, openbaarvervoer en/of internet in zijn geheel het niet meer doet dat is dan wel een probleem. Zoals gezegd maatschappelijke ontwrichting lijkt de grens te zijn.

Met "amazone" denk ik dat je AWS bedoelt en inderdaad als er bij AWS services draaien die maatschappelijke gevolgen hebben als ze uitvallen dan zal AWS er ook onder vallen, net zoals Azure.
Een hyperscale datacentrum als die van MS of Google kunnen gewoon plat gaan en worden dan opgevangen door andere datacenters in de wereld. Facebook heeft nog steeds geen datacentrum in Nederland en toch werkt Facebook gewoon hier.
@Kees I wish :-)
Azure, GCP en AWS bieden de tech aan om dit te kunnen maar het is aan de klant om IaaS/PaaS HA/resilient te bouwen (SaaS is een ander verhaal, hierin zijn Azure(MS) en GCP verantwoordelijk).
onderscheid van AWS en Azure is triviaal aangezien AWS en Azure vergelijkbare grootte als hyperscale cloud.
Ik vermoed dat AWS er niet tussen staat omdat ze geen region/DC in NL hebben zoals GCP en Azure
Ik vermoed dat de hyperscalers zelf om deze uitzondering hebben gevraagd. Ze willen niet in elk land waar ze opereren 'lastiggevallen' worden met lokale wet- en regelgeving. Ze opereren hun datacenters uniform volgens een model waarin ze zelf optimaliseren voor uptime, security, etc.
Dat van die datacenters snap ik wel.

Als een datacenter van en voor één en hetzelfde bedrijf is (Microsoft bijvoorbeeld), dan is Microsoft zelf verantwoordelijk dat het goed draait.

Als een datacenter voornamelijk een hosting bedrijf is waar meerdere klanten (waaronder gemeentes, nieuws sites etc.) gebruik van maken, hebben klanten van het hosting bedrijf geen grip op de infrastructuur etc. van dat datacenter. Dan kan ik wel begrijpen dat daar strengere eisen voor nodig zijn om er voor te zorgen dat de eigenaar van het datacenter alles netjes op orde heeft.

Deze redenatie kan ik wel begrijpen.
Het verschil kan hem dus zitten in wel of geen grip hebben op de infrastructuur etc. van het datacenter als klant zijnde.
Als een datacenter van en voor één en hetzelfde bedrijf is (Microsoft bijvoorbeeld), dan is Microsoft zelf verantwoordelijk dat het goed draait.
Maar ik denk dat dat van de reuzen alleen voor Meta en Apple van belang is. Die andere (die zelf clouddiensten aanbieden) draaien denk ik niet apart datacenters voor hun eigen.
Dat van die datacenters snap ik wel.

Als een datacenter van en voor één en hetzelfde bedrijf is (Microsoft bijvoorbeeld), dan is Microsoft zelf verantwoordelijk dat het goed draait.

Als een datacenter voornamelijk een hosting bedrijf is waar meerdere klanten (waaronder gemeentes, nieuws sites etc.) gebruik van maken, hebben klanten van het hosting bedrijf geen grip op de infrastructuur etc. van dat datacenter. Dan kan ik wel begrijpen dat daar strengere eisen voor nodig zijn om er voor te zorgen dat de eigenaar van het datacenter alles netjes op orde heeft.

Deze redenatie kan ik wel begrijpen.
Het verschil kan hem dus zitten in wel of geen grip hebben op de infrastructuur etc. van het datacenter als klant zijnde.
Ik snap de redenatie niet, of ik snap het wel en vind het een slechte redenatie.

Waarom moeten klanten grip hebben op de infrastructuur van het datacenter? Als het niet goed is dan ga je naar een ander, er zijn er genoeg. Als je verstandig bent dan ga je sowieso naar twee verschillende onafhankelijke datacenters zodat je ook de uitval van een heel datacenter overleeft. Als het echt vitaal is dan is twee eigenlijk ook niet genoeg. Als je dan toch een HA-infrastructuur hebt kun je ook 15 systemen neerzetten in 15 verschillende datacenters (ik roep maar een getal). Met alle mogelijkheden tot dynamisch verbruiken / betalen hoeft dat niet eens heel duur te zijn.

Ik denk dat het idee is dat MS meerdere datacenters over de hele wereld heeft en zo high availability kan bieden. Ik ben geen Azure expert maar voor zover ik weet krijg je die HA niet automatisch maar moet je je software er op ontwerpen (en configureren) om gebruik te maken van meerdere zones. MS zelf heeft dat vast prima voor elkaar maar ik verwacht niet te veel van de klanten die zelf iets hosten op Azure. In mijn ogen klopt deze uitzondering dus niet, maar wellicht loop ik achter.

Mijn indruk is dat de minister op het verkeerde punt ingrijpt. High Availability is steeds minder een kwestie van fouten voorkomen en steeds meer een kwestie van fouten opvangen. Overal gaat wel eens iets mis. Of het nu hardware of software is, of je het zelf bent of je leverancier. Fouten en storingen zijn niet te voorkomen. Je kan je dus beter richten op fouten snel detecteren en ze opvangen, bv door naar een andere VM of een andere datacenter te gaan. Een enkel datacenter echt langdurig bestend maken tegen uitvallen is haast niet te doen als je enorm veel stroom nodig hebt en in een land staat dat last heeft van overstromingen.

Wat mij betreft
Als je data(center) zo gevoelig is voor uitval, dan heb je toch een uitwijkplan klaarliggen naar een ander datacenter? Dat dit in de praktijk enorm kostbaar is en geld kost is een tweede. Hetzelfde geld voor een goede backup strategie.
Misschien is de redenatie dat een partij zoals Microsoft wereldwijd meerdere datacenters heeft en daarom met de uitval van een datacenter beter om kan gaan terwijl een datacenter waar meerdere bedrijven zitten waarschijnlijk gaat om bedrijven/services die geen/minder mogelijkheden hebben tot het opzetten van een backup locatie en/of meer gericht zijn op de NL markt alleen?
maar moet de minister (en dus de belastingbetaler) dan opdraaien voor de vraag waarom jij jouw bedrijfsprocessen onderbracht bij een partij zonder redundancy.

En als Google's of Amazone's DC voor onze regio op zijn gat gaat (bijvoorbeeld omdat een partij besluit de glasvezelkabels op te graven en kapot te maken, en er enorme verstoringen komen en lagg doordat je data nu van heel ergens anders moet komen?

Ik zou zeggen dat het aan ieder zelf is om te bepalen of data redundantie nodig heeft of alleen een goede backup-strategie. Maar feit is wel dat als een Azure DC plat gaat de schade enorm veel groter zal blijken dan wanneer het een simpele lokale zolderkamer-colo betreft.
Redundancy is niet alleen afhankelijk van de hosting partij maar ook van de IT inrichting door de afnemer. Grote bedrijven die jaarlijkse dat center disaster recovery testen doen, hebben er echt heel veel werk en kosten aan om snel schakelen tussen data centers mogelijk te maken en te houden.

Vergis je niet in de kosten die je krijgt als je zaken als real-time data replicatie tussen datacenters op gaat zetten. Het is in veel gevallen echt de vraag of deze kosten te rechtvaardigen zijn of dat een wat langere recovery time (zoals restoration van backup's) economisch gezien niet de voorkeur verdient.
En als je bvb een MS Azure of Google Cloud datacenter hebt, dat is toch ook gewoon heel veel verschillende klanten die er gebruik van maken? Wat is daar dan het verschil tussen een cloud provider of een echte multi-tenant?
Azure/GCP en AWS zijn echt multi-tenant
grote verschil tussen KPN of andere NL native cloud providers is dat de big 3 global hyperscale clouds zijn.
AWS/GCP en Azure hebben tussen de 26 en 60 plus regions. Elke region heeft meerdere datacenters/AZ's
Ze zijn "iets" groter dan de klant DC's en die van de lokale cloud providers
mooi voorbeeld: https://infrastructuremap.microsoft.com/
Simpelweg, als de datacentra van Microsoft of Google down gaan in Nederland, heb je er nog een tiental over heel Europa waar alles op verder zal draaien, behalve voor Azure servers of services die niet geo-redundant aangemaakt werden.
En het criterium energie verbruik is ook onlogisch.
Bij datacenters wordt gekeken naar de stroomcapaciteit
Dus als ze zuinig zijn, zijn ze niet vitaal? Of als er slechts enkele servers draaien - maar wel wel die van bijv. waterhuishouding, dan is het niet vitaal. :?
Ach ja - de politiek en arbitraire verdelingen... 8)7

Als het redundante systemen betreft - zijn alle systemen dan vitaal of is het eigenlijk zo dat het geheel vitaal is? Vitale systemen enkelvoudig uitvoeren of wel meervoudig maar dan in 1 data-center lijkt me sowieso niet handig.
Of als er slechts enkele servers draaien - maar wel wel die van bijv. waterhuishouding, dan is het niet vitaal. :?
Ik denk niet dat je een datacentre gaat optuigen om een paar servers (voor bijvoorbeeld waterhuishouding) te laten draaien. Dat soort servers zullen wel op een locatie van het bedrijf zelf draaien, wat net zo goed aangemerkt kan worden als vitaal.
Ik bedoelde dat ook een klein data-center, vitale servers kan hebben. Dus niet alleen die van water-houding zeg maar - maar het kan slechts een klein aantal zijn. Niet alle data-centers zitten meteen vol ook natuurlijk.
Nu nog glasvezel als vitale infrastructuur bestempelen, bij wet verplichten dat elk huisadres er op aangesloten dient te worden, net zo als gas, water en licht, en open zetten voor meerdere providers.

Zonder de toegang als vitaal te bestempelen heb je niks aan een markering dat datacenters of DNS vitaal zijn

het ging hier al fout op het moment dat de overheid de PTT al geprivatiseerd had.

[Reactie gewijzigd door fvdberg op 5 juli 2022 10:36]

Jij verwoord exact wat ik al jaaaren denk! NL had al ruim 10 jaar geleden volledig voorzien kunnen zijn van glasvezel. Wat de privatisering van vast internet betreft is er nu een duopolie ontstaan (Ziggo/KPN), waardoor consumenten & bedrijven pas veel te laat glasvezel aansluitingen krijgen, omdat deze 2 bedrijven niet voldoende geïnvesteerd hebben in een goede infrastructuur. Ik offer graag mijn belastingcenten op voor een goede infrastructuur (dan weet ik tenminste zeker dat mijn zuurverdiende geld naar een doel gaat, watt er echt toe doet!).
De enige sector waarbij privatisering goed heeft gewerkt, is mobiele telefonie, is mijn mening.
Elk bedrijf kan glasvezel krijgen. Zeker een bedrijf dat goed en stabiel internet wil voor een groot kantoor of industrie zit echt niet te wachten op een consumenten (FttH) glasvezel van Delta, KPN of T-Mobile (Primevast/ODF) etc.

Die kunnen prime een zakelijke glasvezel verbinding laten aanleggen, die kosten zijn echt niet enorm. Zeker als je er van afhankelijk bent heb je daar al in geinvesteerd en zijn dat gewoon kosten. Waarom is het geen probleem om 1000euro per maand voor een lease-auto te betalen en dan te beknibbelen op een internet lijn. Als ik een kantoor zou hebben met 200 man personeel, dan heb je daar toch wel 1000 a 2000euro (en dat hoeft het niet te kosten) per maand over? Dat is 5 a 10euro per personeelslid, een laptop schrijft nog vele malen sneller af.
Er leeft onder sommigen nog een bekrompen kruideniers gedachte dat dit allemaal niets kost, en maar gratis moet. In veel landen reken je ook nog maandelijks traffic af.
het gaat niet om krijgen en zeker niet om gratis
het gaat om publieke beschikbaarheid en betrouwbaarheid.
Het is gewoon onverklaarbaar dat een glasvezel geen onderdeel is van de nuts voorzieningen.

Internetverbindingen zijn net zo belangrijk als het Drinkwater, Electra en Gas transport . Dat zijn allen wel nutsvoorzieningen.
Er is nogal een verschilletje tussen internetverbindingen en glasvezel. Het is juist een bedreiging voor de beschikbaarheid en betrouwbaarheid als je een techniek als glasvezel gaat definiëren in plaats van de voorziening op zichzelf. Dodelijk voor innovative.
Ik denk dat je juist moet inzetten op de beschikbaarheid van internet met een bepaalde minimale snelheid. Dan laat je het aan de provider over welke techniek ze daarvoor inzetten om aan dat wettelijk minimum te voldoen.
glasvezel is geen techniek, glasvezel is een drager.
Lekker inhoudelijke reactie. Natuurlijk is glasvezel ook techniek. Onder de definitie van techniek vallen alle (hulp)middelen die nodig zijn om iets tot stand te brengen. Ofwel: als het doel is om ergens internet te krijgen is de eis van glasvezel potentieel een belemmering.
Het is een drager maar ook een onderdeel van de techniek. Je kunt niet een koperen kabel vervangen door een glasvezel zonder te moeten sleutelen aan de rest van de infrastructuur. In tegenstelling tot een loden pijp vervangen door een koperen pijp. Vergelijk het met aardgas vs waterstofgas. Dat zijn ook dragers maar vereisen een andere aanpak, een andere infrastructuur dus in z'n geheel is het een andere techniek om te komen tot het resultaat van het verwarmen van water.
Voor bedrijven is het in veel gevallen wel mogelijk, maar voor consumenten dus niet. En wat jij aanhaalt over consumenten glazvezel is onzin. Ik heb diverse zakelijke glasvezel verbindingen vd. KPN gehad, waarbij men een gigantische uptime garandeerde, maar ik had vaker storing bij die zakelijke glasvezel verbinding, dan met mijn glasvezel verbinding thuis. De beloofde redundancy vd. KPN is er gewoon niet, want zodra er weer ergens eens een glasvezel kabel doorgegraven wordt (inmiddels al 3x meegemaakt), dan is die redundancy er gewoon niet, zelfs niet met een backuplijn, die achteraf gezien gewoon, over dezelfde glasvezel liep. Voor echte redundancy moet je bij totaal verschillende bedrijven aankloppen, die zelf de volledige infrastructuur en backbone in handen hebben.
Dat zeg je helemaal correct, zelfs bij die bedrijven moet je nog opletten dat ze niet redundante verbindingen aanbieden die netjes over twee verschillende aders gaan maar vervolgens wel over dezelfde route naast elkaar door de stad lopen. Damwandje er doorheen en alles is alsnog plat.
Heel andere manier van aansluiten en ook met een hele andere prijs!
Je moet juist bij 1 bedrijf redunancy inkopen. Die moet en kan garanderen dat het tot aan hun redundantie ring via 2 verschillende trajecten loopt en zelfs via verschillende plekken het gebouw binnenkomt. Juist bij 2 verschillende aanbieders is dit veel lastiger aan te tonen/te regelen. (je moet eens weten hoeveel er bij elkaar wordt ingekocht).

[Reactie gewijzigd door jongetje op 5 juli 2022 13:59]

Wat jij aanhaalt biedt de KPN dus aan, maar in de praktijk (tot 3x toe) heb ik hier dus niks van gemerkt. De sales-mensen vd KPN weten het mooi te verkopen, dat dan weer wel...
Zo eenvoudig is het niet als bedrijf, die 1000 a 2000 euro in de maand is op voorwaarde dat er al een glasvezel ligt. Als men echter eerste nog een glasvezel moet trekken dan ga je die ook betalen en even een paar km glasvezel laten trekken loopt serieus op in kosten. Afstanden die niet zo onrealistisch zijn, als jij een kantoor hebt met 200 man personeel ben je al snel de eerste km door om over de parking en in het gebouw te geraken.

Dan zit je nog met het probleem dat die kabel over publiek terrein moet, zelf voor gehad, akkoord gegaan met hun hoge abbonementskosten, akkoord gegaan met de bijkomende kosten om een paar km glasvezel te trekken, komt men ter plaatste, gaan we niet doen, daag! Probleem was dat men een spoorweg over moest en dat kon niet of wou men niet, veel uitleg hebben we niet gekregen.
Ik ben hier dagelijks mee bezig en met goed inkopen is dat bedrag prima haalbaar. Ook als er nog niets ligt en zeker als je de kosten over 3 of 5 jaar uitsmeert

[Reactie gewijzigd door jongetje op 5 juli 2022 14:00]

Wat de privatisering van vast internet betreft
Je doet alsof de Nederlandse staat dit voorheen in zijn beheer had...

De PTT => KPN is al sinds 1989 geen bureaucratisch staatsbedrijf meer en had toen alleen maar telefoonlijnen en sinds 1994 is het al beurs genoteerd. En volgens mij is de eerste ISP in Nederland van 1989 (Stichting NLnet), dus na de verzelfstandiging van PTT/KPN.

En de situatie uit de tijd dat de PTT nog van de staat was, was het ook niet om over naar huis te schrijven. Bellen was kostbaar, zeker als je met je 1200 baud modem inbelde op een BBS (daarom ook nooit thuis Internet gehad voordat A2000 in Amsterdam kabelinternet aanbood). En dan hebben we het niet eens over aansluitingen, limitaties, etc. De PTT was een bureaucratische nachtmerrie!

Maar ik ben het met je eens dat ik liever heb dat de staat de infra regelt, alleen heeft de staat laten zien dat ze niet snel, wendbaar of goedkoop zijn wanneer ze wat doen...
Het gaat niet om het vaste internet.
Het gaat om de gebruikte drager hiervan, dat was in 1989 het koper netwerk.
(Ja! toen belden we al in!)
De vervanging daarvan is de glasvezel.

Zeker nu met het uitschakelen van FM op korte termijn (nu nog zeker tot 2025)en het stoppen van analoge TV (2006) is glasvezel alleen maar belangrijker geworden.

[Reactie gewijzigd door fvdberg op 5 juli 2022 12:57]

Je verwart hier functionele requirements met security requirements... Vitaal heeft niks te maken met dat het voor iedereen 'functioneel' beschikbaar moet zijn in dit geval.

Het feit dat het bestempeld wordt als vitale infrastructuur heeft verregaande gevolgen voor met name de verantwoording die ze over hun security maatregelen af moeten leggen. Datacenters hebben hun security vaak best wel goed op orde (in vergelijking met andere vitale sectoren), maar moeten hier nu ook expliciete verantwoording over af gaan leggen richting de NL overheid. Met name de laatste alinea van het artikel geeft goed aan wat het inhoud.
Zouden we dan eindelijk weer bij het de-privatiseren zijn aanbeland?

Please think about the millionaires.
Dat heet in goed Nederlands "nationaliseren". En het is doorgaans een reden om als land in het rijtje landen te komen met Zimbabwe en nu ook Rusland: decennia lang praktisch uitgesloten van internationale investeringen. Alleen al de impact op Rotterdam zou de werkeloosheid hier verdubbelen.

Zelfs KLM hebben we niet genationaliseerd tijdens Corona, om die reden. Dat bleef gewoon een privaat bedrijf.
Onzin, jij haalt nu communistisch gedachten-goed aan, wat hier totaal buiten staat. Er is niks mis mee om fouten uit het verleden te corrigeren. Men kan op een nette wijze nutsvoorzieningen weer "publiek" maken & daarvoor is het niet eens noodzakelijk om alle grote bedrijven uit te kopen, mits je deze reparatieplannen door de juiste mensen laat uitvoeren (in de ideale wereld).
In 2008 was het ook geen probleem om een grote bank even te nationaliseren. Het kan prima zonder dat we op lijstjes met Zimbabwe of Rusland komen te staan.
Als je glasvezel als vitaal bestemt moet je het deprivatiseren. Iets wat ik denk geen slechte zaak is.

Waarom zijn alle fysieke wegen in Nederland wel van de overheid maar de digitale niet?

Ik zie een constructie als Prorail wel voor me om dit op te lossen. Een "bedrijf" dat voor 100% in handen is van de Rijksoverheid.

Als een ander bedrijf dan zelf nog extra lijnen wilt hebben geen probleem. Dat mag gewoon nog, maar valt niet onder de vitale categorie van het landelijk netwerk.
Ik zie een constructie als Prorail wel voor me om dit op te lossen. Een "bedrijf" dat voor 100% in handen is van de Rijksoverheid.
Waarbij dat zelfde bedrijf 100% fout is waar het gaat om achterstalligonderhoud. Net zoals we zien op het elektriciteitsnet.

Ik moet toegeven dat ik ook liever de infrastructuur in handen zie van de overheid, wat meer achterstalligonderhoud zoals bij waterleidingen, spoornet, elektriciteitsnet kan geen kwaad.
Dat er fouten gemaakt worden bij verschillende overheidsbedrijven hoor jij mij zeker niet ontkennen.

Als de overheid er genoeg om zou geven, was het al lang opgelost. Je kunt als aandeelhouder namelijk gewoon veranderd doordrukken.

Ik betwist ook of de problemen van Prorail te voorkomen waren als het in het overheidsorgaan valt.

Er is in mijn optiek op veel onderdelen van onze infrastructuur te veel beknibbelt. Behalve de weg zo'n beetje. :+ Iets met een vroempartij dat aan de macht is denk ik.

Maar helaas door al die bezuinigingen van de afgelopen jaren die nu naar boven komen. Zullen de kosten een factor hoger zijn dan als het wel onderhouden was.
Glasvezel?? Hahaha... overbodige onzin. Kabel is méér dan prima.
Kabel is glas tot en met de kast in je straat.... zonder glas geen kabel
Ik vind het ook wat te kort door de bocht om glasvezel te gaan definiëren. Volgens mij gaat het over functionaliteit en niet over wel kabeltje er wordt gebruikt.
Dan zie ik meer heil in 5G. Veel makkelijker te implementeren voor de buiten gebieden. Glas is leuk voor daar waar het rendabel is.

Begrijp me niet verkeerd, ik zit met smart op fiber te wachten. Maar een 1,5Gbit 5G zou ik ook prima vinden.

[Reactie gewijzigd door Seth_Chaos op 5 juli 2022 14:39]

Nu nog glasvezel als vitale infrastructuur bestempelen, bij wet verplichten dat elk huisadres er op aangesloten dient te worden, net zo als gas, water en licht, en open zetten voor meerdere providers
licht is gratis overdag :+ je bedoelt electriciteit ;)

al zijn er wel woniningen zonder gas, net zoals er zijn zonder riolering of zonder telefoon- en/of coaxaansluiting. Dat heeft echter niets met vitale infrastructuur, maar met basisvoorzieningen te maken. Hoe gedigitaliseerd de wereld ook is, daarom moet je het niet overal verplichten.
Ik ben het eens met je opmerking, maar wil die nog wel wat verder trekken. Maar ik betwijfel of gas en licht er op vooruit zijn gegaan door de privatisering.
Het is alleen jammer dat de datacenters van Microsoft bijvoorbeeld hier weer buiten worden gehouden, terwijl Microsoft services voor enorm veel bedrijven bijna de backbone is van het bedrijf
En waarom is dat vitaal?
omdat als duizenden bedrijven een dag of langer op hun gat liggen, dat enorme consequenties kan hebben, er zijn genoeg zorginstellingen en ziekenhuizen en zelfs overheidsdiensten die volledig werken op basis van de platforms van Google en/of Microsoft 365. - Stel je voor dat een instelling en paar dagen lang geen patiëntendata kan verwerken om een of andere hack-poging of Ddos: beter gezegd, waarom is DNS, dat 1op1 interchangeble is met tientallen andere DNS-providers, wel vitaal maar zijn Infra-as-a-service (wat o365 en Gsuite inmiddels zijn), er niet onder gedekt? of bedoelt de mister allen DNS root-servers voor het NL-domein?
Je kan met 1 druk op de knop een failover van je infra naar een andere zone instellen, het is enkel een kostenoverweging om het niet te doen. Wie zijn billen brand moet dan maar zelf op de blaren zitten.

In principe neem ik in grote/nieuwe projecten altijd een 'wat als er een bom op dit dc valt' mee. Altijd goed om bespreekbaar te maken en scenario's uit te denken.

[Reactie gewijzigd door Tricq op 5 juli 2022 10:48]

Omdat de overheid er ook afhankelijk van is.
Maar de fysieke beveiliging en IT security van een MS datacenter is wel iets strakker geregeld dan dat van een kleinschaliger datacenter.

Ik ken datacenters waar ik als huurder met mijn vingerafdruk naar binnen kon, om vervolgens het complete datacenter te kunnen doorlopen. Ook datacenters waar ik me moest aanmelden via een formulier, aanbellen bij de poort, bewaker ID moest laten zien, tekenen voor ontvangst van de sleutel van mijn racks, alleen naar mijn corridor kon gaan, mijn racks kon openen en aan de slag kon gaan.

Bij Microsoft is de fysieke beperking nog een heel stuk strenger, is maar een zeer beperkte groep mensen die daar binnen komt.

Over de ICT beveiliging en het verschil daarin kan ik nog een veel langer epistel schrijven.
Een klein DC kan regelmatig last hebben van DDoS aanvallen, een grotere organisatie (Telecity groep) heeft daar goede bescherming voor ingebouwd, maar die zit nog wat stapjes achter op de security in MS datacenters.

[Reactie gewijzigd door walteij op 5 juli 2022 11:15]

iets strakker ;-) ?
Die datacenters zijn geen losstaand iets maar onderdeel van een wereldwijde keten aan datacenters. Ze zijn juist zo opgezet dat zo'n hele hyperscale kan uitvallen en alle services door andere datacenters worden overgenomen.
Minister en een positief besluit omtrent IT in 1 zin, wie had dat gedacht. Alleen maar goed dit.
Toch voelt het een beetje random. De ene provider host misschien 400.000 domeinen voor squatters, spammers en zolderkamerprutsers. De ander wellicht 'slechts' 1000, maar doet dat voor (bijvoorbeeld) medische instellingen. Dezelfde redenering kun je toepassen op datacentra.

Anders gezegd: of iets 'vitaal' is lijkt mij geen functie van kwantiteit.

Uiteraard lost dit zich vanzelf wel op: iedereen met iets vitaals wil straks bij een 'grote' provider, en niet meer bij de kleine specialist. Maar is dat echt wenselijk?
Inderdaad, schaal zegt weinig over hoe belangrijk de gehoste partijen zijn.

Neem aanbieders als versio, die halen de norm wel, maar of die 100.000 "Wij hebben ook een internet pagina." sites nu echt een vitale functie hebben in de Nederlandse samenleving zou ik toch echt betwijfelen.
Ik snap uiteraard wat je bedoeld, maar:
Ik verwacht dat de wet van de grote getallen hier op van toepassing is. Ik verwacht dat de meeste (bijvoorbeeld) zorginstellingen de facto bij grote DNS-providers zitten. In de praktijk zullen grote DNS-providers meer impact hebben op het goed functioneren van 'het internet' dan kleinere. Of er nou 1000 sites ontoegankelijk zijn of 400000. Daar zit nogal een verschil in. (en in de praktijk zullen domeinen 'waarschijnlijk' redelijk verdeeld zijn)

Daarnaast moet er natuurlijk wel ergens op getoetst worden. Iets dat ook echt meetbaar is, zonder dat je willekeur krijgt. Die heeft 300 zorginstellingen en 140 bedrijven met meer dan 10 werknemers, dus doe die maar wel, en die ander slechts 123 zorginstellingen, maar daarvan dan wel 3 grote ziekenhuizen, dus doe die dan ook maar.

Nu is het 'meer dan 400.000' .nl domeinen en klaar.
Je hebt nu zelfs kans dat die bedrijven naast hun toekomstige verplichtingen (want als je als vitale infra wordt beschouwd krijg je ook meer verantwoordelijkheden/verplichtingen), ook meer klanten, want zij kunnen daar mee adverteren.
Als er 400.000 domeinamen voor spammers of oplichting zijn, waarbij die provider dus waarschijnlijk iets aan moet doen , dan lijkt dat toch juist maatschappelijke waarde te hebben?

[Reactie gewijzigd door kodak op 6 juli 2022 00:06]

Genoeg positieve ontwikkelingen bij de overheid op IT gebied. Alleen krijgt dat minder aandacht in de media, want dat levert geen sensatie artikelen. En burgers hebben de neiging om negatief te denken over de overheid en hecht je meer waarde daaraan dan wanneer iets goeds gaat.

Om een prima positief voorbeeld te geven: de overheid is de grootste investeerder op technologisch gebied in Nederland, in de vorm van subsidies. Zonder die subsidies zou er bijzonder weinig van de grond komen.

[Reactie gewijzigd door segil op 5 juli 2022 10:48]

Genoeg positieve ontwikkelingen bij de overheid op IT gebied. Alleen krijgt dat minder aandacht in de media, want dat levert geen sensatie artikelen.
Klopt helemaal, maar het verschil zit er ook in dat mislukte IT projecten bij de overheid belastinggeld kost, en mislukte IT projecten bij bedrijven 'eigen risico' zijn. Ik ben uberhaupt van mening dat het 'nieuws' veel te veel gefocust is op negativiteit, helaas heb ik daar geen invloed op :9
Klopt... wellicht een kleine nuance: mislukte projecten bij bedrijven kosten hun klanten geld :)
Zonder die subsidies zou er bijzonder weinig van de grond komen.
Ah, vandaar dat er in de VS nooit wat van de grond komt. :+
Zoals Tesla? Die begonnen is met subsidie.
Dat is ook echt het enige wat er ooit in de VS van de grond is gekomen. :+
Tesla staat nog steeds op de grond hoor, denk dat je SpaceX bedoeld :9
Ohja was ik alweer vergeten haha, you win
Zeker, al valt het mij wel iedere keer op dat de overheid de laatste ontwikkelingen steeds moeilijker kan bijbenen. Dit plan had nl. al zo'n 2 a 3 jaar geleden uitgevoerd moeten worden, aangezien blackhat hackers & vijandelijke mogendheden al geruime tijd veel speelruimte hebben gekregen. Vooral de strijd tegen ransomware lijkt steeds moeilijker te worden, met alle gevolgen vandien...
burgers hebben de neiging om negatief te denken over de overheid
Tja - verminderd vertrouwen en resultaten (m.b.t. IT) uit het verleden geeft dat nu eenmaal...

En dan noem je subsidies als het 'goede' wat de overheid doet... zonder context staat daar dus: "de overheid pompt belastinggeld in IT"

Dat zegt toch niets over welke projecten dat zijn? We moeten toch eens het idee loslaten dat geld ergens inpompen betekent dat je goed bezig bent.

Niets uitgeven aan IT is slecht maar dat geeft geen equivalentie tot "veel geld uitgeven aan IT is goed". |:(
Dat ligt er dus aan hoe je dit bekijkt. Ik lees dat ze dan vooral meer worden gecontroleerd. Mooi. Maar daar schieten we niets mee op als het datacenter wordt afgesloten van de energie voorziening - de UPS en de eventuele generator houden het dan ook niet heel lang vol.

Anders gezegd: gaat de overheid helpen met vitale IT-structuren te bewaken of helpen in geval van calamiteit?
In Nederland zijn sommige DNS-providers, zoals het SIDN, al aangemerkt als vitale infrastructuur.
Is dat niet eerder omdat SIDN de registry is die de nl-tld beheert?
Klopt. In de huidige wet is SIDN
"Een beheerder van een register voor topleveldomeinnamen die bij de Internet Assigned Number Authority (IANA) is geregistreerd en die meer dan 1.000.000 geregistreerde domeinnamen in beheer heeft"
Een DNS provider is een andere categorie:
"Een beheerder van een register voor topleveldomeinnamen die bij de IANA is geregistreerd, meer dan 1.000.000 geregistreerde domeinnamen in beheer heeft en ten behoeve van die domeinnamen DNS-diensten verleent als bedoeld in artikel 4, onder 14 en 15, van Richtlijn (EU) 2016/1148"
https://wetten.overheid.nl/BWBR0045077/2021-05-01
SIDN beheerd de DNS servers voor het .nl domein, dus in die zin zijn ze ook een onmisbare schakel in de DNS infrastructuur. Zonder hun servers zou je geen enkel .nl domein meer kunnen resolven (gelukkig is er dan nog tweakers.net ;))
50MW aan stroom gebruiken kan niet dat is vermogen ik denk dat het MWh moet zijn?
Helaas gebruiken we in het Nederlandse (en Duitse) taalgebied het woord stroom als synoniem voor electriciteit of energie. En dat is fout. Stroom is stroomsterke in amperes. Stroom verbruik je niet, energie of vermogen wel.

In de tekst staat:
Bij datacenters wordt gekeken naar de stroomcapaciteit. Als bedrijven met verschillende klanten meer dan 50 megawatt aan stroom verbruiken, worden ze aangemerkt als vitaal.
Maar eigenlijk hoort daar te staan:
Bij datacenters wordt gekeken naar electrische voorziening. Als bedrijven met verschillende klanten meer dan 50 megawatt aan vermogen verbruiken, worden ze aangemerkt als vitaal.
Er was al een dergelijke discussie hieronder en eigenlijk had er "electriciteit" i.p.v. "stroom" moeten staan.
Wel een slordigheidje voor een technische site als deze.

[Reactie gewijzigd door CPV op 5 juli 2022 17:19]

Mag ik zeker weer een paar toetsen doen voordat ik een DC in mag :z Naast de vele veiligheidstrainingen enz. krijg je nu waarschijnlijk security achtige dingen erbij.
Het gaat niet om datacenters van individuele bedrijven, zoals de hyperscale-datacenters van Google of Microsoft.
Ergens kan ik dit wel begrijpen maar ergens ook niet. Zowel Microsoft als Google hebben een hyperscale-datacenter in Middenmeer Agriport A7, Waarbij dit voor Microsoft de Hub is voor hun West-Europe locatie in i.i.g Azure en een groot stuk van Microsoft 365. Als deze wegvalt dan hebben er denk ik meer bedrijven (incl de overheid) last van dan dat er een datacentertje wegvalt van partij A)
Waarom heb ik het gevoel dat hiervoor is gelobbyd zodat bij een al dan niet vermeende calamiteit een zak geld in private zakken kan verdwijnen? Als de overheid ergens patent op heeft, dan is het wel averechtse IT-beslissingen nemen, gevolgd door function creep. Vandaar dat mijn primaire houding wantrouwen is.

[Reactie gewijzigd door trabant op 5 juli 2022 12:45]

Kies score Let op: Beoordeel reacties objectief. De kwaliteit van de argumentatie is leidend voor de beoordeling van een reactie, niet of een mening overeenkomt met die van jou.

Een uitgebreider overzicht van de werking van het moderatiesysteem vind je in de Moderatie FAQ

Rapporteer misbruik van moderaties in Frontpagemoderatie.



Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Nintendo Switch (OLED model) Apple iPhone SE (2022) LG G1 Google Pixel 6 Call of Duty: Vanguard Samsung Galaxy S22 Garmin fēnix 7 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2022 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee