'Gebrekkige software kost overheid miljarden'

De overheid betaalt jaarlijks vier tot vijf miljard euro aan automatiseringssystemen die gebreken vertonen of nooit in gebruik worden genomen. Deze conclusie trekt Trouw na een analyse van de uitgaven aan it-projecten en een rondgang langs deskundigen.

Het dagblad berekende dat deze jaarlijkse kosten net zoveel zijn als dat de aanleg van de Betuwelijn in zijn geheel heeft gekost. Volgens enkele ondervraagde deskundigen wordt het de hoogste tijd voor een inventarisatie van het probleem, zodat aan oplossingen gewerkt kan worden. In de ogen van Jan Friso Groote, hoogleraar computertechnologie in Eindhoven, is het probleem van falende it-systemen ook buiten de overheid structureel. Uit Amerikaanse cijfers zou blijken dat van alle automatiseringsprojecten 30 procent nooit van de grond komt, 50 procent bij de invoering veel problemen geeft en slechts 20 procent als geslaagd is te bestempelen. Berekend op de Nederlandse overheidsuitgaven zou zeker drie miljard euro gestoken worden in totaal mislukte projecten. De Amsterdamse Informaticahoogleraar Chris Verhoef verklaart tegenover Trouw dat het cijfer nog weleens hoger zouden kunnen liggen: 'Vijf jaar geleden is voor het ministerie van Vrom onderzoek gedaan naar automatisering bij de overheid. Volgens dat onderzoek kwam maar liefst de helft van alle projecten nooit tot voltooiing.'

Een belangrijke veroorzaker van de mislukte overheidsinvesteringen in informatietechnologie zouden de politici in Den Haag zijn. Door steeds nieuwe eisen te stellen aan nog niet afgeronde projecten, ontstaan grote problemen. Zo moest de Belastingdienst vorig jaar een systeem voor het toekennen van huurtoeslag en zorgtoeslag ter waarde van vijftig miljoen euro in de ban doen. Dit werd veroorzaakt door het grote aantal regels en uitzonderingen, waardoor de software nodeloos ingewikkeld was geworden en daarom vol fouten zat. De fiscus besloot uiteindelijk om zijn automatiseringssysteem te vervangen voor een geheel nieuwe, waarbij de software voor het berekenen van toeslagen compleet zal worden vervangen. Behalve de burger heeft ook het bedrijfsleven last van mislukte it-projecten bij de overheid; zo zijn de Nederlandse Spoorwegen regelmatig de dupe van vastgelopen computersystemen van spoorbeheerder ProRail, waardoor vertraagde treinreizigers compensatie opeisen bij de vervoerder.