Een commissie van rechters gaat niet alleen vooraf de inzet van ongericht aftappen van de kabel door de Nederlandse inlichtingendiensten toetsen, maar ook het tappen van telefoongesprekken en het hacken van computers door de AIVD en MIVD beoordelen.
Dat heeft de ministerraad vrijdag besloten. De instelling van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden is onderdeel van de wijziging van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die de wet uit 2002 volgens de ministers moderniseert. 'Onderzoeksopdrachtgerichte interceptie' door de inlichtingendiensten zal niet plaatsvinden als de minister en de nieuwe onafhankelijke commissie geen toestemming verlenen, luidt de waarborg die aan het wetsvoorstel is toegevoegd.
De belangrijkste wijziging die het voorstel brengt, is het ongericht mogen aftappen van de kabel. Deze uitbreiding van de bevoegdheden van de inlichtingendiensten stuitte op bezwaren van critici, die spreken van een sleepnet voor internet. De ministerraad verdedigt de uitbreiding door te stellen dat 'inmiddels bijna alle datastromen - telefonie, internet, e-mail en sociale media - via de kabel lopen'. "Ook terroristen die aanslagen willen plegen in Europa of strijden in buitenlandse conflictgebieden, maken hier veelvuldig gebruik van, bijvoorbeeld voor rekrutering en commandovoering", aldus de ministers.
De nieuwe waarborgen zouden de privacy van burgers zo goed mogelijk beschermen, stellen ze. "Inzet van de bevoegdheden vindt doelgericht plaats, met een onafhankelijke, bindende toetsing vooraf en toezicht tijdens de inzet en achteraf."
Nieuw in het voorstel is verder dat de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten toch iets meer tanden krijgt. In de oorspronkelijke tekst kreeg deze commissie geen uitbreiding van de bevoegdheden, maar de ministers stellen nu voor dat de Ctivd gaat fungeren als zelfstandige klachtinstantie. De commissie moet dan bindende uitspraken gaan doen als burgers klachten aanhangig gemaakt hebben. Het wetsvoorstel zou met de wijzigingen tegemoetkomen aan de kritiek die geuit werd bij de internetconsultatie vorig jaar september.
De ministerraad zal het wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State sturen.
Voor de officiële aankondiging door de ministerraad, was het gerucht al dat er een nieuwe commissie kabeltaps ging toetsen. De commissie gaat dus breder toetsen dan uit dat bericht bleek.