Android-launcher van Odido helpt ouders en kinderen met eerste smartphonestappen

Tekst

De sociale media die we nu kennen brengen flinke risico's met zich mee voor kinderen, zoveel is inmiddels wel duidelijk. Cyberpesten, verslechterde zelfbeelden, verslavende algoritmes ... De roep om ze voor kinderen te verbieden wordt dan ook steeds luider.

Ondertussen kunnen ouders de apps wel zelf blokkeren met tools binnen Android en iOS, maar dan moeten zij zelf bedenken welke apps kinderen wel of niet mogen gebruiken. Odido zegt dat het een makkelijkere oplossing heeft: Startphone.

Bellen, flitsen en Google Maps

Deze Android-launcher vereist Android 9 of hoger en splitst de 'smartphoneontwikkeling' van jongeren op, zodat ze stapsgewijs kennismaken met telefoons en sociale media. Die ontwikkeling begint in groep 8, als ze voor het eerst een Startphone-smartphone krijgen. Veel kunnen ze er dan nog niet mee: enkel bellen, sms'en en Google Maps. O, en de flitser van de telefoon.

Misschien vraag je je nu af waarom je dan nog een smartphone nodig hebt en of je dan niet beter een dumbphone kan geven. Ina Koning, universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en betrokken bij de ontwikkeling van Startphone, legt uit dat een dumbphone dan een tijdelijke oplossing zou zijn.

"Een dumbphone zouden veel mensen nog los moeten aanschaffen, wat niet iedereen kan. Vaak hebben mensen nog wel een oudere smartphone in de la liggen. Startphone wordt zo voor meer mensen toegankelijk en betekent dat meer kinderen gelijke kansen krijgen. Daarnaast groeit de smartphone op deze manier met het kind mee."

Pas chatten op je dertiende

Als ze zo'n 11 of 12 jaar oud zijn, krijgen ze de eerste 'upgrade' en mogen ze ook schoolapps zoals Magister en een rekenmachine installeren. De volgende stap is groter en is bedoeld voor 13- of 14-jarigen. Dan komt de camera vrij, mogen ze muziekapps en YouTube Kids gebruiken, WhatsApp installeren en de beperkte browser gebruiken.

Die beperkte browser is gebaseerd op Chromium, legt Mario Piepenbrink uit aan Tweakers. Piepenbrink is medeoprichter van Vonk, dat de Startphone-launcher voor Odido ontwikkelde. Bij het openen van de browser zien kinderen een flinke lijst van goedgekeurde websites. Hier staan bijvoorbeeld nieuwssites op, maar ook Wikipedia is voor de 13-plussers te gebruiken. De URL-balk is geblokkeerd, dus zelf surfen zit er niet bij.

De laatste stap is 15 en ouder. Dan mogen ze sociale media, AI-chatbots, cloudopslag, e-mail en uitgebreide streamingdiensten gebruiken. Odido heeft deze niveaus niet zelf bedacht, maar heeft ze gebaseerd op onderzoek en input van Koning en van Wouter van den Bos, universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam.

Van links naar rechts: Tisha van Lammeren, cco Odido, Gerdine Keijzer-Baldé, directeur-generaal ministerie van EZK, Ina Koning (VU) en Wouter van den Bos (UvA)

Ouders hebben regie

Deze appbeperkingen zijn niet in steen gebeiteld. Je kan als ouder met een eigen pincode inloggen en er zo voor kiezen om WhatsApp een jaartje eerder goed te keuren, zodat je met je kind kan videobellen. Je krijgt dan wel de melding in beeld dat je kind hier eigenlijk nog te jong voor is, met een link naar Odido's site voor meer informatie.

Startphone beperkt dus wat je als kind met je telefoon kan doen, maar zo voelt het voor een kind niet, zegt Koning. Het kind krijgt juist voor het eerst een telefoon en krijgt er elke paar jaar een paar apps bij. "Je krijgt dan geen lastige discussies over welke apps verboden moeten worden, maar je kan een prettig gesprek met je kind beginnen over welke apps er misschien bij mogen. Dat moet het kind dan zelf uitleggen. Je krijgt als kind en als ouder veel meer regie over hoe er met smartphones wordt omgegaan."

Naast de apps heeft Startphone een schermtijdsysteem. De launcher adviseert per niveau hoelang die schermtijd moet zijn, maar laat ouders zelf bepalen hoelang dit in de praktijk is. Ouders kunnen daarbij met hun pincode die schermtijd op een dag iets verlengen, als ze dat willen. Startphone heeft op het startscherm ook bepaalde widgets, zoals favoriete contactpersonen en advies over wanneer kinderen foto's delen of berichten sturen. "Weet je zeker dat je dit bericht wil sturen, wat als anderen het kunnen lezen?", bijvoorbeeld.

Ouders spelen dus een grote rol bij Startphone, maar die rol speelt zich alleen af op de telefoon van het kind. Bij vergelijkbare ouderlijktoezichtdiensten is er vaak een koppeling met de smartphone van de ouder, die bijvoorbeeld kan zien wat het kind op de telefoon doet. Dat is bij Startphone bewust niet zo, om ook de privacy van het kind te waarborgen. Dit betekent ook dat er nauwelijks data naar Odido gaat over Startphone, enkel als er crashes zijn. Deze dataminimalisatie is natuurlijk ook positief voor de veiligheid.

Gratis, ook voor klanten van concurrenten

Startphone is gratis en ook voor niet-Odido-klanten beschikbaar. Koning legt uit dat dit een vereiste was, omdat de onderzoekers niet voor Startphone betaald kregen en ook niet wilden dat het een commerciële dienst zou worden.

Tisha van Lammeren, chief commercial officer bij Odido, zegt dat dit voor Odido ook geen breekpunt was. "Uiteindelijk gaat het ons erom hoe wij kinderen van de digitale glijbaan kunnen laten afglijden. Fietsen en zwemmen bouw je ook rustig op, dat willen we nu ook met de smartphone doen."

"Ik heb zelf ook kinderen en probeerde via Android in te stellen dat mijn jongste bepaalde apps niet mocht gebruiken. Dan zie je een lijst met apps die ik toch niet snap en moet je zelf gaan uitvogelen wat ze wel of niet mogen gebruiken. Nou ben ik geen digibeet, maar daar was ik wel twee uur mee zoet. Met Startphone ben je binnen vijf stappen klaar."

Ruim 75 procent van ouders heeft hulp nodig

Van Lammeren staat hier niet alleen in, blijkt uit onderzoek van Van den Bos. Van de Nederlandse ouders vindt 82 procent dat ouders meer moeten doen om jongeren online te beschermen, maar zegt bijna driekwart daarbij ook meer hulp nodig te hebben. Dit is gebaseerd op een panel van 408 ouders.

Een deel van die hulp is de overheidsrichtlijn voor het gebruiken van schermen en sociale media van kinderen. Koning werkte mee aan dat onderzoek dat vorig jaar is gepresenteerd. Toen zijn Odido, Koning en Van den Bos ook samengekomen om Startphone te ontwikkelen.

Die samenwerking gaat ook na de introductie verder. Onderzoek staat niet stil en de apps ook niet. Het kan daardoor zijn dat apps die nu nog verantwoord worden geacht, dat straks niet meer zijn. Denk aan AI-diensten binnen chatplatforms die het gebruik van de chatdiensten kunnen veranderen. Het lastige daarbij is dat Startphone in principe niets aanpast aan de app zelf, maar alleen beperkt welke apps gebruikt kunnen worden.

Wellicht komt er op termijn ook een iOS-versie, al zal Apple daar eerst het besturingssysteem voor moeten aanpassen. Startphone past ook het startscherm aan, wat nu niet bij iOS kan, legt Odido uit. De Android-launcher is te downloaden via de Google Play-appwinkel.

Reacties (32)

[Arjan90]

Ik weet niet zo goed wat ik hiervan vind... Ze in een capsule houden, werkt ook niet. Wij hebben juist gesprekken over bijv. WhatsApp en eerlijk is eerlijk, het is ook al eens misgegaan in een groepschat waar ons kind ook een rol had. Maar daar leren ze dan ook van, als je het er met ze over hebt. Maar je moet als ouder wel een vinger aan de pols houden, dat geldt natuurlijk ook voor het surfgedrag ed

Ik vind het in basis een goed initiatief, maar ben wat skeptisch of het op de lange termijn ook echt helpt. Of dat jongeren dan "pas" komen kijken en opeens een spoedcursus online weerbaarheid moeten krijgen. Online is er, en online gaat niet weg.

Dat je het zelf, als ouder, gefaseerd kan vrijgeven vind ik goed. Dat doen we ook met boeken en films: we laten ze lezen of kijken als wij denken dat ze eraan toe zijn.

[Reactie gewijzigd door Arjan90 op 16 juni 2026 20:32]

[Marve79]

Hmm ik denk er toch anders over. Ik blokkeer gewoon alles. Vooral TikTok en Snapchat.

WhatsApp en YouTube mag dan nog wel maar wel onder toezicht Enige met WhatsApp is dat Meta die groepen heeft toegevoegd dat is echt de pest.

Het is vechten tegen de bierkaai, Meta probeert je kind zo verslaafd mogelijk te maken en jij als ouder moet het allemaal blokkeren (als dat al kan) of begeleiden.

[Morress]

Dat! Die groepen, zoveelse streek van meta.

[Marve79]

Ja en dan zeggen ja binnenkort komen er parental controls voor. En nu zit mn dochter in een groep en heeft ze 600 volgers, ja zet het nu maar dicht.

Echt een k*bedrijf dat Meta.

[tw_gotcha]

Een mes pak je ook af. Dichtzetten die groep,veel huilen drama,jammer dan.

[Arjan90]

Het wil niet zeggen dat we geen beperkingen hebben opgelegd, maar niet zoals deze app/launcher dat doet. WhatsApp is precies zoals je al zegt met de groepen echt héél vervelend, veel ouders zijn daar ook totaal niet van op de hoogte wat je ermee kan.

Youtube met de shorts is hier ook echt killing geweest, totdat hij er zelf mee kwam of we het alsjeblieft wilde blokkeren omdat het hem afleidde bij het leren (!). Dat vond ik al een schouderklopje waard Maar ook ingewikkeld, hij moet zichzelf ook kunnen beheersen. Maar ja, op die leeftijd...

[himlims_]

blijf het een lastig dilemma vinden (zelf geen kids, wel vele jaren onderwijs gewerkt). Toen ik 8-9jr was, kregen wij thuis internet, computer etc. geloof niet dat er ooit iets aan controle of gesprek heeft plaatsgevonden. Ook niet de indruk dat het nodig is geweest. De betutteling en totale controle om alles te moeten reguleren gaat soms wat ver.

[InjecTioN]

Al die mensen die destijds internet hebben gekregen, weten inmiddels goed hoe ze met het internet om moeten gaan. dat hebben zij allemaal geleerd. Goedschiks, al dan niet, kwaadschiks.

ik sta er van te kijken hoe laconiek men tegenwoordig nog is tegenover de verslavende internet hypes. TikTok, insta, snap, etc. Het consumeert al onze kinderen alsof ook zij producten zijn. Onze puber heeft autisme en geen rem. Hoeveel pubers hebben dat nog meer niet? Precies. Allemaal! Dat is wat een puber een puber maakt. Onze puber met autisme duwt die “rem” nóg verder buiten bereik.

Nu weet ik dat wij al iets te ver zijn om alles dicht te gooien (bijna 16 jaar), maar dat betekent niet dat ze compleet “losgelaten” moet worden op het grote boze internet, zo bleu als dat ze is en met hoeveel het internet ondertussen veranderd is ten opzichte van 1995. Wij hadden in die tijd gewoon “geluk” met de obsessie die ons computerlandschap destijds veroverde. We konden inbellen en pap en mam dachten dat het simpelweg “voor school” was. Tegenwoordig is het “mag ik tijd?”. Ondertussen waren we natuurlijk voor veel meer andere dingen op het net te vinden. Prima voor toen, absoluut niet meer prima voor nu. Op dit moment probeert alles je te “grijpen” waar je interesses liggen. Een probleem van zowel jong als oud. Maar willen we onze kinderen daaraan blootstellen?

Ik stel onze kinderen zo min mogelijk bloot aan reclame: YouTube subscription, pihole voor de meeste andere diensten, Netflix en spelletjes alleen vanuit Netflix, etc. Natuurlijk moeten ze zelf iets leren, maar een kind met autisme snapt de daadwerkelijke hints nou eenmaal niet, dus moeten wij dat vooraf kunnen afvangen. (Beperken in hoeveelheid gebruik, selecte apps toestaan, blijven aanhalen wanneer een app een slechte app is, hoe kies je een app dan uit, wat moet je doen met de berichtjes die je krijgt, etc. Kinderen van die leeftijd kunnen op momenten erg volwassen uit de hoek komen, maar vervolgens overschatten we het verstand wat daarbij hoort door de kinderen zo’n apparaat te geven, waarmee onze kinderen in dezelfde valkuilen vallen als het grootste deel van de volwassenen.

Natuurlijk is een kind met autisme niet altijd hetzelfde. En ook niet hetzelfde als andere kinderen zonder iets op “het spectrum”. Dat betekent echter niet dat zij onbeschermd dienen te blijven voor de problemen die wij als ouders wél in kunnen zien, die wij als ouders voor onze kinderen ook echt moeten beoordelen en de kinderen bij die beoordeling moeten betrekken. Waarom iets wel goed is en waarom niet, en dit ook echt goed uitleggen. Echter is dat een kwetsbare groep die mogelijk, samen met de andere kinderen, meer voorlichting dienen te krijgen. Voorlichting is echter slechts 5% van wat er nodig is om de situatie werkbaar te maken. De apps maken het “ons” namelijk absoluut niet gemakkelijk.

[Reactie gewijzigd door InjecTioN op 18 juni 2026 09:14]

[Marve79]

Zie niet in wat dit kan wat met Family link niet lukt?

[david-v]

Zoals ik het lees is dit makkelijker in gebruik omdat je minder hoeft na te denken wat wel en niet mag. Bij family link heb je veel meer keuzes en mogelijkheden, dat is voor sommige ouders zonder technische kennis best een uitdaging.

Ik heb zelf een kind wifi thuis, met open dns gekoppeld én family link als hulpmiddelen. Daarnaast moet je als ouder uiteraard (digitaal) opvoeden, maar dat spreekt voor zich.

[hanev001]

De nut van die Wifi beperking kan je wel vergeten. Er zijn grote aantallen mogelijkheden voor openbaar wifi. Het enige wat je hebt gedaan is je kind daar naar toe sturen en dat is een stuk riskanter dan het via je eigen wifi te laten lopen.

[david-v]

Ik heb het over thuis gebruik. Er zijn geen openbare wifi netwerken in de buurt. Buitenshuis gaat het om gebruik op school (zeer beperkt door de huidige beperkingen op school waar ik heel tevreden mee ben) en onderweg.

Kind wifi is niet het enige hulpmiddel die ik toepas, bovendien heb je ook nog zoiets als opvoeding. Ik kan wat dat betreft niet klagen als ik naar mijn oudste twee kinderen kijk die al volwassen zijn. Eentje is zelfs helemaal los gegaan met graphene os, geen enkele app gebruiken waar trackers in zitten enz.

edit:
Overigens vergeten te melden dat mijn dochter zelf vroeg om haar thuis gebruik te beperken, die kon niet tegen de verslavende werking van youtube bijvoorbeeld. Zou een beetje vreemd zijn als ze dan allerlei trucjes zou uithalen om alsnog bij YouTube te kunnen komen.

[Reactie gewijzigd door david-v op 16 juni 2026 21:19]

[Marve79]

Ik ook Family link en dan nog nextdns voor de overige devices.

En mijn eigen device uiteraard uitgezonderd van alles

[HansvDr]

youtube kids is voor kids tot een jaar of acht. Echt niet voor een 13 jarige. Dan test je je eerste biertje.

[DrWaltman]

Ik mag hopen van niet, 13??? Dan gaat er echt iets helemaal mis in de opvoeding. Ik ben 46 en zelfs ik had “pas” op mijn 15e m’n eerste biertje, en ik ben opgegroeid in een bollenstreek.

[HansvDr]

ik ben 52, wij testten een biertje op de middelbare school, begin klas 2. Toen was ik 13. Ik vond het smerig maar hee, wel stoer. Met een shaggie erbij 🤣

[imqqmi]

We brouwden bier op de middelbare school tijdens chemie klas in de jaren '80 lol! Andere tijden...

[Melvinvm]

Geniaal! Maar echt! Mijn oudste van 6 krijgt er nog geen voorlopig maar als het zo ver is dan gaan we het zo doen. Nu kan de gemiddelde tweaker een mobieltje wel redelijk dicht timmeren maar dit is wel heel makkelijk. Laten we hopen dat startphone een groot succes wordt!

[astro_volt]

Zoals ik al op het originele nieuwsartiekel had vermeld is dit best een interessant initiatief, echter ben ik enorm teleurgesteld dat dit niet gewoon een open source project is. Dit vooral omdat het is ontwikkeld met onderzoekers van universiteiten en de richtlijnen van de overheid.

Ik snap dan ook niet hoe Odido kan zeggen dat dit geen commercieel product is en te claimen dat het geen persoonlijke informatie verzamelt terwijl niemand dit dus kan verifieren in de broncode. Dit is al helemaal belangrijk als je kijkt hoe hun met de informatie van klanten en ex-klanten omgaan.

Nog eventjes een persoonlijk (en naar mijn mening) pijnpunt is dat deze launcher dus alleen beschikbaar is via de (Google) Play Store, en ook Google-apps en services promoot aan kinderen. Naar mijn mening moeten we juist Europese, of non-Big Tech apps als 'standaard'voorkeur instellen van jongs af aan, zodat de volgende generatie minder snel zo gewend raakt aan het gebruiken van deze apps en services.

[MikeyMan]

Mee eens hoor... Wat kritische noten van tweakers had hier ook niet misstaan...

[Znorkus]

Dit soort initiatieven moet zeer zeker niet van of via of in samenwerking met internetverkopers komen. De belangenverstrengelingen zijn gewoon te groot. Providers zijn geen instellingen gericht op geestelijk welzijn, ze zijn gericht op het verkopen van zoveel mogelijk internetabonnement, punt. Dit 'product' is voor hun een tool om gebruikers op jonge leeftijd in het merk te trekken en vertrouwdheid op te bouwen.

Helemaal prima initiatief en inhoudelijk niks mis mee, maar Odido moet dit niet gaan lopen presenteren als hun product.

[addictive_rhymz]

Gaan we nog grappen maken over hoe ouder ze worden hoe meer gegevens ze via Odido kunnen lekken?

[S-1-5-7]

Die stonden hier gistermiddag nog, maar Tweakers heeft die discussie/berichten blijkbaar verwijderd. Geen idee waarom, want de inhoud was naar mijn mening niet zodanig dat het verwijderd moest worden...

[PCG2020]

Dat Odido grof nalatig is geweest met bewaren en beveiliging van persoonsgegevens is al lang en breed en zelfs meerdere keren besproken. Daar weer opnieuw op ingaan bij heel ander nieuws over Odido heeft dan weinig zin. Het leidt ook af van de discussie.

Ik zou zeggen dat hier huisregel 5 van toepassing is:

Discussies moeten, als er sprake is van een specifieke (vraag)stelling, bij het onderwerp blijven. Een gerelateerd onderwerp verkennen is prima, maar de discussie kapen met een vergelijkbare, maar andere (vraag)stelling of op andere wijze van het onderwerp afdwalen, is niet de bedoeling.

Wanneer het aantal off-topic reacties dan toch de spuigaten uitloopt, kan de redactie die verwijderen. Dat staat ook in de huisregels, onder het kopje 'Sancties'. En nee, dat heeft niets met censuur te maken.

[hanev001]

Ik ben dit zelfde verhaal vandaag ook al op een andere site tegen gekomen en ik was toen al niet onder de indruk. Deze versie heeft wat meer details en verminderd daarmee de indruk die ik heb van het mogelijke success van deze app verder..

Dat zit hen vooral in deze zin : "Ruim 75 procent van ouders heeft hulp nodig"

Als de ouders zelf al moeite hebben om Apps op hun telefoon te gebruiken hoe denken de makers van de app dan voor elkaar te krijgen dat deze ook goed gebruikt wordt. En dat is nog afgezien van het feit dat dit soort beperkingen voor de jeugd als een rode lap op een stier werken. Het is meer een uitdaging om een manier te vinden om de beveiliging te doorbreken en toegang tot zaken te krijgen die hun ouders geblokkeerd hebben.

[Pasteis]

Een oplossing die kan helpen of ondersteunen bij de digitale opvoeding van kinderen, maar het moet ouders niet te makkelijk gemaakt worden. Je bent geen parttime ouder, maar fulltime! Draag die verantwoordelijkheid dan ook.

Daarvoor moet je dingen opofferen in het belang van je kinderen om ze een goede toekomst te geven.
Helaas is je kind achter een telefoon of tablet zetten makkelijker dan het kind normen en waarden te geven.

[Schway]

Je bent helemaal niet "full time" ouder. Je deelt het ouderschap met je partner, deeltijd dus.

En het kind gaat naar school, of buiten, of vrienden, of sport. Als jij 24/7 ouder bent, dan ga je er aan onderdoor en zijn jij, je kind, en je partner de klos.

[Pasteis]

Je bent helemaal niet "full time" ouder. Je deelt het ouderschap met je partner, deeltijd dus.

En het kind gaat naar school, of buiten, of vrienden, of sport. Als jij 24/7 ouder bent, dan ga je er aan onderdoor en zijn jij, je kind, en je partner de klos.

Ik definieer fulltime bij ouderschap anders dan een werkgever.

Bij je werkgever hoef je in theorie (ligt aan je baan) niet verantwoordelijk meer te zijn buitenom je werktijd. Dat is anders bij een kind. Je (en voor je kind) hoeft gelukkig niet 24/7 bij je kind te zijn, maar je draagt wel 24/7 de verantwoordelijkheid en zorg voor je kind. Dus ik vind dat je als ouder ook verantwoordelijk blijft voor hoe je kind zich gedraagt op school, buiten, bij vrienden en op sport. En dat kan prima op een gezonde manier.

[Pokemoneuro]

En ze zijn nog steeds "druk bezig" met IPv6