Polen protesteert tegen uitsluiting door Starlink uit Europees roaminggebied

De Poolse overheid protesteert tegen het besluit van SpaceX om Polen uit het Europese roaminggebied voor Starlink-klanten te zetten. De Poolse minister van Digitale Zaken eist uitleg van SpaceX en eigenaar Elon Musk. De minister van Buitenlandse Zaken dreigt de relatie met Starlink te herzien.

Polen valt volgens de regels van Starlink vanaf 17 augustus buiten het Europese gebied waarin gebruikers mogen roamen met hun satellietverbinding. Gebruikers met een account dat is geregistreerd in Polen kunnen dan niet langer zomaar in andere landen hun internettoegang via een Starlink-satellietschotel gebruiken. Zij moeten aan extra vereisten voldoen. Voor nieuwe klanten geldt dit al vanaf 14 juli en voor bestaande klanten vanaf 17 augustus, meldt Politico.

De Poolse overheid maakt bezwaar tegen deze beslissing van het Amerikaanse bedrijf dat satellietinternet biedt. De Poolse ministers van Buitenlandse Zaken en Digitale Zaken protesteren op het sociale netwerk X, dat valt onder een dochterbedrijf van SpaceX.

Dreigementen

Minister van Digitale Zaken Krzysztof Gawkowski klaagt erover dat 'een wereldwijd technologiebedrijf Poolse mensen minder gunstig behandelt dan andere Europeanen'. Hij eist uitleg van SpaceX en eigenaar Musk en wil een eerlijke, gelijkwaardige behandeling van Poolse klanten. Daarbij dreigt hij Starlink ook de toegang tot de Poolse markt te ontzeggen.

Minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski eist van Musk dat hij stopt met discriminatie van Poolse Starlink-gebruikers. Hij dreigt de jaarlijkse betaling van 50 miljoen dollar aan Starlink te heroverwegen. Dat bedrag is bestemd voor communicatiediensten in Oekraïne via het satellietnetwerk van SpaceX. Polen betaalt het namens zijn buurland, dat in oorlog is met Rusland.

Oorlog in Oekraïne

Dit Poolse dreigement raakt een belangrijke dienst voor het Oekraïense leger, schrijft de Oekraïense krant The Kyiv Independent. De Poolse minister Sikorski uitte in maart vorig jaar juist bezorgdheid over mogelijke afsluiting van Starlink-toegang in Oekraïne. SpaceX-eigenaar Musk wees die zorgen met harde woorden af en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio noemde die verzinsels.

De uitsluiting van Polen uit het Europese roaminggebied vanaf volgende week kan voor klanten tot hogere kosten leiden als ze in andere landen internettoegang willen. Daarnaast zadelt het Polen op met 'extra formaliteiten, verplichte reisrapportage en documentcontrole', stelt minister Gawkowski. Het is niet bekend waarom SpaceX zijn Europese roamingregio aanpast.

Een Starlink-schotel voor internettoegang via het satellietnetwerk van SpaceX. Bron: Starlink

Reacties (179)

[BoefWoef]

Starlink heeft geen officiële reden gegeven, dat klopt. Maar de meest logische verklaring is niet “Musk haat Polen”, maar het indammen van de grijze markt.

Polen is de afgelopen jaren een belangrijke doorvoerhaven geworden voor Starlink-terminals die (via officiële aankopen én parallelle/vrijwilligerscircuits) richting Oekraïne gingen. SpaceX heeft al langer problemen met terminals die buiten de voorwaarden om worden gebruikt, doorverkocht of in militaire toepassingen terechtkomen. Door Poolse accounts tijdelijk uit de Europese roamingzone te halen, maak je het lastiger om die terminals langdurig en onbeperkt buiten Polen te laten draaien zonder extra verificatie of een duurder abonnement. Dat is een harde, maar begrijpelijke compliance- en businessbeslissing.

En belangrijk: volgens de Poolse minister van Digitalisering is de uitsluiting na protest alweer teruggedraaid. Of de Starlink-documentatie overal al is bijgewerkt, is nog niet helemaal duidelijk, maar de “discriminerende uitsluiting” waar nu zo hard over wordt geschreeuwd, lijkt van korte duur te zijn geweest.

[geishin]

Dat zal, maar de EU is één interne markt. Wat Starlink doet mag dus helemaal niet. Polen zou hier dus ook niet alleen op moeten reageren, maar binnen de EU zal in één keer krachtig gereageerd moeten worden, door starlink in één keer toegang tot heel de EU markt te ontzeggen, dan is het binnen 24 uur gefixt

[BoefWoef]

Dat klinkt stoer, maar het klopt juridisch en praktisch niet. De EU-interne markt en de roamingregels (Roam Like at Home) gelden voor mobiele netwerken van telecomaanbieders die in de EU opereren onder de Europese elektronische communicatierichtlijn. Starlink is een satellietdienst. Die valt onder een heel ander regime: nationale vergunningen, spectrumtoewijzing en exportregels. SpaceX is geen EU-telecombedrijf dat verplicht is om alle lidstaten identiek te behandelen in zijn eigen commerciële “Roam”-product.

Wat Starlink deed, was een interne indeling van landen voor hun eigen abonnementsvoorwaarden. Dat is iets heel anders dan discriminatie binnen de interne markt zoals die voor Vodafone of Orange geldt.

En “gewoon de hele EU-markt afsluiten” is geopolitiek en praktisch een absurd voorstel. Polen (en Oekraïne) is sterk afhankelijk van Starlink. Dat is precies waarom de Poolse regering zelf meteen aan tafel ging zitten in plaats van te dreigen met een totaalverbod. Een EU-brede boycot zou vooral de landen treffen die de dienst het hardst nodig hebben.

Kortom: niet alles wat irritant of onhandig is, is meteen illegaal onder het EU-mededingings- of internemarktrecht.

[geishin]

Die valt onder een heel ander regime: nationale vergunningen, spectrumtoewijzing en exportregels. SpaceX is geen EU-telecombedrijf dat verplicht is om alle lidstaten identiek te behandelen in zijn eigen commerciële “Roam”-product.

Dan zit daar de oplossing voor het probleem, behandelen als één interne markt. Net zoals we toentertijd met de telecombedrijven hebben gedaan. Dan kan je als EU ook niet door grote commerciele partijen gepiepeld worden.

En “gewoon de hele EU-markt afsluiten” is geopolitiek en praktisch een absurd voorstel.

Want? de EU is een markt van 450 miljoen relatief kapitaalkrachtige consumenten die hun geld uit kunnen geven. Dat is een enorme machtspositie, maar de EU (en Europeanen in het algemeen) zijn vergeten dat we die hebben en dat we die macht ook best in kunnen zetten. Reken maar dat Starlink de voorwaarden linea recta aanpast op het moment dat zij geen toegang meer zouden hebben tot de volledige EU markt. Het is na de VS hun grootste afzetmarkt.

Dat is precies waarom de Poolse regering zelf meteen aan tafel ging zitten in plaats van te dreigen met een totaalverbod.

En wat deed de minister van Buitenlandse zaken, volkomen terecht: "Daarbij dreigt hij Starlink ook de toegang tot de Poolse markt te ontzeggen."

Oftewel een boycot, zelfs van alleen de Poolse markt is al genoeg dreiging, want ik begrijp dat Starlink de voorwaarden alweer heeft aagenpast, zie de reactie van @duvekot

[Reactie gewijzigd door geishin op 14 augustus 2026 13:57]

[duvekot]

Niet echt korte duur ... dit was al bekend sinds midden Juli .. maar het is voor nieuwe klanten ingegaan per 10 Augustus en voor bestaande gaat het aangepaste roaming beleid in op 17 augustus.
nieuws: Starlink beperkt roamen buiten Europa bij Roam-abonnementen

De Nederlandse documentatie is al bijgewerkt voor Polen. Alleen zijn Andorra, Monaco, Cyprus (eu land) en de Faroer Eilanden nog steeds niet opgenomen in de lijst. Ook een aantal Balkanlanden staan niet op de Europese landen lijst waar ze nu wel Starlink hebben (Albanië, Kosovo en Macedonië).

Er zal nog wel wat meer discussie gaan komen .. maar die landen zijn wat kleiner..

[Madshark]

Het is niet bekend waarom SpaceX zijn Europese roamingregio aanpast.

Dusss.. Je benadeeld bijna 38 miljoen inwoners van een souverein land, zonder opgaaf van reden of enige verklaring.

Wie heeft dit bedacht, Grok?

[-tom-562]

Het is vrij simpel, kijk naar het gedachtengoed van Musk en het gedachtengoed van de politieke partij die voorheen de macht had in Polen, en de politieke partij die nu de macht heeft.

[m_snel]

Dit lijkt me toch allemaal weer heel ver gezocht, dan zou je dat eerder met Spanje verwachten.

[William_H]

In Spanje zat niet een partij in de regering die het gedachtengoed aanhing van MAGA en consorten met hun plan-2025.

[sebati]

Wat is volgens jou dan de reden van deze keus?

[m_snel]

Ik lees op internet dat er een geschil was met de verkoop en registratie. De prijs lag in Polen lager en daarna werden ze alleen nog buiten Polen gebruikt.

Verder waren er problemen in de conflict gebieden.

Dan lijkt me dat wel een fatsoenlijke onderbouwing.

[jibjqrkl]

"de prijs lag in Polen lager"

En door wie komt dat? Het lijkt me toch dat Starlink zelf bepaalt wat voor prijs ze hun product verkopen? Net als elk ander bedrijf.

Als ik een tv in duitsland koop zou ik ook raar opkijken als ik ineens 20% extra moet betalen omdat ik er niet woon, en al helemaal als dat vanuit de fabrikant van de tv is opgelegd ipv de winkelier/overheid

[Reactie gewijzigd door jibjqrkl op 14 augustus 2026 16:18]

[m_snel]

Ik weet niet of ze zelf de prijs hadden verlaagd, dat zou natuurlijk kunnen, je ziet dat bijvoorbeeld extreem bij streamingdiensten in landen die minder kapitaal krachtig zijn.

Maar los daarvan zijn alle andere kosten vaak lager dus hoef je daar minder voor uit te trekken.

Over TV ‘s spreken we dan over grijze import, dat scheelt natuurlijk een hoop geld. Maar goed als u er een dienst bij koopt en daar registreert kan u dus ook duurder of goedkoper uit zijn.

Neem je hem mee uit Turkije en pak je gelijk een abonnement op Netflix en spotify er bij dan heeft u de tv na een paar jaar gratis.

[sebati]

Ik lees op internet dat er een geschil was met de verkoop en registratie. De prijs lag in Polen lager en daarna werden ze alleen nog buiten Polen gebruikt.

Dan moet je de prijs verhogen zodat deze in iedere regio vergelijkbaar is, niet de dienst in het polen afsluiten.

Verder waren er problemen in de conflict gebieden.

Waarom kunnen ze dan wel Polen als land buitensluiten maar niet de dienst in de "conflictgebieden" buitensluiten. Ofwel als ik het apparaat in Duitsland koop en in Polen of "conflictgebieden" gebruik dan kan dat wel, maar wanneer je de appraten en dienst in Polen afneem (want nu niet meer kan) lost dat het probleem van de "conflictgebieden" op?

[m_snel]

Ik neem aan dat je die dingen gewoon bij een winkel kan aanschaffen, die bepalen dan de prijs, volgens mij kan je ze kopen bij de media markt hier . Ondertussen is Rusland wel geblokkeerd maar het lijkt me dat je dat misschien niet op een paar kilometer nauwkeurig kan regelen.

Maar goed ik snap niet echt waarom een complot theorie geen serieuze onderbouwing nodig heeft en serieuze media berichten wel.

[sebati]

Ik weet niet of het een complot theorie is, maar het past wel in de verdeel en heer strategie die Musk en MAGA voeren.

[david-v]

Je benadeeld bijna 38 miljoen inwoners van een souverein land

Huh? Dit is een commerciële dienst die door maar een deel van de bevolking wordt gebruikt. Bovendien betreft het alleen mensen die roamen met starlink. Als het 10.000 mensen treft in Polen vindt ik het al veel.

[Reactie gewijzigd door david-v op 13 augustus 2026 18:55]

[duvekot]

Het treft alle Europese Roaming gebruikers die in Polen gebruik willen maken van Starlink. Met een Roam 100GB (45 EUR) kan er er nu niet meer terecht. Met een Roam Unlimited (95 EUR) kan je er maar maximaal 30 dagen gebruik van maken.

[david-v]

Het treft alle Europese Roaming gebruikers die in Polen gebruik willen maken van Starlink

Ik zou niet weten hoeveel mensen dat zijn, maar denk je werkelijk dat het om zoveel mensen gaat dat we hier direct een politiek motief aan moeten hangen? Ik ken überhaupt niemand die Starlink gebruikt in mijn directe omgeving, laat staan dat het ook voor roaming gebruikt wordt.

[duvekot]

Je kent er nu iig eentje 😁 .. maar in het [SpaceX Starlink] Ervaringen & Discussie vind je nog wel meer. En er zijn best veel Roaming gebruikers in geheel Europa.

[david-v]

Ik had het ook bijna overwogen voor het buitengebied, maar vond het te duur, Klik en klaar van Odido was gezien het vakantie gebruik prima wat prijs betreft.

Ik kan me voorstellen dat als je erop uit gaat met een caravan of als je veel reist voor je werk binnen Europa dat het best handig kan zijn. Maar het aantal mensen die hier daadwerkelijk hinder van gaan ondervinden is minimaal.

De berichtgeving en de reacties van Polen zie ik dan als erg overdreven en had niet via de media uitgespeeld moeten worden. Polen maakt hier een politiek punt van, dat vindt ik voorbarig. Als bekend wordt dat SpaceX dit met een politiek motief heeft gedaan dan gaat het hun meer pijn doen dan de Poolse bevolking zelf.

[SunnieNL]

Als je 1 land ineens uitsluit, die ook nog eens binnen de EU valt... Wat kan het anders zijn dan politiek? Kunnen de sats Polen moeilijk bereiken?

[g_v_rijn]

Polen telt geen 38 miljoen starlink afnemers maar inwoners. Snel opgezocht; 29.000 geleverde eenheden.

[CivLord]

Dan zijn er nu wel 37,971 miljoen Polen voor wie Starlink potentieel minder interessant is geworden.

[Annihilism]

Het wordt tijd dat we dit soort systemen gewoon verbieden in europa. Elon Musk gebruikt zijn invloed duidelijk om extreem rechtse bewindsvoering in Europa aan de macht te krijgen en deinst er ook niet voor terug om Starlink als politiek drukmiddel te gebruiken.

[spiritobserver]

En dat mag als commercieel bedrijf. Als klant kan je je afvragen of je een dienst van zo'n partij af wil nemen.

[Madshark]

Is dat zo?
Volgens mij is er weldegelijk een wetgeving over diensten aanbieden binnen de EU, dat je toch wel een verdomd goede reden moet hebben om een land binnen de EU uit te mogen sluiten.

[neversium]

Ja, dat is zo: in verordening (EU) 2022/612 staat dat “Roam Like At Home” alleen geldt voor mobiele cellulaire verbindingen met een simkaart in een mobiele telefoon. Alle satellietnetwerken vallen hierdoor buiten de boot en mogen zelf bepalen welke landen hieronder vallen.

[Darkstriker]

Volgens mij is er weldegelijk een wetgeving over diensten aanbieden binnen de EU, dat je toch wel een verdomd goede reden moet hebben om een land binnen de EU uit te mogen sluiten.

Dat dacht je misschien maar de EU verplicht een bedrijf helemaal niet om zijn diensten overal in de EU aan te bieden. Al helemaal niet tegen gelijke voorwaarden.

[SunnieNL]

Verschil is dat dit een satellietdienst is en een land binnen de eu waar ze het al aanboden. Dan geldt het non-discriminatie beginsel. Je mag niet zomaar een geoblock opgooien voor inwoners van een bepaald land in de EU.

Daarnaast geldt nog consumentenrecht. Zomaar aanpassen van contracten mag niet.

De EU zou kunnen beslissen hierop zelfs de licentie van starlink in te trekken.

[Darkstriker]

Geen idee waarom je daarop een +2 krijgt. De geoblock regulering doet niet wat jij beschrijft. Die +2 lijkt een beetje wishful thinking.

Starlink (en alle telecommunicatieaanbieders) zijn uitgezonderd van de geoblocking regels (bron)

De geoblock regelgeving is gemaakt om te voorkomen dat jij een dienst (of product) niet in een ander land kan afnemen. Maar het zegt helemaal niks over de voorwaarden onder die een bedrijf een dienst moet aan bieden.

Kortweg: Starlink moet een Poolse klant een Duits abonnement laten afnemen. Dat mogen ze niet blokkeren. En andersom ook niet.

Maar nergens dwingt de regulering Starlink om de EU als een roaming-zone te behandelen. Starlink mag de dienst met andere voorwaarden en andere prijzen in Polen aanbieden.

Net zoals de EU Vodafone niet verplicht om jou in Nederland hetzelfde abonnement te laten afsluiten voor je telefoon als iemand in Duitsland, België of Frankrijk.

Daarnaast geldt nog consumentenrecht. Zomaar aanpassen van contracten mag niet.

Consumentenrecht is nog een ander ding. De meeste contracten zijn gebaseerd op maandelijkse verlenging van het contract. Dat betekent dus dat Starlink prima zijn voorwaarden kan aanpassen en jij dan over een maand of onder de nieuwe voorwaarden gebruik maakt van de dienst of Starlink het contract opzegt. Niet fijn maar ook zeker niet verboden onder consumentenrecht. - Of Starlink dat op de juiste manier aan zijn klanten heeft gecommuniceerd is een tweede. Dat kunnen wij niet inschatten. Neemt niet weg, dat een wijziging gewoon kan en mag wettelijk.

De EU zou kunnen beslissen hierop zelfs de licentie van starlink in te trekken.

Ook dat is niet zomaar waar. Starlink moet toch echt regelgeving overtreden voordat de EU dit mag doen (we zijn immer een rechtsstaat). Starlink heeft die licentie en die echt niet gebaseerd op het onderbuikgevoel van een ambtenaar. En aangezien ze hiermee geen regels overtreden kan de EU ook pas ingrijpen als het de wetgeving heeft verandert.

[SunnieNL]

Ik heb het niet over de geoblock voor handel. Ik had het over non-discriminatie, artikel 99 uit de EECC

Aanbieders van openbare elektronischecommunicatienetwerken of -diensten mogen de eindgebruikers geen verschillende eisen of algemene voorwaarden voor toegang tot of gebruik van netwerken of diensten stellen om redenen die verband houden met de nationaliteit, de verblijfplaats of plaats van vestiging van de eindgebruikers, tenzij die verschillende behandeling objectief gerechtvaardigd is."

Starlink lijkt daar namelijk ook onder te vallen volgens artikel 2

„elektronischecommunicatienetwerk”: de transmissiesystemen, al dan niet gebaseerd op een permanente infrastructuur of gecentra-liseerde beheercapaciteit, en in voorkomend geval de schakel- ofrouteringsapparatuur en andere middelen, waaronder netwerkele-menten die niet actief zijn, die het mogelijk maken signalen over te brengen via draad, radiogolven, optische of andere elektromag-netische middelen waaronder satellietnetwerken, vaste (circuit- en pakketgeschakelde, met inbegrip van internet) en mobiele netwer-ken, elektriciteitsnetten voor zover deze voor overdracht van signa-len worden gebruikt, netwerken voor radio- en televisieomroep en kabeltelevisienetwerken, ongeacht de aard van de overgebrachte informatie;

[Madshark]

Then my bad.
Ik meende iets te herinneren van een wet, een bedrijf wat zaken doet in een EU land, inwoners van andere lidstaten niet (zomaar) mag uitsluiten.
Maar dan idd gevalletje klok klepel van mijzelf.

[LtMarx]

fantastisch idee dat infrastructuur voor internet toegang in private handen is. /s


Niet dat het veel beter is als de usa erover gaat met dit bewind, maar dat Elon erover mag beslissen met mogelijke grote consequenties is totaal niet wenselijk.

[SPee]

Ja, daarom gaan Europa ook zijn eigen netwerk uitrollen. En Amazon wil ook zijn eigen netwerk. Alsof we daar blij mee moeten zijn.

[wildhagen]

Misschien niet vanuit oogpunt van ruimtebezetting.

Maar uit oogpunt van soevereiniteit en betrouwbaarheid is het wel echt een voordeel als er meer dan één of twee spelers zijn.

Anders krijgt die ene speler, hier dus Starlink, ongezond veel invloed en macht. Dat wil je gewoon niet hebben, want dat is voor de consument, en voor de EU als geheel, een slechte zaak.

[vrow]

Dan hebben we over een paar jaar meerdere keren per dag een zonsverduistering, met al die satellieten :-)

[Cid Highwind]

Dagelijks vallende sterren zou ik me eerder zorgen om maken.

[C0rnelis]

Inderdaad dagelijks. Niet pas wanneer het "vol" zit, maar nu al.

Bijvoorbeeld https://earthsky.org/human-world/1-to-2-starlink-satellites-falling-back-to-earth-each-day/

Currently, there are 1 to 2 Starlink satellites falling back to Earth each day.

Ben wel benieuwd wanneer het echt "vol" zit, vol is mogelijk subjectief: het verpest nu al bepaalde foto's met lange belichtingstijd, zie https://www.pcmag.com/news/a-starlink-satellite-might-have-photobombed-google-maps of https://www.npr.org/2025/12/07/nx-s1-5636130/satellite-reflected-light-telescope-images-hubble-starlink

[_Erikje_]

de glasvezel in de grond in Nederland is van de overheid? Oh nee, dat is voornamelijk van KPN een private onderneming

[Reactie gewijzigd door _Erikje_ op 13 augustus 2026 15:16]

[SampleUser]

Ja, maar het verschil is dat KPN zich aan Nederlandse en Europese wetgeving moet houden. "Onze klanten gaan vanaf nu €10/MB betalen in Polen omdat een minister onze CEO niet lief vind" gaat lang van z'n leven niet gebeuren.

Om nog maar niet te spreken over de "wij hebben schijt aan alles wat de EU Amerikaanse ondernemingen oplegt"-tendens.

[oNNoZeLe]

dus jij denkt dat spacex zich hier niet aan de wetgeving hoeft te houden? /facepalm

[Cid Highwind]

Semantische discussie wellicht, maar technisch gezien hoeven ze dat niet. Ze kunnen er voor kiezen de diensten daar niet aan te bieden.

En daarmee vervalt dus een alternatief op de markt. Dat is dus het risico mocht men een enkele private partij dusdanig groot laten worden. Nu is het natuurlijk geen probleem, starlink heeft niet per sé veel macht omdat we er nog niet afhankelijk van zijn. Maar des te meer reden om er dus wel een neutraal alternatief tegenover te stellen.

[Mathijs Kok]

Ze kunnen er voor kiezen de diensten daar niet aan te bieden.

En hoe is dat anders dan andere aanbieders?

[demianmonteverd]

Als er iemand is die (sommige) regels selectief naast zich neer kan leggen, dan is dat wel de rijkste man op aarde. Vooral omdat hij bovendien zelfs een uiterst belangrijke positie in de (voorheen) machtigste natie op aarde had verschaft als bestuurder (en nauwe banden met de huidige machthebbers in de US onderhoud), en bovendien een enorm grote politieke invloed heeft in de wereld middels zijn mediabedrijf (twitter), ook in de rest van de wereld. Er is bijv. geen land dat (hard) durft te protesteren tegen de satteliet lanceringen van zijn bedrijf dat de beperkte ruimte in LEO-banen verder in het nauw drijft om maar een willekeurig voorbeeld te noemen. Organisaties als universiteiten lopen op eieren als het om onderwerpen gaat waar zijn organisaties bij betrokken zijn, ze publiceren nog wel, maar het is altijd een proces om dat te durven doen voor elke instelling.

Dat een minister in PL uberhaupt hier iets van durft te zeggen is al opmerkelijk, maar ze zullen zich wel gedwongen voelen door de media aandacht.

[oNNoZeLe]

het wel duidelijk hoe niet objectief jij meer bent..

Als hij en zijn bedrijven zich niet aan de regels houden dan zullen er hier geen producten van hem gebruikt worden of over de weg rijden..

aldus Mistral:


Om in Nederland lokaal producten en diensten te mogen verkopen, moeten SpaceX (bijvoorbeeld met Starlink) en Tesla zich houden aan een aantal belangrijke Nederlandse en Europese wetten en regelgevingen. Hier een overzicht van de belangrijkste verplichtingen:

1. Algemene wet- en regelgeving voor online verkoop en consumentenbescherming

• Europese en Nederlandse consumentenwetgeving: Bedrijven moeten voldoen aan de EU-verordeningen en Nederlandse wetten op het gebied van consumentenrechten, zoals de wettelijke bedenktijd van 14 dagen, duidelijke informatieverstrekking over producten/diensten, en transparante voorwaarden. Ook gelden er regels voor privacy (AVG/GDPR) en digitale toegankelijkheid (Europese Toegankelijkheidsrichtlijn, die in Nederland is geïmplementeerd als de Wet Toegankelijke Producten en Diensten)nl.wikipedia.org+1.
• Productveiligheid: Alle producten (zoals Tesla-auto’s) moeten voldoen aan Europese veiligheidsnormen en nationale eisen, zoals de Europese typegoedkeuring voor voertuigen. Voor Tesla gelden specifieke regels voor de toelating van elektrische voertuigen en hun laadsystemenrdw.nl.

2. Specifieke regelgeving voor Tesla (auto’s en laadinfrastructuur)

• Typegoedkeuring: Tesla-auto’s moeten een Europese typegoedkeuring hebben om in Nederland te mogen rijden. De RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) houdt toezicht op de geldigheid van deze goedkeuringen en kan voorwaarden stellen voor de toelating van nieuwe modellenrdw.nl.
• Laadinfrastructuur: Voor het aanbieden van laadoplossingen (zoals Superchargers) gelden regels voor veiligheid, certificering en aansluiting op het elektriciteitsnet. Sinds 2022 zijn Tesla Superchargers in Nederland ook open voor andere merken, wat extra regelgeving met zich meebrengtnl.wikipedia.org.

3. Specifieke regelgeving voor SpaceX (Starlink)

• Telecommunicatie en frequentiegebruik: SpaceX moet voldoen aan de regels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Internationale Telecommunicatie Unie (ITU) voor het gebruik van radiofrequenties en het aanbieden van satellietinternetdiensten. In Nederland is Starlink beschikbaar, maar het bedrijf moet zich houden aan lokale regels voor telecomdiensten en consumentenbeschermingtweakers.net+1.
• Toegankelijkheid: Ook voor digitale diensten zoals Starlink gelden de Europese Toegankelijkheidsrichtlijn en de bijbehorende Nederlandse wetgeving, die eisen stellen aan digitale toegankelijkheid voor mensen met een beperkingnl.wikipedia.org.

4. Milieu- en energie-regelgeving

• Milieueisen: Voor zowel Tesla (elektrische voertuigen) als SpaceX (satellietlanceringen) gelden milieunormen, zoals de EU-regelgeving voor afvalbeheer, energie-efficiëntie en CO2-uitstoot.

5. Belasting- en douaneregelgeving

• Importheffingen en BTW: Als buitenlandse bedrijven moeten SpaceX en Tesla voldoen aan Nederlandse en EU-douaneregels, zoals het betalen van importheffingen en BTW bij de verkoop van producten en diensten in Nederland.

[demianmonteverd]

Het gaat er om of je de regels kunt, durft en gaat afdwingen, of dat je ze laat oprekken, indirect laat beinvloeden, selectief gaat toepassen, even niet afdwingt, gaat kijken naar een andere instantie, etc..

Als er al een bepaalde drempel is dat er over nagedacht moet worden, is er al een verschil. Die verschillen zijn er voor bijv. het koningshuis en (m.i.) ook voor Musk.

Verder inhoudelijk prima reactie, al had het een heel stuk korter gekunt. Je had kunnen schrijven: de wet gaat in principe ook op voor spacex o.i.d. wat mij betreft.

[Zonder]

Ik vind het ook redelijk uniek dat deze man jou initiële reactie leest en daarin "er zijn geen regels" ziet terwijl je toch volgens mij redelijk niet mis te verstane zegt: "hij houdt zich niet aan de regels".

[Mathijs Kok]

Ja, maar het verschil is dat KPN zich aan Nederlandse en Europese wetgeving moet houden.

Ho ho... Starlink heeft ook te maken met lokale overheden. Geen idee waarom mensen denken dat Starlink gewoon maar uit de lucht komt vallen.

.

[ocwil]

Welkom in onze ultra-globale-kapitalistische wereld. /s

[sympa]

Een wereld waarin bedrijven opereren in landen waar ze willen, maar ze de klanten niet gelijkwaardig behandelen.

Overigens precies de reden waarom de vrije markt van de EU de "four freedoms" heeft, niet alleen vrijheid van goederen, kapitaal en diensten, maar ook vrijheid om te verhuizen.

[rickboy333]

Laten we wel wezen dat Musk wel satellieten in de ruimte heeft kunnen brengen, terwijl Europa nog in discussie is over hoe we de komende discussie moeten opzetten om tot een concept te komen voor ons systeem.

Hetzelfde met onze defensie. We schreeuwen allemaal dat we defensiematerieel op Europese bodem moeten produceren, maar het enige wat we produceren is drama en eindeloze meetings en discussies. De ontwikkeling van de Eurodrone is in 2015 officieel gestart, en pas in 2028 wordt verwacht dat de eerste leveranties komen. Tegelijk hebben de Turken pas in 2019 bedacht om de Bayraktar Akinci te ontwikkelen, een drone met vergelijkbare specs, en in 2021 zijn de eerste modellen geleverd. Nu worden de modellen geëxporteerd naar oa Indonesië, Azerbaijan en Saudi Arabie.

We discussiëren onszelf tot irrelevantie, aangezien we van links en rechts worden wij ingehaald. Wij moeten in Europa veranderen, en er moet een duidelijke koers komen en we moeten eens stoppen met iedereen tevreden te willen stellen.

[vrow]

Klopt - dit soort essentiële zaken moet je uitbesteden aan 1 overkoepelend Europees 'iets'.

Niet dat de VS ons lichtend voorbeeld moet zijn, maar dit is 1 vlak waarop zij het beter geregeld hebben. De 50 staten gaan zelf over dingen als inkomstenbelasting, 'bijstand', verkeersregels en noem alles op - MAAR - de centrale overheid gaat direct over bijvoorbeeld het leger en nog een aantal federale zaken. Die overkoepelende laag missen wij en dat breekt ons op bijvoorbeeld defensie wel op. Wij hebben niet een Europese president met een ministerraad die snel en adequaat kunnen beslissen over dit soort zaken. En dat is in sommige dossiers goed, maar op andere dossiers niet.

[Floor]

Omdat het militaire apparaat gekoppeld is aan de (buitenlandse) politiek , of zoals Clausewitz het beschreef: War as Politics by other Means. Wapenstilstand is een afspraak tussen militairen, vrede volgt uit de diplomatieke verdragen. Daarom is het heel lastig om één Europese krijgsmacht te vormen, je kunt dit niet los zien van de politiek.

[wiseger]

Uiteraard hebben wij die laag niet. stel je voor dat die laag er op alle vlakken wel was. Dan zou Europa een grote pensioen hervorming door kunnen voeren. Eentje die gunstig is voor de landen die alleen een staatspensioen kennen, eentje die erg ongunstig is voor landen waarbij de werknemers zelf hun hele werkzame leven gespaard hebben in een pensioenpot.

Verder hebben we veel geleerd van Hongarije. Stel je voor dat Orban met een aantal bevriende Europese naties een meerderheid wist te vormen, accepteren wij dan dat Rusland onze vriend is en Oekraïne de vijand?

Ik heb de wijze les geleerd met de Euro. Het idee dat de rest van Europa zich wel aanpast aan de normen en waarden van het noord-westen bleek een illusie. Dan mag je je afvragen, kunnen wij ons wel aanpassen aan de normen en waarden van het zuid-oosten?

[vrow]

Ja, klopt hoor, ik begrijp heel goed hoe het zit en waarom het lastig is.

Ik zag gister dit filmpje en ik moest direct aan ons gesprek hier denken:
YouTube: Aliens invade the Regime! | PUPPET REGIME

[sympa]

We hebben o.a. een probleem met onze kapitaalmarkt.

Maar lees de tegenstand op sociale media als de EU zegt dat het goed zou zijn als de burgers meer gels investeren en niet alleen oppotten op een spaarrekening. De "ze willen ons spaargeld afpakken" vlogen ons helaas om de oren. Al dat niet georkestreerd door buitenlandse machten.

En dat is dan nog los van de Europese kapitaalmarkt, die krijgt ook een hoop van dat soort tegenstand.

[TheDudez]

Nederland helpt niet ook echt mee met box3.

[TheDudez]

nee bij de middeninkomens. Box 3 raakt voorraal de midden inkomens. De rest stopt het in een bv of vastgoed.

[wiseger]

Exact. Rijken hebben andere mogelijkheden dan gewone burgers. Die zijn niet of nauwelijks geraakt door het Box 3 drama. Gewoon burgers bijvoorbeeld in 2014 werden keihard geraakt. 4% fictief rendement op een spaarrekening terwijl de spaarrente destijds op nul stond. Mensen met minder dan 22.000 euro aan spaargeld vielen nog onder de vrijstelling, maar alles daarboven werd gewoon belast.

[TheDudez]

plus inflatie sta je gewoon dik in de min zelfs op spaargeld. En pensioen fonds is ook zwaar klote. Kijk naar ABP als voorbeeld vorig jaar zelfs 1.5 in de min! Ja in de min. terwijl het een goed beurs jaar was

[Reactie gewijzigd door TheDudez op 14 augustus 2026 10:24]

[surfin]

Eens met je afsluiting, je skipt wel even over de voorganger van de Akinci heen, de TB2.
De TB2's eerste vlucht was in 2014.
De TB2 zijn uitgebreid getest in Syrie, Libie, Ethiopie en Nagorno-Karabakh. Ik kan me niet voorstellen dat Baykar (fabrikant van TB2 etc.) niet de kans heeft gegrepen om de TB3 en Akinci te testen.

We moeten zorgen dat we ook gaan profiteren van dat soort ervaring.

[Han_Solo]

Je hebt geen idee welk defensie materiaal in Europa wordt geproduceerd om zo'n uitspraak te doen. Dat Nederland veel Amerikaans materieel had dat was tegelijkertijd een soort van verzekeringspremie en gaat verklaart veel. Je hebt ook nog eens geen idee wat de inzet en effectiviteit was van NL in Afghanistan en Irak.

[kozue]

Het gaat niet perse om snelheid. Het mag allemaal best wat langer duren als we dan een beter systeem krijgen. En iets wat niet onder controle staat van de VS is altijd beter. Bedenk wel dat satellietinternet gewoon een luxe is, en niemand het echt nodig heeft. Er zijn altijd alternatieven. Als er geen Starlink is overleven we het ook wel.

[Spacecookie81]

en in ruil daarvoor krijgen wij al gedurende 81 jaar vrede. You win some, you lose some, maar ik denk dat ook jij liever thuis bbq't of netflixt in plaats van in een loopgraaf in je eigen kak te zitten wachten tot je aan flarden wordt gebombardeerd?

Effe nadenken over de lusten en dan pas afwegen tegen de lasten.

Geef mij maar de EU ondanks alle 'gebreken'. Ik leef tenminste, mijn kinderen leven en moeten niet vrezen dat hun papa opgeroepen moet worden om het vaderland te dienen. Merci EU!

[TheDudez]

Dat is de navo....

[sympa]

De NAVO is tegen bedreigingen van buitenaf.

De EU is opgezet als peoject om de deelnemende landen onderling vreedzaam met elkaar te houden. Dat lijkt nu vanzelfsprekend, maar gezien de twee grote oorlogen die we hebben gehad is dat helemaal niet zo.

[Xander2]

De NAVO is tegen bedreigingen van buitenaf.

De EU is opgezet als peoject om de deelnemende landen onderling vreedzaam met elkaar te houden.

Dat geldt voor met name Oost-Europa na de val van de USSR en de rotzooi in Joegoslavie.

Voornaamste reden voor de 81 jaar vrede is toch echt de NAVO geweest, tot voor kort hadden de West-Europese landen hun defensie compleet stuk bezuinigd en waren sitting ducks.

Dat de EU dit heeft voorkomen voor NL en West-Europa is onzin, al voor de EU was Frankrijk ook geen onderdeel van de NAVO en geen invasie daar. Idem voor Scandinavische landen.

EU propaganda..

[CivLord]

De NAVO is opgezet ter verdediging tegen de Sovjet Unie. Daarna werd het meer een algemeen militair samenwerkingsverband. (En een middel voor de VS om hun eigen millitaire meterieel aan West-Europa te proberen te slijten.)

De voorlopers van de EU zijn opgezet om de Europese landen economisch te laten samenwerken, zodat het te duur werd om onderlinge conflicten met geweld op te lossen. Vóór 1945 is er geen periode van 81 jaar an te wijzen waarin Engeland, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Spanje en/ of Nederland niet op de één of andere manier geweldadig met elkaar overhoop lagen. Dat kan je EU-propaganda noemen, maar daardoor is het niet minder waar.

[Xander2]

De NAVO is opgezet ter verdediging tegen de Sovjet Unie. Daarna werd het meer een algemeen militair samenwerkingsverband. (En een middel voor de VS om hun eigen millitaire meterieel aan West-Europa te proberen te slijten.)

Incorrect op alle fronten, ik citeer: https://www.nato.int/en/about-us/nato-history/a-short-history-of-nato:

(...) the Alliance’s creation was part of a broader effort to serve three purposes: deterring Soviet expansionism, forbidding the revival of nationalist militarism in Europe through a strong North American presence on the continent, and encouraging European political integration.

Er is genoeg wapenindustrie geweest in West-Europa, de keuze is geweest via dealtjes (en VS jets zijn altijd beter geweest) en stukbezuinigen na val van de muur eigen industrie, waar b.v. NL de beste fregatten en stilste duikboten produceerde. Politieke keuzes.

De voorlopers van de EU zijn opgezet om de Europese landen economisch te laten samenwerken, zodat het te duur werd om onderlinge conflicten met geweld op te lossen.

Ook hier een verkeerde voorstelling van zaken, al die voorlopers zijn mislukt. Na WO1 was al duidelijk dat oorlog te duur was.

Na WO2 was Europa een ravage en compleet failliet. Met behulp van Marshall-hulp, grootschalig herplanten bossen (Douglas is van origine Amerikaans), gigantische heropbouw vanuit de VS (zie Wirtschaftswunder) en zoals hierboven vermeld de NAVO zijn de onderlinge relaties conflictvrij gebleven ook doordat er een gezamenlijke vijand, de USSR, was.

De EU is daaruit ontsproten omdat Europese landen dit zelf niet lukte. Wat de EU wel deels heeft behaald (maar niet zonder steun NAVO) is dat het uiteenvallen van het ijzeren gordijn beperkt is tot de oorlog in Joegoslavië.

Maar de EU had al voeten in de aarde aan het begin van de jaren 90 en daarmee tijdens de oorlog in Joegoslavië.

Het is echt propaganda om te verkondigen dat EU oorlogen heeft voorkomen. Die toets komt pas als de VS beslist uit de NAVO te treden, het geld op is en de spanningen toenemen in Europa.

[Zonder]

Incorrect op alle fronten

deterring Soviet expansionism

Dat klinkt toch heel erg als

ter verdediging tegen de Sovjet Unie

Ik kan het iig niet anders uitleggen.
Dus dat is op één front dan in ieder geval correct...

[CivLord]

Ik denk dat je in je eigen propaganda bent getrapt.

Niets uit jouw citaat over de Navo spreekt het citaat uit mijn reactie tegen.

Ik zeg ook niet dat er geen Europese wapenindustrie is geweest. Die was er wel degelijk en is er nog steeds. En die wapenindustrie was van behoorlijk goede kwaliteit.
Ik weet niet waar jij aan denkt wanneer je zegt dat de VS jets altijd beter zijn geweest. Wanneer jij zegt dat er elke generatie VS jets zijn geweest die veel groter, meer capabel en veel duurder waren dat Europese tegenhangers, dan heb je gelijk. Maar er zijn meerdere Europese jets geweest die veel capabeler waren in de rol waarvoor ze bedoeld waren dat hun VS tegenhangers (en veel goedkoper).
De makke is dat de VS elke keer wanneer Europese landen defensiematerieel wilden kopen potentiële samenwerkingen politiek uit elkaar heeft gespeeld of landen onder druk heeft gezet om VS materieel te kunnen verkopen. In Nederland was de Zweedse Grippen een serieus alternatief om de F16 te vervangen. Maar door verkapte dreigingen (zouden nooit goed samen kunnen werken met ander Navo-landen) en lokkertjes (ik geloof dat een oud onderdeel van Fokker, nu onderdeel van Airbus, luiken maakt voor de JSF en we zijn nu een doorvoerland voor onderdelen van de JSF voor Europa en wat omringende regio's) is het toch de veel duurdere JSF geworden.

En welke voorlopers van de EU zijn mislukt?
Het is begonnen met de EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal), die bij succes is uitgebreid tot de EEG (Europese Econiomische Gemeenschap), die bij succes is uitgebreid tot de EG (Europese Gemeenschap), die tot slot bij succes is uitgebreid tot de EU (Europese Unie).

[Xander2]

Ik denk dat je in je eigen propaganda bent getrapt.

Zeker niet.

Feit is dat de VS na WO2 West-Europa op de rails heeft gekregen vanuit idealistische gedachten die een win-win voor allemaal vormden met veel winst voor VS maar ook gigantische gevolgen intern (o.a. auto industrie).

Het is echt schandalig om de inspanningen en intenties van lieden als Roosevelt te bagatelliseren als puur eigenbelang. Dat is hetzelfde als Trump die zegt dat de VS historisch voortkomt uit Europa en vervolgens Europa de duimschroeven aandraait.

Kunnen we bakkeleien over EU en de formidabele eenheid waar Duitsland absoluut geen kernparaplu van Frankrijk wilt (tekenend) of vraag even Srebrenica veteranen hoe het werkt.

De Gripen is een schitterend vliegtuig (en ik ben zeer groot fan van Saab) maar duurder dan de JSF, veel te weinig gevechtservaring, veel te weinig strategische kennis van de trainers en een outdated ontwerp; dog-fighting is vorige eeuw. zelfs Rusland/Sukhoi zijn daar achter.

Het is hier de luchtmacht die terecht zijn poot stijf heeft gehouden wat betreft de F-35. We hebben prima landvoertuigen uit Zweden, wapens uit Canada etc. etc. Waarom hier de VS als boeman afschilderen? Als ze rotzooi leveren kopen we echt wel elders, denk Uzi etc. etc.

Wat betreft Europa absoluut propaganda, elke nieuw initiatief tot samenwerking voor een next-gen jet is consequent een grote shitzooi en enorme ruzie tussen Frankrijk/Duitsland/Engeland/Italie wat de belastingbetaler enorm veel geld kost zonder resultaat.

Dus nee, na 4th gen jets heeft Europa absoluut de boot gemist en die achterstand wordt niet meer ingehaald op VS/China en zelfs Rusland.

Nogmaals, als je op militair niveau wil weten hoe eendrachtig Europa is dan praat je met een Srebrenica militair.

[Zonder]

Welkom in de Democratie: het minst slechte systeem.

Het slechtste systeem wat er is, behalve dan al die andere systemen die we geprobeerd hebben.

[Donstil]

Welkom in onze ultra-globale-kapitalistische wereld. /s

Ach ja, ik snap het sentiment maar zonder die "ultra-globale-kapitalistische wereld" hadden we dit soort technieken überhaupt niet gehad waarschijnlijk.

[Honytawk]

Dat is een assumptie die niet onderbouwd is.

Innoveren voor kapitalisten is elk jaar hetzelfde product uitbrengen met een ander kleurtje en een "+" in de naam. Dit zie je duidelijk bij autos, gsm's, laptops, schoenen, games, ...
Of door juist minder product te verkopen voor dezelfde prijs. Zie chocolade repen, streaming abonnementen, chips, ...

Want alles voor de winstmaximalisatie voor de shareholders. De rest boeit niet.
Je mag blij zijn dat producten uitbrengen voor de consument nuttig lijkt, of dat gebeurde al helemaal niet.

Als kapitalisme zoveel meer zou innoveren, dan zou Rusland niet zo bij hebben kunnen houden tijdens de space race.
En zou Open-Source al helemaal verdwenen zijn.

[Sissors]

Die onderbouwing kan ik je wel geven: Een ESA bijvoorbeeld heeft dit niet voor elkaar gekregen. Een "ultra kapitalistische SpaceX" is het wel gelukt. Vanwege die "winstmaximalisatie voor de shareholders".

Dus tja, ik vind het nogal makkelijk te stellen dat kapitalisme niet innoveert (en al helemaal als je dan kijkt naar iets als GSMs, met de gigantische vooruitgangen die we daar hebben gezien in een paar decennia), terwijl de publiek gefinancierde alternatieven behoorlijk achterlopen.

[BattleForce]

Kapitalisme is de gehele drijfveer voor innovatie.. in een tegenhanger (communistisch? Systeem) is er geen enkele reden om een stapje harder te zetten.

[blabla1234]

Bijna alle ruimte technologie is in opdracht van overheden ontwikkeld, technieken als (draadloos) internet komen voort uit overheidsopdrachten. De hele medische wereld hangt van overheidsgeld aan elkaar.

Ik zou zeggen dat er zéér weinig innovaties gebeuren zonder dat het fundamentele gedeelte met belastinggeld wordt gedaan, en dan hebben we het nog niet eens over de innovaties 'gedwongen' door overheidsingrijpen zoals emissie normen.

[Reactie gewijzigd door blabla1234 op 13 augustus 2026 18:27]

[Spacecookie81]

Inderdaad, fundamenteel onderzoek levert geen geld op, dat moet gebeuren vanuit overheidswege: geef wetenschappers de tijd, ruimte en kapitaal om jaren onderzoek te doen naar iets dat misschien nooit een product oplevert.

Daar hebben bedrijven - logisch- geen tijd en kapitaal voor over, terwijl fundamenteel onderzoek nou ja... fundamenteel is.

[Mathijs Kok]

Die onderbouwing kan ik je wel geven: Een ESA bijvoorbeeld heeft dit niet voor elkaar gekregen.

EASA heeft nog niet 10% van het budget dat SpaceX/Starlink heeft. Het probleem is dat we het gewoon niet willen betalen uit het overheidsbudget. En dat is maar goed ook.

[CivLord]

Die onderbouwing kan ik je wel geven: Een ESA bijvoorbeeld heeft dit niet voor elkaar gekregen. Een "ultra kapitalistische SpaceX" is het wel gelukt. Vanwege die "winstmaximalisatie voor de shareholders".

Dat is ook niet de opdracht van ESA.
Ik heb het ultra kapitalistische SpaceX nog geen planeetonderzoek uit zien voeren, iets dat ESA routinematig doet.

[Donstil]

Dat is een assumptie die niet onderbouwd is.

Daarom staat er ook "waarschijnlijk".

[Mathijs Kok]

Dat is een assumptie die niet onderbouwd is.

Wel, overheden staan niet echt bekend om hun innovativiteit, nietwaar?

Stel je voor dat de EU €11,300,000,000 zou willen investeren in een eigen systeem, denk je dan echt dat dat zou gebeuren? En toch is dat wat Musk in Starlink heeft gestopt en dan is de ontwikkeling van de raketten niet eens meegerekend!

[sympa]

De EU heeft wel 10 miljard in Galileo gestopt. Zo vreemd is dat niet.

Alleen is het in de VS wel makkelijker om geld voor iets aan te trekken.

[m_snel]

Het is eigenlijk vrij simpel, wanneer de overheid een monopolie had op internet toegang dan ging dat alleen nog via de coax kabel. En zouden consumenten nooit worden aangesloten op glasvezel.

[CivLord]

Maar dan zou die coax kabel wél naar elk huis gelopen hebben (want publieke dienst en toch maar belastinggeld) en niet enkel in die straten waar er geld mee verdiend kan worden.

En je hebt kans dat tijdens reguliere vervanging alles was omgezet naar glasvezel, omdat die techniek goedkoop en eenvoudig is.

[m_snel]

Straks kan Ziggo weer de concurrentie bijbenen met Docs 4, voor een overheid dus geen enkele reden om te investeren.

Ik ben nog wel eens bij een kantoor van de Postbank geweest toen ze net door de ING waren ingelijfd. Daar stond nog hele afdeling waar medewerker met de hand de acceptgiro kaarten in de computer invoerde. Het duurde jaren bij mij in de stad voordat ik geld kon pinnen, alle andere banken hadden wel gewoon automaten.

[CivLord]

Het grootste deel van het netwerk van Ziggo is gewoon glasvezel, alleen het laatste deel is nog gewoon COAX. Maar ook met 100% COAX heb je gewoon snel internet. En wanneer alles in overheidshanden was geweest liep die kabel wél naar elke voordeur, in plaats van dat en commercieel befrijf beslist dat het net niet meer rendabel is om in jouw straat glasvezel te l;eggen, terwijl ze om de hoek wél glasvezel hebben.

En denk je dat in die tijd bij de ING (en andere banken) alles automatisch gescand werd?
Er werd in die tijd misschien wel al geëxperimenteerd met automatisch scannen, met een uitvalpercentage van +50%.
Bij mij in de stad hing er als eerst bij het postkantoor een PIN-automaat van de Giro, waarna later pas mondjesmaat andere banken volgden. En bij de Postbank kon je al telebankieren voordat het door ING was overgenomen.

Ik mis een beetje het punt dat je probeert te maken.

[m_snel]

Dat staatsbedrijven geen concurrentie hebben en hopeloos achter lopen.

Deutsche Bahn

EDF

Post Office Vk

Nederlandse belasting dienst

OM

CBR

[Haruhi]

Ik waan me nu al in een betere tijd.

[Borgia]

En wat is de downside?

[Donstil]

En wat is de downside?

Waarvan?

[vrow]

Dat we deze discussie niet hadden kunnen voeren :-)

[kozue]

En wat is het probleem met het niet hebben van satellietinternet? Overbodige luxe, en moeten we al helemaal niet willen hebben van Amerikaanse aanbieders.

[Donstil]

En wat is het probleem met het niet hebben van satellietinternet? Overbodige luxe, en moeten we al helemaal niet willen hebben van Amerikaanse aanbieders.

Ja dat zei ik al, ik snap het sentiment.
Want we vinden nu ineens, selectief, Amerikaanse bedrijven slecht enz.

Ik vind persoonlijk helemaal niets mis met luxe, graag zelfs! Hou je daar niet van dan zal je het waarschijnlijk ook niet missen maar voor vele die anders geen of slecht internet hebben is het een geweldige uitkomst/luxe.

[oNNoZeLe]

Ik schrik er echt van hoe gevoelig tweakers en z'n bezoekers zijn geworden.. Vroeger ging het vooral over de marvel van technische ontwikkelingen..

Maargoed, ook niet vergeten dat het nu van DPG Media is en niet meer in handen van echte tweakers..

[kozue]

Het verschil tussen vroeger en nu is voornamelijk dat nieuwe ontwikkelingen vroeger nog in het voordeel van de gebruiker waren. Snellere componenten hadden merkbaar verschil, software werd handiger en kreeg meer functionaliteit. Tegenwoordig is nieuwe techniek er niet meer voor de gebruiker maar voor het bedrijf dat er achter zit. Natuurlijk, vroeger werd die snellere cpu ook gemaakt om te verkopen en dus geld aan te verdienen, maar dan kocht je eenmalig een stukje hardware en dan was de kous af. Intel en AMD waren dan misschien Amerikaanse bedrijven, maar na de aanschaf had je niks meer met de producent of hun land te maken. Nu zit alles vast in lock-in constructies. Alles moet connected, met een cloud dependency, zodat ze via die cloud jou onder de duim kunnen houden en geld kunnen blijven vragen. En dat is niet gelimiteerd tot computers en afgeleiden (zoals smart-apparaten), maar forceren ze overal in ons leven, van connected auto's tot streaming services tot energieopwekking tot medialoze game consoles tot het continue gezeur over apps in fysieke winkels.

Dus is het dan zo gek dat tweakers van de oude garde, die warm werden van betere hardware, de nieuwe ontwikkelingen met argwaan bekijken en niet direct meer enthousiast zijn over alles? Noem eens iets nuttigs wat het laatste decennium toe is gevoegd en niet bij Big Tech vandaan komt of daarvan afhankelijk is? Heeft niks met DPG te maken maar puur met de richting die technologie op is gegaan. Ik kan tegenwoordig maar moeilijk enthousiast worden van nieuwigheden. Het voelt bijna allemaal als een stap terug, met het inleveren van vrijheid en/of privacy.

[oNNoZeLe]

wij denken hier dan duidelijk anders over en mijn beeld over vroeger en nu is dat het allemaal niet zo anders is.

bedrijven willen geld verdienen omdat ze dit nodig hebben om te overleven en personeel te betalen punt..

"Noem eens iets nuttigs wat het laatste decennium toe is gevoegd en niet bij Big Tech vandaan komt of daarvan afhankelijk is?"

Open Source AI modellen/Nextcloud/Raspberry Pi/QGIS/ Open source proteses/Foldscope/CRISPR/ etc..


de lijst is langer dat je denkt, we zien alleen niet alles...

[emeralda]

Als straks Starlink concurrentie krijgt van Europa en China dan hoef je niks meer aan te trekken van de strapatsen van Musk.

[Dynamix86]

Er zal wel wat meer achter zitten, denk je niet? Elon is niet bepaald iemand die denkt van "ik vind Polen niet altijd zulke aardige mensen, dus laat ik hen maar afsluiten van Starlink". Dat komt ook niet echt ten goede van zijn business en reputatie als hij dat zou doen.

[david-v]

Hebben ze in Polen geen adsl, kabel, 5G mobiel internet of glasvezel? Dit gaat om één techniek voor het leveren van internet en binnen die kleine groep gebruikers ook nog eens over de nog kleinere groep die daadwerkelijk roaming gebruikt.

Lijkt mij meer en politiek gedreven storm in een glas water dan daadwerkelijk een probleem voor de Poolse bevolking

[CivLord]

Dit gaat om roaming.
Een Duitser kan zijn Starlink-terminal meenemen naar de Spaanse Costa en daar met zijn normale aboonement gebruik maken van Starlink. Een Pool (ook lid van de EU) kan niet met zijn terminal de Duitse grens over wippen en daar via zijn normale abonnement gebruik maken van Starlink.
Ik denk dat je dat op z'n minst opmerkelijk mag noemen.

[david-v]

Het is zeker wel opmerkelijk. Misschien dat het gerelateerd is aan de massale levering van starlink schotels vanuit polen aan Oekraïne oid. Wat er allemaal speelt is mij niet bekend, daarom ben ik benieuwd naar de echte reden. Straks is het een configuratie fout geweest en wordt het weer terug gedraaid, foutje bedankt (dat is wat ze aan de pers vertellen natuurlijk ). Of we ooit erachter komen wat de echte reden is, misschien nog even geduld hebben en wachten op het vervolg bericht.

[Gemeni]

Amerika is de privatisering van publieke zaken steeds verder aan het doorzetten.

Zie je ook bij zaken als defensie en ruimtevaart in het algemeen. Steeds meer zaken gaan richting private bedrijven.

Net Rusland na het val van het communisme. Private zaken worden een verdienmodel voor een select aantal vrienden van het regime.

[Mathijs Kok]

Amerika is de privatisering van publieke zaken steeds verder aan het doorzetten.

Internetproviders zijn altijd al privaat geweest, dus ik snap je argument niet echt.

[Gemeni]

Internet providers wel, maar sateliet internet is een voorbeeld van een een privaat middel dat oorlogen kan beslissen.

Zo is Amerika nu ook bezig met een privaat verbeterd GPS alternatief, bijvoorbeeld noodzakelijk bij conflicten wanneer de zwakke GPS signalen eenvoudig verstoord worden.

Zulke private partijen krijgen enorm veel macht bij conflicten. Net als Musk nu met Oekraïne.

Zou me zelf niet verbazen als dit een drukmiddel is op Polen om de samenwerking op te blazen mbt Oekraïne…

[TheDudez]

Maar goed ook. Anders zou het veel duurder zijn. Als de overheid zegt iets kost 1 miljoen is het uiteindelijk 3 miljoen. Kijk naar het binnhof als voorbeeld. Of kijk naar het wegonderhoud. Als het iets is wat de overheid niet kan is het goed omgaan met geld.

[surfin]

In Nederland zijn de glas/koper netwerken toch ook van private partijen?

[kozue]

Al die Amerikaanse bedrijven moeten we hier uberhaupt niet willen. Laat Starlink en Amazon lekker opkrassen naar hun eigen land. Dat soort megacorporaties worden bestuurd op basis van Amerikaanse normen en waarden, en die zijn voornamelijk "geld boven alles". Wat geeft Starlink uberhaupt het recht om hier boven Europa z'n satellieten te hangen? Dat is onze EU ruimte.

[IntrCpT3R]

Alleen Elon (en zijn teams) hebben SpaceX en Starlink tot een succes gemaakt. Jarenlang werd hij uitgelachen. “Betere raketten bouwen dan NASA? Onmogelijk.” “Herbruikbare boosters? Science fiction.” “Globale internettoegang via satellieten op schaal? Belachelijk.” Iedereen had ongelijk. Nu hij het klaar heeft gespeeld, is het ineens “totaal niet wenselijk” dat hij erover mag beslissen.

Dat is de klassieke reactie van mensen die nooit zelf iets bouwen. Eerst belachelijk maken, dan de resultaten opeisen of afkeuren omdat ze niet in handen zijn van een bureaucratie of een politiek comité.

Hoe moet het anders?
Door het terug te geven aan overheden die decennia lang miljarden verbranden zonder vergelijkbare resultaten? NASA heeft 70 jaar en honderden miljarden gehad. SpaceX deed met een fractie daarvan wat zij niet voor elkaar kregen: herbruikbaarheid, hoge launch-cadence en een werkend satellietnetwerk dat al miljoenen mensen bereikt waar traditionele ISP’s nooit komen. Starlink is niet “fantastisch in private handen” als sarcasme. Het is fantastisch omdat het in private handen is. Precies daarom bestaat het en schaalt het.

Kapitalisme beloont wie risico neemt, faalt, leert en levert. Als je dat niet wilt, zijn er genoeg landen met socialistische of staatskapitalistische systemen waar de staat “infrastructuur” beheert. Daar zie je de resultaten: trager, duurder, politiek gestuurd en vaak technologisch achter. De VS is verre van perfect, maar de alternatieven die jij lijkt te prefereren hebben een nog slechter trackrecord.

Elon mag erover beslissen omdat hij het heeft gebouwd. Niet omdat hij “macht” heeft gekregen, maar omdat hij de enige is die het daadwerkelijk voor elkaar heeft gekregen. Dat is geen probleem. Dat is het punt.

[spiritobserver]

En welk huidige internet aansluiting is dat niet? Ziggo? Kpn, Odiddo, je bedoelt die toch niet?

[Manderlay1]

Aja juist alle netwerken in België en Nederland zijn van de overheid....

[Manderlay1]

Denk dat je op verkeerde reageert

[wjn]

Ik denk dat Starlink nog even na moet denken met wie ze ruzie gaan maken, Polen staat in de top 3 van landen met beste economie in de EU.

Maar zal ongetwijfeld te maken hebben met de abonnementsprijzen aldaar en de super ontwikkeling op de beurs van bepaalde bedrijven ...

[The_Woesh]

Alleen Polen is een land en spaceX een bedrijf. Musk kan doen wat hij wil, maar als Polen hem wil terugpakken, kan spaceX naar de rechter wegens uitsluiting van de markt bijvoorbeeld. Tenzij er wetten zijn die verbieden wat Musk nu doet, kan polen weinig terug doen.

[Xfade]

SpaceX naar de rechter voor uitsluiting van de markt terwijl ze nu zelf een markt uitsluiten ?

[The_Woesh]

Ik bedoel als de Poolse regering ze wilt terugpakken door bv een verkoop verbod.

[m_snel]

Ik geef je weinig kans, ze worden niet uitgesloten maar er zijn alleen andere kosten aan verbonden. Als u bij de ING een rekening in Duitsland of België opent betaalt u ook een ander tarief en gelden andere voorwaarden.

[CivLord]

Wanneer de ING voor alle inwoners van de EU hetzelfde tarief rekent voor het openen van een rekening in een ander EU land, maar dat dat aleen voor Polen duurder is. Dat zou toch vreemd zijn?
De ING zou daarvoor voor de rechter gesleept en veroordeeld kunnen worden.

De enige rationele reden die ik zou kunnen verzinnen is dat Starlink verschillende tarieven heeft voor verschillende landen (wat wel mag) en dat veel Duitsers in Polen een goedkoop abonnemnet afsluiten en dat vervolgens via roaming in Duitsland (waar datzelfde abonnement duurder is) gaan gebruiken. Maar dan nog denk ik dat het volgens de EU-regels niet mag om alle Poolse abonnementen uit te sluiten van roaming binnen de EU.

[Jazco2nd]

ING is veruit het allerduurste In Nederland versus alle andere landen in Europa waar het opereert. Inderdaad vreemd maar altijd zo geweest. Ik merkte het in 2010 op. En paar jaar later weer want er was een tijd dat ING in hun andere landen altijd gratis betaalrekening had, alleen in NL betaald.

[pagani]

In welke top 3 is dat? De economie groeit er aanzienlijk, maar zowel voor totale BBP als BBP per hoofd van de bevolking staat Polen zeker niet op de derde plaats.

[Reactie gewijzigd door pagani op 15 augustus 2026 11:07]

[wjn]

Ik had wat duidelijker moeten zijn, met beste economie bedoelde ik een relatief constant groeiende economie. Ik kan zo gauw de site van die top 3 niet meer vinden, deze geeft ook een indruk:

EU Economy 2026 — European Union GDP, Growth & Economic Data | Statistics of the World

Ik heb hier inderdaad ook wel eens discussies als ze zeggen dat ze meer aan defensie uitgeven als Nederland etc., relatief klopt dat, absoluut gezien (vanwege BBP) nog niet.

[pagani]

Ala buurland van de Oekraïne kan ik me goed voorstellen dat de drive om te investeren in defensie wat groter is ook...

[Framoes]

Heeft Polen iets gedaan waardoor Musk zich gekrenkt voelt of heeft dit een andere reden?

[arjankoole]

Heeft Polen iets gedaan waardoor Musk zich gekrenkt voelt of heeft dit een andere reden?

als ik me niet vergis ligt Musk regelmatig overhoop met Sikorski.

[NoTechSupport]

Het zou idd interessant zijn om de (vermoedelijke) reden te kennen. Misschien gebruiken de Russen/Oekrainers op één of andere manier Starlink vanuit Polen.

[mrbullet]

Musk en Trump regime wil de PiS partij (conservative christinenen) weer aan de macht hebben. Ze zijn anti-EU, pro MAGA en Putin.
Soort Viktor Orban.

[david-v]

Nou, dan zullen ze met deze roaming aanpassing op de gebruikers van starlink met roaming in Polen wel ervoor zorgen dat er een regime verandering komt in Polen. Je kan overal wel een complot voor bedenken, als je er maar gelukkig van wordt.

[sympa]

Toch denk ik dat je bij deze "zakenlui" toch dit soort wrok niet uit kan sluiten.

[david-v]

Alle "zakenlui" doen dit en is niet beperkt tot een bepaald bedrijf. Genoeg voorbeeld van beslissingen of "ballonetjes" door bedrijven waarvan je al weet dat ze macht, politiek of wat dat ook als motief gebruiken. Meta, Apple, Google, ASML enz.

Bij deze actie vindt ik het nogal ver gezocht, maar hey, je weet maar nooit. Blijft een storm in een glas water, want er zullen maar weinig mensen in polen zijn die hier direct het nadeel van ondervinden.

[m_snel]

Ik vind het allemaal wel heel erg ver gezocht. Dan hebben we natuurlijk Spanje nog die zou dan ook moeten volgen.

Op de site staat dat je eventueel je account in een ander kan registreren, ik weet niet hoe lastig dat is maar blijkbaar bieden ze die mogelijkheid.

[LootersV]

Ze gebruiken Starlink als kritiek onderdeel van hun wapens in feite, dus ik denk dat Musk gewoon meer betaald wilt krijgen, meer is het niet. Dat ze al die commerciële schepen aanvallen is alleen maar positief voor de Amerikaanse economie dus dat kan het niet zijn volgens mij. M

[watercoolertje]

Ze gebruiken Starlink als kritiek onderdeel van hun wapens in feite

Polen? Welke wapens dan?

Het is Oekraine die het daarvoor gebruikt/nodig heeft, en daar zijn toch gewoon afspraken over en een vergoeding. Enige is dat die vergoeding door Polen wordt betaald maar dat heeft niks met (binnenland van) Polen zelf te maken toch?

[LootersV]

De Oekraïne, sorry, niet Polen inderdaad!

[watercoolertje]

Nee ook niet 'De Oekraine', gewoon Oekraïne!

[SPee]

Hij dreigt de jaarlijkse betaling van 50 miljoen dollar aan Starlink te heroverwegen. Dat bedrag is bestemd voor communicatiediensten in Oekraïne via het satellietnetwerk van SpaceX. Polen betaalt het namens zijn buurland, dat in oorlog is met Rusland.

Polen betaalt voor Oekraïne, wat Starlink gebruikt voor hun wapens/militairen. Dus (indirect) gebruikt Polen het voor wapens.
Mogelijk dat dat ook de reden is dat ze het niet uitbreiden naar Europa; dan zouden de wapens ook meer naar het westen kunnen ipv de wens om ze meer naar het oosten te kunnen gebruiken.

[JBVisual]

Edit: verkeerd gelezen

Wat ik alleen niet terug lees of starlink een reden heeft gegeven hiervoor. Is iemand bekend wat de reden van de afsluiting is?
(Ook vraag ik mij af of dit überhaupt zou mogen binnen de EU, een compleet EU land buitensluiten van je EU roaming diensten)

[Reactie gewijzigd door JBVisual op 13 augustus 2026 15:26]

[m_snel]

Er zijn geen wettelijke regels voor internationale diensten die internet leveren via satellieten, dsg geld alleen voor zendmasten die op de grond staan.

[HooksForFeet]

Waarom heeft Starlink überhaupt roaminggebieden? Ze maken toch geen gebruik van communicatienetwerken van anderen?

[SampleUser]

Volgens mij doelen ze hier op het gebruik buiten de regio waar je woont

[HooksForFeet]

Maar waarom zou dat meer moeten kosten? Het werkt wereldwijd, en daarvoor hoeft de data niet over infrastructuur van derden te gaan. Waarom maakt het dan uit waar je zit met je schotel?

[watercoolertje]

Maar waarom zou dat meer moeten kosten?

Omdat ze vrij zijn het per land een andere prijs te geven. Hier (Nederland) accepteren we een hogere prijs dan in Polen want wij hebben meer te besteden door een hoger inkomen.

Waarom maakt het dan uit waar je zit met je schotel?

Omdat ze zo veel mogelijk willen verdienen.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 13 augustus 2026 15:48]

[Honytawk]

Omdat ze zo veel mogelijk willen verdienen.

Waarom sluiten ze dan hele gebieden uit?

[watercoolertje]

Omdat als je daar voor 5 euro iets kunt afnemen wat hier 50 euro kost (bij wijze van) mensen liever die 5 euro betalen ipv 50 euro?

[watercoolertje]

Klopt dat het daar niks mee te maken heeft maar roaming staat niet enkel voor die betekenis. 'roaming' is gewoon engels voor dwalen of rondzwerven oid.

Dus met roaming kan ook prima bedoeld worden dat je het dus vanuit meerdere locaties kan gebruiken. En in dit geval is dat dus zo, het mag in heel de EU vrij gebruikt worden (vanuit 1 abo) muv Polen dan...

[overhyped]

Het heeft ook met capaciteitsplanning te maken. Veel gebruikers die stationair zijn hebben een ander profiel dan veel gebruikers die over de hele wereld actief zijn. Als (fictief voorbeeld) in eens 20.000 gebruikers vanuit Krakow, naar een lege vlakte in Zweden gaan dan is er daar niet genoeg sateliet, en grondstation capaciteit.

dus vanuit dat oogpunt logisch dat er onderscheid gemaakt moet worden. Voor een stationair abbonement kan je anders plannen dan voor een mobiel abbonement.

Dat polen buiten de europa zone. valt is natuurlijk wel weer "interessant"

[SuperDre]

Omdat het per land ook licentiegelden etc moet betalen om het gebied te mogen bedienen?

[HooksForFeet]

Moet het dat ja? Daar heb ik nog nooit van gehoord.

[SuperDre]

Je mag sowieso niet zomaar je satellietdienst aanbieden in een bepaald gebied zonder toestemming van de overheid.

[HooksForFeet]

Dat lijkt me extreem sterk. Die satellieten kunnen niet een Luxemburg-vormig gat maken in het signaal dat ze naar beneden zenden.

[SuperDre]

Google maar eens, dan kom je er achter dat men per land een vergunning nodig heeft om daar hun satellietservice te mogen aanbieden.

[CivLord]

Omdat dat ze de mogelikheid geeft verschillende tarieven te hanteren.
Dicht bij huis goedkoop, binnen kampeer afstand duurder en voor globetrotters nog duurder.

Het kan best zijn dat ze voor verschillende gebieden de tarieven laten samenvallen, omdat dat voor de inwoners van dat gebied aantrekkelijker is, maar voor andere gebieden niet. Het is alleen wat onhandig om landen in een politieke regio, zoals de EU daar verschillend in te behandelen. Dan lijkt het meteen alsof je de pik hebt op dat land.

[austin_77]

Als ik doorklik en de artikelen diagonaal lees, lijkt het erop dat Starlink kits in Polen worden gekocht en geregistreerd en naar het Russische oorlogsfront gebracht worden. Immers de kits in Oekraine zijn niet getroffen. Nogmaals, dit kan ook helemaal fout zijn, maar ik zou het strategisch een slimme zet vinden. Ontmoediging versus blokkering.

[watercoolertje]

Maar rusland zelf en neem aan ook Oekraine vallen toch al buiten het EU roaming-gebied van Starlink? Beide zijn geen EU.

Die voor Oekraine hoeven enkel in Oekraine en rusland te werken.

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 13 augustus 2026 17:26]

[austin_77]

Ik ben er van uitgegaan dat Rusland moeilijker aan Starlink kits kan komen. Dat is wellicht een denkfout van mij.

[CivLord]

Dat zal ongetwijfeld het geval zijn. Maar tenzij Rusland die in Polen aangeschafte kits en abonnementen in andere EU landen wil gebruiken worden ze door deze recente wijziging totaal niet gehinderd.

Wat misschien wel zou kunnen is dat Abonnementen in Polen een stuk goedkoper zijn dan in bv. Duitsland en dat Duitsers massaal in Polen abonnementen afsluiten om deze in Duitsland te gebruiken. Wanneer dat zo is, kunnen de andere Oost-Europese landen die aan Duitsland grenzen vergelijkbare wijzigingen verwachten.

[Little Penguin]

Hoe logisch is het om dan de EFTA/UK-landen uit te sluiten voor roaming? Kits die dat gebied in gaan hebben sowieso niets met Rusland te maken.

Zomaar zonder uitleg Polen uitsluiten is iets waarvan ik dan vind dat het niet kan zonder uitleg en als er uitleg is moet die wel logisch te verklaren zijn (ik kan nu niet direct een reden bedenken maar goed).

[duvekot]

Rusland en Wit Rusland hebben geen Starlink. Een antenne die ergens anders geregistreerd is zal worden geblokkeerd door het netwerk omdat die precies weten waar op de wereld de Starlink antenne precies staat.

Daarom konden Starlink sets wel gebruikt worden door de Russische strijdkrachten in bezet Oekraïense gebieden. Maar dat is sinds kort ook niet meer mogelijk omdat de Oekraïense overheid nu heeft bedongen dat een Starlink antenne alleen werkt binnen de (oorspronkelijke) Oekraïense grenzen als deze op een whitelist staat. En je kan alleen maar een antenne op een whitelist krijgen door met de antenne onder je arm naar een Oekraïense overheidsinstanties te gaan en daar met je identiteitsbewijs je antenne laat registeren.

Daarom dat Rusland nu druk bezig is hun eigen netwerk versneld op te zetten .. ze hebben nu al 2 keer een uur dekking per dag.... volgend jaar zal dat 8uur per dag zijn... Omdat ze wat meer satellieten in de lucht zullen hebben.