Europa vervroegt uitrol Starlink-concurrent en gaat meer satellieten lanceren

Europa heeft het implementatieplan voor zijn aanstaande satellietinternetdienst IRIS² afgerond. De satellietconstellatie krijgt 66 satellieten meer dan oorspronkelijk de bedoeling was. Ook worden de eerste lanceringen met een jaar vervroegd.

De onderhandelingen tussen de Europese Commissie en het SpaceRISE-consortium over het Europese satellietcommunicatienetwerk zijn afgerond, aldus de EC. Onder meer telecomproviders zoals Deutsche Telekom en Orange, satellietinternetbedrijven zoals Hisdesat en Eutelsat, en andere partijen zoals Thales Alenia Space, OHB, Airbus Defence & Space zijn bij dit consortium betrokken.

Beide partijen hebben een implementatieovereenkomst ondertekend. Dat betekent dat de details van het IRIS²-project nu rond zijn. Op een aantal aspecten wijkt de overeenkomst af van eerdere plannen. Zo was het in eerste instantie de bedoeling dat de satellietconstellatie zou bestaan uit 282 satellieten. Daar komen nu 66 bij, voor een totaal van 348 satellieten. Ook moeten de eerste satellieten al in 2029 in een baan om de aarde worden gebracht. Het aanvankelijke plan was om in 2030 te beginnen met de lanceringen.

De eerdere lanceringen en de uitbreiding van het aantal satellieten vereisen wel meer geld. Daardoor moeten lidstaten hun investeringen in het project opschroeven. In 2024 werd er nog een budget van 10,5 miljard euro genoemd, maar volgens Bloomberg is dat nu verhoogd tot 15,6 miljard euro.

330 van de satellieten komen in een lage baan om de aarde en 18 satellieten in een middelhoge baan. Het netwerk moet met soortgelijke diensten als Starlink en Amazon Leo concurreren, zodat Europa minder afhankelijk wordt van buitenlandse partijen voor satellietinternet. De dienst wordt toegankelijk voor Europese overheden, bedrijven en burgers, bijvoorbeeld mensen die in een gebied met slechte dekking wonen.

Reacties (36)

[xCake]

Ik ben nogal een leek op dit vlak, maar hoeveel concurrentie (aantal satellieten) kunnen wij nog permiteren in low earth orbit? Als Rusland, China, N/Z Korea, Japan etc ook willen gaan concurreren, is er dan wel genoeg ruimte voor al die satellieten? En betekent dat ook niet dat de night sky ontzettend polluted raakt?

[PacinoAllstars]

Goed vraag, en je bent absoluut niet de enige die zich dit afvraagt.

Ruimte in LEO is technisch gezien best groot. Schattingen van “hoeveel past er echt” lopen uiteen van een paar honderdduizend tot theoretisch miljoenen satellieten, afhankelijk van hoe streng je rekent met veiligheidsmarges en botsingsrisico. Maar dat is pure ruimte. In de praktijk wordt het al een stuk spannender door puin, botsingsvermijding en vooral door de snelheid waarmee nu iedereen tegelijk wil opschalen.

Starlink zit al over de 10.000 actieve satellieten. China is bezig met Guowang en Qianfan (samen tienduizenden gepland), Amazon met Kuiper, Europa met IRIS² (nu opgehoogd naar 348, dus relatief bescheiden), en er zijn nog plannen van anderen. Als een groot deel van die plannen doorgaat, zitten we over een jaar of tien makkelijk op meerdere tienduizenden tot misschien tonnen satellieten. Dat is nog steeds niet “vol”, maar het maakt de kans op kettingreacties (Kessler-syndroom) en de administratieve chaos van constant uitwijken wel groter. Operators doen al tienduizenden ontwijkingsmanoeuvres per halfjaar. Dat schaalt niet oneindig soepel.

En ja, de nachthemel. Dat is eigenlijk het meest concrete probleem waar je nu al last van hebt. Die “treintjes” van Starlinks zijn al goed zichtbaar, en astronomen klagen al jaren over strepen in hun opnames. Bij tienduizenden extra satellieten wordt het er niet beter op. Zelfs als ze donkerder gemaakt worden (SpaceX probeert dat), blijft het een vorm van lichtvervuiling die overal ter wereld speelt, niet alleen boven steden. Voor amateursterrenkijkers en professionele telescopen is dat een serieus issue.

Kortom: de ruimte is er nog wel een tijdje, maar “genoeg ruimte” is niet hetzelfde als “geen gevolgen”. De echte bottlenecks zijn puinbeheer, internationale coördinatie en of we de nachthemel nog een beetje herkenbaar willen houden. Europa’s 348 satellieten zijn in dat geheel een druppel, maar als iedereen hetzelfde doet, stapelt het wel op.

[xCake]

Bedankt voor je antwoord

[Keypunchie]

Zichtvervuiling zeker, maar ruimte is er op zich wel. Stel je een satelliet voor als een auto.

Hoeveel auto's passen er in Nederland?

De ruimte is een stuk groter, ook al neem je baan beperkingen in gedachten.

[DdeM]

Er zijn zeer veel zorgen over hoe veel ruimte er is. Net zoals met een auto heb je namelijk om elke satelliet een bepaalde hoeveelheid ruimte nodig zodat deze veilig kan manoeuvreren en die ruimte is groter dan je wellicht denkt (bedenk bijvoorbeeld dat een stilstaande auto al gemiddeld zo'n 15m2 aan ruimte vereist en des te harder deze rijd, hoe meer ruimte er nodig is). Daarnaast heb je ook nog ruimtepuin, zoals oude satellieten en debris wat we niet zien maar waar we wel rekening mee moeten houden.

[Keypunchie]

In LEO komt de boel wel weer naar beneden, na een paar jaar. Fraai is het niet (bizarre verspilling van grondstoffen als je het mij vraagt), maar schattingen van wat realistisch maximum is variëren van 100k tot miljoenen. De praktijk zal het uitwijzen, denk zelf dat met enige coördinatie en afstemming (wat pas na een ongeluk gaat gebeuren uiteraard) het ergens op 1 miljoen gereguleerde LEO-satelietten wel zal uitkomen.

[DdeM]

Dat er meer coördinatie en afstemming nodig is staat buiten kijf, maar ik denk dat die schattingen veel te hoog zijn als je kijkt naar hoe veel uitwijken manoeuvres er nu al nodig zijn: https://spacenews.com/growing-risks-in-low-earth-orbit-demand-more-responsible-space-behavior/

SpaceX’s Starlink constellation performed nearly 50,000 collision avoidance maneuvers in just the first half of 2024. That amounted to 275 maneuvers per day.

Dan moet je nagaan dat het in twee jaar nog veel drukker is geworden.

[The Third Man]

De ruimtepuincrisis is er niet in de banen waar dit soort satellieten rondgaan, omdat daar materiaal maar jaren aanwezig blijft. De zorgen rond ruimtepuin spelen in de hogere banen.

[DdeM]

Eehhh de zorgen die ik benoemd gaan juist over die banen, want het gaat om LEO.

[bzzzt]

Het nachtmerrie scenario staat bekend als 'Kessler syndroom': een kettingreactie van uit elkaar spattende satellieten waardoor 'low earth orbit' voor lange tijd vrijwel onbruikbaar wordt.

Auto's in Nederland ontploffen niet in honderden hoge snelheids projectielen na een botsing...

[Keypunchie]

Kessler is niet echt realistisch onder de 600km, waar deze netwerken gepland zijn. Daarboven is het wel een probleem.

Overigens gaat het meer om dat je te veel brandstof kwijt bent aan duiken dan aan station-keeping, dus dat normale functie onrendabel wordt. Niet echt dat alles explodeert.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 9 augustus 2026 11:35]

[marco275]

Dat klopt. Astronomen houden hun hart vast.

[Spacecookie81]

Probeer deze eens... Nog veel plaats, maar super coole info. PS, ben zelf klant bij Starlink.

Satellite Tracker — Live Map of Starlink & 30,000+ Satellites https://share.google/ytxFyJ6gM1qtOa3hT

[robvanwijk]

Niet al die landen zullen een globaal netwerk bouwen:

• Rusland kan geen gebruikmaken van westerse lanceringen (citation needed... ) en ik zie niet voor me hoe ze dit op eigen kracht voor elkaar krijgen. De techniek zal ze echt wel lukken, maar de schaalgrootte lijkt me onwaarschijnlijk. Vergeet ook niet de wereld van verschil aan het front toen Rusland (veel te laat, maar beter laat dan nooit) van Starlink afgeschopt werd. Als Rusland hun eigen versie wil bouwen, dan gaan alle daarbij betrokken fabrieken bezoek krijgen van Oekraïense drones.
• Ik vind het lastig om in te schatten of Zuid Korea en/of Japan een wereldwijde Starlink-concurrent zouden willen bouwen. Da's best een prijzig speeltje... Economisch is het niet logisch, want hoe ga je ooit winst maken als er meerdere concurrenten zijn? En strategisch zou het niet nodig moeten zijn tenzij de hele wereld écht grondig naar de kloten gaat. (Met andere woorden: hoe groot is de kans dat Zuid Korea en/of Japan dusdanig ruzie krijgt met zowel de VS als de EU dat ze worden geblokkeerd op Starlink én Iris2?) Dan is een lokaal netwerk logischer en dat kost veel minder satellieten. Kijk bijvoorbeeld naar het Quasi-Zenith System van Japan. In plaats van hun eigen GPS-concurrent hebben ze "slechts" een GPS-aanvulling gebouwd die extra nauwkeurigheid garandeert in Japan. Dat kost minder dan tien satellieten. Zo'n zelfde aanpak lijkt mij logischer als je je eigen Starlink wil, maar genoeg hebt aan dekking boven je eigen grondgebied. Veel minder satellieten maakt het veel goedkoper, maar zorgt ook voor veel minder drukte.
• Noord Korea heeft niets aan een wereldwijd datanetwerk. Wie zou daar gebruik van moeten maken, Noord Koreaanse bedrijven die wereldwijd zakendoen? Noord Koreaanse toeristen?? Het zou best kunnen dat ze een lokaal netwerk willen, maar dan geldt wat ik hierboven zeg voor Zuid Korea en Japan.

[himlims_]

Er is veel ruimte in de ruimte

[bzuidgeest]

Een heleboel, als je afbeeldingen ziet van het aantal satellieten rond de aarde lijkt het altijd heel druk. Maar dat beeld is vertekend.

Als de satellieten in verhouding werden afgebeeld zouden ze kleiner zijn dan een pixel en dus onzichtbaar op de afbeelding. Als je de werkelijke schaal ziet dan zitten er hele landen aan afstand tussen of vele voetbal velden. De ruimte is them groot.

En in die lage baan komt het puin ook makkelijk naar beneden mocht het een keer mis gaan.

[demianmonteverd]

Goed punt, KR en JP zouden we eigenlijk moeten integreren en aan kunnen bieden mee te gaan doen (AU en NZ ook natuurlijk). Er zal een stevig defensie raamwerk moeten komen daarvoor om dit mogelijk te maken van alle kanten. Aangezien dit soort 'tools' enorme potentieel hebben voor het gebruik in dat opzicht.

Kans voor de volgende iteratie. En dan de generatie die daarop volgt CA, BR er bij, etc..

[Keypunchie]

Wie gaat de lanceringen verzorgen? ESA? Of leunt men daar wel op SpaceX? (Roscosmos zullen ze wel overslaan)

[wildhagen]

Volgens mij is dat nog niet formeel besloten. Maar in een eerder artikel wordt ArianeSpace met hun Ariane 6 als serieuze optie genoemd, samen met enkele andere Europese startups op dat vlak, zoals Isar Aerospace en Rocket Factory Augsburg.

Ook andere Europese bedrijven zijn bezig met het ontwikklelen van raketten en lanceer installaties. Denk aan namen als MaiaSpace, Latitude, HyImpulse, HyPrSpace, Orbex, PLD Space, en Skyrora.

[Keypunchie]

Wordt nog een flinke klus. ESA/Ariane 6 heeft op het moment van schrijven zo'n 8 lanceringen gehad in de afgelopen 2 jaar.

Niet kinderachtig, maar nog niet op schaal... Aan de andere kant, een klus als deze heb je nodig om schaal te kunnen maken.

[mastr-dc]

15 miljard... wat een bedrag!

Uit een korte zoektocht blijkt dat spacex en amazon een vergelijkbaar bedrag hebben gespendeerd aan hun initiele setup.

In deze lijkt het wgeen typisch overheidsproject waar het geld in een eindeloze put terecht komt, zonder veel resultaat.

[old_spice]

Ja en het feit dat we allemaal verplicht meebetalen en er niets voor terugkrijgen en als er winst is het consortium van bedrijven daar leuk mee weglopen. En daar wringt bij mij de schoen wel vaker. De EU investeert zoals de Franse overheid: niet winstgevende business plannen draaiend houden met subsidie vanuit de overheid. Ja de bedrijven kunnen dan bestaan, maar zijn feitelijk niet levensvatbaar, ze worden met subsidie kunstmatig in leven gehouden.

[cebe]

Economisch en militair absoluut noodzakelijk voor Europa.

Een van de vele zaken die gedaan moetworden, willen we na 2040 nog iets voorstellen op het wereldtoneel.

[Swcloud1]

Als wij hier als burgers verplicht voor moeten betalen, mogen we er dan op zn minst gratis gebruik van maken?

[robvanwijk]

Ik weet niet wat de officiële plannen zijn, maar waarschijnlijk niet. En als je er even goed over nadenkt dan denk ik dat je daar heel blij mee bent.

Als honderden miljoenen EU-inwoners gratis toegang krijgen, dan wordt het heel lastig om niet-EU-inwoners wel te laten betalen. Dus dan zouden wij (via onze belastingen) opdraaien voor de kosten van een systeem dat door iedereen op de wereld gratis gebruikt kan worden. (Je weet wel, precies zoals de VS in zijn eentje betaalt voor GPS.)

Als iedereen er gratis gebruik van kan maken, dan moet het volledig gefinancierd worden uit belastingen. Als gebruikers wel moeten betalen, dan hoeft er heel veel minder belastinggeld naartoe. Vergelijk het met een tolweg: er zit eenmalig een deel belastinggeld in om de infrastructuur te kunnen bouwen, maar de jaarlijkse onderhoudskosten moeten worden opgebracht door de gebruikers.

[xxs]

Concurrentie? Dan ben ik razend benieuwd naar de prijsstelling.

[bzuidgeest]

Ik vind eu initiatief voor onafhankelijkheid altijd goed. Maar is dit aantal satellieten niet enorm laag in vergelijking met Starlink? Of is het een paar grote tegenover vele kleintjes achtig ding?

[WeirdScience]

SatelliteTracker. Best cool om te zien

[betwetor]

Dit is even iets om bij stil te staan.

Wanneer China dit gedaan had, hadden we staan klagen dat het oneerlijke concurrentie is tov de commerciële partijen.