TechInsights: geheugenprijzen stabiliseren in 2027, maar stijgen weer in 2028

De al fors gestegen prijzen voor geheugenchips bereiken naar verwachting van TechInsights volgend jaar een piek, maar gaan daarna niet dalen. Het onderzoeksbureau voor de chipsmarkt voorspelt stabilisering in 2027, gevolgd door nieuwe prijsstijgingen in 2028.

De reguliere varkenscyclus voor geheugenchips is verstoord, vertelt TechInsights-analist James Sanders aan The Register. Bij dat economische verschijnsel wisselen overschotten en tekorten voor bepaalde producten elkaar af, waardoor leveranciers de lage prijzen in periodes van overschotten kunnen doorstaan met winsten op de hoge prijzen in periodes van tekorten. De markt voor geheugenchips lijkt nu een andere fase in te gaan.

Volgens TechInsights stegen de geheugenprijzen al in 2024 en had er volgens de reguliere cyclus minder stijging in 2025 moeten zijn. Daarna zouden de prijzen in 2026 en 2027 weer kunnen dalen. Sanders stelt dat dit nu onwaarschijnlijk is. Hij denkt dat er in 2026 een piek is voor de prijzen, die in 2027 dan stabiliseren. Vervolgens komt er in 2028 geen daling, maar weer een volgende stijging, voorspelt de analist.

Enerzijds speelt de grote vraag naar geheugenchips voor AI-toepassingen een rol. Anderzijds speelt de factor van timing voor de producenten van geheugenchips. Sanders legt uit dat de AI-hype begon op wat mogelijk het slechtste moment was voor geheugenfabrikanten. Dat was namelijk het moment dat de geheugenmarkt in het dal van lage prijzen zat. Daardoor maakten de fabrikanten niet genoeg winst om forse investeringen in capaciteitsuitbreiding te financieren.

Vijf jaar in plaats van drie

Snelle uitbreiding van productiecapaciteit voor geheugenchips neemt ongeveer drie jaar in beslag, aldus de analist van TechInsights. Hij meent dat dit door de marktomstandigheden van de afgelopen tijd niet realistisch is. Grote fabrikanten van geheugenchips, zoals Samsung, SK hynix en Micron, zouden nu vier of zelfs vijf jaar nodig hebben om productie op te schalen in een nieuwe fabriek. Tegen de tijd dat die uitbreiding er is, kan de markt er weer heel anders uitzien.

Hierbij speelt ook mee dat grote afnemers, zoals pc-fabrikanten en smartphoneproducenten, hun inkoop vooraf vastleggen. Daardoor zullen de huidige prijsstijgingen voor losse geheugenchips pas later zichtbaar worden bij producten als pc's en smartphones van grote leveranciers. HP gaf eind november aan dat het vanaf mei minder geheugen in zijn laptops levert en dat de prijzen voor sommige laptops stijgen. Concurrent Lenovo kan het volgens Bloomberg langer volhouden: tot eind 2026. Geheugenfabrikant Micron verwacht dat de dram-crisis nog zeker tot in 2027 doorzet.

Reacties (126)

[svenk91]

Wat mij een beetje verbaast is dat de grote vraag naar HBM en gDDR7 voor AI producten ook de DDR5 markt zo raakt, terwijl DDR5 toch niet zoveel voor AI wordt ingezet in datacentra? Je zou denken dat dat aparte productielijnen zijn die je niet zo even overschakelt als er voor een andere variant opeens meer vraag is.

[tedades]

Klopt, maar in de hele keten zul je wel afhankelijkheden hebben.

Over productielijnen: In vergelijking met bijvoorbeeld een auto-fabriek heeft een semiconductor-fab minder vaste productielijnen. Waar een auto van A->B->C door het proces gaat zal een 'wafer' (waar je de chip op maakt) vaker bij dezelfde machine terecht kunnen komen voor een stap in de productie (A->B->A->etc). Doordat je machines dus dynamisch kunt inzetten in een productieproces in je productlijn zelf dus ook flexibel. Maar omdat je productieproces stabiel moet zijn om verkoopbare chips te produceren zul je zien dat ze niet staan de springen om snel iets te veranderen.

Over productie in fabs: Mocht je meerdere DDR modules types in een fab maken zal iedere geheugen type de fabriek anders belasten. HBM is bijvoorbeeld complexer te produceren dan DDR5 waardoor het hele productieproces meer tijd kost. Al deel je alleen je packaging fab tussen HBM en DDR, dan zal HBM meer tijd kosten. Hier speelt dus ook dat de winstgevende geheugen modules prioriteit krijgen in je productieketen. Alles, van wafer/resist tot reticle mask tot het packagen van je chip kan daardoor beïnvloed worden. Daarnaast wissel je niet snel van proces in een fab, het kost namelijk veel tijd om zo'n proces stabiel te krijgen. Dus als je eenmaal kiest om HBM te produceren zul je daar mogelijk, door contracten, een tijd aan vast hangen. En zo verwacht ik dat HBM ook invloed heeft op DDR5.

[Sissors]

Volgens mij is het veel simpeler: Exact dezelfde machines om DDR5 te maken, kunnen ook HBM maken. Of het nou gaat om de DRAM condensatoren, de transistoren of de metaallijnen die de handel verbinden, die zijn niet zo dat er een fundamenteel andere machine nodig is om ze te maken. Dus die machines kunnen of gebruikt worden voor DDR5 geheugen of voor HBM geheugen. En nu zullen er natuurlijk vast wel wat verschillen zijn, mogelijk vanwege de complexiteit heeft HBM een extra metaallaag voor de verbindingen bijvoorbeeld, en moet hij dus een extra keer door de machine die die maakt. Maar onder de streep is er gewoon een hele hoop overlap tussen productie van DDR en HBM geheugen.

[Xfade]

Ik vind zelf het gekste dat het ddr4 ook raakt.

[freeco]

DDR4 werd een hele tijd terug al afgeschaald wegens verouderd. De prijs gaat omhoog omdat het aanbod lager is.

[Xfade]

Ik bedoel meer van: ook die prijzen zijn sindskort verdubbeld, en dat is niet omdat ze niet meer gemaakt worden. Want dat is al een tijdje zo. Als je historie nakijkt van de bekendere modellen dan zie je ook hier zo'n enorme piek als met ddr5.

[Moortn]

Misschien door gestegen vraag omdat DDR5 duurder is? AM4 is nog prima voor goedkopere systemen. Mensen kunnen ook bestaande systemen upgraden omdat een nieuwe build met DDR5 zoveel duurder is geworden.

[freeco]

beetje speculatie, dus neem het met een korreltje zout:

• omdat mensen met een ouder DDR4 systeem horen/zien dat de prijs van RAM stijgt, en nu ook nog snel wat extra DDR4 kopen
• terugvallen voor een nieuwe build op AM4 of Intel 12-13-14th gen met een DDR4 mobo

Volgens mij stijgt de prijs van DDR4 gewoon door het gekrompen aanbod, maar recent gestegen vraag. Ik vermoed niet dat veel datacenter spul nog op DDR4 draait. Nieuwe servers zitten tegenwoordig toch ook allemaal op DDR5, en AI GPUs op HBM.
Maar een datacenter is wel meer dan servers natuurlijk. Misschien dat netwerk devices en storage boxes wel nog DDR4 moeten. Niet direct een zicht op...

[dragonlords1]

Ben benieuwd wat er volgend jaar zal gebeuren. Openai die deze maand code rood uitroept omdat hun groei stagneert en de concurrenten met hun gebruikers gaan lopen. Terwijl ze nog maar in oktober hun immense deals aankondigde. Vanaf dat de investeerders hun geld niet meer in de Gen Ai put willen smijten zakt heel het kaartenhuis in.

[GeroldM]

Altman heeft de breinen achter het ChatGPT project weggejaagd door zijn stijl van leidinggeven. Het grootste deel van die personen zijn hun eigen AI bedrijf begonnen. Anthropic is zo'n bedrijf. En het hoofd van Anthropic, is een onderzoeker, welke de materie ook daadwerkelijk snapt.

Altman is goed in het ophalen van geld en behalen van invloedrijke vrienden. Maar verder is zijn stijl van leidinggeven nogal triest te noemen. Naast dat hij graag met het werk van anderen loopt te pronken.

Anthropic focuste zich op het bedrijfsleven en presteerd daar goed, qua product en daaruit volgende inkomsten. Ja, het is stukken kleiner dan OpenAI, maar financieel heel wat gezonder dan OpenAI onder Altman. Een barstende bubbel gaat Anthropic zeker niet leuk vinden. Maar ik denk niet dat ze falliet zouden gaan. Google, in het bezit van hun eigen datacenters, zelf ontworpen chips voor AI, communicatie-infrastructuur en redelijke tot goede AI productlijnen, die gaan winnen in dit AI slagveld. OpenAI (onder Altman) daarentegen...

Begrijp me goed, OpenAI heeft geen slecht AI product, maar de rest hangt met duct-tape en ijzerdraad aan elkaar en zullen daardoor ruim ten onder gaan wanneer de bubbel barst.

[BlueTooth76]

In de zomer bleek al dat, toen de schoolexamens achter de rug waren, het ChatGPT gebruik fors terugliep. Veel studenten die het gebruiken en dat zijn meestal niet de (best) betalende klanten.

Intussen zie je overal AI opgedrongen worden, simpelweg omdat de investeringen gedaan zijn maar gebruikers zijn vooral op zoek hoe ze de AI-knopjes moeten verwijderen, lijkt het.

Er lijkt ook een voorlopig plafond bereikt te zijn in de ontwikkelingen met LLM's en er is weer heel veel geld, ontwikkeling en hardware nodig om de volgende stap te zetten.

[Simbob]

Het wordt tijd voor CAM geheugen, 64 GB op het moederbord en gelijk klaar.

[tedades]

CAM gaat hem niet worden gok ik zo. Het DDR probleem gaat gewoon op korte termijn niet opgelost worden. De enige manier om op korte termijn DDR beter beschikbaar te krijgen is de druk van HBM te verminderen.

Mensen die aan AI-chips werken zullen ook snappen dat ze voor een geheugen tekort zorgen. Dat zien ze namelijk terug in de (te) hoge prijzen die ze moeten betalen voor die chips. Dus daar zullen ze ook kijken naar oplossingen. Daar kijken ze bijvoorbeeld naar efficiëntere modellen die minder geheugen verbruiken. Processing-in-Memory (PIM) om data minder ver te moeten verplaatsen. Dat is efficiënter en effectiever dan bergen data moeten verplaatsen van je geheugen naar een centrale processor. Dat zorgt niet direct voor minder geheugen verbruik maar kan de druk op meer geheugen modules voor bandbreedte verminderen. En als (tweaker/high-end) consument zouden we CXL kunnen gebruiken om geheugen beter te verdelen binnen onze PC waardoor we mogelijk iets minder DDR nodig hebben. Daar zou CAM geheugen mogelijk nuttig kunnen zijn om je memory pool management te versnellen maar het is ook daar zeker geen vervanging voor DDR.

[Memori]

Ik zie Posit wel als een goede oplossing voor AI en geheugenefficientie. Enorm accuraat voor floating waarden rond de 1.

[tedades]

Zover ik weet heeft nVidia nog geen plan om Posit te ondersteunen waardoor er nog geen hardwareversnelling beschikbaar is. Je zult je ALU ontwerp moeten moeten aanpassen om Posit te ondersteunen want emulatie via CUDA is te traag. Wat jammer is want SoftPosit lijkt goede resultaten te geven. De markt lijkt toch de IEEE floating point standaarden aan te houden, ook de enige die nVidia ondersteund in hun hardware, waardoor Posit helaas in een niche hoek gedrukt lijkt te worden. Wie weet dat een tweaker een homebrew oplossing komt die de grote jongens laat zien dat het in praktijk werkt, de Verilog HDL ligt in ieder geval klaar: https://github.com/manish-kj/PACoGen

Een bedrijf kan natuurlijk IP voor een Posit AI versneller direct kopen: https://vividsparks.tech

[n4m3l355]

Dat ook AI aan hogere prijzen onderhevig is zal zeker zo zijn, maar dat wilt nog niet zeggen dat de markt een rationele keuze maakt. Op dit moment worden honderden miljarden gepompt in AI terwijl er nog geen echt verdiend model is. OpenAI en consorten vragen een paar tientjes maar dat staat in geen verhouding met de kosten. Ook zijn deze modellen niet langdurig houdbaar zodra de computer kosten omlaag komen en nieuwere modellen beperkte verbeteringen laten zien.

Dus hoewel ongezond zal de markt in deze hype geld blijven spenderen totdat de muziek ophoudt.

[tedades]

Ik heb hier ook over zitten denken en ik ben er nog niet over uit of het goed of slecht is.

De markt voor logic (CPU/GPU/NPU) is een andere markt dan memory (DRAM/NAND). De markt voor geheugen is competitiever waardoor de prijzen, en de marges, flink onder druk stonden. Daardoor zijn innovaties in die markt vaker gericht op het drukken van kosten: hogere volumes, slimmer gebruik van bestaande technieken. De markt voor geheugen is volgens mij hierdoor vol op HBM gesprongen omdat ze hier dus bakken geld mee kunnen verdienen. Omdat HBM nu eenmaal de enige optie voor AI lijkt.

Of het goed is dat investeerders en bedrijven alles inzetten op AI, dat denk ik inderdaad niet. Maar op korte termijn is HBM niet aan te slepen dus verdienen alle HBM fabrikanten hieraan; de echte winnaar of verliezer zit aan de kant van de AI-spelers. Dat AI een hype is die zal verdwijnen betwijfel ik want AI is nu al niet meer weg te denken. Iedereen zet er vol op in om de AI-standaard te kunnen bepalen en de AI-markt over te nemen waardoor je nog meer geld kunt verdienen. Er zullen dus zeker groepen investeerders met de gebakken peren zitten zodra de markt één van de AI-spelers als winnaar kiest. Maar tot nu toe lijkt het erop dat het alle kanten op kan gaan dus zet iedereen alles op alles om een kans te maken.

[FatGoebbelsIM]

Het DDR probleem gaat gewoon op korte termijn niet opgelost worden. De enige manier om op korte termijn DDR beter beschikbaar te krijgen is de druk van HBM te verminderen.

Niet op vandaag op morgen maar wel binnen 2 jaar. Intel heeft overcapaciteit aan cleanrooms en ASML machines. Als ze bereid zijn om extra geld te investeren om extra machines te kopen om het produceren van RAM chips mogelijk te maken de de fees voor verschillende licenties te betalen, dan kunnen ze tegen eind 2026 geld binnen harken, wetende dat de vraag nar RAM gaat stijgen tot minstens 2027-28-29 etc.

maw De kosten die ze nu maken zullen gegarandeerd terug verdient worden en ze hebben er'n nieuwe inkomstenbron bij. Het gaat moeilijk zijn om de raad van bestuur te overtuigen om nog meer te investeren dan de miljarden die ze de afgelopen jaren hebben gedaan, maar niets doen (lees: cleanrooms en machines hebben, klaar voor productie, maar geen grote klanten) is slechter dan'n dynamische bedrijf op te stellen die afhankelijk vd vraag, snel kan schakelen van CPU, GPU of (D)RAM.

Just my 2 cents.

[Damic]

Speelt toch geen rol welk soort geheugen, de industrie past zich gewoon aan en de consument is ALTIJD laatste en betaald het meeste.

[R_Zwart]

Maar in totaal zullen consumenten het minste betalen. Als het meer op zou brengen zouden leveranciers consumenten wel op 1 hebben gezet.

[latka]

De economische theorie is iets lastiger: bedrijven doen liever een B2B contract dan een B2C levering. Bij B2B kun je afspreken dat je over een periode van 10 jaar ieder jaar zoveel afneemt. Support is goedkoper (want maar 1 contact per klant etc.) veel redenen waarom je liever zaken doet met een bedrijf dan met een particulier, zelfs als die meer zou betalen.

[Damic]

Absolute niet, B2B is altijd met prijs afspraken en die kunnen tot 50% lager liggen dan wat je als consument betaald: waarom simpel: consument koopt een kitje, industrie koopt een pallet.

[Mathijs Kok]

Het wordt tijd voor CAM geheugen, 64 GB op het moederbord en gelijk klaar.

En die chips worden in een garage in Heerlen gemaakt? Of in precies dezelfde fabrieken die nu geen ongebruikte capaciteit hebben?

[Simbob]

Dan heb je maar 1x geheugen nodig. Upgraden zal niet meer hoeven dus uiteindelijk minder geheugen nodig

[Powerblast]

Ik heb bij mijn laatste 3 pc's nog nooit het RAM geheugen moeten upgraden. Gewoon van in het begin genoeg voorzien bij de aankoop en de pc doet z'n tijd wel uit. Dus ik zie niet hoe dit het geheugen tekort zou oplossen. Je legt zelfs misschien nog extra druk op de aanvoer omdat iedereen fully equiped pc's met moederborden vol geheugen koopt dat in de praktijk amper in gebruik is. Merendeel van de tijd staat m'n pc met 32gb RAM rond de 12-16gb te draaien. De rest zit er in principe gewoon in voor niks.

[Llopigat]

Niet voor niks, het wordt voor caching gebruikt. Dat merk je ook wel.

[kabelmannetje]

Wat vreemd. Een normaal en modern OS zou alle RAM moeten gebruiken.

[MoonRaven]

En als je wil upgraden, dan moet je het helemaal vervangen. Ik zie niet hoe dit het gaat oplossen.

[R_Zwart]

Rare argumentatie. De tijd dat je regelmatig hardware moest upgraden om nieuwe apps te kunnen draaien ligt al een tijdje achter ons. Dimensioneer nu een systeem voor je huidige eisen en dat voldoet over een paar jaar nog steeds.

[GeroldM]

Met de huidige neiging om software zo snel mogelijk beschikbaar te maken, is er voor optimalisatie vaak geen of (veel) te weinig tijd. Ook denkt men: 'ongebruikt geheugen is nutteloos geheugen'.

Daar heeft men op zich geen ongelijk in, maar het is niet, of zou nooit zo moeten zijn, dat de programmeur bepaalt. De eindgebruiker weet over het algemeen het best hoe hij/zij hun computers zo optimaal mogelijk kunnen gebruiken met de voor hen benodigde software. En daar hoort het optimaal indelen van RAM gebruik net zo goed bij.

Voor tenminste 8 laptops heb ik persoonlijk hun functionele leven verlengd met enkele jaren, puur door inzet van meer RAM en een SSD. Voor desktops, zelfde laken een pak, alleen dan voor 24 stuks. De meeste zijn omgetoverd tot Proxmox node en zijn daardoor behoorlijk tot zeer functioneel gebleven.

Proxmox

[brugj03]

En wat gaat dat oplossen??

[crzyhiphopazn]

CAM heeft geen 192 of 256GB optie.
Dus zo klaar is het niet.

Leuk op papier, maar in de praktijk zijn er limieten die DDR5 niet kent.

[ArcticWolf]

Schieten ze zichzelf nu niet in de voet? Minder computer afnames, minder telefoon verkopen, etc... Om even te profiteren van die AI hype? Mensen stellen upgrades langer uit en als de telefoon prijzen gaan stijgen worden die ook minder snel verkocht.

[Luchtbakker]

Er is geen enkele fabrikant dat een fabriek erbij gaat bouwen om (naar verwachting) tijdelijke vraag op te vangen om te prijzen te stabiliseren. Daarnaast hebben de hogere prijzen ook grote voordelen voor de fabrikanten want die vangen meer voor hun producten.

Dat wij consumenten er last van hebben interesseert ze echt niets.

[tedades]

Ik denk dat bedrijven echt wel doorhebben dat de consument er last van heeft. Maar, zoals je al aangeeft, kunnen ze niets met die informatie. Capaciteit opbouwen kost te veel tijd om snel te reageren op dit soort signalen. Ze kunnen mogelijk van een bestaande fab de productie tijdelijk verhogen, maar ik verwacht dat de meeste fabs al maximaal produceren, doordat je bij een maximaal volume de kosten laag kunt houden. En lagere kosten betekent meestal meer winst.

HBM is lastiger te produceren en de machines die je nodig hebt in je fab zorgen ook voor een complexer productieproces. Dus zo’n fab opzetten kost meer geld en meer moeite dan een fab voor DDR geheugen. Met HBM kun je veel meer geld verdienen dan met DDR, dus zullen ze eerder HBM gaan produceren. Al het HBM gaat op het moment naar AI, dus als consument zit je dan inderdaad zonder geheugen. Totdat AI bepaalde HBM niet meer wil hebben en die dan beschikbaar komt voor consumenten. Maar dat moment zal inderdaad nog wel even op zich laten wachten.

[_eLMo_]

Zouden we geen moederborden kunnen maken die HBM geheugen kunnen gebruiken als RAM? Zodat we op 1 standaard zitten?

[tedades]

Ik verwacht niet dat dit realistisch is, maar HBM gebruiken als RAM kan zeker.

Je zou een CPU met iGPU kunnen maken met HBM erbij waardoor je geen aparte DDR RAM nodig zou hebben. Voor de zakelijke markt bestaan er dat soort oplossingen maar die zijn voor consumenten te duur.

Voorbeeld: https://lenovopress.lenovo.com/lp1738-implementing-intel-high-bandwidth-memory

Op het moment heeft een regulier moederbord niet genoeg bandbreedte om HBM aan te spreken. Waar DDR zijn data snel serieel over de bus kan versturen doet je dit bij HBM in parallel. Op een CPU zou je dat probleem kunnen oplossen door alles dicht bij elkaar te plaatsen en met een interposer te verbinden. Dan zou je DDR RAM optioneel kunnen worden. Dan moet je er wel rekening mee houden dat je CPU veel duurder zal worden wat mogelijk niet opweegt tegen de prijzen van DDR (ook al zijn die nu veel hoger).

[downtime]

Het is geen tijdelijke vraag. De behoefte aan meer RAM zal structureel blijven stijgen omdat we nu eenmaal steeds meer apparatuur kopen die steeds meer RAM bevat. De opgaande lijn is alleen niet continu. Soms stijgt het wat sneller, soms wat langzamer, maar de trend zal opwaarts blijven.

[Powerblast]

Dat de behoefte zal blijven stijgen is inderdaad logisch. Het probleem zit hem in de stijging die er momenteel is. Die is volledig veroorzaakt door het AI kaartenhuisje. Die is een pak hoger dan de normale stijging die je als fabrikant normaal zou doormaken.

Ik noem het bewust een kaartenhuisje. Dat is volgens mij ook hoe de geheugenfabrikanten het momenteel nog steeds zien, totaal geen zekerheid dat de hoge boom in geheugenvraag zo gaat blijven. Een business waar nu veel geld mee valt te verdienen, maar is dat binnen 5j ook nog zo?

Een fab zit je niet op een paar maanden op. Dat neemt een paar jaar in beslag. Is er tegen dan nog steeds zoveel vraag of is de AI hype voorbij? Als de AI hype uitsterft, valt die tijdelijke business misschien met zelfs 90% terug. Daar staat je dan met lege fabrieken, die ook niet gevuld kunnen worden met consumenten producten. Daar willen ze volgens mij hun vingers niet aan verbranden dus ze kijken de kat uit de boom en surfen mee op de op de hoge prijzen die er nu zijn. Business hebben ze toch.

[Reactie gewijzigd door Powerblast op 21 december 2025 14:56]

[ArcticWolf]

Nee totdat niemand meer wat afneemt, Samsung is 1 van de grootste fabrikanten ter wereld van consumenten apparatuur.

[Mathijs Kok]

Nee totdat niemand meer wat afneemt, Samsung is 1 van de grootste fabrikanten ter wereld van consumenten apparatuur.

Dus we moeten gewoon even ophouden met het kopen van devices waarin geheugen chips zit?

[wiseger]

Je zal gewoon meer moeten betalen. Zo werkt een markt, vraag en aanbod bepalen de prijs.

[arbraxas]

Totdat de prijs de vraag negatief gaat beinvloeden.
En de prijs gaat op het ogenblik idioot hard omhoog. Zelf 3 maand geleden een 64GB DDR5 kitje gekocht samen met een Aorus 870-E (300) moederbord en een AMD Ryzen 7900X (300) en dus het geheugen (200) Samen maakt dat 800.
Alleen het geheugen is nu meer als 900...........................


Lang verhaal kort, ik had de upgrade niet gedaan met de huidige prijzen. En zo denken er veel en veel meer mensen over.

[psychicist]

Ik zie het wel, wanneer DDR5 prijzen weer dalen tot nabij het vorige niveau. Ik heb dit jaar een aantal AM4 systemen met DDR4 in elkaar gezet en ook een aantal SBC's met gesoldeerd geheugen aangeschaft, dus ik zit de komende jaren goed.

Ik vond/vind de meerwaarde van AM5 hardware niet groot genoeg om daarop over te gaan en ga waarschijnlijk weer kijken naar nieuwe x86 hardware bij de lancering van AM6 en DDR6.

[arbraxas]

Ik kwam van een 3950X. En moet zeggen dat ik positief verrast ben door het verschil.
Met name de fps drops tijdens gamen zijn gewoon weg. Max fps is ook iets hoger.

Maar is het de huidige prijs waard? Nee. Een 5800X3D is nu een betere optie.

[psychicist]

Ik heb mijn desktop na 16 jaar van een AM2 platform naar een AM4 platform gebracht. Een 9600X is op het moment bijna 5 keer zo duur als de 3500X die ik eerder dit jaar aangeschaft heb en slechts 2 keer zo snel. Vandaar dat het voor mij een eenvoudige keuze was.

Ik heb laptops uit 2016 die voor mijn nog snel genoeg zijn voor normale taken. Ik zit wel te kijken naar de ontwikkelingen rond Qualcomm Snapdragon X2 Elite (Extreme), maar daar horen we binnenkort meer over. Voor het spelen van AAA games heb je waarschijnlijk inderdaad qua x86 iets snellers nodig, maar daar doe ik zelf niet aan.

[Sfynx]

Precies, dat mensen hun aankopen gaan uitstellen zit er dik in. Ik was persoonlijk eigenlijk wel in de markt om ergens in de komende twee jaar weer een nieuwe PC build te doen plus nieuwe monitor om alles goed met ray tracing e.d. op 4K te kunnen spelen plus VR, maar dat was de gedachte een halfjaartje terug. Nu heb ik deze aspiraties in de ijskast gezet en pas ik er zelfs de keuze voor games op aan. Namelijk i.p.v. het maar blijven kopen van de AAA games meer oudere games spelen die nog op de backlog staan, plus indiegames die lagere eisen hebben, dan kan ik het nog jaren uitzingen mits er niets voortijdig kapot gaat. VR hardware halen heeft nu ook geen zin. Verder ook nog een PS5 en Nintendo Switch waar genoeg op te doen is.

Dat zijn dus een hoop dingen die ik anders zo had gekocht in een impulsieve bui omdat het toch wel uit kon. Nu vind ik het te duur voor een luxeartikel terwijl ik nog andere opties heb om mijn vrije tijd mee door te komen.

Maar goed, wij gamers zijn een kleine groep, dat merken ze vast niet op de balans. Ik ben wel benieuwd wat dit gaat doen met dingen als telefoons, laptops, televisies en huishoudelijke apparaten waar ook gewoon RAM in zit.

[wiseger]

Zeker maar de vraaguitval zit nu bij de zelfbouwers.

De fabrikanten van PC's en laptop hebben vaak lange termijn contracten, dus de vraag daar zal niet zo snel uitvallen.

Voor de geheugen fabrikanten is de verkoop aan zelf bouwers zeer laag dus die merken dat niet zo snel in de vraag.

[arbraxas]

Nou ben benieuwd want het is niet alleen ram. Dit gaat SSD en videokaarten net zo hard raken.
Dus ook prebuilds gaan behoorlijk in prijs stijgen.

Blijft dezelfde vraag mijn inziens, hebben mensen het er voor over.
En gezien wat de meeste mensen met een pc doen buiten gaming om is het antwoord nee denk ik.

[tedades]

Alleen is er nu concurrentie tussen de consument en bergen met geld (de overheid, defensie, alle cloud providers, grote bedrijven). Als consument sta je dan gewoon achter in de rij. Die grote partijen kopen capaciteit in bij fabrieken en alles dat HBM heet is al verkocht, waarschijnlijk al tot 2027. En de hoeveelheden zijn ook gigantisch. Want AI-kaarten gebruiken niet alleen alle HBM die er op deze wereld bestaat maar gebruiken ook in GigaBytes meer dan een reguliere consumenten GPU. Een consument heeft mogelijk 8GB~16GB~24GB DDR op zijn videokaart terwijl de kaartjes van nVidia meer dan 100GB gebruiken (288GB voor de huidige high-end kaart).

Consumenten GPU's gebruiken (nu) geen HBM maar als dat wel zo zou zijn geweest dan had je dus voor 1x NVIDIA DGX B300 (2.1TB RAM) ook 131 consumenten GPU's met 16GB HBM kunnen voorzien. Consumenten gebruiken geen HBM maar DDR, iets dat goedkoper, sneller en makkelijk te produceren is dan HBM. Dus als consument heb je hier heel erg veel last van.

Het enige voordeel dat ik me zo kan bedenken is dat we dus in 2028 misschien allemaal HBM op onze GPU's hebben zitten. Als de AI-markt rond die tijd al verzadigd is en consumenten GPU's dan nog een ding zijn.

[Commendatore]

Beter ophouden met het afnemen van genAI-producten

[Luchtbakker]

Er is altijd vraag. En momenteel is de vraag in AI enorm groot en gaat daar alle leveringen weer naar toe. Maar straks als de AI hype voorbij is gaat de vraag weer ergens anders naar toe. Fabrikanten komen echt wel van hun chips af.

[R_Zwart]

Zelfs dan. Als je meer verdient met bijvoorbeeld data centers, en consumenten kunnen de diensten die de data centers leveren afnemen met hun huidige spullen dan is het toch ook prima? Het is een verschuiving van waar je geld vandaan komt.

[Robbierut4]

CEO's van grote bedrijven denken nauwelijks na over de lange termijn, die gaan voor winstmaximalisatie op korte termijn zodat ze hun bonus pakken en dan door naar het volgende bedrijf.

[wiseger]

Investeren in capaciteit kost tussen de drie en vijf jaar volgens het artikel.

De vraag is dan, kan een fabrikant over zoveel jaar de enorme investering terug verdienen?

[Powerblast]

Bedrijven denken echt wel verder dan een paar jaar. Dat er CEO's zijn die dat niet doen, zal ik niet ontkennen. Maar de grote meerderheid probeert zijn bedrijf wel langer dan 4j te laten overleven. Anders zou elk groot bedrijf volgens jouw logica na een paar jaar failliet zijn.

[downtime]

Het varieert. Ik weet niet wie de CEO van Samsung is, maar ik zou niet verbaasd zijn als het een carriereman is die al zijn leven lang bij Samsung werkt en daar tot z'n pensioen blijft. Natuurlijk zijn er bedrijven waar ze liever een "rockstar" CEO van buiten halen en dan loop je inderdaad het risico dat die het langetermijnbelang van het bedrijf opoffert voor zijn jaarlijkse bonus.

[Sfynx]

Blijkbaar zit hij er al sinds 1988, zoiets had ik ook wel verwacht ja.

[R_Zwart]

Je hebt een enorm verkeerde kijk op wat CEO' (en andere C-level mensen) doen. Als het bij jou op het werk wel zo korte termijn gaat, moet je snel naar iets anders gaan zoeken.

[naaitsab]

De 3 grote fabrikanten van de daadwerkelijke chips zijn niet van gisteren. Ze gaan niet investeren in extra productie omdat ze ook wel zien dat dit niet zo blijft. Voor de korte termijn komt het ze denk ik heel goed uit dat de prijs 2 tot 3 keer over de kop gaat. Speculatie vanuit allerhande media dat dit nog jaren zo blijft waarbij ik weinig tot geen feitelijke basis heb gezien, helpt daar ook aan mee. De lange termijn impact van (explosieve) hypes kan je niet of nauwelijks voorspellen. Paniek verkoopt in ieder geval altijd goed.

De prijs van geheugen was al geruime dusdanig laag dat ik ergens ook wel het gevoel heb dat er iets meer achter de schermen speelt dan enkel een 'grab' vanuit OpenAI. Ben benieuwd of hier nog een kartel onderzoek naar gestart gaat worden. Om dit gevoel te ontkrachten dan wel bevestigen.

[wiseger]

Een onderzoek starten kan niet zonder concrete aanwijzingen.

Heeft ook weinig nut, het aanbod is niet verlaagd, de vraag is sterk verhoogd. Dus hogere prijzen.

[Jehare]

"Speculatie ... dat dit nog jaren zo blijft ... helpt daar ook aan mee"
Als er serieus op structurele schaarste wordt geanticipeerd, word er meer productiecapaciteit opgezet, en stellen consumenten hun nieuwe PC niet uit (want het word toch niet meer goedkoper).
Daardoor hogere vraag in het nu (meer reden voor capaciteitsverhoging), en iets minder piek-vraag wanneer de prijs toch daalt (immers hebben enkele consumenten dan reeds gekocht).

Ik denk dus juist dat dergelijke speculatie best goed is, als je een nieuwe build nog tijdje uit kan stellen. Wanneer de AI bubbel dan barst (of iig minder gigantische investeringen in datacentra, met investeerders' geld) heb je minder vraagschok en meer capaciteit.

[bantoo]

Nee. De marges op geheugen voor een telefoon of laptop zullen erg laag zijn. De AI producten aan de andere kant gaan weg voor gigantische marges. Nvidia pakt ongeveer een 1000% op de systemen die ze verkopen, geheugentoeleveranciers zullen dan ook een gezonde marge krijgen.

[Stijnvi]

Minder computer afnames, minder telefoon verkopen, etc... Om even te profiteren van die AI hype?

De bedrijven die zorgen voor deze AI hype zijn niet dezelfde bedrijven als die computers en telefoons verkopen. De AI bedrijven bieden (met behulp van enorme leningen) gewoon heel veel meer geld dan andere bedrijven, en het is logisch dat de fabrikanten van hardware verkopen aan de klant die het meeste geld biedt.

[ArcticWolf]

Samsung wel in dit geval, volgens mij is dat overigens de enige fabrikant die nog enigszins geheugen produceert voor eigen consumenten producten (en RAM vendors), maar zelfs die fab en de andere fabs hebben onenigheid over de prijzen. ( nieuws: 'Samsung weigert smartphonetak jaarcontract voor geheugen, duurdere S... )
Micron en SK Hynix hebben helemaal besloten om voorlopig maar niks meer te leveren voor de consumenten markt (of bijna niks...).

De zakelijke leveringen voor de AI bedrijven zal wel erg lonend zijn om dat te doen, mijn punt was meer dat mensen linksom of rechtsom een andere weg zoeken. Men gaat iets anders doen (andere hobby dan gaming) of ze kopen niet meer iedere 2 jaar een andere telefoon maar dat wordt 3 of 4 jaar (of langer). En dat effect ebt veel langer door.
Geen PC upgrades betekent automatisch dat andere fabrikanten ook een trap krijgen, Samsung's eigen monitor of hdd/ssd divisie ook bv. Dit reikt veel verder dan alleen de PC markt, de gehele consumenten markt die linksom/rechtsom afhankelijk zijn van geheugen chips wordt geraakt.

ICT divisies van (grote) bedrijven lijden hier ook onder, server upgrades worden duurder etc, die berekenen die prijzen weer door aan de consument. Laatst had Linus een OC experiment gedaan met een AMD CPU en had 1TB RAM ECC in die machine gestoken, dat setje was in enkele maandentijd ruim 10.000 USD duurder geworden en zo vreemd is 1TB RAM niet voor servers.

Als auto's duurder worden dan zeggen de meeste mensen "kan nog wel een jaar langer mee" (daarom heeft NL 1 van de oudste wagenparken van de EU).

[Reactie gewijzigd door ArcticWolf op 21 december 2025 17:36]

[Stijnvi]

Ik snap je punt dat het overal in doorwerkt. Daar wordt ik ook niet vrolijk van. Maar voor de fabrikanten van geheugen en GPUs boeit het natuurlijk helemaal niks aan wie ze het verkopen. Het enige wat uitmaakt is het geld en de hoeveelheid. En dankzij de bestellingen van alle AI bedrijven kunnen zij op volle toeren produceren en enorm veel geld ermee verdienen. En als de AI bubbel dan een keer klapt, dan zal het langzaamaan terug zakken naar de pre-AI status. Maar ik denk niet dat de vraag naar geheugen en GPUs op lange termijn afneemt t.o.v. pre AI.

[kabelmannetje]

"Even" 20 miljard investeren en dan te gokken dat er over 3 jaar nog steeds flinke marges zijn? Ok...

[R4gnax]

Schijnbaar allemaal met dank aan het feit dat OpenAI een enorme checque geschreven heeft om vooraf beslag te leggen op een idioot aandeel van de wereldwijde waferproductie, zonder daarvoor feitelijk de reserves ter beschikking te hebben.

Mocht nu de AI-bubbel ploffen, blijft het niet langer geisoleerd tot enkel het segment van de tech-industrie wat zich bezigt met AI. Nu zal alles er aan onderdoor gaan totaan de geheugenproductie toe.

Misschien zouden er gewoon wetten moeten komen tegen het speculatief opkopen van essentiële productiecapaciteit of grondstofreserves zonder dat je de financiën daarvoor daadwerkelijk aantoonbaar liquide in je bezit hebt. Cq. pay up; or shut up.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 21 december 2025 12:51]

[Devil N]

Dat is nog maar het topje van de ijsberg. Die beslaglegging op geheugen dat nog niet gemaakt is met geld dat ze niet hebben, die is bedoeld voor GPUs die nog niet gemaakt zijn, voor datacenters die nog niet gebouwd zijn, die moeten draaien op energieinfrastructuur die er waarschijnlijk niet gaat zijn, om te voldoen aan een vraag die twijfelachtig is, en om winstprojecties te halen die compleet onrealistisch zijn.

Alles aan dit verhaal is compleet speculatief, en dan zijn er nog steeds mensen die beweren dat deze hele AI hype niet een bubbel is, laat staan dat die op ploffen staat.

[R4gnax]

Dat is waar ik eerlijk gezegd misschien nog wel de meeste zenuwen over heb: het is niet alleen de bredere high-tech sector die hier een enorme mokerslag van mee gaat krijgen als het fout gaat, maar nog legio andere sectoren er bij.

[Llopigat]

Yup, dat wordt weer 2007 maar dan in het kwadraat En ik vraag me af of dat nu nog te voorkomen is.

[R4gnax]

Alleen door langzaamaan af te bouwen.
Beetje zoals een afhankelijkheid op een lange-termijn medicatie zoals bloedverdunners. Dat moet ook in stapjes afbouwen, anders ga je problemen krijgen.

[Azbest]

Dit is wat er gebeurd als overheden zich in een vrije markt mengen, opeens worden de prijzen kunstmatig hoog gehouden.

Ik vermoed dat de markt OpenAI al als overheidsorgaan heeft ingeschat.

[Sandor_Clegane]

Waar baseer je dit op?

[Azbest]

OpenAI heeft al aangegeven dat ze in zwaar weer verkeren en er op rekent dat de overheid bijspringt als het daadwerkelijk mis gaat.

https://www.forbes.com/sites/rashishrivastava/2025/11/07/why-sam-altman-wont-be-on-the-hook-for-openais-massive-spending-spree/

[FrankHe]

Het is zeer speculatief.

"At an event this week, OpenAI CFO Sarah Friar seemed to suggest that the government could act as a “backstop” for the company’s commitments — comments she later walked back."

Woordelijk: "... lijkt te suggereren dat de overheid zou kunnen bijspringen ...", er is dus geen enkele garantie dat de Amerikaanse overheid daadwerkelijk bereid is om met zo veel geld bij te springen.

[Reactie gewijzigd door FrankHe op 21 december 2025 16:40]

[GeroldM]

Dit is wat er gebeurd als overheden zich in een vrije markt mengen, opeens worden de prijzen kunstmatig hoog gehouden.

Ik vermoed dat de markt OpenAI al als overheidsorgaan heeft ingeschat.

Het is juist het tegenovergestelde. Dit is de vrije markt, compleet aan de slag gegaan met het laatste nieuwe ding, welke (nog) niet is ondervangen door gezond boerenverstand of wetgeving.

In theorie zou de vrije markt dit gedrag moeten voorkomen, zonder inmenging van regelgeving. Maar dat systeem is zodanig ondermijnt door lobbyisten, waardoor al het gezonde boerenverstand is weggesijpeld. De vrije markt heeft daarmee de weg geopend voor hyper-kapitalisme en wetgeving is niet snel genoeg om dat af te stoppen.

Hyper-kapitalisme, dat is een vorm van kapitalisme, welke voor niemand goed is, dus ook niet voor kapitalisten. Maar die hebben de langste financiele adem, dus "voelen" ze dit soort zaken heel veel later. Maar ondertussen hebben ze wel economieen zodanig hard onderuit gehaald, dat het generaties kost om dat weer op te bouwen tot een nivo wat men nu voor lief aanneemt.

Als deze ongebreidelde lust naar meer winst niet tot oorlogen leidt.

[kabelmannetje]

Graag hoor ik bewijs van inmenging van "overheden" in de ram-wereld die tot de prijsstijging leidt.

OpenAI als overheidsorganisatie bestempelen is hilarisch.

[Mizgala28]

Ik word zelf doodmoe van "AI everything", laat die bubbel maar barsten...

Hopen dat mijn PC uit 2019 het nog voorlopig volhoudt, tussendoor GPU, RAM, SSD en CPU upgrade gedaan door de jaren heen, maar de moederbord is wel al 6 jaar oud.

Qua specs zelf maak ik mij weinig druk, game devs zullen vanzelf moeten leren om minder gebroken games uit te brengen.

[Reactie gewijzigd door Mizgala28 op 21 december 2025 13:12]

[Sleurhutje]

game devs zullen vanzelf moeten leren om minder gebroken games uit te brengen.

Vooral dit, het gaat dus een andere markt raken uiteindelijk. Specs voor nieuwe PC's worden teruggeschroefd en er zal meer tijd besteed moeten worden aan optimalisatie om games nog te kunnen publiceren en uitbreiden. En de game devs zijn niet de groep die er dan verdienen aan de AI hype.

[jaaoie17]

Je ziet nu ook games die paar jaar terug net zo goed eruit zagen, maar dan met zwaardere systeemeisen.

[Artz]

Als AI nou eens echte waarde zou toevoegen zou het code moeten checken op efficiëntie. Maar waarschijnlijk is het daar weer te dom voor.

[GeroldM]

Nee, daar is het niet te dom voor. Maar het is daarop niet getraind. De meeste code die AI genereert is gemaakt voor leesbaarheid. En de neiging heeft om Python script code te genereren, i.p.v. code in talen die veel beter/hoger/sneller zijn.

Vraag is echter of leesbare code nog nodig is als we (als mensheid) blind gaan vertrouwen op AI voor coderen. Zogenaamde 'one-liners', gemaakt door zeer kundige programmeurs doen vaak de taak beter en vooral efficienter dan leesbare code. Zulke 'one-liners' compileren is vaak ook veel sneller.

De kundige programmeurs snappen dan de door AI gegenereerde code nog steeds, en het reduceert het aantal benodigde programmeurs voor bedrijven. Wat de bedoeling lijkt, gezien de acties van de vele CTOs/CEOs in de meeste bedrijven (globaal gezien).

Deze programmeurs zullen dan wel door moeten blijven werken, want er is veel te weinig aanwas van nieuwe kundige programmeurs, aangezien bedrijven geen juniors meer aannemen om deze te laten doorgroeien naar kundige programmeur. Wat getuigt van een korte termijn visie bij deze CTOs/CEOs en hun bazen, de (grote/activistische) aandeelhouders.

Deze kortzichtigheid, dat is het werkelijke gevaar dat AI inhoudt voor de manier van leven zoals we nu gewend zijn.

Zelf denk ik dat de mensheid als geheel flink terug gaan vallen qua levensstandaard. Naar een nivo wat gebruikelijk was voor dienstplichtigen, zoals iedereen niet meer opslag ruimte dan een PSU kast langs een keihard/stalen 1-persoonsbed en met zijn twaalven op een kamer waar 2 tafels en 8 stoelen voorhanden zijn. en dan zo'n 5 kamers per verdieping + een 6e soortgelijke ruimte, welke alleen douches, toiletten en wastafels bevat.

Kortom, het 'geen leger leven dan een leger leven'-mantra. Facaliteiten die je minstens de helft van je universele basis-inkomen kost. Wassen van kleding en beddegoed, naast eten in de kantine, zal uit de rest van dat inkomen moeten komen.

En dat is het goede scenario, waarbij het bedrijfsleven akkoord gaat met het verstrekken van een UBI aan iedereen. En daar heb ik mijn twijfels over, want UBI is geen winst maar kosten. De enige twee concepten die belangrijk worden geacht in MBA opleidingen. Wat de meeste CTOs/CEOs als belangrijkste studie in aanleiding voor hun baan aanmerken.

[PolarBear]

Vraag is echter of leesbare code nog nodig is als we (als mensheid) blind gaan vertrouwen op AI voor coderen. Zogenaamde 'one-liners', gemaakt door zeer kundige programmeurs doen vaak de taak beter en vooral efficienter dan leesbare code. Zulke 'one-liners' compileren is vaak ook veel sneller.

Ik zou niet weten waarom een one-liner efficienter is als leesbare code. De compiler gaat er sowieso nog mee aan de slag en je kan echt prima dezelfde machine code uit de compiler krijgen met een onbegrijpelijke oneliner en leesbase code.

[kabelmannetje]

Of de bubbel nu barst of langzaam leegloopt, lijkt mij onvermijdelijk. Die miljarden geïnvesteerd in totaal nutteloze toepassingen als domme filmpjes maken, ziet men nooit terug.

[Pendora]

De kans dat de bubbel gaat barsten is groot, het gevolg is nog onduidelijk. Als pensioen beheerder zou ik nu niet veel meer in Ai durven steken. Sowieso zou ik als EU pensioen investeerder niet teveel geld meer naar de VS brengen. Je weet het nooit daar met de huidige regering.

[BlaDeKke]

Het is (bijna) onmogelijk om je te beschermen tegen deze bel. Je bent direct of indirect exposed aan the big 7.

[Powerblast]

Ik durf te stellen dat we beter die hit nu even pakken dan binnen 5j, nu het misschien nog te dragen is als wereldeconomie. Want het zit er sowieso aan te komen. De AI investeringen zijn compleet uit het niks gegrepen. Ze hebben geen enkel (realistisch) toekomstperspectief of zicht op enige (realistische) ROI.

Het kan mogelijk wat worden met vooral de verwoording "het" en "wat" om zeker zo vaag mogelijk te blijven. Dat is het enige wat bedrijven zoals OpenAI momenteel verkopen. Ik zou het persoonlijk ook al lang geen bedrijf meer noemen, want dat impliceert dat er nog enigszins nagedacht wordt over een toekomst visie, maar eerder een piramide spel. De volgende betaalt de investering van de eerst ingestapte.

[Reactie gewijzigd door Powerblast op 21 december 2025 15:03]

[Llopigat]

Eh met die bubbel barsten hebben wij consumenten niks van doen. Dat doet de markt en vooral de grote investeerders. De zaken pakken. Wij hebben daar geen invloed op, het overkomt ons.

Sowieso hadden die pensioenfondsen beter na moeten denken.

Maar inderdaad al die pakken gaan hun verlies niet nemen. Dat gaat op de .urger en consument afgewimpeld worden. Terwijl wij nooit om AI gevraagd hebben.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 21 december 2025 16:09]

[White Feather]

A is die kans groot.
B Heb geen hoop op pensioen, tenzij je in de regering zit. Want heel verrassend vallen die nog wel onder de oude pensioenregelementen. Blijkbaar vinden ze hetzelf ook niet zon goed idee.

Hou nou eens op met die onzin rond te bazuinen.

Ook de overheid gaat gewoon over naar het nieuwe stelsel. Maar omdat er bijzondere regelingen waren en ze niet onder de standaard Pensioenwet vielen moest er nog aanvullende wetgeving gemaakt worden.

[vuurbal]

Zal die AI bubbel niet eerder barsten?

Bedrijven hebben alles door geautoriseerd eind 2026.

Iedereen op social media is dan wel klaar met AI slop.

Als investeerders geen geld zien tegen die tijd houd het op.

En misschien maakt china dezelfde fout als met vastgoed.

[lameeuw]

China heeft natuurlijk al een geknapte vastgoed bubbel, dat is 1 groot drama daar op dit moment en dat kan nog weleens hele grote gevolgen gaan hebben. Of eigenlijk is dat al het geval, halve steden / wijken die half gebouwd zijn en waar de boel op z'n gat is gegaan.

De AI bubbel gaat ook echt nog wel knappen, het is al voorbij de noemer hype, chipfabrikanten hebben behoorlijk afgeschaald op consumentenproducten en gaan vol op de AI honing af als vliegen. Zodra die bubbel knapt is het hommeles en komt er geen bij meer AI honing maken en zitten de chipfabrikanten met onbruikbare productielijnen die ze eerst weer terug moeten ombouwen. Gaat enige tijd (paar jaar) kosten, en dan is het maar de vraag of dat het allemaal uithoud tot het weer rendabel begint te worden.

Laat die AI bubbel maar snel knappen, hebben we dat ook weer gehad en kunnen we weer een beetje "normaal" gaan doen (hoewel, definieer normaal maar eens, best verrekte lastig tegenwoordig )

[kabelmannetje]

En misschien maakt china dezelfde fout als met vastgoed.

Huh? Mensen die massaal hun totale vermogen voor later in AI-bedrijven stoppen? Welke economische literatuur lees je waar dit onderbouwd wordt?

[Inflatable]

Toekomst voorspellingen zoals deze neem ik altijd met een hele grote korrel zout.. TechInsights gokt ook maar wat op basis van aannames en heeft geen glazen bol.. Veel zal afhangen van hoe het hele gebeuren rondom AI etc zich blijft ontwikkelen, maar dat weet dus niemand.. Als je dat soort zaken wel kan voorspellen dan was je extreem rijk (door handel op de beurs etc)..

[MSalters]

Correct. Het hele idee dat een varkenscyclus een vaste duur heeft is al onzin. Als SK Hynix in 2022 al kon weten dat we 3 jaar later op een piek in de cyclus zaten, dan hadden ze toen al geïnvesteerd, en nu gecashed.

De varkenscyclus is als concept bij iedere ceo bekend, maar de duur verschilt elke keer weer. Daarom kun je niet op precies het goede moment investeren, en juist daardoor blijft het fenomeen bestaan.

[kabelmannetje]

"Een analist" heeft het niet echt veel vaker bij het juiste eind als domweg een muntje gooien. Er zijn zoveel onvoorspelbare factoren, dat de toekomst voorspellen onmogelijk is. Die analist had de krapte jaren geleden vast ook echt totaal gemist.

[fuzzyIon]

Gewoon met zijn allen een tijdje niks meer bestellen moet je eens kijken hoe hard de prijzen dalen :-)

[vlaaing peerd]

Dat zou waar zijn als wij als consument de grote afnemers van geheugen zijn, maar dat zijn we niet meer. Het is wat natte vingerwerk, maar schat dat datacenters op dit moment wel zo'n 90% van de vraag bepalen.

[WhiteSnake76]

Echt verschrikkelijk duur geworden, setje van mij is 2x zo veel als toen ik hem kocht.

[chizzle01]

Dat valt nog mee dan. Dit setje G.Skill Trident Z5 Neo F5-6000J3038F16GX2-TZ5 staat nu voor €429,- te koop. Ik heb het begin 2025 voor €121,- gekocht. In dit geval factor 3,5x.

[Evanesco]

AI gaat voor geheugen doen wat cryptos voor videokaarten deed paar jaar terug? Videokaarten zijn weer redelijk normaal geprijsd, krijgen we geheugen voor idiote prijzen...

[GeroldM]

In jouw deel van de wereld misschien. Hier in Zuid-Amerika zijn de prijzen voor GPUs amper gedaald. Zet daar tegenover dat het gemiddelde salaris van mensen hier in het algemeen 3 tot 4 keer lager is dan het gemiddelde salaris in Nederland. Een 16 GB RTX 5090 van Asus kost hier (omgerekend) nog steeds zo'n 3300 USD of 3000 Euro.

RAM prijzen zijn hier als een dolle omhoggeschoten. Zelfs DDR4 kost hier al net zoveel als een middemoot moederbord. Het is van de pot gerukt. Van mij mag de AI bubbel liever vandaag dan morgen barsten.

Niet omdat ik AI een slechte ontwikkeling vind, maar de meeste samenlevingen/naties kunnen simpelweg de haast achter AI niet bijbenen. Laat staan dat hun economieen dit aankunnen. Er zit veel te veel geveins en gehyp achter. Een barstende bubbel brengt het weer terug naar (meer) normale proporties.