'SK hynix geeft voorrang aan datacenters en beperkt consumenten-dram tot 2028'

SK hynix verwacht volgens een interne analyse dat zijn aanbod van geheugen voor consumenten beperkt zal blijven tot en met 2028. De fabrikant wil echter niet inboeten op de productiecapaciteit van geheugen voor datacenters.

Het aanbod van 'algemeen verkrijgbare' dram blijft tot en met 2028 beperkt. Dat meldt youtuber BullsLab Jay op basis van een interne presentatie van SK hynix. Het gaat hierbij om geheugenmodules voor consumenten, zoals DDR5, DDR4, GDDR6, GDDR7, Lpddr5x en Lpddr6.

SK hynix geeft naar verluidt specifiek aan dat het aanbod van HBM en Socamm niet wordt beperkt. Dat zijn de geavanceerdste geheugenmodules van de fabrikant. Deze worden onder meer gebruikt voor AI-chips in datacenters.

Dat geheugenmakers prioriteit geven aan serverklanten, is een recente trend, aangewakkerd door het huidige tekort aan geheugenchips. Hierdoor komt de beschikbaarheid van geheugen voor consumenten in het gedrang. De prijzen van dram en nandgeheugen zijn de afgelopen maanden mede daardoor fors gestegen.

Reacties (183)

[Internet Janny]

Belachelijk dat AI zoveel recourses opslokt. Niet alleen RAM en gpu's maar vooral ook energie.

[Sandwalker]

Die energie is gewoon een prijsding. Als AWS / Microsoft / OpenAI / etc op consumenten niveau moeten betalen voor energie, dan moet je een abonnement hebben en zullen daar ook beperkingen op zitten voor het gebruik. Alleen is dat niet de marktstrategie van deze partijen. Die kiezen voor een agressieve marktpenetratie en daarvoor maken ze graag verlies om maar de grootste te worden.

Het blijft politiek echter stil en uiteindelijk betalen we dit met zijn allen. Niet erg, als er een strategie achter zou zitten, maar daarvan zie ik nog geen tekenen bij onze politici.

[Coolstart]

Die energie is gewoon een prijsding. Als AWS / Microsoft / OpenAI / etc op consumenten niveau moeten betalen voor energie, dan moet je een abonnement hebben en zullen daar ook beperkingen op zitten voor het gebruik.

Je kan dat argument op elke industrie loslaten. Uw auto zou dan ook flink duurder worden. Enkel producten zonder kunstoffen of metaal zouden dat minder voelen.

Het blijft politiek echter stil en uiteindelijk betalen we dit met zijn allen. Niet erg, als er een strategie achter zou zitten, maar daarvan zie ik nog geen tekenen bij onze politici.

Wat verwacht je dan concreet? Dat ze een AI plan maken en AI beperken in de maakindustrie? Of dienstensector? Of? Agents verbieden of duurder maken? AI tax invoeren? Je kan in de politiek enkel dingen verbieden of taxeren zodat we nog wat harder achterlopen op de rest van de wereld.

Iedereen is skeptics over AI, maar weest maar zeker dat als je de vergrijzing wil betalen we veeeel efficiënter zullen worden en AI zal daarvoor de grootste groeimotor van zijn.

Niemand wil nog harder werken. Niemand wil nog meer migratie. Niemand wil nog bandwerk doen en de maakindustrie kan amper geschoolde arbeiders en ingenieurs vinden en iedereen kijkt naar vadertje staat om het op te lossen terwijl ze tegen AI zijn.

Het is als klagen dat je ziek bent maar vervolgens wel vaccins weigert en de pharmaindustrie constant in vraag stelt.

Ik denk dat alle Europese landen meer moeten samenclusteren hoe we industrie 4.0 (dus incl AI) meer ademruimte kunnen geven. Energie nog goedkoper en toegankelijk kunnen maken. Maakindustrienen terughalen etc. Afhankelijkheid van gas en olie terugschroeven en ga maar door.

Het is meer dan AI. Maar het debat blijft daar wel hangen. We zouden moeten over de hele transitie gaan georganiseren. En dan moeten we het ook hebben over de gegarandeerde beschikbaarheid van comsumentenproducten

[Reactie gewijzigd door Coolstart op 15 december 2025 12:45]

[krentebol]

Good luck, laatste keer dat Nederland iets echt gepresteerd heeft als overheid zijn de Deltawerken & de drooglegging van Flevoland.

Besef wel even dat dit plan 75 jaar geleden is gemaakt.

Wellicht ben ik te pessimistisch, maar dat we op de overheid moeten vertrouwen is bij mij jaren geleden al de deur uit gegaan . Het is allemaal "in hindsight", too little, too late.

[Reactie gewijzigd door krentebol op 15 december 2025 15:31]

[HDoc]

Wat verwacht je dan concreet? Dat ze een AI plan maken en AI beperken in de maakindustrie? Of dienstensector? Of? Agents verbieden of duurder maken? AI tax invoeren? Je kan in de politiek enkel dingen verbieden of taxeren zodat we nog wat harder achterlopen op de rest van de wereld.

Precies dat.

+100%

Je kan wel overal tegen zijn maar dan help je jezelf en iedereen om je heen alleen maar verder achterop. En lekker mopperen op de politiek, ook makkelijk. Iedereen moppert maar bijna niemand wordt daadwerkelijk lid van een politieke partij om zelf bezig te gaan met die eigen mening - nee laat iemand anders het maar opknappen.

[Reactie gewijzigd door HDoc op 16 december 2025 07:46]

[Kees]

Niet erg, als er een strategie achter zou zitten, maar daarvan zie ik nog geen tekenen bij onze politici.

Die wachten nog tot chatgpt iets uitgespuugt heeft

Maar ik vermoed dat we hier in Nederland relatief weinig 'AI'-datacenters hebben staan, daar is de stroom te duur voor, de ruimte te klein en de weerstand te hoog.

[kdekker]

Valt een beetje tegen: Ongeveer 45 datacenters gebruiken net zo veel stroom als 1,9 miljoen woningen. Nu is het aandeel van AI daarin niet uitgespecifieerd, maar ik hoorde al langer geleden dat de maximale inzet op AI door de politiek de Green Deal van Timmermans om zeep helpt. Zowel groen doen als maximaal AI is niet haalbaar (uiteraard kun je met AI ook andere voordelen behalen, die indirect mogelijk ook 'groen' zijn, maar dat lijkt me complex om dat te bewijzen).

Politici moeten kiezen en als er zonder opticien geen visie is, dan duurt dat nog wel even voordat hier concensus is.

[NEO256]

Vanuit het voorbestaan van ons als mensheid, rekening houdend met broeikas effect, beschikbare energie bronnen, vervuiling ben ik het met je eens.

Wat de politiek onderandere bezighoudt is dat alleen met goede bedoelingen je een land of een continent niet functioneel houdt.

Mensen moeten (kunnen) werken, geld moet vloeien en investeringen geeft nieuwe kansen.

We lopen in Europa achter, ver ver achter. Er komt geen enkele chip, stuk hardware (behalve de ASML litografie machines) of patenten erop van betekenis uit Europa.

Je kunt hierna wat voorbeelden gaan noemen, maar noem er die ook maar in de buurt komt van het volgende rijtje:
NVidia, Intel, AMD, Micron, IBM, Lenovo, Dell, Google, Microsoft en Amazon.

En dan niet Amerikaans; TSMC, Samsung, LG, SK-Hynix, Micron.

Persoonlijk denk ik dat we moeten investeren en in eerste instantie dit geheel moeten meenemen in onze groene transitie, waar we ook al in achterlopen.

Want ja we kunnen wel meer wind en zonne energie genereren, maar niet opslaan en niet transporteren.

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/duurzame-energie-infrastructuur

Plannen NU voor 2050 (dat is over 25 jaar!) van de overheid;

- ongeveer 60.000 tot 80.000 kilometer aan kabel, om aan de elektriciteitsbehoefte te voldoen. Dit betekent dat ongeveer 1 op de 3 straten in Nederland moet worden opengebroken;
- circa 8.000 tot 13.000 nieuwe elektriciteitsstations.
- omzetting van een deel van het huidige gasnetwerk naar waterstof;
- nieuwe buizen – zowel op land als op zee – die de nieuwe energiebronnen met de industrie verbinden;
- 1.700 windmolens op zee in 2030, inclusief een verbinding van de windkavels naar land, voor voldoende windenergie op zee. 

En dat is hardware afhankelijkheid, we hebben onze software onafhankelijkheid niet eens op orde.

Vervelend als we morgen geen x86 / x64 processoren, SOCS of DIMM's meer kunnen krijgen. Maar we kunnen nauwelijks afwenden van Amazon S3, Microsoft Azure, Google, CloudFlare. We zitten echt DIEP, maar dan ook echt vuistdiep geintegreerd in de technologie afhankelijkheid in Amerika.

Als we niet volgen en daarbij goede investeringen maken, dan blijft die afhankelijkheid en bijkomende problemen zoals een landsbestuur dat minder vriendelijke is tegenover ons. Dit niet alleen Amerika, dit geld voor elk land buiten ons eigen land.

[kdekker]

Met meer investeringen de industriële revolutie verder aanjagen en hopen dat we daardoor groener worden? Ik waag het te betwijfelen.

Dat we iets moeten, is wel met df aanvulling 'als we onze welvaart op hetzelfde peil willen houden'. Dat willen we waarschijnlijk wel, maar of dat eerlijk is tov de minder bedeelde wereld en of dat vol te houden is, betwijfel ik ook.

Ik denk dat we - als we echt van Amerika af willen - dat niet eens in 1 generatie voor elkaar krijgen. Alleen al defensie leunt zo zwaar op de VS, dat als Trump centen (MAGA) voorrang geeft boven verdrags overeenkomsten (incl NAVO), hij heel de EU al klem heeft en ieder bedrag voor bijv. munitie kan eisen. Dan is de afhankelijkheid van software bijna "een vervelende bijkomstigheid".

Oplossingen a la de methode van China is vast effectief, zoals @supersnathan94 zegt, maar dat is inherent aan een dictatuur die altijd effectiever is dan een democratie. Ik betwijfel of de gemiddelde burger dit als wenselijke richting ziet.

Al met al geen aanlokkelijk toekomstperspectief.

[Reactie gewijzigd door kdekker op 15 december 2025 14:49]

[supersnathan94]

Met meer investeringen de industriële revolutie verder aanjagen en hopen dat we daardoor groener worden? Ik waag het te betwijfelen.

Is het hopen groener te worden of is het innovatie sturen zodat het ook daadwerkelijk groener wordt? Als je daadwerkelijk investeert en eisen stelt, kun je het dan niet groener eisen? Je heb immers de doelpalen wel al gezet voor de komende tig jaar. Stel dan eisen aan de industrie om daar aan te voldoen. Alles leuk en aardig, maar maak het maar passend. Alleen dat gebeurt dus niet en dan krijg je van die afzwakkingen zoals wat we met de auto industrie zien. Doodzonde en dom.

Oplossingen a la de methode van China is vast effectief, zoals @supersnathan94 zegt, maar dat is inherent aan een dictatuur die altijd effectiever is dan een democratie. Ik betwijfel of de gemiddelde burger dit als wenselijke richting ziet.

Het probleem is dat de burger er meestal naast zit. Technocratische beslissingen leveren over het algemeen wel de juiste zaken op. Daar kunnen mensen het dan op onderbuik gevoel mee oneens zijn, maar zolang ze geen goede argumenten tegen kunnen bedenken is dat dus niet interessant. Ik denk dat dat een prima tussenvorm is van democratie en totalitaire dictatuur.

[SG]

De industrie bepaald de politiek, media, wetenschap. Een politieke tiran ook. In de USA wat de industrie maakt en door politiek subsidieert is. Wordt volk door de strot geduwt. In de VS is dat mais concentraat fructose. Wat subside overal als vulmiddel gebruikt wordt in procesed food.

non alcoholic faty liver disease is werkelijk direct to the point fructose fatty liver disease.

Jongeren krijgen daar zelfs al ouderdom diabetisch .

Waar china EV gebeuren door de staat wordt opgelegd. En zwaar gepushed. In alle lagen van project tot volk aan toe. Dat maakt adoptie sneller en er dus in alle lagen voordelen zijn om EV en neven industrie.

En daar kan je niet tegen concurreren. Dat is oneerlijke concurrentie .

In USA wetenschap financiert door belanghebbenden alles what niet in USA geproduceerd wordt is slecht.

Branches waar er grote winsten gemaakt worden kunnen die invloed financieren.

Dit wordt sterk downplayed invloed van Chinese staat op hun EV .

[kdekker]

Onze problemen met CO2 zijn het gevolg van onze welvaart, die op zijn beurt een sterke relatie heeft met de industriele revolutie. Meer innovatie en groener worden is dus met meer van wat we eerder gedaan hebben (en de aanleiding van de problemen) en dan toch groener worden. Misschien kan het, maar het staat allerminst vast dat we met innovatie groener worden. Vooralsnog zie je dat meer innovatie alleen bijv. het stroomverbruik verder stuwt en mensen luier worden.

Los daarvan heb je gewoon de praktische kant. Met meer geld of meer geld, worden taken niet sneller afgerond. Er moeten ook 'handjes' zijn. Praktische zaken bepalen nu van alles. Of dat voor de autoindustrie ook zo geldt, dat weet ik niet. Het zal daar ook vast een lobby zijn en een mix van reeele zaken, zoals werkgelegenheid. En groen-tegen-elke-prijs, dat kan ook niet. Want ook geld is er niet oneindig. Valt Rusland de EU aan, dan liggen de prioriteiten direct anders (die discussie speelt nu al, met boter-op-het-hoofd Rutte).

Het idee dat wijsgeren (dat noem jij technocraten) beter zouden besturen, is al vaker doorgedacht (volgens mij al bij Plato). Het minder toffe van technocraten is, dat - doorgaans - ethiek geen rol speelt. En dus iets als eerlijkheid, rechtvaardigheid geen rol speelt. En aan heel veel, ook technische besluiten, zit toch vaak een ethische component. In dit geval bijv: dwing je een boer te stoppen voor CO2 ruimte, sluit je een DC aan op het stroomnet, of geef je een ziekenhuis of school die aansluiting. Ik zit niet te wachten op deze tussenvorm.

[supersnathan94]

Misschien kan het, maar het staat allerminst vast dat we met innovatie groener worden.

Dat is wel het punt van de green deal. Er is alleen vooruitgang als optie, stilstaan en achteruit gaan zijn geen mogelijkheden in die deal.

Onze problemen met CO2 zijn het gevolg van onze welvaart. [..] Vooralsnog zie je dat meer innovatie alleen bijv. het stroomverbruik verder stuwt en mensen luier worden.

Welvaart kan zeker gekoppeld zijn aan uitstoot, maar dat betekent niet dat innovatie per definitie dezelfde richting uit gaat. De kernvraag is niet “meer innovatie”, maar: welke innovatie, onder welke randvoorwaarden. Zonder harde kaders krijg je inderdaad rebound en als het erg hard doortrekt Jevons (efficiënter -> goedkoper -> meer gebruik). Met kaders (CO₂-prijs, normen, netprioriteit, vergunningseisen, product- en energiestandaarden) kun je innovatie juist dwingen richting absolute emissiereductie in plaats van alleen “efficiënter per eenheid”. Dus kijk bijvoorbeeld naar de combinatie die Amazon wil doen, reductie door lokale opwek ook 100% groen en onafhankelijk te maken. Als AI fabrieken/DC’s groei in verbruik veroorzaken, dan moet je die groei conditioneren: geen aansluiting zonder lokale additionaliteit (extra opwek/contracten), strakke PUE/efficiency-eisen, warmtebenutting waar mogelijk, en vooral: flexibel vermogen (curtailment/demand response) zodat DC’s meebewegen met netcongestie en prijsprikkels. Dit zal voor de AI fabriek in Groningen echt wel mee moeten gaan spelen en ook in Rotterdam wordt moet daar gewoon naar gekeken worden want anders zet het verdere mogelijkheden voor de stad gewoon op slot.

Ik snap sowieso niet waarom die fabriek in de stad zelf moet komen, het punt van Internet is juist dat je ze ergens in the middle of nowhere neer kunt plempen en daar een lokale opwekmogelijkheid bij kunt gebruiken. Nederland kijkt weer matig verder en doet dus precies weer niet die dingen die het zou moeten doen om wel aan die green deal te kunnen voldoen.

Met meer geld of meer geld, worden taken niet sneller afgerond. Er moeten ook 'handjes' zijn.

Die handjes komen er juist als je meer geld geeft. dat zien we overal. Smijt er een serieuze hoeveelheid geld tegenaan en de handjes komen vanzelf. kan even duren, maar dat is wel gewoon en ding. xAI heeft dat ook wel aangetoond door het colossus project in 122 dagen te voltooien:

quote: https://x.ai/colossus

We were told it would take 24 months to build. So we took the project into our own hands, questioned everything, removed whatever was unnecessary, and accomplished our goal in four months.

Het kan dus wel prima, maar het vereist wel een andere blik op de wereld.

Praktische zaken bepalen nu van alles. Of dat voor de autoindustrie ook zo geldt, dat weet ik niet. Het zal daar ook vast een lobby zijn en een mix van reeele zaken, zoals werkgelegenheid.

En die werkgelegenheid is juist waar ze keihard op gaan falen als ze er straks niet meer zijn. Het is korte termijn planning waardoor ze dusdanig achter gaan lopen dat het geen zin meer heeft. Kijk naar de ontwikkelingen van Chinese EV's en hoe hard die wagens goedkoper worden om te produceren. Dat is echt niet alleen maar door goedkopere arbeid, nee dat is ook automatisering en innovatie. Iets wat de Duitsers gewoon simpelweg weigeren om te doen. Daar ga je de spreekwoordelijke oorlog niet meer mee winnen. Apple heeft tig jaar geleden een samenwerking aangekondigd met BMW, Apple Car Key, fantastisch systeem wat veel veiliger werkt dan wat BMW zelf in zijn sleutels heeft. en toch blijven ze vast houden aan hele dure keyfobs waardoor je auto gewoon binnen een paar uur volledig gestript kan worden. En in plaats van het echt op te lossen komen ze met workarounds.

Valt Rusland de EU aan, dan liggen de prioriteiten direct anders (die discussie speelt nu al, met boter-op-het-hoofd Rutte).

Prima. Dan vervalt namelijk ook de green deal denk ik zo. Je kunt naar pre 1990 uitstoot gaan als je pre-1990 oorlogje gaat zitten spelen, maar dan moet je niet gek opkijken dat je -90% t.o.v 1990 niet gaat halen.

Het idee dat wijsgeren (dat noem jij technocraten) beter zouden besturen, is al vaker doorgedacht (volgens mij al bij Plato). Het minder toffe van technocraten is, dat - doorgaans - ethiek geen rol speelt. En dus iets als eerlijkheid, rechtvaardigheid geen rol speelt. En aan heel veel, ook technische besluiten, zit toch vaak een ethische component. In dit geval bijv: dwing je een boer te stoppen voor CO2 ruimte, sluit je een DC aan op het stroomnet, of geef je een ziekenhuis of school die aansluiting. Ik zit niet te wachten op deze tussenvorm.

meh, ik denk dat dat te ongenuanceerd is. Ik denk dat we nu gewoon niet de juiste technische expertise hebben zitten op uitvoering. het is prima dat we democratisch bepalen wat de doelen en waarden zijn (wat we ook echt verkeerd doen), maar dat betekent niet dat we geen technocraten op de uitvoering kunnen hebben. Hoe haal je dat doel met minimale schade, welke netmaatregel werkt, welke norm is haalbaar? Dát is juist waar expertise nodig is.
Technocratie als “experts bepalen de waarden” is eng. Maar expertgedreven uitvoering binnen democratische kaders is in de praktijk hoe je voorkomt dat lobby’s en onderbuik de hele boel gijzelen.

Mee eens dat “tegen elke prijs” niet kan. Maar dat geldt óók andersom: “welvaart/competitie tegen elke prijs” kan evenmin. Daarom is mijn punt: stop met het frame “we moeten kiezen”, en ga naar: we stellen het CO₂- en netbudget vast, en alles wat groeit (AI, industrie, mobiliteit) moet binnen die randvoorwaarden passen. Als het niet past, dan is het niet “jammer maar dat is progressie”, maar gewoon: nee, of pas als je flexibel/efficiënt/additioneel bent.

[supersnathan94]

Nu is het aandeel van AI daarin niet uitgespecifieerd, maar ik hoorde al langer geleden dat de maximale inzet op AI door de politiek de Green Deal van Timmermans om zeep helpt. Zowel groen doen als maximaal AI is niet haalbaar

China is bewijs dat die dingen wel degelijk kunnen als je er maar genoeg geld tegenaan smijt en ook je wetgeving wendbaar maakt. Zo lopen wij hier een beetje te bakkeleien over windmolens op zee terwijl we andere vormen van groene energie links laten liggen. Energievormen die juist helpen met stabiliseren van het net wat juist weer helpt om de energietransitie verder te kunnen maken. Daarnaast zijn er nog steeds geen plannen om industriële vervuiling aan te pakken waardoor partijen als VAG en PSA gewoon lekker doorkunnen hobbelen met fossiele brandstoffen. Het zijn juist die grote industrie partners die de boel traineren en vertragen waardoor we die green deal helemaal niet gaan halen in Europa.

Nee AI kan juist op veel geld rekenen uit de industrie waardoor het juist goed gebruikt kan worden om de verdere vergroening te verbeteren. Amazon is bezig met SMR technieken voor opwek What are SMRs? See what one of the first SMR facilities in the U.S. could look like

Wat ze doen met X-energy is echt wel interessant en zeker voor dit soort DataCenter toepassingen. XENITH: Advanced Mobile Micro Nuclear Reactor Solutions — X-energy

Dit zou een enorme boost geven aan groene energie wereldwijd. Al was het alleen al om noodstroom aggregaten te vervangen.

Politici moeten kiezen en als er zonder opticien geen visie is, dan duurt dat nog wel even voordat hier concensus is.

Nouja, buiten dat om is het ook gewoon aan de lidstaten om hun beleid en uitvoering goed te doen en zolang ze daar zelf eigenlijk geen zin in hebben blijven we gewoon grote gaten houden.

[xavalon]

Energiebelasting wordt heel veel lager als je veel stroom gebruikt. Het is meer dat het plannen van een datacentrum, vergunningen gedoe, aansluiting krijgen op stroomnet, zoveel vertragend zijn dat er sneller naar het buitenland wordt gekeken (waar ze met open armen worden ontvangen). Maar de problemen op het stroomnet zijn echt niet uniek, die zijn er overal in Europa en zelfs in Amerika. Ruimte is ook geen probleem. We hebben 7000 (grote) pakhuizen in Nederland staan en velen zijn nog groter dan een gemiddeld datacentrum. Elke dag bouwen we er nog bij.

[Gwaihir]

Waarom is dat eigenlijk (nog altijd) zo, dat de energiebelasting voor kleinverbruikers is? Tegen pakweg 50% van de kosten van stroom, heeft het nogal invloed.

Waarom wordt ik financieel fors achtergesteld wanneer ik:

• (Een flink deel van) mijn eigen computing doe, zoals lokale voice en evt. (L)LM, lokaal smart home, eigen opslag van data
• Zelf dingen maak / repareer, of het nu een cirkelzaag of 3d printer is die ik hanteer
• M'n eigen tuinafval verwerk tot compost (snipperen i.p.v. heen en weer transporteren)

Zelf is hier toch zeker niet slechter dan uitbesteed? Het betekent op z'n minst meer bewustzijn, scheelt in transport (van spullen en data), en maakt betere afstemming op dynamische beschikbaarheid van stroom mogelijk.

[aap]

Het is absurd dat de kleinverbruikers fiscaal gestuurd worden met energiebelasting, terwijl de partijen die echt een verschil kunnen maken met veel lagere tarieven wegkomen.

Hier zou ook juist een progressief tarief moeten zijn. Maar ja, geen enkele regering wil grote bedrijven wegpesten, dus hebben we een race to the bottom net als met winst- en dividendbelasting.

[Heroic_Nonsense]

Wegenbelasting is nog zoiets: als burger/consument betaal je in verhouding veel meer wegenbelasting dan een vrachtwagen of bestelbus (grijs kenteken).

En belasting in het algemeen: arbeid wordt zwaarder belast dan vermogen, winst of omzet.

Dat doet men om het vestigingsklimaat gunstig te houden, anders zouden bedrijven massaal vertrekken naar het buitenland, en nemen de werkgelegenheid mee. Althans, dat is de gedachte.

[PiHole]

men belast hier bezit.
Of je het nu gebruikt of niet.
Alles dien je op te geven en wordt gezien als vermogen. Maar als particulier onderhoud van je eigen winst aftrekken, helaas dat kan niet natuurlijk.

Dit kan je vast verder uitdiepen en iets verfijnder uitleggen.

[Heroic_Nonsense]

Wegenbelasting bestelauto 2000 kilo op fossiele brandstof zonder fijnstoftoeslag:

Ondernemers: 178 euro per 3 maanden
Particulieren: 247 euro per 3 maanden

Bron: Motorrijtuigenbelasting berekenen | Belastingdienst

Hoe verhoudt dit zich tot wat jij stelt?

EDIT: dit staat los van de mogelijkheid tot aftrek van onderhoudskosten

[Reactie gewijzigd door Heroic_Nonsense op 15 december 2025 13:24]

[PiHole]

Ik doelde op belasting in het algemeen.

[sympa]

Energiebelasting is een soot-van-progressief. Want als huishouden krijg je een vermindering ofwel aftrek. Die is 635 euro in 2025.

Betekent dat je 5100 kWh elektriciteit belastingvrij krijgt. Of 900 kuub gas. Of een combinatie daar tussenin.

(En mooier nog, als je minder gebruikt, dan krijg je het bedrag zelfs terug. Helaas gaat dat meteen weer op aan de netbeheerkosten.)

[FreezeXJ]

Dat laatste ja, je krijgt gratis geld van de overheid, en betaalt ongeveer dat bedrag aan netbeheerkosten (die dus niet uitgesmeerd worden over de kWhs die je verbruikt, maar gewoon per aansluiting gelden), dus eigenlijk betaalt de overheid je 'vaste lasten', en betaal jij het verbruik. Vestzak, broekzak.

Bedrijven hebben daar minder last van, die betalen gewoon sowieso minder (ok, ze mogen de kosten verrekenen met de winsten, dus effectief belastingvrij).

[VOODOO_WILLIE]

je krijgt gratis geld van de overheid [...] dus eigenlijk betaalt de overheid je 'vaste lasten', en betaal jij het verbruik.

En waar haalt de overheid dat geld vandaan? Juist ... uit onze zakken middels o.a. energiebelasting.

Dat betaal je dus gewoon allemaal zelf. Het is sowieso een fopspeen en onder de streep lever je alleen maar in.

[Mathijs Kok]

• Zelf dingen maak / repareer, of het nu een cirkelzaag of 3d printer is die ik hanteer
• M'n eigen tuinafval verwerk tot compost (snipperen i.p.v. heen en weer transporteren)

En hoe zie je dat voor je? Je gaat met je 3D print naar een bureau en krijgt dan geld? Hoezeer ben je financieel fors achtergesteld als een kapot onderdeel zelf maakt?

[svenM]

Omdat gewone gebruikers niet zo'n goede lobby groepen hebben als bedrijven gok ik dan zo.

[eheijnen]

Tenzij de bubble uit elkaar barst...
https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-12-14/wall-street-sees-an-ai-bubble-forming-and-is-gaming-what-pops-it?srnd=homepage-europe

[whiner]

Quantum CPU's , de nieuwe chip van nederlandse bodem, elke andere ontwikkeling dat alles anders aanpakt.
Kan ervoor zorgen dat er niks meer afgenomen wordt bij Nvidia.
Bedrijven hebben dan in een achterhaalde techniek geïnvesteerd en komen met een flinke schuld te zitten.
Dit kan een kleine crisis veroorzaken.

[JoeB2C]

Schoolvoorbeeld van creatieve destructie, Schumpeter

[Brazos]

Koffiedik kijken natuurlijk, maar het heeft er wel enige schijn van. Voelt ook een beetje als de dot.com bubbel aan inmiddels.

Voorlopig ontbreekt er vooral nog veel I in de AI, en ik verwacht zelf dat in de praktijk het flink gaat tegen vallen wat LLM's nou echt commercieel kunnen gaan betekenen qua business case. Een consument met een kluitje in het riet sturen met een chatbot kun je misschien nog mee wegkomen, maar gezien de hallucinaties en de dyscalculie is het voor weinig anders nou echt geschikt waar er enige verantwoordelijkheid of waarde bij komt kijken.

Ik denk dan ook dat AI hetzelfde pad gaat belopen als de crypto's. Geweldige ideeën allemaal, maar in de praktijk is de enige waardevolle usecase criminaliteit, beïnvloeding en ondermijning.

[FreezeXJ]

Het gaat er niet om of het op termijn een groot succes wordt, maar of er een hele pittige koersdaling (met een bak faillissementen) gaat optreden omdat mensen nu aannemen dat het een te groot succes wordt.

[Clu3M0r3]

Het blijft politiek echter stil en uiteindelijk betalen we dit met zijn allen. Niet erg, als er een strategie achter zou zitten, maar daarvan zie ik nog geen tekenen bij onze politici.

Ik vermoed dat die hectoliters koffie verslindende overlegtijgers zich (op een enkele uitzondering na) zodanig door lobbyisten laten beïnvloedden dat er de komende jaren geen relevante strategie te ontwaren valt. Daarna is het wellicht wederom een gevalletje "Als het kalf verdronken is, dempt men de put" en "Tsja, dat is met de kennis van nu" of een andere politiek goed geformuleerd excuus.

[Altijdgriep]

Uiteindelijk zitten we nu midden in een technologische strijd, dat geeft nu wat tekorten maar dat geeft straks veel meer efficientie in beide snelheid en verbruik.

[SherlockHolmes]

Dat is een aanname. En nogal een aanname om het maar voor zoete koek aan te nemen - want de consument gaat de komende JAREN hierdoor de klos zijn.

[batteries4ever]

....plus dat heel veel mensen hun baan kwijt kunnen raken, omdat AI dat ook wel kan -en eerders sneller en beter. Dat was bij de stoommachine ook zo, maar ik ben benieuwd of er even snel nieuwe banen bijkomen als de oude verdwijnen. Wellicht zijn de stijging van de geheugenprijzen en het energieverbruik van die dingen nog maar het topje van de ijsberg.

[SuperDre]

Ik zou niet weten wat voor nieuwe banen er bij komen, aangezien AI/robots ook die banen wel kan innemen. Het gaat nu echt heel hard.

[erwinb]

Het lijkt wel een verrassing dat de consument de klos is, maar..... aan het einde van de rit zijn het altijd de consumenten die betalen. altijd.

Elon Musc, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos, Bernard Arnault, en alle andere rijken der aarde, al hun geld komt bij consumenten vandaan.
wij (de Consumenten) willen natuurlijk allemaal Facebook, Tik Tok, Tweakers op onze telefoon hebben. En hoeveel mensen zijn er nu niet aan het spelen met Nano Banana, ChatGPT enz. dat draait allemaal niet op je telefoon, maar een energie en andere resource verbruikende datacentra. en dan maar klagen dat die resources niet voor ons zijn, dat datacentra veel RAM en Energie verbruiken. We willen het allemaal zelf.

[Altijdgriep]

Ook dat is een aanname, of heb jij wel een glazen bol?

[backupdevice]

Niet normaal nee. Als je alleen al kijkt naar de UK. De geplande introductie van AI in de Public Sector zal een verdubbeling van de totale vraag aan stroom in de UK betekenen.

[Mathijs Kok]

Niet normaal nee. Als je alleen al kijkt naar de UK. De geplande introductie van AI in de Public Sector zal een verdubbeling van de totale vraag aan stroom in de UK betekenen.

Dat vraagt om een bron. Dat lijkt me namelijk totaal onwaarschijnlijk.

[backupdevice]

Deze bijvoorbeeld - > https://www.datacenterknowledge.com/energy-power-supply/ai-will-suck-up-500-more-power-in-uk-in-10-years-grid-ceo-says

https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2025/january/how-the-uks-plans-for-ai-could-derail-net-zero/

Daarin zie je dat over 5 jaar, 25 % van het stroomverbruik al AI gerelateerd is. 10 jaar later zijn de projecties 100%,

[Scriptkid]

Dejavu naar bitcoin ?

[fevenhuis]

Ik meen dat SK Hynix nog nooit aan consumenten heeft geleverd, maar altijd al aan bedrijven?

Of bedoelt men dat men minder gaat leveren voor OEM systemen?

Dat zou niet zo best zijn voor de PC bakkers zoals Dell, Lenovo, HP.

[jmarien2009]

SK Hynix is er duidelijk over, consumenten blijken minder belangrijk. Maar de consumenten prijzen gaan verhogen als gevolg hiervan en dat is ook mooi voor SK Hynix, dan kunnen de consumenten de lage prijzen van de zakelijke klanten subsidiëren. Tijd dat er iemand een rechtszaak aanspan voor oneerlijke markt uitbuiting, en een monopolie status die hun misbruiken.

[RobbieB]

Welke monopolie positie? Er zijn genoeg geheugenfabrikanten. Dit is gewoon marktwerking volgens het vraag en aanbod principe. Welkom in de wereld van het kapitalisme...

[Olaf van der Spek]

Er zijn genoeg geheugenfabrikanten.

Oh ja, hoeveel denk je dat er zijn dan?
En dan bedoel ik degene die de chipjes bakken, niet die ze op reepjes plakken.

[JWL92]

Naast SK Hynix, heb je Micron (crucial) en Samsung

[Iavak]

Van Micron hoef je niks te verwachten...

[JWL92]

Betekend niet dat ze geen ram produceren.

[Rayzman]

Micron is gestopt te produceren voor de consumentenmarkt https://investors.micron.com/news-releases/news-release-details/micron-announces-exit-crucial-consumer-business

[loki504]

Dus ze produceren nog steeds ram... dus prima reactie op de vraag van Olaf.

[beantherio]

Andere partijen zouden nog steeds geheugen voor consumenten kunnen produceren op basis van Micron chips. Er bestaan natuurlijk nu al allerlei van dat soort partijen die hun eigen modules produceren op basis van de chips van een van de drie grote geheugenproducenten.

[MSalters]

Olaf had het specifiek over de foundries, niet de packaging. Crucial was niet de foundry maar een Micron merk voor complete DIMMs.

[JWL92]

no shit.

[Jan VP]

Het heet "oligopolie".

[MSalters]

Onzin. SK Hynix doet dit omdat de marges op server-geheugen hoger zijn. Dat wil dus zeggen dat de "subsidies" de andere kant op lopen.

En geen advocaat die zich aan zo'n zaak wil wagen. Die zouden dan door de deken op hun vingers getikt worden omdat ze jou hadden moeten waarschuwen dat het een kansloze zaak is.

[PCG2020]

(...) En geen advocaat die zich aan zo'n zaak wil wagen. Die zouden dan door de deken op hun vingers getikt worden omdat ze jou hadden moeten waarschuwen dat het een kansloze zaak is.

Je weet dat zo'n zaak niet per se door een individu-met-een-advocaat aangespannen hoeft te worden? Integendeel zelfs, dit zou bij uitstek een zaak voor een consumentenorganisatie zijn - en dat is ook wat @jmarien2009 bedoelt met "iemand", denk ik.

[wiseger]

Dat doet er niks aan af dat de prijzen voor de zakelijk markt helemaal niet laag zijn. De stelling dat particulieren de zakelijke markt subsidiëren slaat nergens op, de zakelijke markt is zo enorm veel groter dan de particuliere markt, het is compleet onvergelijkbaar.

Dus is het een kansloze rechtszaak, ook een consumenten organisatie begint daar niet aan.

[MSalters]

Advocaten nemen als het goed is geen kansloze zaken aan, ongeacht wie bij ze aanbelt. Los daarvan, een consumentenorganisatie heeft doorgaans wel gevoel van cijfers, en snapt concepten zoals "meer marge op server RAM".

Naast het probleem dat @jmarien2009 de feiten fout heeft is er ook een tweede, juridische probleem. Wat exact is dat "misbruik van een monopolie status"? Er is geen wettelijke verplichting voor een partij die een "monopolie" (dominante) positie heeft om een bepaald minimum-volume te produceren. Sterker nog, het is juist een verboden actie om te veel te produceren. Dan overspoel je de markt en druk je concurrentie weg. SK Hynix kiest juist ervoor om hun marktaandeel te laten krimpen, en dat kun je natuurlijk niet zien als misbruik van een dominante marktpositie.

[White Feather]

Maar de consumenten prijzen gaan verhogen als gevolg hiervan en dat is ook mooi voor SK Hynix, dan kunnen de consumenten de lage prijzen van de zakelijke klanten subsidiëren.

En waar blijkt uit dat er lage prijzen gerekend worden voor zakelijke klanten?

Iedere geheugenfabrikant draait op zijn maximum. Denk je echt dat die niet kijken hoe ze de meeste omzet kunnen krijgen?

Ook op de zakelijke markt wordt er dik verdiend. Juist daar trouwens, want die hebben het geld ervoor.

[Mathijs Kok]

Onzin, SK Hynix mag zelf besluiten wat voor producten ze maken en aan wie ze leveren. Span de rechtzaak aan en je zal het zelf zien.

[TheBoboNL]

Dus als ik dit goed begrijp, nu heeft AI dus voorrang/solo-toegang tot 65-70% van all RAM die word gemaakt? Als AI straks faalt dan is dat een giga klap (niet gezegt dat het gebeurd, echt een als)

*fixed typo

[Reactie gewijzigd door TheBoboNL op 15 december 2025 11:33]

[Martymarty]

Als AI straks faalt

AI gaat niet falen.
Dit is iets wat continue door ontwikkeld. Hier wordt wereldwijd op ingezet.
Vergelijk het met internet destijds in het begin stadia.

[Boudewijn]

Bij het internet was er ook geen bubbel, toch?

[.oisyn]

Niemand beweert dat AI geen bubbel is, de opmerking was dat het niet zal falen. Heeft internet gefaald?

[dEAd0]

Het internet zoals deze in de kinderschoenen geschetst werd is zeker gefaald en niets meer van over. Het internet is nu gewoon een shitshow van zoveel mogelijk data van je stelen, al je aandacht opeisen en bedrijven die geld verdienen over jouw rug.
De AI-bubbel zal op diezelfde manier falen, en wij betalen wederom de hoofdprijs.

[Moortn]

Bij de dotcom-bubble werd geinvesteerd in alles dat maar iets met internet deed, want dat was de toekomst. Al werd maar 1 van de 10 bedrijven waarin je investeerde groot werd, dan kon het nog uit dat de overige 9 bedrijven omvielen. Er zijn natuurlijk genoeg investeerders heel veel geld verloren.

Met blockchain zag je hetzelfde: Alles en iedereen ging iets met blockchain doen, want dat was de toekomst. 10 jaar later is die bubbel wel gebarsten. Bij AI zie je hetzelfde: enorme investeringen in nieuwe bedrijven die allemaal beloven de grote speler van de toekomst te worden. Ook dat houdt een keer op en zullen de meeste AI-startups omvallen.

Dat het internet ooit begon als een plek om informatie en communicatie uit te wisselen met andere mensen, maar inmiddels voor 90% draait op porno en advertenties is een ander verhaal. Dat krijg je als techneuten (of nerds) iets bedenken dat vervolgens door commerciele bedrijven wordt opgepakt. Zo zal het ongetwijfeld ook met AI gaan. Kapitalisme is goed voor innovatie, maar ook om die innovaties te gebruiken voor consumentonvriendelijke doeleinden.

[.oisyn]

Ah ja, ik wist dat zo'n reactie al zou komen toen ik mijn post tikte. Ja, het internet biedt ook ruimte voor de cesspools die jij noemt, maar dat is niet wat het internet ís. Je gaat compleet voorbij aan alle voordelen die het biedt en het feit dat het niet meer is weg te denken uit de samenleving. Sterker nog, het is zo enorm gewoon geworden dat je daar niet eens meer aan denkt en alleen maar kan denken aan sommige slechte kanten.

Het internet heeft niet gefaald. Het is een van de succesvolste stukken techniek die een enorme impact heeft gehad op de samenleving (zowel positief als negatief). Dat alles niet helemaal precies uitpakte zoals de voorspelling doet daar niets aan af. Zo zal het met AI uiteindelijk ook gaan.

[Reactie gewijzigd door .oisyn op 16 december 2025 13:38]

[dEAd0]

Je hebt mijn bericht duidelijk te letterlijk genomen in de zin van de techniek waarop het internet functioneert. ik doelde op het internet zoals men dit gebruikt (denk browsen/"internetten"/informatie delen etc etc).

En dat was destijds echt bedoeld als bron van info en het delen daarvan.
Onderliggend klopt dat natuurlijk nog steeds, maar de "laag" van dit internet waar wij mee te maken hebben is ver verwijderd van wat het oorspronkelijk was.

[njitter]

Vraag het Nina Brink even 😎

[Mathijs Kok]

Je bedoelt dot.com? Ik zou zeggen dat die bubble uitgelopen is op een waanzinnig succes. Online winkels domineren verkopen van zowat alles.

[ShadLink]

AI gaat niet falen.

AI is al gefaald. Simpel Generatieve AI is een grote bubbel die op het punt staat te knappen. Vermoedelijk zullen AI agents nog een tijdje door blijven gaan (taak uitvoerende AI) maar ook daar blijft weinig van over.

[vbmot]

AI faalt niet. Het zijn de maatpakken die hadden gehoopt zich van een hoop personeel te kunnen ontdoen die falen. Gen AI heeft z'n toepassingen maar het is simpelweg geen golden bullet dat elk probleem kan oplossen. Als je als business nogwat de techniek fundamenteel niet begrijpt maar wel een hoop geld tot je beschikking hebt om te investeren, dan loopt dat een keer flink op de klippen.

Het probleem is als vanouds dat mensen met een goede babbel vrijwel nooit de intellectuele bagage hebben om die babbel inhoud te geven. Dat probleem bestaat al veel langer dan AI.

[GrooV]

De techniek gaat niet falen nee, maar de bubbel gaat wel klappen net zoals ooit met de dotcom bubbel. Investeringen die nu gedaan worden gaan nooit terug verdient worden. Aandeelhouders zullen gaan mopperen en dan is het gedaan met de investeringen

[Reactie gewijzigd door GrooV op 15 december 2025 10:17]

[Mathijs Kok]

De techniek gaat niet falen nee, maar de bubbel gaat wel klappen net zoals ooit met de dotcom bubbel. Investeringen die nu gedaan worden gaan nooit terug verdient worden. Aandeelhouders zullen gaan mopperen en dan is het gedaan met de investeringen

Maar de investeringen worden voor het grootste deel gedaan door bedrijven die dat geld op de bank hebben staan. Als je dat verliezen is er niet erg veel aan de hand. Het is verbazingwekkend dan niemand hier snapt dat een bubble met geleend geld een heel grrot risico is maar als Microsoft 4% van hun staande geld in OpenAi duwt dat amper een risico is.

[GrooV]

Hier wordt gewoon geld voor geleend, dat een bedrijf cash heeft wil niet zeggen dat ze dat er voor gebruiken

[Finraziel]

AI zelf zal niet verdwijnen maar er zullen wel heel wat van die absurd overgewaardeerde bedrijven klappen of in het geval van onderdeel van grotere bedrijven minder belangrijk worden als ze er achter komen dat er niet genoeg mensen bereid zijn om er voor te betalen.

[matty___]

de vraag is of ze ooit de investeringen terug verdienen.

[Thekilldevilhil]

Dat is inderdaad een veel relevanteren vraag. De comments die eerder geplaatst zijn lijken voor mij een beetje over deze vraag heen te stappen. Hoe gaat openAI bijvoorbeeld de 1200 miljard aan geplande investeringen terug verdienen? Oracle heeft al de eerste zorgen geuit over de 300 miljard die openAI zou spenderen.

Maar wat volgens mij een veel groter probleem is, zijn de cirkels die tussen andere bedrijven en NVIDIA gemaakt worden. Dus NVIDIA "geeft" bijvoorbeeld GPU's aan openAI en anthropic (als investering) in ruil voor een aandeel in de bedrijven. Uiteindelijk zie ik dit zichzelf niet meer oplossen zonder te klappen:

https://www.reddit.com/r/NVDA_Stock/comments/1o968gs/serious_why_is_this_chart_not_concerning/#lightbox

Dat LLM's (en zeker ook andere ML modellen) een permanent deel van ons leven uit blijven maken lijkt me realistisch. Maar dit voelt HEEL erg 1998~2000. Internet was sowieso een blijvertje, maar dat voorkwam niet het opblazen van een bubbel.

[Reactie gewijzigd door Thekilldevilhil op 15 december 2025 11:38]

[ELD]

AI als concept zal zeker niet falen. Echter de huidige CAPEX en LLM investeringen kunnen zeker wel falen. Het is nog geheel onduidelijk of de markt er is die men nu denkt dat er is en of de investeringen juist zijn.

Veel van deze hardware zal binnen een aantal jaren al weer op de tweedehands markt komen.

[FurriousFox]

hopelijk kan die ram dan relatief makkelijk van die GPUs afgesloopt hergebruikt worden, zodat iedereen uiteindelijk profeit heeft van de barsten van de AI-bubbel

[Advanced03]

Hier word ik zo woedend van. Wou letterlijk ergens in februari eindelijk mijn Boeing 747 (oftewel mijn gaming laptop ) vervangen met een gaming pc en dan krijg ik dit te horen...

Moet ik nu 5 jaar gaan wachten?

[Reactie gewijzigd door Advanced03 op 15 december 2025 09:46]

[Finraziel]

Misschien kun je een steam machine kopen rond die tijd

[lenwar]

Nee hoor. Je gaming pc wordt alleen een paarhonderd euro duurder, of je begint met iets lagere specs, en je breidt het later uit? (Dat is tenslotte het voordeel van reguliere pc-hardware)

[Advanced03]

Was dit maar zo. RAM-geheugen, en zeker DDR5 is al 4 tot 5 keer duurder. Van videokaarten worden verwacht dat deze zullen volgen, en deze waren al niet bepaald goedkoop. En tot slot wordt er ook nog een stijging verwacht voor SSD's.

Dit is niet simpelweg een gevalletje 'neem genoegen met minder', maar een hele hobby wordt onbetaalbaar gemaakt. Er zijn al tientallen voorbeelden van PC-builds die na deze gekte met honderden of zelfs duizend euro's duurder zijn.

[lenwar]

In het geval van een videokaart is het zeker lastig (dat is sowieso al een investering), maar met opslag en geheugen kun je opbouwen/kosten spreiden. Dan ben je natuurlijk onder aan de streep nog altijd veel geld kwijt, maar het scheelt in elk geval dat je het dan een beetje spreidt, of hoopt op een voordeligere toekomst? (al verwacht ik niet dat dit in een half jaar geregeld is.)

[Advanced03]

Ik ben niet idioot genoeg om 500 euro neer te tellen op een product van 100 euro dus voorlopig wacht ik wel even! :)

[lenwar]

Zoals ik schreef. Wachten op een voordeligere toekomst. Maar als je van plan was in februari je computer te vervangen, dan is het inderdaad kiezen of delen.

[Finraziel]

Ik verwacht dat het zeker nog even pijn zal doen maar dat het niet zo extreem zal zijn als nu lijkt. Op dit moment is iedereen in paniek alles op aan het kopen en dat is waar de prijs van omhoog schiet. Zou me niks verbazen als webshops het ook als een kans zien en zelf gewoon al dikke marges er op zetten want 'de gekken kopen het momenteel toch wel'.

AMD heeft ook een prijsverhoging doorgevoerd voor hun board partners omdat het geheugen duurder wordt maar dat ging om enkele tientjes als ik me niet vergis (was iemand van Sapphire bij hardware unboxed die dat zei). Dat valt nog alleszins te overzien.

[Advanced03]

Inderdaad, leek mij ook een beetje te toevallig en gecoördineerd allemaal.

[batteries4ever]

Tja, geheugen is nu 5x zo duur wat belachelijk is, maar tegenover de woekerprijzen die een paar jaar voor videokaarten golden is het effect op je zware game PC nog steeds kleiner. In 2029 is er gebrek aan een ander onderdeel en heb je daar weer last van!

[Reactie gewijzigd door batteries4ever op 15 december 2025 11:30]

[ArchMechasis]

Dat is dan toch juist goede timing? Nu kan je nog voor redelijke prijzen kopen, maar de komende jaren niet. Het is ook nog maar de vraag hoe de prijzen er over 5 jaar uit zien.

Daarnaast is een gehele PC of laptop nu juist relatief betaalbaar. Je betaald flink minder voor een processor, moederbord, en videokaart dan de afgelopen jaren. De prijzen voor RAM en SSD's/NVMe's zijn al wel gestegen, maar liggen nu nog onder de oude niveaus. De prijzen van RAM waren hoger bij de introductie van DDR5 of de pieken van DDR4, zoals toen Zen 2 uitkwam.

De komende jaren wordt de betaalbaarheid vrijwel zeker niet beter. Ook voor de videokaarten waar natuurlijk consumentengeheugen op zit en ook Nvidia en AMD minder marge op maken dan hun AI/datacenter klanten.

[Advanced03]

Dat moment is allang voorbij. Geen weldenkend mens gaat toch 500 euro neerleggen voor 32 GB RAM-geheugen terwijl dit normaal gesproken 100-150 euro kostte?

[Burning]

Jawel. Soms is het niet anders. Wat ga je doen? Of je slikt de prijs als je het kan betalen, of je ziet af van een computer / upgrade en wacht of het hopelijk over 2 jaar beter wordt.

Uiteindelijk is 300 euro extra afschrijven over 5 jaar+ die je een computer hebt niet zoon ramp. En dat het normaal goedkoper was, tjaaa.

Ik maak mij niet zo druk om de prijzen maar eerder de voorraad, nu kun je nog DDR5 ram kopen ,weliswaar voor een hoge prijs. Als dit 2 jaar aanhoudt dan is er op een gegeven moment gewoon helemaal geen ram meer voor consumenten.

[Advanced03]

Erm nee, tenzij budget je niets kan schelen, in dat geval zou de prijs je überhaupt niet boeien.

En laten we nul niet deze krankzinnige prijzen goedpraten.

[ArchMechasis]

Nee, dat moment is niet "allang" voorbij. De prijsstijging van RAM is uberhaupt pas in Oktober begonnen en ligt nu nog ruim onder de introductieprijs van DDR5. Het is nu juist nog relatief betaalbaar.

Je betaald momenteel 250-300 euro meer voor 32GB RAM met goede timings. Daarentegen betaal je 500-1500 euro minder voor een RTX5080/9070XT dan een 4080/3080. Je betaald 200-300 euro minder voor een moederbord. Je betaald 150-200 euro minder voor een 9800x3D of andere processor. Het totaalplaatje is aanzienlijk goedkoper dan de afgelopen jaren en zeer waarschijnlijk de komende jaren.

Elk weldenkend mens koopt nu RAM en opslag als ze een upgrade nodig hebben. De prijzen worden er de komende jaren niet beter op. Ook over 5 jaar waarschijnlijk niet, want dan is DDR6 er alweer en dat zonder echte productiecapaciteit voor consumenten... (als dat uberhaupt nog doorgaat)

[Reactie gewijzigd door ArchMechasis op 15 december 2025 12:15]

[Advanced03]

Dat is klinkklare onzin. Een beetje 32 GB RAM kost nu al 500 euro. GPU's zijn amper in prijs gedaald, maar ongeveer 0 tot 50 euro sinds voor deze gekte.

Bij processoren geef ik je wel gelijk, maar de prijs hiervan zullen ze vast ook verpesten maak je geen zorgen .

Een weldenkend mens gaat dit niet lopen zitten goedpraten met onzin redeneringen, maar wel wachten totdat hopelijk de bubbel barst(?).

[Reactie gewijzigd door Advanced03 op 15 december 2025 13:12]

[ArchMechasis]

Ik praat niks goed en wijs je enkel op feiten die je prima zelf kunt controleren. Met een minder gefrustreerde blik had je kunnen lezen dat ik heel duidelijk een periode benoem die niet hetzelfde is als de relatief korte momentopname waar jij het over hebt.

De voorgaande generaties videokaarten waar ik het over heb waren wel iets meer dan 0-50 euro duurder. Denk aan de RTX3080 die doorgaans voor 2000 euro verkocht werden wegens mining/scalping. Zo ook initieel de RTX4080 totdat voorraad beter werd (en mining minder) en prijzen zakten tot 1550 euro. Nu heb je een RTX5080 voor 1050 euro.

Net zo met DDR5 introductieprijzen. Die waren 550-600 euro voor een 32GB kitje 10us. Vergelijkbare prijzen en veel slechtere beschikbaarheid waren er tijdens de Zen 2 DDR4 piek. Nu betaal je 450 euro voor zo'n DDR5 kitje en is het nog redelijk beschikbaar.

Zo ook met moederborden. Tegenwoordig betaal je 280-300 euro voor een degelijk X870 mobo. Voor X670 betaalde je 400 euro en had je veel minder features (USB, LED error codes, NVMe sloten, enz) en slechtere power delivery. Voor vergelijkbare features zat je op X670-E en was je 500-550 euro kwijt.

Dit kan je allemaal nagaan in Tweakers Pricewatch. Zoals ik ook deed voordat ik reageerde om het nog even te controleren. Ik heb PCs in elkaar gezet ten tijde van Zen 2 en voor AM5 (7700x/X670-E) en het was toen toch echt veel duurder dan nu, inclusief RAM en NVMe's.

Natuurlijk kan je hopen dat de AI bubbel barst. Maar wanneer gaat dat gebeuren? Hoe hard barst die bubbel? Hoeveel producenten gaan dan weer voor consumenten produceren? Hoeveel jaar duurt het voordat die productiecapaciteit weer voldoende is om de prijs te beginnen te drukken? Hoeveel erger wordt dit alles als DDR6 dan de standaard voor consumentenhardware is en het productieproces omgegooid moet worden?

De prijzen zijn een drama, maar erover schreeuwen en ruzie zoeken gaat dat niet oplossen. De realiteit is dat nu kopen beter is dan over een paar maanden of jaren. Die prijzen gaan vooralsnog enkel omhoog en de beschikbaarheid omlaag. Dus een weldenkend mens past zich aan aan deze realiteit. Alles verder dan de komende jaren is gokwerk, maar ziet er voorlopig ook niet erg rooskleurig uit voor de geheugen/opslag/videokaart-prijzen.

[Advanced03]

Waarom beweer je nu dat ik ruzie zit te zoeken als ik je corrigeer op je desinformatie?

Objectief gezien is het punt voorbij, en daarbij zijn eventuele introductie prijzen of andere geschiedenis niet relevant. Maar als je iemand bent die zich makkelijk laat meeslepen door FOMO zijn dit wel goede argumenten om een minder ideale aankoop goed te praten.

Het is inderdaad wachten, maar het lijkt erop dat de meeste mensen voorlopig met hun oude hardware nog een paar jaar verder moeten.

[Mathijs Kok]

Je bent woeded omdat een product (voorspelbaar) duurder is geworden?

[Advanced03]

*onvoorspelbaar

[Moortn]

De toekomst is te onvoorspelbaar om daarop te gaan wachten, zeker 5 jaar. Mocht China in al haar wijsheid besluiten Taiwan binnen te vallen dan gaan de prijzen van _alle_ onderdelen nog veel harder omhoog.

Je kan er (tijdelijk) trager of minder geheugen in zetten om de prijs wat te drukken, of accepteren dat alles duurder is en de meerprijs betalen. Als door de prijsverhogingen de upgrade de prijs niet waard is, dan kan je natuurlijk altijd wachten.

[kayjay]

Ai. Ik hoop dat mijn 32GB 6j oud setje nog enkele jaren meegaat.

[adje123]

Geheugen heeft vaak een levenslange garantie ;-)

[Aloy]

Moet je wel geluk hebben dat ze op voorraad zijn als je gebruik wil maken van de garantie

[White Feather]

Ja, maar als de winkel jou een set ter vervanging zou kunnen bieden of iemand anders er € 600 voor laten betalen, dan kun je wel raden wat winkels zullen doen.

Die geven jou gewoon € 200 terug (jouw aankoopprijs van het geheugen) en verkopen de set die ze eventueel terugkrijgen van de fabrikant, weer voor € 600.

En het is maar de vraag of de geheugenfabrikanten nog zelf vervangingssets blijven uitleveren.


Als de fabrikant überhaupt nog vervangingssets uitlevert.

[Wildfire]

Voor de duidelijkheid, levenslang betekent in dit kader enkel de verwachte levensduur van het RAM - niet je eigen leven.

[RainOfAshes]

Heeft iemand anders ook last van AI-moeheid?

[DeadPhoenix86]

Ik denk dat iedereen daar last van heeft. Van mij mag het in elkaar klappen.

[Commendatore]

Je bent echt niet de enige. Mij komt het ook behoorlijk de strot uit.

[phYzar]

AI is niet meer het middel maar het doel geworden. Schijt aan de consumenten, het beest zelf moet groeien.

[SuperDre]

Tja, AI is waar op dit moment het geld te verdienen is, dus is niet gek dat daar zo op ingezet wordt. Vooral om AI goed genoeg te maken om veel banen te vervangen.

[JosPlays]

GG! Fantatisch hoe een AI-gekte gewoon ervoor kan zorgen dat de normale mens alleen maar overlast ervan heeft. Als je het gebruikt kan je er niet vanuit gaan dat het 100% correct is, je OS wordt er mee doodgegooid met de onnodige opties die je niet eens wil gebruiken, mentaal zou het niet geweldig zijn om tegen zo'n chatbot te blijven praten, in een land dat al moeite heeft met het stroomnet komen grote gebouwen die ook nog gigantisch veel stroom gebruiken en nu worden normale apparaten ook nog eens duurder. Gaming was al te duur aan het worden (lang leve de indie developers), maar nu wordt het bouwen van een PC, kopen vaan een console, zelfs het kopen van een telefoon een stuk duurder.

Enig voordeel is dat AI ook voor goede dingen gebruikt kan worden, maar daar heb je niet oneindig RAM voor nodig en ook geen 100 datacenters. Nee, dit opkopen van RAM en Videokaarten is puur zodat mensen onnodige dingen kunnen genereren en dat op het internet kunnen gooien, waardoor het internet ook nog eens onbetrouwbaarder wordt en vol komt met onzin waar mensen niet op zitten te wachten.

[ArcticWolf]

De vraag is of de algehele PC markt die 2 a 3 jaar lange absurde RAM prijzen kan veroorloven. Kunnen de MB en AIB fabrikanten de lagere afzet veroorloven zonder failliet te gaan (of die tak te sluiten).

[divvid]

ok, dus in 2028 maar short gaan op de SK hynix aandelen... of gewoon ff niks doen en deze varkens cyclus uitzingen. je kan er geen zinnig woord over zeggen nu, behalve dat onze 10 jaar oude workstations met 256 GB nog ff wat langer mee moeten, dan maar een extra bakkie koffie.

De tijd zal het leren, niets zo volatiel als de geheugen markt. Morgen kan het weer anders zijn.

[Reactie gewijzigd door divvid op 15 december 2025 09:47]