Door Tomas Hochstenbach

Redacteur

Intel Z690-moederborden met DDR4

Alder Lake, zo betaalbaar mogelijk

Inleiding

De Intel Alder Lake-processors zijn de eerste cpu's die ondersteuning bieden voor DDR5, maar in de praktijk zijn die kitjes niet alleen peperduur, maar ook amper verkrijgbaar. Redenen te over om te kiezen voor een goedkopere samenstelling op basis van DDR4, dus gingen we aan de slag met zeven Z690-moederborden op basis van het gouwe ouwe DDR4-geheugen.

Lees ook: DDR5 vs. DDR4 test met Intel Core i9 12900K

Het feit dat de twaalfde generatie Core-cpu's met zowel DDR4- als DDR5-geheugen overweg kan, leidt om te beginnen tot een groter aanbod aan modellen. De Pricewatch telt nu 74 Z690-moederborden, wat er al zeven meer zijn dan de Z590-chipset over zijn volledige levensduur heeft weten te verzamelen. Ook opvallend: van die 74 borden zijn er op het moment van schrijven nog maar 47 te bestellen en als je morgen een bord in huis wilt hebben, slinkt de keuze naar 34 modellen. Van vrijwel iedere fabrikant horen we dat productie- en verzendingsomstandigheden dwingen tot het maken van keuzes over welke borden prioriteit krijgen en dat sommige modellen ons daardoor pas in december of januari zullen bereiken.

Daarnaast moesten fabrikanten al maanden voor de release bepalen op welk geheugentype ze zouden focussen. In totaal zijn er meer DDR5- dan DDR4-borden: 44 om 29 stuks. ASRock heeft als enige meer modellen met DDR4 in zijn assortiment, al lijkt dat een lastminutekeuze te zijn geweest: de meeste borden zijn nog niet leverbaar. De andere fabrikanten bieden vooral in het lagere segment DDR4-opties aan. De duurste DDR4-modellen zijn afkomstig van ASUS en MSI, en kosten allebei rond de 350 euro.

De Z690-chipset

Hoewel de Alder Lake-processors zelf zijn voorzien van PCIe 5.0-lanes, is de chipset nu pas toe aan zijn upgrade naar PCIe 4.0. Zowel de DMI-verbinding tussen cpu en chipset als een groot deel van de PCIe-lanes die de chipset zelf beheert, krijgt bij de 600-serie chipsets een upgrade van PCI Express 3.0 naar 4.0. Effectief verdubbelt daarmee de totale bandbreedte tussen cpu en chipset.

Verder biedt de Z690-chipset ondersteuning voor Wi-Fi 6E, waarvoor wel nog een fysieke bridgechip nodig is. Niet elk moederbord zal dus draadloos internet hebben, maar de implementatie ervan wordt met de integratie in de chipset wel eenvoudiger. Interessant is ook de toevoeging van Intels VMD-spec, waarmee het hotpluggen van PCIe-ssd's mogelijk wordt, net als hardware-raid.

De volledige specificaties van de Z690-chipset in vergelijking met de voorgaande Z590-chipset hebben we in de onderstaande tabel op een rij gezet. Daaruit blijkt bijvoorbeeld ook dat de nieuwe chipset meer USB 3.2 Gen2x2-poorten met een snelheid van 20Gbit/s kan bieden. USB4 en Thunderbolt moeten nog altijd via externe controllers worden aangeboden; in de laptopversies van Alder Lake zullen deze technieken wel geïntegreerd zijn.

Z590 Z690
PCIe (cpu) 20x PCIe 4.0 16x PCIe 5.0 + 4x PCIe 4.0
DMI 8x PCIe 3.0 8x PCIe 4.0
PCIe (chipset) 24x PCIe 3.0 12x PCIe 4.0 + 16x PCIe 3.0
USB 20Gbit/s 3 4
USB 10Gbit/s 7 6
USB 5Gbit/s 0 0
USB 2.0 4 4
USB totaal 14 14
SATA-600 6 8
Hardware-RAID
Cpu overklokken
Geheugen overklokken
Wifi geïntegreerd Wi-Fi 6 Wi-Fi 6E
Tdp 6W 6W

Testveld

In totaal hebben we zeven Z690-moederborden met DDR4-ondersteuning weten te verzamelen. Van ASUS, Gigabyte en MSI testen we er twee, ASRock leverde slechts een model aan. De geteste modellen zijn mooi verdeeld over de verschillende prijsklassen; zowel enkele van de goedkoopste als een aantal van de duurste Z690-borden met DDR4-support maken deel uit van deze review. Op het moment van schrijven is de MSI Pro Z690-A DDR4 (€ 199,-) de goedkoopste testdeelnemer.

Lees meer


Google Pixel 7 Sony WH-1000XM5 Apple iPhone 14 Samsung Galaxy Watch5, 44mm Sonic Frontiers Samsung Galaxy Z Fold4 Insta360 X3 Nintendo Switch Lite

Tweakers is samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer onderdeel van DPG Media B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2022 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee