Terug in de tijd
Samengevat
Anno 1800 is een city builder in hart en nieren. De game is prachtig om te zien en de basis van de game is gedegen. De verschillende Tiers die je groeiende maatschappij doorloopt zijn prima, met lekker veel verschillende grondstoffen en gebouwen, en wensen van inwoners waaraan je tegemoet dient te komen. Daar omheen laat de game echter wel wat steken vallen. Quests zijn niet altijd even duidelijk, en dat geldt al helemaal voor menu's om handel te drijven en diplomatie te bedrijven. Ook de feedback die je krijgt op de productie van belangrijke grondstoffen laat te wensen over, en het switchen tussen de twee werelden gaat irriteren. Hopelijk krijgt ontwikkelaar Blue Byte de tijd om een flinke patch uit te brengen waarin wat minpunten worden rechtgetrokken. Anno 1800 zou er baat bij hebben.
Eindoordeel
Het is een bekend patroon: series met een basis in het verleden gaan een keer de toekomst in. Zo ook Anno, dat je met Anno 2070 en Anno 2205 de steden van de toekomst liet bouwen. Een al even bekend patroon is dat op het verkennen van de toekomst een haast onvermijdelijk verlangen naar het verleden volgt. Dat verlangen was er zowel bij de fans van de Anno-serie als bij ontwikkelaar Blue Byte. Dus gaan we weer ouderwets terug in de tijd. Omdat de eeuwen daarvoor allemaal al aan bod zijn gekomen, lag het voor de hand om in de negentiende eeuw uit te komen. Aangezien de getallen in het jaartal uit de titel opgeteld op 9 moeten uitkomen, was zelfs het jaartal 1800 eigenlijk wel logisch.
Het is zelfs wat merkwaardig dat de negentiende eeuw niet eerder aan bod is gekomen. Het is bij uitstek de eeuw waarin industrialisatie en verstedelijking plaatsvond. Dat is precies wat er in de gemiddelde Anno-game op het programma staat. Met een kleine nederzetting beginnen en die uitbouwen tot een grote stad: Anno 1800 biedt wat dat betreft niets nieuws. Het is een city builder, en daar is hij zelfs vrij 'rechttoe rechtaan' in. Het transport van grondstoffen is een stuk eenvoudiger dan in City Skylines, en er zijn geen bijzondere personen waar je wat mee moet, zoals in Tropico 6.
Hou ze gelukkig
In de kern is het vrij simpel: zet de juiste gebouwen neer voor je onderdanen, probeer ze een beetje gelukkig te houden, en bouw daarop verder. De game is wat meer gestroomlijnd dan veel concurrenten, en daarmee geschikter voor spelers die niet bekend zijn met het genre. Je start met een paar boeren die het land voor je bewerken en voor eten, onderdak en kleren zorgen. Wensen hebben ze ook. Als je niet voor Schnapps zorgt, worden ze ontevreden en produceren ze minder. Of ze lopen weg. Als je ze tevreden weet te houden, kun je boeren opwaarderen tot Workers, waarmee je voorzichtig aan een echte stad kunt gaan bouwen. Dan kun je opeens een kerk neerzetten, maar ook staal produceren en kanonnen bouwen. Alleen hebben Workers ook meer wensen dan boeren. Dus als je de productie hoog wilt houden en door wilt groeien naar een hogere rang aan onderdanen, zul je aan die wensen moeten voldoen. Dat is de basis: huizen bouwen om onderdanen aan te trekken die voor je produceren en inkomsten genereren. En die onderdanen moet je vervolgens tevreden houden om een volgende laag onderdanen aan te kunnen trekken, die nieuwere gewassen kunnen verbouwen en betere gebouwen neer kunnen zetten.
De wereld verkennen
Daar komt bij dat de wereld in Anno 1800 bestaat uit een oceaan vol kleine eilanden waarin ook concurrenten actief zijn. Er ontstaat al snel strijd om de verschillende eilanden. Als je wat hout en staal op voorraad hebt, kun je een schip op pad sturen om een eiland voor je te claimen. Dat is noodzakelijk, want een van de leukste aspecten van Anno 1800 is dat sommige grondstoffen moeilijk zijn te krijgen. Als je bier wilt brouwen - Workers zijn er dol op - heb je hop nodig, en dat wil niet op elk eiland groeien. Je kunt dan twee dingen doen. De beste manier is om op zoek te gaan naar een eiland waar hop wil groeien en daar een nederzetting beginnen. Alleen zullen je concurrenten dat ook proberen, dus het kan zijn dat er geen eiland meer vrij is. Dan ben je aangewezen op handel met je concurrenten. Dat laatste is geen vanzelfsprekendheid. De goederen die je in de aanbieding hebt, kunnen heel aantrekkelijk zijn, maar dat wil niet zeggen dat je concurrenten ook handel met je willen drijven. Je zult eerst een goede relatie op moeten bouwen voor ze daartoe genegen zijn. Aangezien er steeds nieuwe grondstoffen bijkomen waar je behoefte aan hebt, kan het zomaar gebeuren dat je die niet op je eigen eilanden kunt vinden en dus van handel afhankelijk bent.
/i/2002666640.jpeg?f=imagenormal)
Loven en bieden
De omgang met je concurrenten is een spelletje op zich waarin loven en bieden centraal staan en waarin quests een grote rol spelen. Als je de campagne speelt, geeft de game je regelmatig quests, maar los daarvan kun je bij je concurrenten vragen om opdrachten en daarmee je relatie verbeteren. Leuk is daarbij dat je concurrenten lekker verschillend zijn en je hun persoonlijkheid al spelende een beetje moet leren kennen. De een is bijvoorbeeld gevoelig voor vleiende woorden en een gift hier en daar, terwijl de ander daar niets van moet hebben. Maar ook als het niet lukt om je concurrenten te paaien, is handel belangrijk. Zo zijn er neutrale facties waar je terechtkunt, vooral om eventuele overschotten te dumpen. Om het spannend te houden, zijn er ook nog piraten actief. Je kunt niet alleen schepen naar je concurrenten laten varen, je kunt ook een soort dienstregeling opzetten om goederen te vervoeren tussen je eigen eilanden, wat erg handig is. Helaas zit het menu waarin je dergelijk vervoer regelt niet heel prettig in elkaar. De functie is onontbeerlijk, maar de functionaliteit kan beter. Om op de zaken vooruit te lopen: de game ziet er prachtig uit, maar het menu waarin je schepen laat varen oogt wat onaf.
Later in de game krijg je meer opties. Dan kun je aandelen kopen in - en oorlog voeren met - je concurrenten, en op beide manieren controle krijgen over hun eilanden. Je kunt dus knokken, maar oorlog voeren vormt maar een klein deel van de game en je opties zijn beperkt. Je kunt je bases verdedigen met kanonnen en ander stationair schiettuig. Aanvallen kun je enkel met je schepen. Menig gevecht zal dan ook volledig op zee plaatsvinden. Daar komt verder nauwelijks tactiek bij kijken. Je kunt je schepen een beetje manoeuvreren, maar daar houdt het wel mee op. Het enige tactische element dat je in kunt zetten, is de wind. Onder elk schip zie je een kompas dat aangeeft hoe de wind staat. De zeilschepen die je tot je beschikking hebt gaan een stuk harder als ze precies voor de wind varen. Daar kun je voordeel uit halen. Al wint doorgaans simpelweg de partij die de sterkste schepen heeft meegenomen.
/i/2002666628.jpeg?f=imagenormal)
Engineers en Investors
De voornaamste progressie in de game zit in het opwaarderen van je onderdanen en het vrijspelen van de bijbehorende ecosystemen. Na Farmers en Workers speel je Artisans, Engineers en Investors vrij waarbij je steeds over andere grondstoffen kunt beschikken en nieuwe gebouwen en voorwerpen kunt maken. Het leuke is dat je Farmers opwaardeert tot Workers, die je weer opwaardeert tot Artisans, en zo verder. Dat betekent echter ook dat de Farmers die je opwaardeert dus niet meer beschikbaar zijn om op het land te werken, terwijl je het voedsel dat de boerderijen produceren nog steeds hard nodig hebt. Je zult dus Farmers moeten behouden. En ook Workers blijf je nodig hebben. Het is het voornaamste mechanisme achter de groei van je nederzettingen. Je kunt nooit met minder toe, er is altijd behoefte aan meer.
Dat is niet alles, want daarmee hebben we alleen de Old World geschetst. Gedurende een match speel je de New World vrij. In Anno worden plaats en tijd altijd wat vaag gehouden. Zo loopt er geen teller mee die de jaren bijhoudt, en zijn er geen verwijzingen naar bestaande plaatsen. Toch is de Old World gebaseerd op Europa en de New World op Zuid-Amerika. Dat is een afgescheiden wereld, die opnieuw uit een oceaan vol kleine en wat grotere eilanden bestaat, en met geheel eigen flora en fauna en een eigen set inwoners. Je begint in de New World dus eigenlijk opnieuw met Farmers en Workers, al heten ze anders.
/i/2002666650.jpeg?f=imagenormal)
De nieuwe wereld
In de New World wordt de uitdaging groter. Terecht, want je hebt dan in de Old World immers al een flink rijk opgebouwd. Blue Byte maakt het je lastiger door de druk van je concurrenten en vooral van de piraten in de game op te voeren. Die worden allemaal wat agressiever. Verder zijn de eilanden in de New World anders ingericht. Je hebt er beduidend minder ruimte, wat maakt dat het lastiger is om je kleine nederzetting uit te laten groeien tot een flinke stad. De nieuwe Blueprint Mode is erg handig en maakt het mogelijk om je stad nauwkeurig te plannen voor je echt tot bouwen overgaat. Zo kun je ervoor zorgen dat je een stad gegroepeerd opbouwt rond belangrijke locaties en gebouwen zoals een markt, kroeg, brandweerkazerne, school en politiebureau. Op de eilanden van de Old World heb je daar de ruimte voor. In de New World is het lastiger, omdat de eilanden wat krapper bemeten zijn, wat de uitdaging op een prettige manier groter maakt. Grondstoffen genoeg, maar minder ruimte om je inwoners te stallen. Je wordt als city builder meer uitgedaagd.
Er is een connectie tussen de twee delen van de spelwereld. Zo zijn de inwoners van de Old World dol op rum, maar dat kun je enkel brouwen van het suikerriet dat in de New World groeit. Tegelijkertijd zijn staal en glas juist in de Old World makkelijker te fabriceren. Je kunt dus alleen succesvol zijn als je schepen heen en weer laat varen tussen beide werelden. In de New World kom je overigens dezelfde concurrenten tegen, waarmee je opnieuw strijdt om de beschikbare eilanden. Er zijn bovendien al even gevaarlijke piraten die je er het leven zuur proberen te maken. Voorganger Anno 2205 kende ook van dergelijke afgescheiden werelddelen. Daar waren het er meer, elk met een fijne eigen setting. Met enkel de Old en New World mis je die afwisseling hier een beetje. Bovendien is het in deze bescheiden wereld met twee delen veel minder logisch dat de werelddelen zo gescheiden zijn. Er is nu steeds een overgang van de Old naar de New World en andersom. Waar je binnen een van de twee werelden naadloos van het ene naar het andere eiland kan, vergt de overgang van de ene naar de andere wereld een handeling die onnodig veel tijd in beslag neemt. In Anno 2205 ging je van de Aarde naar de Maan. Daar was een overgang en laadtijd vrij logisch, hier geldt dat veel minder. Zo groot zijn beide werelddelen immers niet. Ze zouden best tegelijk kunnen worden geladen, zodat je de camera zonder laadtijd van werelddeel naar werelddeel kunt verplaatsen. Nu wordt het wisselen vrij snel irritant, vooral omdat je beide delen goed zult moeten managen om succesvol te zijn en dus vaak tussen de twee zult schakelen.
/i/2002666638.jpeg?f=imagenormal)
Vier hoofdstukken
De game heeft niet alleen een een campagne. Hij is ook in Sandbox te spelen, en online tegen anderen. Mooi is dat je veel vrijheid hebt om te kiezen hoe je wilt spelen. Zo zijn er zes manieren waarop je kunt winnen en kun je instellen hoe makkelijk je het jezelf wilt maken bij de start. De campagne is in wezen een heel lange tutorial van vier hoofdstukken rond een verhaal over je vader. Dit hele tutorial vormt de opmaat voor Sandbox. Door de lengte is de campagne echter wel meer dan dat, en het is opmerkelijk dat Blue Byte zich er af en toe wat makkelijk van afmaakt. Zo houdt de uitleg na Artisans wel op en moet je het met Engineers en Investors zelf maar uitzoeken. Terwijl daarmee toch belangrijke gameplay-elementen worden ingevoerd. Voor handel geldt hetzelfde. Waar het menu al niet heel duidelijk is, schiet de uitleg over de diepere lagen van het systeem helemaal tekort.
/i/2002666634.jpeg?f=imagenormal)
Los daarvan missen we wat overzicht. We missen vooral informatie over de schepen die voor jou heen en weer varen tussen je eigen eilanden en die van anderen. Het transport kan zomaar stilliggen zonder dat duidelijk is waarom. Er is ook onvoldoende overzicht rond het productieproces op je eilanden. Het is vaak niet duidelijk dat de productie stilligt door een tekort aan een bepaalde grondstof, of dat je er juist teveel van hebt maar opslagruimte tekort komt. Ten slotte zijn niet alle quests even duidelijk. Bij quests rond rond het normale productieproces gaat het wel goed, maar alles daarbuiten is vaak wat vaag. Vooral als je in je eigen stad op zoek moet naar onbenulligheden als die ene dronken inwoner.
Je staat in de krant
Gelukkig stelt Blue Byte daar de nodige afwisseling tegenover. Dat start al snel met de krant die met enige regelmaat verschijnt. De krant kan in drie artikelen positief of negatief over je berichten, en die artikelen hebben invloed op je reputatie bij je onderdanen en je concurrenten. Negatieve berichtgeving kan bijvoorbeeld je inwoners ongelukkiger maken, waardoor ze minder productief zijn. Je kunt de berichtgeving echter sturen. Je verdient Influence Points, die je meestal gebruikt om een kleine boost te geven aan zaken als handel, productie of cultuur. Die punten kun je ook inzetten om negatief nieuws te verhullen. Een klein, maar grappig onderdeel, door de afweging die je hierbij moet maken.
Iets dergelijks geldt voor de Expeditions in de tweede helft van een match. Expeditions bestaan voornamelijk uit een serie tekstmenu's waarin je steeds een keuze krijgt voorgeschoteld. Visueel is het niet zo spannend. er hadden best wat cutscenes aan gewijd mogen worden. De beloning is echter wel de moeite waard, en de Expeditions zorgen voor de broodnodige afwisseling. Daar zorgt Blue Byte ook op een andere manier voor: na elke twee uur die je hebt gespeeld word je aangespoord om even pauze te nemen.
/i/2002666644.jpeg?f=imagenormal)
Wonderschoon
Blue Byte is erin geslaagd de game een prachtig uiterlijk mee te geven. Dat was ook al zo bij Anno 2205, maar Anno 1800 is alleen maar mooier. Als je de game in vogelvlucht, dus van bovenaf bekijkt, is hij erg fraai, met de kleurrijke eilanden en de vogels die je over zee ziet vliegen. Het wordt alleen maar mooier als je inzoomt. De weerspiegeling van de bergen in de zee als er wat mooi gedetailleerde schepen aan voorbijvaren is fabuleus en de game oogt helemaal indrukwekkend als je de dorpen en steden van dichtbij bekijkt. Dan zie je opeens dat de gebouwen zeer veel detail bevatten. Je ziet complete boomstammen in de zagerij verdwijnen, waarna er losse planken uitrollen. Je ziet de bierbrouwer die vaten voor zich uit rolt. Je ziet kleine kinderen over het schoolplein huppelen en dronken mensen uit de pub tollen. Het oog voor detail is indrukwekkend en de variatie die Blue Byte in het uiterlijk weet te leggen ook. De keerzijde van al die activiteiten wordt overigens ook goed zichtbaar. De hoogovens en andere fabrieken zijn namelijk al even gedetailleerd, en je ziet dus ook de vervuiling die ze veroorzaken. Bovendien merk je de effecten van die vervuiling, want hij maakt je onderdanen ongelukkig.
/i/2002666648.jpeg?f=imagenormal)
Het echte leven
Wat met betrekking tot die vervuiling overigens wel mist aan de game, is de 'maatschappelijke kant'. Waar andere games je met vuile industrie laten beginnen om langzaam door te groeien naar een schonere wereld, staat de tijd in Anno 1800 stil en kun je niets anders doen dan de vervuilende gebouwen zover mogelijk bij je inwoners vandaan plaatsen. Ook op een ander vlak mist de aansluiting bij maatschappelijke thema's. Zo is er geen oog voor het feit dat je opnieuw als Europese conquistador naar Zuid-Amerika wordt gestuurd om daar grondstoffen te jatten, en is er ook geen aandacht voor de laatste restjes slavernij die rond 1800 nog plaatsvonden. In het recent verschenen Tropico 6 werden er tenminste nog grapjes over gemaakt, waarmee de makers in ieder geval aangaven dat ze niet blind zijn voor dergelijke aspecten. Dat ontbreekt in Anno 1800. In deze game kun je Zuid-Amerika ongestoord koloniseren en leegroven.
Tot slot zal voor sommigen meewegen dat Ubisoft voor Epic heeft gekozen. Anno 1800 - dat enkel als download op de markt verschijnt - was al geruime tijd via Steam te bestellen. Maar een paar weken voor de game op de markt verscheen, koos Ubisoft onverwachts voor Epic. De game is nu enkel nog via Ubisofts eigen Uplay of via de Epic Store te verkrijgen. Een wat onhandige actie, vlak voor release van de game.
/i/2002666642.jpeg?f=imagenormal)
Conclusie
Anno 1800 is een city builder in hart en nieren. De game is prachtig om te zien, wat het spelplezier zeer ten goede komt. De basis van de game is gedegen. Gebouwen neerzetten, inwoners aantrekken, in hun behoeften voorzien, handel drijven en verder groeien: dat hele deel is goed verzorgd en speelt soepel - waarbij we het niet over de framerate hebben, want die heeft last van dips. De verschillende Tiers die je groeiende maatschappij doorloopt zijn prima, met veel verschillende grondstoffen en gebouwen, en wensen van inwoners waaraan je tegemoet dient te komen.
Daar omheen laat de game echter wel wat steken vallen. Quests zijn niet altijd even duidelijk en dat geldt in nog sterkere mate voor de menu's om handel te drijven en diplomatie te bedrijven. Ook de feedback die je over de productie van belangrijke grondstoffen krijgt, laat te wensen over, en de laadtijd tussen de twee werelden gaat irriteren. Bovendien is het verhaal wat karig en mist er wat sjeu. Er gebeurt weinig onverwachts, er is al helemaal geen humor en ook maatschappelijke thema's worden uit de weg gegaan. De game heeft een prachtige en solide basis, maar had wel wat meer verduidelijking en aankleding verdiend. Hopelijk krijgt Blue Byte de tijd om te doen wat Firaxis altijd doet: Civilization-games op de schop nemen met een flinke patch of uitbreiding waarin een aantal van de minpunten worden rechtgetrokken. Anno 1800 zou er baat bij hebben.
Eindoordeel