De Sapphire Nitro+ RX 9070 XT was al een goede videokaart en de PhantomLink-editie voegt daaraan nog eens compatibiliteit met de BTF-slotconnector toe. De videokaart werkt zowel in Sapphires PhantomLink-moederbord als in de BTF-modellen van ASUS. Met extra beveiliging en een erg stille koeler heeft Sapphire zonder twijfel een ultieme RX 9070 XT gebouwd, die een Ultimate-award verdient. Het enige nadeel van deze videokaart: je betaalt heel veel meer voor die extra functionaliteit.
De Nitro+ X870EA PhantomLink is het meest high-end moederbord van Sapphire tot nu toe en het eerste niet-ASUS-moederbord dat ondersteuning biedt voor de BTF-slotconnector. De connectors van het moederbord zelf zitten wel gewoon op de voorkant. Met de specificaties komt Sapphire goed in de buurt van vergelijkbaar geprijsde X870-borden. Alleen de relatief simpele audiocodec is voor deze prijs wat mager.
De laatste jaren kun je er op computerbeurzen niet omheen: de 'kabelloze' pc met zo min mogelijk zichtbare draden. Hoewel moederbordfabrikanten het uiteindelijk eens werden over de locaties voor de uitsparingen voor 'backconnectors', raakten consumenten tot nu toe niet overtuigd. Sapphire probeert er nu écht een standaard van te maken door ASUS' BTF-connector te adopteren.
Sapphire geeft de connector waarmee de videokaart stroom krijgt van het moederbord dan wel een eigen naam, PhantomLink, maar het is exact dezelfde connector die ASUS gebruikt voor zijn BTF-videokaarten. Het gaat om de nieuwste versie, die onder meer op de ROG Astral RTX 5090 BTF zit.
Je kent Sapphire van oudsher als videokaartenfabrikant, maar sinds vorig jaar verkoopt het bedrijf ook AMD-moederborden in onze regio. Naast een RX 9070 XT-videokaart met PhantomLink brengt het dan ook een moederbord met die slotconnector op de markt, de Nitro+ X870EA PhantomLink. Verwarrend genoeg is dit geen moederbord met de connectors aan de achterzijde; alleen op het punt van de stroomvoorziening voor de videokaart is dit bord 'BTF-compatibel'.
Erg prijzige gpu
Sapphire vraagt 359 euro voor het moederbord en 999 euro voor de videokaart. De witte Polar-variant is steeds een tientje duurder. Vooral de videokaart is in verhouding erg duur. De testwinnaars uit onze RX 9070 XT Round-up koop je al voor iets meer dan 700 euro; de PhantomLink-editie van Sapphire is dus bijna 300 euro duurder.
Het grafische kloppend hart van Sapphires PhantomLink-ecosysteem is de Nitro+ Gaming OC. Deze videokaart is in de basis eigenlijk een 'normale' Nitro+, waarbij onderdelen zoals de magnetisch afneembare MagniPlate terugkeren op de PhantomLink. Het is dus geen verrassing dat ook de koeling en de afmetingen van deze kaarten hetzelfde zijn.
Verbeterde thermal pad en modulaire fans
Net als op de normale Nitro+ maakt de PhantomLink-uitvoering gebruik van een thermal pad tussen het koelblok en de gpu. Sapphire geeft aan overgestapt te zijn van de Honeywell PTM7950 op de Nitro+ naar een zeer dunne thermal pad van grafeen op de PhantomLink, die slechts 0,3mm dik is. Dit zou een nog efficiëntere koeling mogelijk maken volgens de fabrikant.
Sapphire gebruikt dubbele kogellagers in zijn drie 95mm-ventilators, die met het Quick Connect-systeem van de fabrikant eenvoudig vervangbaar zijn.
Hardwarematige beveiliging tegen smeltende connectors
Zowel bij de PCIe- als bij de PhantomLink-interface zitten sensoren om het stroomverbruik van de kaart te monitoren en hem te beschermen tegen onverwachte piekbelastingen. Als de temperatuur van de connector te hoog oploopt of er meer dan 15A over één pin gaat, zal de videokaart gaan throttelen of zelfs uitgaan. Je kunt de sensoren uitlezen via de eigen TriXX-software van Sapphire, maar de bescherming is ook actief als je de software niet geïnstalleerd hebt.
Achterwaarts compatibel
Positief is daarnaast dat Sapphire je in de stroomvoorziening de mogelijkheid geeft om te kiezen. Op de Nitro+ Gaming OC PhantomLink zit naast de BTF-connector ook een 12V-2x6-aansluiting. Wil je de kaart in een 'normaal' systeem zonder BTF-powerconnector op het moederbord gebruiken, dan kun je de BTF-connector loshalen, zodat hij niet in de weg zit bij een moederbord dat daarop niet is bedacht. Voor compatibiliteit levert Sapphire bovendien een adapter mee om met drie 8-pins-PEG-connectors de 12V-2x6-aansluiting te gebruiken.
Wil je de kaart wél in een BTF-systeem gaan gebruiken, dan kan dat volgens Sapphire in combinatie met elk moederbord dat zo'n aansluiting bevat. De combinatie met een Sapphire BTF-moederbord is dus geen vereiste; in geschikte moederborden van ASUS werkt de videokaart ook.
Omdat videokaarten die dezelfde gpu hebben doorgaans erg vergelijkbaar presteren, hebben we ons bij de videokaartbenchmarks voor deze review beperkt tot 3DMark. Daarin zien we dat de PhantomLink-uitvoering nagenoeg even snel is als de normale Nitro+ en in de grafieken in het midden uitkomt tussen alle andere RX 9070 XT's die we hebben getest.
In onze geluidstest doet de PhantomLink het bijzonder goed. De geluidsdruk is onder volledige belasting lager dan bij welke andere RX 9070 XT dan ook. Het verschil met de normale Nitro+ is opvallend, aangezien de kaarten dezelfde koeler hebben. De extra dunne thermal pad van grafeen op de PhantomLink kan verantwoordelijk zijn voor een groot deel van deze voorsprong, gecombineerd met de 2 graden hogere gpu-temperatuur waarop Sapphire de kaart laat uitkomen.
Stroomverbruik
Omdat we de stroom die door de BTF-connector heen gaat niet kunnen meten, heben we deze stroommeting uitgevoerd terwijl de videokaart stroom kreeg via de 12V-2x6-connector.
De Sapphire Nitro+ OC PhantomLink is zuiniger dan de originele Nitro+. Daardoor is het energiegebruik beter vergelijkbaar met dat van modellen als de Sapphire Pulse, PowerColor Red Devil en PowerColor Hellhound. In idle is het zelfs de zuinigste RX 9070 XT die we tot nu toe hebben getest.
Het X870EA PhantomLink-moederbord
Het Nitro+ X870EA PhantomLink-moederbord is niet alleen bijzonder vanwege de BTF-connector voor de videokaart, maar ook omdat het Sapphires meest high-end moederbord tot nu toe is. We reviewden al eerder een B850-model van 170 euro, maar dit X870-moederbord wordt ongeveer dubbel zo duur.
Sapphire pakt dan ook flink uit met de specificaties. Het bord heeft een Vcore-vrm van 1440A, ruim voldoende voor iedere AM5-cpu. Twee forse heatsinks koelen de powerstages. De linker daarvan is onderdeel van een i/o-cover met wat Sapphire 'Nitro Glow' noemt, oftewel rgb-verlichting. Die valt aan te sturen via de eigen TriXX-M-software, maar ondersteunt ook de standaard in Windows ingebouwde functionaliteit voor het bedienen van lampjes.
Voor de stroomtoevoer naar de videokaart zit in het verlengde van het primaire PCIe-slot de BTF-connector. Het geleverde vermogen komt het moederbord binnen via de 12V-2x6-connector die Sapphire naast de 24-pins-ATX-connector heeft geplaatst.
Naast het videokaartslot met de BTF-connector zijn er nog twee PCIe-slots aanwezig die eruitzien als x16-slots, maar in werkelijkheid PCIe 4.0 x4 als bandbreedte hebben. De Nitro+ X870EA PhantomLink telt in totaal vier M.2-slots, die allemaal een schroefloze heatsink hebben. Twee ervan werken op PCIe 5.0-snelheid; de andere twee zijn beperkt tot PCIe 4.0. Intern valt ten slotte op dat Sapphire naast simpele diagnoseleds ook heeft gedacht aan een hexdisplay voor foutcodes.
De achterkant van het moederbord is goed gevuld. Sapphire geeft duidelijk de snelheden van de verschillende USB-poorten aan; de snelste zijn zoals op ieder X870-bord de twee USB4-poorten. Een netwerkchip van Realtek biedt 5Gbit/s-ethernet, terwijl een MediaTek MT7927-controller de Wi-Fi 7 verzorgt. Helemaal bovenaan zitten twee knopjes voor het resetten en updaten van het bios; de knopjes voor power en reset zitten op de printplaat zelf.
Prestaties en vrm-temperatuur
Zoals we bij alle AM5-moederborden doen, hebben we de prestaties en de vrm-temperaturen doorgemeten met een Ryzen 9 9950X-processor. Sinds kort is er een AM5-chip beschikbaar met een nog hogere tdp, de 9950X3D2 Dual Edition. De test is dus niet langer het absolute worstcasescenario, maar nog altijd geldt dat een moederbord dat het in onze test goed doet, ook zal voldoen voor praktisch iedere andere Ryzen-cpu.
Doordat de Nitro+ X870EA PhantomLink een backplate heeft, heeft onze warmtebeeldcamera geen vrij zicht op de vrm-componenten. Omdat de vrm-temperatuur ook niet softwarematig via een sensor valt uit te lezen, moeten we het in dit geval doen met de temperatuur van de backplate ter hoogte van de vrm.
Klik voor toelichting van onze testmethode
Het belangrijkste onderdeel van onze moederbordentest is de vrm-test. De vrm is verantwoordelijk voor de omzetting van 12V uit de voeding in de door de processor gewenste spanning. Daarmee is het zowel een van de belangrijkste onderdelen van het moederbord als een onderdeel waarop bij goedkope modellen vaak wordt bezuinigd. In de specificatielijst merk je ontbrekende USB-poorten of M.2-slots immers eerder op dan magere vrm-componenten. Hoe de vrm van een moederbord exact werkt en wat de functie van alle onderdelen is, is uitgebreid uiteengezet in dit achtergrondartikel.
Voor de vrm-test gebruiken we het topmodel uit de nieuwste AMD Ryzen 9000-serie: de 16-core-9950X. We gebruiken de processor op de standaardinstellingen en laten het moederbord vrij om zelf de gebruikte spanning te bepalen. Afhankelijk van de tuning die een fabrikant kiest, kunnen hierdoor kleine verschillen in prestaties en stroomverbruik ontstaan.
Meetmethode
Om te beoordelen hoe goed de vrm en de koeling daarvan zijn, meten we de temperatuur met een Flir E60-warmtebeeldcamera. Als een moederbord voorzien is van een backplate, controleren we of deze meting overeenkomt met wat de vrm-temperatuursensor van het moederbord zelf aangeeft en noteren de hoogste van de twee waardes als testresultaat.
We voeren de tests uit met een gestandaardiseerd systeem in een Fractal Design Define 7 XL-kast. Dat is voorzien van drie Noctua NF-A14 PWM Chromax-ventilators en een forse 360mm-cpu-waterkoeler, die de opgewekte warmte rechtstreeks de behuizing uit blaast. Van een gebrek aan airflow hebben de moederborden dus in elk geval geen last.
De testmethode voor moederborden, met links de ATX-stroommeter en rechts de EPS-stroommeter
Voor de stroommeting gebruiken we zelf ontworpen printplaten waarop we de stroomkabels vanuit het moederbord en vanuit de voeding aansluiten. Hoeveel stroom erdoorheen gaat, meten we bij onze ATX-stroommeter met drie Texas Instruments INA260-sensoren (een per spanningsrail) en bij onze EPS-meter met één INA216-sensor. Zo kunnen we in detail inzichtelijk maken waar het energiegebruik van een moederbord vandaan komt en nemen we de inefficiëntie van de voeding, die zeker bij de lage vermogens van de idlemeting vaak aanzienlijk is, niet mee in onze resultaten.
Een close-up van de ATX-stroommeter
Prestaties en stroomverbruik
Tijdens de vrm-test belasten we de processor gedurende een kwartier met de Cinebench 2024 MT-benchmark. Na afloop van de test analyseren we de logfile en berekenen we zowel de gemiddelde benchmarkscore als de standaardafwijking. Substantiële afwijkingen van de prestaties of een gebrekkige consistentie kunnen immers wijzen op het terugklokken van de cpu: throttling in jargon.
We meten het stroomverbruik van de moederborden direct op de ATX- en EPS-kabels, waarbij we in het geval van de 24-pins-ATX-kabel zowel de 3,3V- als de 5V- en 12V-rails meenemen. Dat doen we zowel in idle als onder maximale cpu-belasting met Cinebench 2024.
De prestaties van de Nitro+ X870EA PhantomLink zijn in orde, maar niet uitzonderlijk. De standaardafwijking, een maat voor de variatie van de prestaties tussen verschillende runs, blijft keurig binnen de perken. De gemeten vrm-temperatuur is uitstekend, zelfs als je bedenkt dat de werkelijke temperaturen van de componenten wat hoger ligt dan die van de backplate.
Het energiegebruik van de Nitro+ X870EA PhantomLink is in idle redelijk gemiddeld. Onder belasting loopt het wat verder op dan bij andere borden, maar de absolute verschillen zijn vrij klein.
Conclusie
Sapphire omarmt nu de door ASUS geïntroduceerde BTF-standaard voor de toevoer van stroom naar de videokaart via het moederbord. De Nitro+ RX 9070 XT PhantomLink is daarmee de eerste AMD-kaart met zo'n connector die op de markt komt. ASUS liet vorig jaar wel een RX 9070 XT in zijn BTF-lijn zien, maar die is nooit op de markt gekomen.
Daarbij heeft Sapphire de videokaart achterwaarts compatibel gemaakt met 12V-2x6, zodat je niet in de problemen komt als je gaat upgraden of je videokaart wilt verkopen, en extra bescherming gegeven. Zowel de slotconnector als de 12V-2x6-connector hebben temperatuursensoren en monitoring van de hoeveelheid stroom per pin. Als die te hoog worden, grijpt de kaart in.
Samen met de uitstekende koeler, die zorgt voor een erg lage geluidsproductie, heeft Sapphire zonder twijfel een ultieme RX 9070 XT gebouwd, die een Ultimate-award verdient. Het enige echte nadeel is dat je daarvoor een wel heel forse meerprijs betaalt ten opzichte van een van de Excellent-winnaars uit onze eerdere round-up.
Het moederbord is 'half BTF'
Met het X870EA PhantomLink-moederbord biedt Sapphire een mooie middenweg tussen de twee AM5 BTF-moederborden van ASUS, de ROG X870E Hero BTF (615 euro) en de TUF B850-BTF (245 euro). Sapphire biedt specificaties en functionaliteit die je ongeveer mag verwachten voor deze prijs; alleen de simpele audiocodec valt ons een beetje tegen. Belangrijker is dat Sapphire het moederbord zelf geen backconnectors heeft meegegeven. Het is dus een soort half BTF-moederbord.
Worden 'kabelloze' pc's de toekomst?
Uiteindelijk laat de videokaart de beste indruk op ons achter van deze twee. Op dat vlak heeft Sapphire natuurlijk ook veruit de meeste ervaring. Nu ASUS en Sapphire dezelfde techniek gebruiken voor het 'kabelloos' maken van videokaarten, wordt het spannend om te zien of andere fabrikanten gaan volgen en van BTF echt een industriestandaard maken.
BTF aansluiting bestaat niet. BTF is de naam die ASUS heeft gegeven aan deze specifieke product serie, voor hun versie van back-connect moederborden en videokaarten. Sapphire geeft hier dus de naam PhantomLink aan, voor hun product serie met deze aansluiting. Sapphire wijst er enkel op dat dit compatible is met BTF producten die ook een GC-HPWR aansluiting hebben.
De RX 9070 XT is momenteel vanaf zo'n 650 euro te krijgen, dan is duizend euro wel fors meer. Wel is het inderdaad zo dat deze gpu zich gemiddeld kan meten met de RTX 5070 Ti, die momenteel bij de 900 euro begint.
Maar mogen wij alsjeblieft weten waar die >€1000 vandaan komt? Want de MSRP is toch $649? En dat is $50 meer dan de MSRP van de originele 9070 XT met 3 ventilatoren en die is te krijgen voor ergens tussen de €700 en €750. Dus ik begrijp niet zo goed waarom we >€1000 moeten verwachten en niet <€800.
De 5070Ti gaat tegenwoordig ook gewoon voor 1000 euro... de 9070XT en 5070Ti waren op een gegeven moment wel flink gedaald, de 5070Ti onder de 800 euro en de 9070XT onder MSRP maar sinds enkele weken zitten deze al ruim boven de 'normale' prijs. Dus 1000 euro is niet heel gek voor deze kaart in het huidige prijsklimaat.
Ik vermoed dat dit puur een esthetisch probleem oplost. Wanneer je bijvoorbeeld een case hebt met een glazen sidepanel dan is de positie van de 12VHPWR connector op de GPU soms ongelukkig en is PSU kabel moeilijk proper weg te werken. De meeste builds in bijvoorbeeld de Fractal Design North case hebben dit "probleem".
Kabelloos de GPU op het moederbord plaatsen (in lijn met BTF), alleen heet het bij dit merk Phantomlink. De GPU krijgt dus (extra) stroom via het moederbord, niet via een losse 6/8-pins kabel of 12v hpwr variant. Esthetisch dus een stuk mooier als je een kast hebt met een glazen zijpaneel.
:strip_exif()/i/2008140644.png?f=thumblarge)
:strip_exif()/i/2008140696.png?f=thumblarge)
:strip_exif()/i/2008140512.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140516.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140514.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140518.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140664.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140662.jpeg?f=imagegallery)
Zoals we bij alle AM5-moederborden doen, hebben we de prestaties en de vrm-temperaturen doorgemeten met een Ryzen 9 9950X-processor. Sinds kort is er een AM5-chip beschikbaar met een nog hogere tdp, de :strip_exif()/i/2006962004.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2006962006.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008141078.jpeg?f=imagegallery)
:strip_exif()/i/2008140644.png?f=thumbmedium)
:strip_exif()/i/2008140680.png?f=thumbmedium)
:strip_icc():strip_exif()/i/2007475644.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_icc():strip_exif()/i/2006509148.jpeg?f=fpa_thumb)
:strip_exif()/i/2007479026.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2005149138.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2007487954.jpeg?f=fpa)
/i/2007475614.png?f=fpa)
/u/426872/crop65857b9defacc_cropped.png?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/324515/crop627103b05ba2e_cropped.jpg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/237152/icon.jpg?f=community){kind=icon}
:strip_icc():strip_exif()/u/775251/crop58284bc74bb92.jpeg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/147791/crop56e423ed8d794_cropped.jpeg?f=community){kind=small}
:strip_icc():strip_exif()/u/136442/crop6198f3130240d.jpg?f=community){kind=small}
