De AMD Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition heeft 3D V-Cache op beide chiplets, in plaats van op maar één van de twee zoals bij de gewone 9950X3D. In games maakt dat amper verschil. Andere toepassingen profiteren er soms meer van, maar ook lang niet altijd. Gemiddeld is de 9950X3D2 maar 3 procent sneller, terwijl hij wel fors meer energie gebruikt en flink duurder is. Dat zal hem maar voor weinig mensen een interessante keuze maken.
Al sinds de Ryzen 7000-serie brengt AMD 16-core-cpu's met 3D V-Cache uit, maar die kregen altijd alleen extra cache op één van de twee chiplets met cores. Begin vorig jaar legde AMD's Donny Woligroski me uit dat een variant met 3D V-Cache op beide chiplets maar onzinnig zou zijn. Toch brengt AMD zo'n processor nu uit: de Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition.
Een psychologisch vraagstuk
In januari 2025 gaf Woligroski al toe dat AMD wel prototypes van zo'n cpu met dubbele 3D V-Cache had gemaakt, maar dat het 'de prestaties in de praktijk niet zou verbeteren, terwijl het de processors wel aanzienlijk duurder zou maken'. "Het lijkt bijna een psychologisch vraagstuk", zei de technisch marketingmanager van AMD toen. "We weten dat het theoretisch en technisch kan, dus dan willen we het ook."
Blijkbaar is de fabrikant nu toch gezwicht voor de steeds terugkerende vraag om zo'n processor. Dat de extra cache voor een flinke meerprijs zorgt, is in elk geval bewaarheid; de 9950X3D2 Dual Edition gaat 925 euro kosten. Dat is bijna 300 euro meer dan een gewone 9950X3D. De nieuwe processor is vanaf woensdag 22 april om 15.00 uur te koop.
Onder beide chiplets van acht cores ligt nu een 3D V-Cache-chiplet.
Dubbele 3D V-Cache
Bij de 9900X3D en 9950X3D is één van de twee chiplets voorzien van 64MB 3D V-Cache. Dat betekent dat slechts zes of acht cores toegang hebben tot de extra cache. Het is dus zaak om games zo veel mogelijk binnen één chiplet te laten draaien. Voor zover dat niet automatisch goed gaat, probeert AMD dat voor elkaar te krijgen met speciale drivers, die anno 2026 meestal prima hun werk doen.
Dit probleem lost AMD bij de 9950X3D2 Dual Edition op door beide chiplets uit te rusten met de extra cache. De zogenaamde 3D V-Cache Performance Optimizer-driver is dus niet meer nodig. Er is echter nog een andere reden om games idealiter binnen één ccd te laten draaien. De cores hebben immers alleen (snelle) toegang tot de cache op hun eigen chiplet; de latency is nog altijd een stuk hoger om bij opgeslagen data in de 3D V-Cache van de andere chiplet te komen.
Daarom positioneert AMD deze processor niet als een chip voor gamers, zoals de andere X3D-cpu's, maar als een chip voor ontwikkelaars en content creators. Dergelijke workloads zijn vaak minder gevoelig voor latency dan games, en hebben dus niet zo'n last van bovenstaand probleem. Wel levert de processor volgens AMD nog altijd 'de gamingprestaties die je verwacht'.
Specificaties
Processor
Cores
Max. boost
3D V-Cache
L3-cache totaal
Tdp
Introductieprijs
AMD Ryzen 9 9950X3D2 'Dual Edition'
16x Zen 5
5,6GHz
2x 64MB
192MB
200W
925 euro
AMD Ryzen 9 9950X3D
16x Zen 5
5,7GHz
64MB
128MB
170W
789 euro
AMD Ryzen 9 9900X3D
12x Zen 5
5,5GHz
64MB
128MB
120W
679 euro
AMD Ryzen 7 9850X3D
8x Zen 5
5,6GHz
64MB
96MB
120W
505 euro
AMD Ryzen 7 9800X3D
8x Zen 5
5,2GHz
64MB
96MB
120W
529 euro
De extra 3D V-Cache is niet de enige wijziging die AMD heeft doorgevoerd voor zijn Dual Edition. De singlecoreboostfrequentie is 100MHz naar beneden bijgesteld, terwijl de tdp is verhoogd van 170W naar 200W. De ppt, wat bij AMD de echte powerlimit is, gaat zelfs van 200W naar 250W. In de praktijk zullen deze aanpassingen ervoor zorgen dat het boostalgoritme meer ruimte krijgt, de allcoreturbo hoger uitvalt en de multithreadedprestaties dus beter zullen zijn, zelfs als een programma niet profiteert van de extra L3-cache.
Testmethode
In aanvulling op de nieuwe testresultaten van onze Ryzen 7 9850X3D-review hebben we de afgelopen weken een hele hoop extra processors getest als vergelijkingsmateriaal, gebruikmakend van de nieuwste biosversies, softwarepatches en beveiligingsupdates, en een aantal nieuwe games. In de onderstaande uitklappers vind je alle details.
Ons uitgangspunt is dat we ons zoveel mogelijk houden aan de door de cpu-fabrikant aanbevolen instellingen voor zaken als kloksnelheden, vermogenslimieten en powerstates.
Geheugen
We geven de mainstreamplatforms 16GB per geheugenkanaal, wat in totaal op 32GB uitkomt voor de geteste systemen. Voor hedt-platforms houden we 32GB per kanaal aan. Voor de kloksnelheid van het geheugen houden we de officiële, maximaal ondersteunde snelheid aan.
Videokaart
Bij processors met een geïntegreerde gpu draaien we het gros van onze benchmarks zonder extra videokaart, terwijl we cpu's zonder (geactiveerde) igpu combineren met een Nvidia GeForce GTX 1650. Alle gamebenchmarks en de DaVinci Resolve-test draaien we in combinatie met de snelste videokaart van dit moment: een Nvidia GeForce RTX 5090.
Opslag, koeling en voeding
We voorzien onze testsystemen van een Samsung 9100 PRO 2TB-ssd. Met 2TB snelle opslag kunnen we alle benchmarks en games, die steeds meer ruimte vergen, tegelijk geïnstalleerd houden. Om tegemoet te komen aan de steeds hogere eisen die high-end processors aan de koeling stellen, gebruiken we Alphacool Ocean T38-waterkoelers. De gebruikte voeding is een Corsair RM1000x (2024).
Gametests
We benchmarken games in twee resoluties: 1920x1080 pixels (full hd) en 2560x1440 pixels (wqhd), met Medium- en Ultra-settings. Doorgaans zie je de grootste verschillen op de laagste resolutie, omdat de cpu in dat scenario het snelst een bottleneck vormt. Toch zijn die ook relevant als je op een hogere resolutie speelt, bijvoorbeeld als er in de toekomst snellere videokaarten verschijnen die het knelpunt naar de processor laten verschuiven.
De geteste games zijn:
Game
Verschijningsdatum
Api
Engine
Anno 117: Pax Romana
November 2025
DX12
Empire Engine
Battlefield 6
Oktober 2025
DX12
Frostbite
Cyberpunk 2077
December 2020
DX12
REDengine 4
DOOM: The Dark Ages
Mei 2025
Vulkan
id Tech 8
F1 25
Mei 2025
DX12
EGO Engine 4.0
Horizon Zero Dawn Remastered
Oktober 2024
DX12
Decima Engine
Met behulp van PresentMon meten we in elke geteste game de prestaties, waaruit we zowel de gemiddelde framerates, of fps, als de frametimes van het 99e percentiel berekenen. Die laatste rapporteren we los in ms, maar vind je ook terug in de samengestelde balkjes, bestaande uit het 99e percentiel, omgerekend naar frames per seconde, genoteerd als minimumframerate en gevolgd door de gemiddelde framerate per seconde. Op die tweede score, het gemiddelde aantal beelden per seconde dat een videokaart kan berekenen, wordt primair gesorteerd.
De frametimes geven geen beeld van de gemiddelde framerate, maar van de uitschieters in negatieve zin. Die kunnen immers tot gevolg hebben dat een game, ondanks een goed gemiddelde, niet vloeiend aanvoelt. De tijd die het kost om beelden binnen een 3d-game en dus binnen onze benchmark te renderen, varieert van frame tot frame. Bij onze frametimemeting worden de rendertijden van alle individuele frames opgeslagen. Daarna gooien we de 1 procent langzaamste frames weg. De hoogste rendertijd van de resterende 99 procent van de frames, oftewel het langzaamste frame, is het 99e percentiel frametime.
Energiemetingen
Uiteraard meten we ook het stroomverbruik van de processors. Daarvoor gebruiken we de door ElmorLabs en Open Benchtable ontwikkelde Benchlab. Dit is een dochterbord dat met afstandsbusjes onder het daadwerkelijke moederbord wordt geplaatst en in- en uitgangen heeft voor alle stroomkabels die naar het moederbord en de processor gaan.
Van de ATX-kabel met 24 pinnen, maximaal twee EPS-kabels met 8 pinnen, maximaal drie PEG-kabels met 8 pinnen en maximaal twee 12Vhpwr-kabels kunnen we live de spanning en stroomsterkte monitoren en loggen. De meters zijn aangesloten op een externe pc die de bijgeleverde software draait, zodat het rekenwerk dat hierdoor wordt verricht, geen invloed heeft op het energiegebruik van het geteste systeem.
We tonen het energiegebruik van de processor in vier verschillende scenario's. Eerst meten we het gebruik in een idlescenario, waarbij de processor niet wordt belast en uitsluitend continu de Windows-desktop wordt getoond. Als testscenario voor een volledige allcorebelasting gebruiken we Cinebench 2024, dat tijdens het renderen van een 3d-scène een vrijwel oneindig aantal cores maximaal kan gebruiken. We testen het stroomgebruik van de processor tijdens het spelen van Cyberpunk 2077 in combinatie met een losse videokaart.
Tot slot rapporteren we de totale hoeveelheid gebruikte energie in Wh. Dat is vooral interessant in tests die korter duren als de processor sneller is, wat het geval is bij Cinebench. Daar zegt de totale hoeveelheid gebruikte energie dus iets over de efficiëntie van de processor. De geteste game duurt niet korter met een snellere cpu, maar om ook iets te kunnen zeggen over de efficiëntie in dit scenario, hebben we een aparte 'watt per fps'-berekening gemaakt. Hierin kun je snel zien welke processors relatief gezien het zuinigst werken.
In Photoshop blijkt de extra cache van de Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition de processor fors sneller te maken. Hij doorloopt ons testparcours in 43 seconden, net zo snel als de veel duurdere Threadrippers. Dat is ook voldoende om alle Intel-cpu's te verslaan.
In DaVinci Resolve biedt de 9950X3D2 geen meerwaarde; de score is in die test vrijwel identiek aan die van de normale 9950X3D.
Bij het converteren van video met de x264-codec profiteert de 9950X3D2 Dual Edition wel van zijn extra cache. Hij is daardoor 10 procent sneller dan de normale 9950X3D. Intel-processors doen het nog altijd relatief beter in deze test.
In de x265-test valt het resultaat van de 9950X3D2 zelfs 13 procent hoger uit, waarmee hij sneller is dan de Core Ultra 9 285K. Alleen de 270K Plus en de Threadrippers doen het nog beter. Alleen bij het converteren van audio, dat maar één core gebruikt, zorgt de lagere singlecoreturbo ervoor dat de 9950X3D2 het slechter doet dan de normale 9950X3D.
Renderbenchmarks
Cinebench 2026
Singlethreaded
Multithreaded
Cinebench 2026 Singlethreaded
Processor
Gemiddelde score in Cinebench-punten (hoger is beter)
Singlethreaded scoort de 9950X3D2 Dual Edition op gelijk niveau met de andere high-end 9000X3D-processors. Multithreaded profiteert de chip niet alleen van de extra cache, maar ook van de verhoogde tdp. Daardoor zet hij met 10.315 punten een nieuw record neer, als je de Threadrippers niet meetelt. Het verschil met de normale 9950X3D bedraagt precies 4 procent.
Blender
Classroom
Junkshop
Monster
Blender Benchmark v4.5 - Classroom
Processor
Gemiddelde rendersnelheid in samples per seconde (hoger is beter)
In Blender meten we kleine, maar meetbare winsten van 2 tot 4 procent voor de 9950X3D2 ten opzichte van de 9950X3D. AMD was in deze tests al sneller dan Intel, dus aan de volgorde van de balkjes verandert het niets.
7-Zip profiteert altijd flink van extra cache; de 9950X3D was bijvoorbeeld al duidelijk sneller dan de normale 9950X. Niet onverwacht doet de 9950X3D2 Dual Edition het dan ook goed in deze test. Met 2 minuten en 10 seconden is hij 14 procent sneller klaar dan de normale 9950X3D.
Ook het compileren van Firefox met MozillaBuild gaat sneller met de extra cache. De nieuwe chip is op de kop af een minuut sneller klaar dan de normale 9950X3D, wat een snelheidswinst van 9 procent betekent.
Ook in Geekbench 6 Single staat de 9950X3D2 Dual Edition bovenaan. Multithreaded komt hij net tekort om de 270K Plus te verslaan, en blijven natuurlijk ook de Threadrippers sneller.
AIDA64
Zlib
AES
Hash
SHA3
Julia
Mandel
FP32 Raytrace
FP64 Raytrace
AIDA64 - Zlib
Processor
Gemiddelde doorvoersnelheid in MB/s (hoger is beter)
In de shooter Battlefield 6 vielen de prestaties van de Ryzen 9 X3D-chips altijd een klein beetje tegen. Dat lijkt met de 9950X3D2 Dual Edition opgelost; deze processor presteert net zo goed als de 9800X3D en 9850X3D.
Cyberpunk 2077
1920x1080 - Medium
1920x1080 - Ultra
2560x1440 - Medium
2560x1440 - Ultra
Cyberpunk 2077 - 1920x1080 - Medium
Processor
Minimum- / Gemiddelde framerate in fps (hoger is beter)
In Doom: The Dark Ages is de Dual Edition marginaal sneller dan de 'normale' Ryzen 9 X3D's, maar haalt hij het net niet bij de 9800X3D en 9850X3D. Op 1440p-resolutie is de cpu vaak geen bottleneck meer, waardoor vrijwel alle cpu's in een kleine bandbreedte identiek presteren.
F1 25
1920x1080 - Medium
1920x1080 - Ultra
2560x1440 - Medium
2560x1440 - Ultra
F1 25 - 1920x1080 - Medium
Processor
Minimum- / Gemiddelde framerate in fps (hoger is beter)
In onze streamingtest drukken we uit hoeveel capaciteit een processor 'overheeft' naast het draaien van een game. Intel is hierin traditioneel ijzersterk, maar de 9950X3D2 Dual Edition doet het ook een heel stuk beter dan we van de 9950X3D gewend waren. De score valt maar liefst 45 procent hoger uit, en dat is voldoende om alle Intel-cpu's op de 285K na te verslaan.
Igpu-benchmarks
De prestaties van de geïntegreerde gpu testen we met 3DMark-benchmarks en enkele games.
3DMark Night Raid
3DMark Steel Nomad Light
F1 25 - 1920x1080 - Low
F1 25 - 1920x1080 - Medium
Total War: Pharaoh - 1920x1080 - Low
Total War: Pharaoh - 1920x1080 - Medium
3DMark Night Raid
Processor
Minimum- / Gemiddelde score in punten (hoger is beter)
De igpu-prestaties van de 9950X3D2 zijn vergelijkbaar met die van de andere Ryzen 9000-processors. Dat is ook niet vreemd, want er zit exact dezelfde igpu in.
Prestatiescores
De Tweakers CPU Prestatiescore is een gewogen gemiddelde van alle benchmarks die we op een processor doen. Het is daarom een goede manier om een snelle indruk te krijgen van de prestaties van een cpu. Alleen de de igpu-benchmarks maken geen deel uit van de CPU Prestatiescore, aangezien niet elke processor daarover beschikt.
In games zien we een veel kleinere verbetering van 1 procent. Zo snel als de 9800X3D en 9850X3D is de 9950X3D2 Dual Edition nog net niet, maar het scheelt wel minder dan bij de gewone 9950X3D.
In andere software dan games is het verschil groter, namelijk ruim 3 procent. Het is dus niet gek dat AMD deze processor vooral op ontwikkelaars en andere professionals richt. Toch doet dit gemiddelde niet helemaal recht aan de Dual Edition. De 3 procent is opgebouwd uit veel software waar de extra cache geen enkel verschil maakt, en enkele toepassingen waarin we wel verschil meten – en dan vaak meteen een groter verschil dan die 3 procent.
Tijdens volledige belasting zie je de hogere tdp van de 9950X3D2 duidelijk terug. De processor verbruikt nu 276W, zelfs iets meer dan de Core Ultra 7 270K Plus en Core Ultra 9 285K van Intel. Het energiegebruik ligt 19 procent hoger dan dat van de gewone 9950X3D.
Helaas is de prestatietoename lang niet groot genoeg om het hogere energieverbruik te compenseren. Om de rendertaak te voltooien heeft de 9950X3D2 ruim 9,5Wh nodig, bijna 20 procent meer dan waar de gewone 9950X3D dat mee doet.
Energiegebruik gaming (Cyberpunk 2077)
Energiegebruik
EPS1
EPS2
ATX12V
Totale hoeveelheid gebruikte energie
Energiegebruik - Cyberpunk 2077 - CPU (EPS+ATX12V)
Tijdens het gamen worden lang niet alle cores gebruikt. Het energiegebruik valt zelfs iets lager uit dan dat van de gewone 9950X3D.
Een game duurt natuurlijk niet minder lang als de processor sneller is, dus het tabblad met de totale hoeveelheid gebruikte energie is hier niet zo nuttig. Voor de efficiëntie kijken we hieronder hoe het energiegebruik zich verhoudt tot de eerder gemeten prestaties.
De efficiëntie tijdens het gamen is iets verbeterd, doordat de prestaties iets hoger zijn, terwijl het energiegebruik juist een beetje is afgenomen.
Temperatuur en kloksnelheid
De temperaturen van de processors testen we met een 360mm-waterkoeler: Alphacool Core Ocean T38 AIO. Om te waarborgen dat de geboden koeling identiek is en de temperaturen van verschillende processors dus vergelijkbaar zijn, laten we de drie ventilators op de radiator altijd op 50 procent pwm-snelheid werken. De pomp draait continu op maximale snelheid.
De gebruikte belasting bestaat uit een vijftien minuten durende loop van Cinebench 2026 Multithreaded. We loggen elke seconde de temperatuur van de cpu-package, de kloksnelheid (effectief de allcoreturbo) en het stroomverbruik, allemaal gebaseerd op de sensoren die in de processor zijn verwerkt.
De Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition wordt door zijn hogere energiegebruik een stuk warmer dan de normale 9950X3D. De processor tikt een temperatuur van 86 graden aan in onze duurtest. Intussen klokken de cores op 5,15GHz, wat bijna 100MHz hoger is dan bij de gewone 9950X3D.
Conclusie
Het lijkt wel alsof AMD de Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition met een beetje tegenzin uitbrengt. De fabrikant noemde een cpu met 3D V-Cache voor beide chiplets vorig jaar nog weinig zinvol. En daar kan ik het eigenlijk alleen maar mee eens zijn: de 9950X3D2 is een stuk duurder, en maar 3 procent sneller.
Toch heeft de 9950X3D2 wat specifieke voordelen die hem interessant kunnen maken. Er is bijvoorbeeld een driver minder nodig om games op de chiplet met toegang tot de extra cache te houden. Het blijft echter handig om latencygevoelige toepassingen zoals games binnen één ccd te houden, want aan de onderlinge latency van de twee clusters van acht cores doet de extra cache niets. Ook komt de all-coreboost in de praktijk wat hoger uit, dankzij de verhoogde tdp en ppt.
Onder de streep is de Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition een processor voor een hele kleine doelgroep, waarvoor die laatste paar procent prestaties honderden euro's waard is.
Wat een raar resultaat voor de eerste Photoshoptest. De 9950X3D Dual is daar ruim 2x sneller dan de 9950X3D non Dual. Terwijl de 9950X sneller is dan de 9950X3D non Dual. Begrijp niet hoe dat kan? Als de X3D cache hier slecht is dan zou de 9950X3D dual ook een slecht resultaat moeten hebben toch en andersom als het goed werkt zou je zeggen dat de 9950X3d non Dual daar toch een veel beter resultaat moet neerzetten dan de 9950X. Maakt de windows scheduler er dan zon rommel van of is de 9950X3D misschien nog met oudere software getest?
Of staat er de verkeerde naam bij de 9950X3D helemaal onderin de Photoshop grafiek.
[Reactie gewijzigd door rmulder op 21 april 2026 15:20]
Een processor kan heel veel sneller worden als een werklast opeens in de cache past. Ik zie dat in mijn werk heel veel met OpenFOAM, dat is een programma dat ik vaak benchmark. De kunst om goede prestaties te halen is te zorgen dat de te benchmarken gegevens in de cache passen. Je hebt daar lang niet altijd V-cache nodig, de werklast over meerdere systemen verdelen is bijvoorbeeld ook een effectieve methode om het cachegebruik per kern te verminderen. De snelheid die je ermee kan winnen is spectaculair, een factor 2 is makkelijk haalbaar en meer.
Dikke kans dat er bij Photoshop net zoiets aan de hand is.
De 9950X3D is feitelijk een 9950X met 3D cache toevoeging. In de grafiek scoort de 9950X hoger dan de 9950X3D wat suggereert dat de cache in deze test niets doet. De X3D2 Dual variant scoort echter extreem veel beter dan zowel de X en normale X3D, en dat past dan niet in de verwachting want daar maakt de cache dan ineens wel uit terwijl het bij de normale X3D niets doet in deze test? Mijn verwachting is 9950X3D2>9950X3D>9950X maar in de grafiek is het 9950X3D2>9950X>9950X3D en dat is raar.
Klinkt haast alsof de cache wel uitmaakt, maar alleen als je een bepaalde punt in hoeveelheid bereikt. Kleiner dan dat punt en het programma kan er nog steeds niet zoveel uit halen..
Meer cache toevoegen doet best wat, afhankelijk van hoeveel keer minder je data uit RAM hoeft te fetchen om de cache te vullen met relevante data voor de huidige berekeningen, want vergeleken met on-chip cache is RAM net zo traag als dat RAM traag is vergeleken met een SSD of zelfs HDD.
Het moment dat je net over de klif heen gaat dat jouw hele workload in de cache past, heb je een enorme sprong in performance, omdat je 0 fetches meer hoeft te doen.
Maar als je daarna nog meer cache toevoegt, doet het niets, want je kan geen fetch verminderingen meer winnen.
[Reactie gewijzigd door wild_dog op 21 april 2026 20:21]
Meer cache toevoegen doet best wat, afhankelijk van hoeveel keer minder je data uit RAM hoeft te fetchen om de cache te vullen met relevante data voor de huidige berekeningen,
Ook niet helemaal waar, het is een dubbel probleem, teveel cache maakt het cache weer langzamer, en daarnaast duurder, het is dus een balanceeract voor wat voor de meeste gevallen het snelste en/of betaal is.
Het is meer dat de software cache-vriendelijk geprogrammeerd moet zijn en dat vergt een hele andere manier van programmeren dan dat doorgaans aangeleerd word. Veel programmeertalen kunnen het ook niet.
Als software zo geschreven is dat het constant de cache invalideert dan heb je ook niks aan een grotere cache.
[Reactie gewijzigd door Wolfos op 21 april 2026 17:09]
Ja. Linux heeft cache core topology. Windows heeft een win api aandeel om dat op te vragen. En apple doet het ook anders. Dan heb je de vele multithread api en libaries.
En relatief eenvoudige in std c++ pthreads en jthread. Die bij elke c++ veries meer MT features krijgt.
Je heb dus crossplatform mukti thread guru nodig om cpu core cache topology en NuMA aware software architectuur te implementeren. Laat staan bestaande conventioneel om te zetten.
of tweaker een tool gebruikt zoals Lasso om default schedular algoritme te overrulen. Thread vast pinnen of moven naar andere hardware thread.
Dat kan heel goed: Als de werklast bij de stap van 9950X naar 9950X3D nog steeds niet in de cache past, zal de extra cache amper iets opbrengen. Als het dan bij de 9950X3D2 wél in de cache past krijgt je de enorme winst. Ik heb dat soort effecten zelf regelmatig met eigen ogen gezien, het is plausibel dat er hier zo iets aan de hand is.
Wat natuurlijk ook nog zou kunnen is dat er gewoon iets fout gaat in de scheduling voor deze case en de taak bij de 9950X3D om wat voor reden dan ook op de cores zonder extra cache gescheduled worden (OS denkt dat ze meer gebaat zijn bij hogere clocks of wat dan ook).
Maar inderdaad het zou ook prima een voorbeeld kunnen zijn van een working set die ineens wel in de cache past, wat niet per se alleen om de data size gaat maar ook de access patterns (cache line ping-pong / false sharing). CPU caches zijn notoir lastig om over te redeneren wat dat betreft.
In die grafiek onder je link staat wat ik verwacht daar is de 9950X3D2 sneller dan de 9950X3D en die weer sneller dan de 9950X. In de tweakers photoshop grafiek klopt denk ik de 9950X3D entry niet, hij staat ook helemaal onderaan, lager dan alle andere oudere lager geklokte processors met minder cores.
Op zich kan dit technisch gezien wel aan de hand zijn, maar de verhoudingen tussen de resultaten zijn nu ineens heel anders dan bij de review van de 9950x3d (bijvoorbeeld hoe die scoort t.o.v. de 285k). En dat is raar.
Volgens mij heeft het met programmeren te maken die photoshop is niet alleen voor die dualcore van amd geoptimalizeerd maar voor meerdere processoren tevens zie je bij sommige berekeningen dat die singel als neller is en ook dat vind ik vreem het lijkt wel of hij die tweede ccd niet kan aanspreken maar moet met die drivers eigelijk alang verholpen moeten zijn.Bij sommige andere benchemarks zet ik ook mijn vraagtekens neer hij blijft maar derde tussen die threadrippers in staan in het begin maar bij andere berekeningen blijft hij veel achter hangen en het lijkt wel of de prestaties niet genormalizeerd zijn, en ook dat vind ik vreemd nagaande dat hij dubbel zoveel cachge geheugen tot zijn beschikking heeft.
Bijna 1000 euro voor deze processor vind ik veel te veel.de prestaties zijn er ook niet na maar wel bij sommige berekeningen.Ik snap tevens net zoals hierboven gereageert is dat hij bij de overall performence niet een tandje sneller kan volgens mij heeft dat met programmeren te maken.ik ben benieuwd wat die nieuwe processor gaat brengen van intel als de performence ook zo laag zal blijven wat moeten die processoren wel niet gaan kosten als deze al bijna 1000 euro kost.
Hier is inderdaad iets heel raars aan de hand, kijk de testresultaten maar eens terug bij de review van de 9950x3d. Daarin is in Photoshop 9950x3d>9950x>285k.
In deze review is de 285k in Photoshop ineens véél sneller dan de 9950x3d. Of de resultaten zijn fout, of de gedraaide benchmarks zijn ze willekeurig van aard dat ze echt niets zinnigs zeggen.
Denk dat ze de naam verwisselt hebben van een low end AMD/Intel met de 9950X3D. Heb diverse photoshop benches gecontroleerd en over is de 9950X3D sneller dan de 9950X, alleen hier in deze review niet.
Ow, maar dit is haast slechter dan de 9950X3D....als je de temperaturen, stroomverbruik en de prijs ziet. Er is gewoon iets mis met de packging als hij zo heet wordt, apart om te zien en meteen het antwoord waarom AMD dit niet wilde uitbrengen.
Snap niet waarom hij zo veel warmer wordt, de cache zit toch op elke CCD? Dan zou een 9950X3D net zo veel last moeten hebben van hoge temperaturen op de CCD waar de Vcache op zit? Onbegrijpelijk dat de X3D2 25 graden warmer wordt, wat waren de losse temperaturen van de CCD0 en CCD1?
Hebben/kunnen jullie eens kijken hoe hij gedraagt met negatieve curve optimizer?
[Reactie gewijzigd door RadYeon op 21 april 2026 15:09]
Klopt, interessant om te zien hoe hoog de X3D klokt tussen de CCD's, had gehoopt op 2 snelle CCD's met cache maar dit lijken juist 2 zwakkere + cache. Zeker met zo'n exotisch product had ik een hogere 'bin' verwacht.
+50W = 25*C warmer lijkt gewoon erg extreem, sterker nog - dat is zijn thermische limiet. Hoe warm zou hij worden als je die eraf haalt?
Heb zelf de X3D maar 400 euro bijleggen voor X3D2 wordt zelfs mij te gek, denk ik zo.
[Reactie gewijzigd door RadYeon op 21 april 2026 15:34]
Je kunt wel betere bins willen, maar die cache wordt ook heet. Dus snellere core=meer hitte en minder mogelijkheid tot goed koelen. Vandaar de hogere core snelheid bij de single 3d cache cpu.
Als ik dan bedenk dat de 7800X3D het af kon met 100 watt dan is dit toch wel een heel groot verschil. Deze 9950X3D2 is echt niet sneller dan 2x een 7800X3D.
Toch vraag ik me oprecht af of dit nog te verantwoorden is met de huidige energiecrisis. Je genereerd meer hitte in je kast en als koelpasta langzaam opdroogt ben je veel sneller toe aan vervanging. Heb je er een 5090 naast dan is de computer letterlijk een kachel; in de winter handig en in de zomer een kriem. Dan nog een airco ernaast om de temperaturen in toom te houden en je bent bijna een grootverbruiker. Zo'n systeem kun je bijna niet stil houden en het kleinste beetje stofophoping is al een probleem.
Waar willen we heen? We hebben onze mond vol om te bezuinigen, kom je aan met zo'n systeem.
Uiteindelijk is het niet het absolute verbruik maar de prestaties per watt die belangrijk zijn. En die verhouding lijkt voor de meeste toepassingen bij deze processor heel scheef te zitten.
Als prestaties per Watt belangrijk zijn is dit sowieso niet je CPU. Deze CPU is expliciet voor mensen die maximale prestaties uit een consumentenbord willen peuteren, power be damned. Als je nog meer wilt en je applicatie schaalt, kun je ook de Threadrippers pakken, maar dat omvat uiteraard weer geen games.
De doelgroep gaat dus heel erg klein zijn, want ofwel je bent beter af met een 9800X3D, ofwel je wilt een Threadripper 9980X. Als je voor meer efficiency gaat kun je alsnog die 9800 pakken, maar dan undervolten.
Mee eens. Voor gaming is een 7800X3D/9800X3D heel voorlopig nog potent genoeg. Daarvoor heb je geen 9950X3D2 nodig. Dit kun je ook voortrekken van een 5090. Met alle technieken is een 5080 op 4K ook meer dan prima en een stuk zuiniger en eet ook niet zo snel je 12VHPWR stekker op. Natuurlijk bepaald de koper of hij een 5090 wilt, maar een zuinigere videokaart kan bijna net zoveel. Dan is de prestatie per watt ook een eind zoek. Het hierboven geteste systeem is een echte energievreter pur sang. Zou 1440p nog een optie zijn of moeten we minstens 4K hebben?
Snap je redenatie maar er zit wat mij betreft een denkfout in. Zo'n processor gebruikt namelijk wat hij nodig heeft. Kijk maar eens naar wat hij in gaming verbruikt; slechts 1.3% meer dan de 9850X3D.
Die hoge wattages ga je pas zien wanneer je die processor ook daadwerkelijk volledig belast krijgt met parralelle workloads. Echter dan komt de crux; dat betekent dat een zuinigere cpu zoals een 9850X3D over diezelfde taak veel langer zal doen. Netto zal het dan eindstand niet persé veel schelen in hoeveel stroom je daadwerkelijk hebt verbruikt om een rekentaak af te ronden. Om dezelfde reden zijn de Intel T modellen eigenlijk ook zelden nuttig in bijvoorbeeld een NAS; die doen er simpelweg langer over met het lagere tdp daar waar de normale cpu wat meer bursty zal werken.
Of je begreep me niet Als je zelden je CPU volledig belast heb je weinig aan zo'n CPU. Als je een 7800X3D voltrekt dan verbruikt hij nog geen 100 watt. Ook een 7800X3D trek je niet continue vol in belasting en dan verbruikt die ook veel minder. Koop je deze jongen dan neem ik aan dat je hem ook gebruikt. Netto is je verbruik het dubbele met iets eraf want taken zijn eerder klaar dan met een 7800X3D
Ik geef je wel gelijk als je gaat undervolten, maar degene die deze processor koopt zal er ook zijn doel voor hebben en niet snel gaan undervolten.
Wat ik vind (eigen mening) is dat het sociaal zou zijn om een gaming-pc te kopen die niet zo heel veel stroom trekt want het net zit vol. Behalve dat het veel stiller is bespaar je ook en heb je minder hitte. Ik zeg hiermee niet dat de 9950X3D2 een slechte CPU zou zijn.
Even concreet. Stel je gaat renderen, 3 minuten video, 24 fps, 250 samples heb je dus ongeveer 1.1 miljoen samples (1105920).
Als je dan de 9950X3D pakt met zijn 275,89W dan ben je met 159,56 samples per seconde totaal 1,92 uur bezig = 0,531 kWh. Met de 7800X3D ben je met 63,73 samples 4,82 uur bezig op zijn 100,22W en dat is 0,483 kWh. Dat scheelt dus bijna niks terwijl je 2,5x sneller bent. Sterker nog, als je overige componenten en randapparatuur ook mee telt dan ben je méér stroom aan het verbruiken omdat je pc bijna 3 uur langer aan staat.
In gaming verbruikt zo'n 9950X3D2 niet noemenswaardig meer stroom omdat games een lichtere workload zijn dan rendering (minder parallel, meer afhankelijkheden, andere bottlenecks).
Verder is 270W natuurlijk in de context van netstabiliteit überhaupt te verwaarlozen. Die netbelasting ontstaat door de 11.000W van thuisladers.
[Reactie gewijzigd door sdk1985 op 22 april 2026 18:04]
Ik geef je hierin gelijk. De 7800X3D is niet zeer snel in andere taken dan gaming en dit is juist eigenlijk hetgeen waarna ik keek. Ik heb weer wat geleerd want ik heb het ook niet altijd bij het rechte eind
De opmerkingen van Woligroski slaan de spijker wel een beetje op z'n kop, dit ziet er inderdaad wel heel erg uit als "omdat het kan". Het zal hopelijk weinig extra hebben gekost om te ontwerpen en ze zullen ze vast niet in grote getale gaan produceren.
Nou is dat natuurlijk wel in een extreem scenario, maar inderdaad. Tweakers heeft het ook getest met de cooler die AMD - volgens corsair - zelf aanbeveelt, namelijk een AIO met 360mm radiator - waar ze voor de 9950X3D nog maar een AIO met 240mm radiator aanraden.
Denk niet dat dat verschil veel te maken heeft met de Linux 7.0 kernel die ze ge gebruiken.
Voornamelijk een 5% winst met verhoogde power limit in rendering en compressie, en in sommige tests zoals AI workloads krijg je wel een enorme boost van het grotere cache per core.
Phoronix test vooral productiviteit, hier ligt meer de focus op gaming; waar geen winst is geboekt.
Niet geheel mee eens, de 9800X3D is natuurlijk een leuke CPU, maar het blijft 8 cores, dan wel met SMT (HTT) maar SMT heb je in de meeste gevallen weinig aan bij games, als men dan nog wat dingetjes ernaast wilt doen dan schiet zo'n CPU al wel snel in de knel, volgens mij loopt dat ding ook op behoorlijk hoog % in CPU capaciteit al in spellen als BF6.
Je hebt ook veel streamers die net zo goed gamers zijn, nu zal men soms wel sneller de GPU gebruiken voor de stream-taak maar met de lage bitrates en het gebrek aan AV1 ondersteuning bij deze diensten (en soms ook de devices) ben je vaak nog beter af met x264 op de CPU binnen de beperkte bitrate om de kwaliteit zo minst korrelig te maken, en dan wordt het al knijpen met name op medium presets, en anders ben je zowat aangewezen op een dedicated-stream PC met capture kaart maar ik verklap alvast dat zullen 95% of zelfs meer niet eens doen.
Sommige gamers spelen wel meer dan 1 game tegelijk, veelal i.v.m. de daily/weekly grinds/raids e.d. die sommige spellen hebben die precies om x tijd gedaan moeten zijn, die mensen zijn ook gamers, maar dan schiet een 9800X3D toch al wel snel te kort (en 32GB ram en 16GB vram loopt dan ook snel vol). Die kunnen beter naar iets kijken met meer threads.
Er wordt altijd vergeleken met een geïsoleerd systeem die één enkele applicatie in de meest klinische omstandigheden om de testresultaten zo accuraat mogelijk te houden maar de praktijk is toch wel dat mensen o.a. in Discord calls zitten soms met wel 10+ webcams die ook CPU vreten, terwijl ze een of 2 streams open hebben staan, allerlei websites in de achtergrond hebben openstaan, terwijl er in de achtergrond wellicht nog een game-download loopt terwijl je een spel loopt te spelen, dan heb ik het nog niet eens over het workstation scenario zoals ik die dan ook tegelijkertijd met virtuele machines, archiveringswerkzaamheden in de achtergrond dan wel een video encode heeft lopen. Maar ik dergelijke situaties zou ik zeker niet voor een 8-core CPU meer gaan ondanks dat elke reviewer het bejubeld als 'beste game CPU' dan kies ik liever voor de wat grotere allrounder die ook langer zijn mannetje kan staan in de toekomstige games.
Uit de historie blijkt dat multithreaded performance kopen voor toekomstige games niet werkt. Zie bijvoorbeeld de latere benchmarks van een cpu als de 1700X en 1800X.
Verder lijkt een aparte stream machine mij niet zo heel gek voor een commerciele streamer. Dan heb je het minste last van overhead, meerdere machines blijft de ultieme oplossing. Als je dat niet wil of kan dan zou ik eerder kijken naar GPU encoding, die zijn steeds beter geworden.
Uit de historie blijkt dat multithreaded performance kopen voor toekomstige games niet werkt. Zie bijvoorbeeld de latere benchmarks van een cpu als de 1700X en 1800X.
Zie graag een gemiddelde 4-core/8-thread CPU vanuit die tijd hetzelfde doen en er zit zelfs meer in de kan i.v.m. de GPU-bottleneck, laat staan trouwens de i5 2500K want oh man dat was dé game CPU van het moment.
Verder lijkt een aparte stream machine mij niet zo heel gek voor een commerciele streamer. Dan heb je het minste last van overhead, meerdere machines blijft de ultieme oplossing. Als je dat niet wil of kan dan zou ik eerder kijken naar GPU encoding, die zijn steeds beter geworden.
Wel eens gedacht aan de kosten? De meerprijs van een dikkere CPU valt in het niet van een geheel apart platform met moederbord, CPU, RAM, voeding en GPU en dan nog een kast en klein grut als opslag voor een bootdrive, even afgezien of je het opslagmedium overhuisd of niet.
Verder is het gros daarvoor echt niet rijk, de stroomkosten worden dan ook hoger, en je moet plek hebben voor de 2e machine, je moet een capture card kopen én ook 2 machines beheren in plaats van 1.
En hoewel GPU encoding na de 10-series beter is geworden (laat AMD even in het midden dat schijnt nog altijd niet echt super te zijn i.v.m. wat Nvidia's NVENC kan) heb je daar weinig aan op de lagere bitrates die de stream services zoals Twitch maximaal ondersteunen, met dezelfde bitrate blijft het meer pixelig, en AV1 ondersteunen ze (nog) niet en helpt dus ook niet terwijl dat zelfs beter is dan H265.
[Reactie gewijzigd door CriticalHit_NL op 22 april 2026 20:55]
Huh waarom pak je nu een hele andere cpu om te reageren op mijn voorbeeld? De 1700X/1800X zijn een heel goed voorbeeld waarin je ziet dat een wat snellere 6 core (van Intel) een 8 core uit het water blaast. Het is allemaal niet zo ingewikkeld. Maar het is niet één factor. Er is een minimum hoeveelheid threads die je nodig hebt. Ergens rond 2016/2017 is het optimale punt verschoven naar 12 threads. Dat is 11 jaar na de eerste quad core. Daarboven is het rekenkracht per core.
Verder blijft de 2500K de beste deal tot heden. Je kon het ding op launch voor minder dan 200 euro krijgen en met een auto overclock ging het naar 4.8 Ghz allcore ipv 3.4 Ghz op een luchtkoeler van een paar 10tjes. Een 3970X zat rond de 500 euro, vereiste een 100 euro duurder moederbord en 3 geheugen modules per kanaal laten we het 100 euro noemen en dan nog waterkoeling aan 200 extra. Ben vast nog wat vergeten maar dan zit je al op 700 euro extra.
Illustreert tevens meteen het punt van de extra cores. Die 9800X3D heeft 8 cores en 16 threads, een 13900K/14900K heeft 24 cores (8+16) en 32 threads. Toch haalt zo'n 9800X3D 210 FPS waar de 14900K niet veder komt dan 157. In het beste geval ligt dat over 10 jaar dichter bij elkaar. Maar dan is het alweer tijd voor geweest voor een andere cpu. Ik gok erop dat de 9800X3D tot 2033 mee gaat. Voor een 13900K zou ik eerder aan 2028 denken. Verschil loopt dus steeds verder uit, terwijl je wel goedkoper uit bent door voor single threaded performance te kiezen.
[Reactie gewijzigd door sdk1985 op 24 april 2026 13:48]
een i5 2500K gaat nu Battlefield 6 of zelfs 2042 niet goed trekken, daar heeft hij simpelweg te weinig threads voor, zelfs met hevige overclock, net zoals elke andere quad core uit die tijd, ook de i7 2600K zal dat niet trekken met deftige overclock en die was ook zéér populair, met HTT of niet, en voor een 8700K had je dan ook nieuwe ram kits bij moeten bestellen naast een nieuw moederbord en overigens heeft die 3930K me 'maar' €500,- gekost destijds voor vrijwel 3960X prestaties die op €1000,- lag dus zo schrikbarend waren de kosten daarvoor niet, zelfs het moederbord was maar zo'n €330,- en het geheugen bij elkaar ook zoiets, ergens tussen de €120-160,- per kit denk ik. Én een waterkoeler waarschijnlijk sowieso want alles na Sandy-Bridge werd allemaal TIM spul in plaats van gesoldeerd wilde je dat nog een beetje koelhouden.
Overigens in je video vergelijk je een nieuwere architectuur met hogere IPC mét hogere overclock t.a.v. een oudere architectuur met een lagere overclock, dan zijn de verschillen sowieso wat groter, maar vergis je niet die 3930K stamt al uit 2011 en daar zit ruim 6 jaar verschil tussen aan ontwikkelingen, die eerste 6 jaar heb ik sowieso meer profijt gehad omdat ik meer kracht voor multi-task doeleinden had dan de rest en die 52-54GB/s bandbreedte van de Quad-Channel ram was destijds ook wel lekker.
De i7 3930K heeft het hier prima uitgehouden tot eind 2022 tot de 13900K zijn plek innam, enkel Halo Infinite werd de CPU toen écht teveel in sommige grote maps terwijl Battlefield 5 geen problemen had meer dan 100-120 FPS te halen met 1440P op Ultra met de 1080Ti destijds nog zonder extra overklok, en nu mét overklok haalt hij die 100 wel op Battlefield 2042 zelfs nog. Echter Windows 10 werkt wat brakker op die CPU dan Windows 7 dat deed maar dat maakt de overklok weer helemaal goed.
En hoewel de 9800X3D een leuke CPU is, haalt die het totaal niet op de andere taken waar je veel multi-threading voor nodig hebt, dat wordt hierboven in de benchmarks ook wel pijnlijk duidelijk, dan moet je gewoon voor een grotere CPU gaan voor dergelijke taken en klaarblijkelijk is de 9950X3D2 toch wel een slag sneller als je aan het gamen én streamen bent wat voor mij de indicatie is dat die extra cache zeker wél helpt als je alle threads blijft benutten terwijl je aan het gamen bent.
Met andere woorden, als je enkel games speelt is de 9800X3D prima maar anders haalt hij het voor de wat meer eisende gebruiker het nu al niet meer.
Daarom, zoals meermaals gemeld in dit artikel, eerdere artikelen en vanuit AMD, is het ook niet voor deze doelgroep bedoeld.
Waar het mogelijk wel interessant voor kan zijn, is voor mensen die ook streamen, gezien dit wel heel goed gaat. Vooralsnog, het is ook niet als een streaming CPU verkocht.
EDIT: iets wat moeilijk (en niet) getest wordt zijn FPS multiplayer games. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe de CPU zich dan gedraagt en/of er dan wel meer voordeel te behalen is, ter vergelijking met andere CPUs. Of dit de prijs rechtvaardigt is het tweede, maar gezien dit soort games vooral CPU heavy zijn, is er misschien een voordeel te behalen?
[Reactie gewijzigd door m.z op 21 april 2026 16:31]
Ik vraag me af wat hij zou doen met 4 cores per CCD uitgeschakeld. Dan heb je wel de voordelen van extra cache maar nog steeds het nadeel van de IO die. Als dat dezelfde game prestatie oplevert heeft de IO die dus niet echt een impact met deze setup. Zijn de prestaties flink lager dan is het dus de IO die die dit het niet waard maakt en zegt het niets over of meer cache wel of niet nuttig is en is een 9800X3DX2 misschien een idee. 2 lagen cache.
In theorie kan de IO die problemen veroorzaken in doordat een calculatie taak naar CCD1 gestuurd word terwijl het op CCD2 in de cache wat data heeft. De software ziet immers alleen 8 cores e kan verder niet weten waar in de cache de data staat. Daardoor krijg je dus potentieel dat je onnodige communicatie krijgt tussen de 2 CCD/X3D cache over de IO DIE wat latency veroorzaakt en prestaties verslechterd.
Dit is al jaren een theorie en zou zo mooi te testen zijn.
Met op beide dies 4 cores ipv 8 cores actief simuleer je dus effectief een 9800X3D maar met de potentieel negatieve effecten van een IO die zoals al lang gespeculeerd en dubbele cache.
Krijg je dus even goede prestaties in games id voor gamen de IO die en intercore latency geen probleem of wel een probleem en diet het de extra cache teniet.
Is de prestatie lager dan is die latency dus een probleem en kan het zijn dat deze chip niet sneller is in games door die latency en games dus wel merk baar kunnen hebben bij meer cache maar in dit geval teniet gedaan word door de cache.
Het is voor gamers vooral interessant of nog meer cache nog meer FPS betekend of dat er een limiet is aan hoeveel cache we hebben.
Dat kun je prima testen door in de volledige core een aantal cores uit te schakelen via taakbeheer of via de bios.
Maar het gaat hoe dan ook geen antwoord op je vraag geven. Want cores uitschakelen geeft je niet meer cache. De cache op de andere CCD kun je namelijk niet bij de Cache op de eerste CCD optellen. Die staat daar helemaal los van.
Dat werkt dus niet voor hetgeen je wil testen. Want zowel de cores als de cache in de andere CCD gaan door de latency juist prestatie kosten, dat weten we al op basis van eerdere modellen met meerdere CCD.
Echter wat jij wilt weten kun je alsnog op een bestaande 9800X3D testen door simpelweg daar 4 cores uit te schakelen. Dan heb je 4 cores met de volledige cache binnen één CCD.
Dit lijkt me een fijne processor om VM's op te draaien. Alle kernen zijn hetzelfde, waardoor je dus de VM niet hoeft vast te zetten op bepaalde kernen en je kan meer met je server doen, zolang de geheugenbandbreedte geen beperking vormt.
Ik dacht ook al zoiets, wat nou als je je deze CPU ook vooral voor VMS gebruikt en om te gamen?
Ik heb namelijk de 5950x, maar lever hierdoor game prestaties in, wat volgens mij voor de generatie erna ook zo geldt. Ik gebruik deze met name vanwege aantal cores en zou het zonde vinden om dit moeten inleveren zodra ik een upgrade ga uitvoeren.
Vooralsnog, deze prijs is me nog wat te gortig. Vooralsnog, voor ZZP-ers, medewerker die declaraties bij werkgever of dergelijke indienen, maakt het wel weer interessanter.
De fanatiekelingen waar ik zelf toe behoor die een rtx5090 en een 9950x3d hebben, spelen op 4k resolutie, anders hoef je deze hardware ook niet aan te schaffen. Gemiste kans dus en vervelend dat die resolutie niet wordt meegenomen in de game benchmarks.
*Ja maar op 4k ben je gpu gebonden*
Dat is precies wat ik wil zien.
[Reactie gewijzigd door sn3lders op 21 april 2026 20:11]
AMD is met de AM5 platform naar een andere filosofie qua koeling gegaan. Men zet nu het systeem op een bepaalde temperatuur en gaat dan naar de koelcapaciteit kijken en daar wordt het gehele systeem op afgestemd. Die 95 graden is dus een bewuste keuze.
Wat veel mensen echter doen is kijken naar hoe zaken in het verleden gekoeld werd. En die klagen dan ook steen en been dat de AM5 processoren veel te heet worden. Duh!
Ik heb zelf de Ryzen 9 7950X met gewoon een Noctua NH-D15 SE AM4 torenkoeler. Daarbij heb ik de negatieve curve optimizer op -30 gezet. Het gehele systeem draait perfect stabiel.