'Marokko wilde NSO-spionagesoftware installeren bij Nederlandse journalist'

De Marokkaanse geheime dienst probeerde de spionagesoftware Pegasus te installeren op de smartphone van een Nederlandse journalist. Dat schrijft NRC op basis van een Spaanse krant. Het is niet duidelijk of de Marokkaanse dienst de journalist daadwerkelijk heeft gehackt. De spionagepoging dateert uit de periode 2018-2019.

Het gaat om Koen Greven, een Nederlandse journalist die van 2015 tot 2022 correspondent was in Spanje, Portugal en Marokko. Hij werkte voor NRC en de Belgische krant De Standaard, schrijft NRC op basis van een artikel van El Confidencial. Greven interviewde onder meer kopstukken achter de protesten tegen corruptie in het Rif-gebied.

Vermoedelijk wilde de Marokkaanse dienst hem daarom bespioneren. Greven stond op een lijst die de inlichtingendienst Direction Générale de la Surveillance du Territoire (DGST) in 2018 en 2019 samenstelde. Op die lijst staan 250 Spaanse telefoonnummers, waaronder dat van Greven. De Marokkaanse overheid ontkent de NSO-software te gebruiken.

Het gaat om een lijst van potentiële doelwitten. Daardoor is niet duidelijk of de Marokkaanse dienst Greven daadwerkelijk heeft gehackt. Greven zegt contact te hebben gehad met de Nederlandse ambassadeur in Marokko, maar onderneemt geen verdere stappen. De journalist werkt inmiddels als chef van de sportredactie bij persbureau ANP en is niet meer actief in Spanje.

Pegasus is omstreden spionagesoftware. Die kan bijvoorbeeld tekstberichten lezen, zien met wie iemand belt en iemands locatie volgen. NSO zegt dat Pegasus terrorisme moet tegengaan, maar gebruikers zetten de software vaak ook voor andere doeleinden in. Inlichtingendiensten gebruiken Pegasus bijvoorbeeld ook om journalisten, politici en activisten af te luisteren.

Bron: Sarayut Thaneerat via Getty Images

Reacties (77)

[GertMenkel]

Hoe zit dat eigenlijk, kun je aangifte doen als je er achter komt dat een buitenlandse geheime dienst je probeert te hacken? Is er een manier om landen te straffen voor misdaden behalve dat een minister een keer "foei" zegt? Dat geldt net zo hard de andere kant op natuurlijk, het is niet alsof de Nederlandse overheid niet hetzelfde doet bij burgers van andere landen.

[Stronk]

Nee, er kan geen aangifte gedaan worden tegen espionage in een ander land. Je kunt als land wel maatregelen nemen, zoals handelsembargo's of oorlog, maar dat gaat niemand doen omdat de impact te groot is op beiden partijen. Daarnaast, in de praktijk bespioneren alle landen elkaar, zoals bijvoorbeeld onze Amerikaanse bondgenoten dat doen bij ons.

Wordt eigenlijk gedoogd, net als cybercriminaliteit gesubsideerd door overheden (zoals Rusland en China).


EDIT: Correctie je kan wel aangifte doen en handig om dat altijd te doen, maar zie het meer als een melding, daar zitten in de praktijk weinig gevolgen aan vast omdat het plaatsvindt in een ander land. De politie, AIVD, en NCTV kan je wel helpen en adviseren.

[Reactie gewijzigd door Stronk op 19 juli 2026 14:42]

[Jerie]

'Spionage' is dan ook nagenoeg nietszeggend, en in dit geval n.v.t want het betreft geen staatsgeheimen; dit betreft ordinaire computervredebreuk. Als dat verboden is in de jurisdictie waar dit plaats heeft gevonden (en dat kunnen zelfs meerdere jurisdicties zijn) dan kan een openbaar aanklager besluiten om tot vervolging over te gaan. Ook kan de ambassadeur van het betreffende land op het matje worden geroepen. In gevan van Rusland of China heb je er weinig aan omdat deze landen geen staatsburgers uitleveren. Je kunt ze echter wel op een internationale opsporingslijst zetten. Beetje zoals dhr. Netanyahu.

[Stronk]

Spionage is het verzamelen van illegaal verzamelen van gevoelige informatie. Snap niet hoe dat hier zogenaamd "niet van toepassing" is. Wordt wel degelijk een poging gedaan tot spionage door een buitenlandse overheid.

[Jerie]

'Gevoelige informatie' betreft 'staatsgeheimen'. Beide is hier n.v.t.

[pipapowerpaul]

'Gevoelige informatie' betreft 'staatsgeheimen'. Beide is hier n.v.t.

Greven interviewde onder meer kopstukken achter de protesten tegen corruptie in het Rif-gebied.


Zal best wat interessants tussen zitten

[Jerie]

Zeker, maar geen staatsgeheimen.

[pipapowerpaul]

Dat is een aanname

[Jerie]

Zeker, een aanname. Als het Marokkaanse staatsgeheimen zou betreffen, dan heeft Marokko een gegronde reden om deze journalist af te luisteren om zo bijvoorbeeld te achterhalen wie het lek is van deze bronnen. Terwijl de journalist de bronnen niet prijs wil geven. Dat is een beetje het spelletje.

[Finraziel]

Dus bedrijfsspionage bestaat niet?

[Jerie]

De naam zegt het al. Het heeft een ander karakter, namelijk financieel. Dat kan, in geval van verstrengeling van staat en bedrijf, weer invloed hebben op de Staat. Het is dus inderdaad niet zo zwart-wit. Maar in dit geval blijkt nergens uit dat het staatsgeheimen betreft. Het is dus niet klassieke spionage. Het is 'gewoon' het afluisteren van een buitenlandse journalist die zich binnen een derde jurisdictie bevindt. Komt helaas vrij veel voor, kun je je enigszins tegen wapenen.

[R_Zwart]

Juridisch is het niet hetzelfde. Het heeft niet voor niets een andere naam.

[Stronk]

'Gevoelige informatie' betreft niet altijd 'staatsgeheimen'. Ik heb ook gevoelige informatie op mijn computer staan. Denk dat je termen door elkaar haalt.

[WargamingPlayer]

Ben I’m het zeker niet mee eens. Bedrijfsinformatie is ook gevoelig, kan een land of bedrijf in een land bevoordelen. Gezien de corruptie over de hele wereld in alle landen en instanties, moet je gewoon van het slechtste uit gaan.

Daarnaast kan “onschuldig” lijkende informatie uit context getrokken worden, waarmee mensen gechanteerd kunnen worden. Dus we moeten niet naïef zijn.

[R_Zwart]

Het zou weer "gewone" spionage kunnen worden als een land schade kan leiden. Denk aan stelen van software die voor het Ministerie van Defensie wordt gemaakt (waarvoor iedereen die er bij betrokken is gescreend moet zijn voor het hoogste TBB niveau). Maar stelen van de ontwerpen van bijvoorbeeld ASML is weer wat anders. Dat kan hoogstens onze economie schaden.

[R4gnax]

Je kunt als land wel maatregelen nemen, zoals handelsembargo's of oorlog, maar dat gaat niemand doen omdat de impact te groot is op beiden partijen.

Het zou eigenlijk wel lollig zijn als Nederland als tegenmiddel zou besluiten om niet langer toe te staan dat geldelijke tegoeden richting Marrokaanse bankrekeningen vloeien. Hoe ging die oude uitspraak uit de jaren '90 ook al weer? "De Marrokaanse economie draait op Nederlandse kinderbijslag," of zoiets - toch? Kijken of ze hun poepert toeknijpen als zoiets besloten zou worden. Het is een makkelijker economisch drukmiddel dan een handelsembargo, en stuurt een duidelijk signaal: handen af van de journalistiek.

[Reactie gewijzigd door R4gnax op 19 juli 2026 19:37]

[Le Marquis]

Vaak worden de ambassadeurs op het matje geroepen. En gedwongen tot onderhandeling als de bewijzen er goed voor staan. Het wordt dan een middel om bepaalde afspraken te schorten of juist afspraken toch door te zeten onder druk. Als een land eenmaal bespioneerd, zal het niet zo snel tot oorlog leiden, maar het is wel een sterke pressiemiddel om landen tot een bepaald akkoord te krijgen.

[mbbs1024]

Verwacht niet dat daar ook maar iets mee gedaan wordt, buiten misschien een foei voor de buhne.
Toen de VS en VK een grootschalige hack uitvoerden met NSA spioneer software op de Belgische telco/ISP Belgacom (nu Proximus), die ook veel internationaal verkeer afhandelt voor andere operatoren en landen, waarbij ze volop data konden tappen, is het ook bij een kleine foei gebleven.

[zanza006]

Weinig gevolg.

Kijk naar de hack van Belgacom/Proximus in belgie. Niemand is daarvoor veroordeeld.

[TD-er]

Het is zelfs nog een tikkeltje vervelender dan dat er zeer waarschijnlijk niets mee gedaan gaat worden.
In bijv. de polisvoorwaarden van mijn verzekeringen (en ik neem aan dat dit echt niet een uitzondering is) staat dat verzekeraars expliciet schade uitsluiten als gevolg van 'staats-hacks' (voor de exacte term moet ik de voorwaarden erbij pakken).

Hoe dit te bewijzen valt (of te ontkrachten als dit als argument aangedragen wordt door de verzekeraar) zou ik niet weten. IMHO is dit dan ook een zeer gevaarlijke ontwikkeling. Niet alleen vanwege het hacken zelfs, maar het nogal juridisch grijze gebied waarin je terecht kan komen. Of eigenlijk is "juridisch niemandsland" wel een betere term hier.

[The Zep Man]

NSO zegt dat Pegasus terrorisme moet tegengaan, maar gebruikers zetten de software vaak ook voor andere doeleinden in. Inlichtingendiensten gebruiken Pegasus bijvoorbeeld ook om journalisten, politici en activisten af te luisteren.

Voor sommige overheden zijn dat overlappende groepen.

[L0g0ff]

Ondanks dat het zwaar ontetisch is, is het natuurlijk wel goed voor je informatie voorziening om journalisten te volgen.
Zeker de journalisten die over jouw regime schrijven. En zeker vanuit de geheime dienst.
Maar kun je als journalist niet vanuit een zero trust een computer en laptop hebben waar je communicatie mee uitvoert waar je de dingen mee bespreekt die niet opgepikt mogen worden?
CubesOS bijvoorbeeld? GraphineOS? Signal? Een firewall die echt alleen maar verbindingen toestaat (of actief monitort) die op een allow lijst staan.

Eigenlijk zou een werkgever hier toch in moeten voorzien? Of wil je als journalist ook niet hebben dat de sec-ops van werkgever je kan monitoren?

[phpnuker]

Voor een dictatuur als veel landen (Syrië onder Assad familie) zijn journalisten 'vijanden van de staat'.

[bussie66]

Ook in democratie als Nederland is dit soms het geval.

[m_snel]

Waar kan ik die informatie vinden, want ik kan me herinneren dat ik dat gelezen heb van de overheid. Ik was het niet zo dat wel aangeschaft was maar dat niemand betrapt werd.

We leven tenslotte nog niet in een politie staat, dus onschuldig zolang het tegendeel bewezen is;) net als die Taghi

[ApexAlpha]

NSO zegt dat Pegasus terrorisme moet tegengaan, maar gebruikers zetten de software vaak ook voor andere doeleinden in. Inlichtingendiensten gebruiken Pegasus bijvoorbeeld ook om journalisten, politici en activisten af te luisteren.

Voor een dictatuur als Marokko zijn journalisten 'vijanden van de staat'.

[djv123]

Zelfde geldt voor Trump helaas

[VOODOO_WILLIE]

Je moet je (als volk tenminste) pas echt zorgen maken als de journalistiek "vriendjes" is met de machthebber(s).

Maar goed. Je kan sowieso altijd alle kanten uit met "beeldvorming". Intussen zit het zooitje gezellig samen aan tafel ...

[frietfriet]

Dat label dictatuur wordt wel heel makkelijk gebruikt hier. Marokko heeft gewoon een parlement met verkiezingen en staat niet te boek als dictatuur. De koning heeft een doorslaggevende rol maar hij heeft tijdens zijn regeer periode het parlement gewoon zijn gang laten gaan.

Ook protesten tegen de regering worden gewoon toegestaan met zelfs verandering van beleid als uitkomst van de protesten. Daar kan Nederland nog van leren. Met de grootste protesten uit de geschiedenis hier is helemaal niks gedaan.

[ApexAlpha]

Ook protesten tegen de regering worden gewoon toegestaan met zelfs verandering van beleid als uitkomst van de protesten.

De leiders van de laatste grote protesten zijn opgepakt en in schijnrechtzaken veroordeeld ott 20 jaar cel voor hun rol in de protesten.

Klinkt mij niet echt alsof het toegestaan is.

Wikipedia: Nasser Zefzafi

[Reactie gewijzigd door ApexAlpha op 19 juli 2026 20:24]

[ElMayo]

Dictatuur?

[siggy]

"Morocco is not classified as a full dictatorship, but rather as an authoritarian constitutional monarchy or "hybrid regime". While the country has democratic elements, such as a multi-party system and parliamentary elections, the King retains sweeping and often unchecked powers over the military, foreign policy, and religion"

En ja, als vrijheden en journalistieke vrijheden onder druk staan, kun je prima spreken over een vorm van dictatuur. Is het een absolute dictatuur zoals Rusland? Nee, maar het loopt er wel dicht tegen aan, net als Turkije.

[ApexAlpha]

Rusland is ook niet een 'absolute dictatuur' in deze zin.

Rusland zit in dezelfde categorie als Marokko: een (nep)parlement met verkiezingen om het volk rustig te houden maar ondertussen beslist één iemand en weet het parlement dondersgoed wat ze wel en niet mogen 'vinden' van iets.

[frietfriet]

Dat is pertinent onwaar. Er zijn een aantal onderwerpen die niet bespreekbaar zijn zoals de status van de westelijke Sahara en het beledigen van het koningshuis maar voor de rest zijn er gewoon vrije verkiezingen met een oppositie die ook daadwerkelijk verkiezingen kan winnen en beleid verandert.

Het verschil met Nederland is dat de koning niet alleen ceremonieel functioneert maar ook inspraak heeft. Vraag een gemiddelde Marokkaan (in Nederland) wat die denkt van de koning en die zal vaak vertellen dat ze de koning eerder vertrouwen dan de gekozen politici.

Je kunt de cijfers er op nazoeken hoe het land zich economisch heeft ontwikkeld om te begrijpen waarom dat is.

Ben zelf geen voorstander van het principe monarchie maar in marokko werkt het best goed vergeleken met andere Arabische republieken. Ook democratie is geen garantie van goed bestuur. Zie de VS als voorbeeld van hoe makkelijk mensen te manipuleren zijn.

[ApexAlpha]

Vraag een gemiddelde Marokkaan (in Nederland) wat die denkt van de koning en die zal vaak vertellen dat ze de koning eerder vertrouwen dan de gekozen politici.

Stel een gemiddelde Rus dezelfde vraag over parlement vs Putin en je krijgt hetzelfde antwoord.

Propaganda is krachtig.

Verder werkt Singapore ook heel goed. Dat is ook autocratisch. Democratie of niet staat los van of het goed werkt.

[siggy]

Met het verschil dat geen hond op aarde buiten Rusland het niet als een absolute dictatuur ziet. Terwijl er genoeg mensen in nederland zijn die nooit zullen zeggen dat Marokka _praktisch_ een dictatuur is.

[ApexAlpha]

Behalve de Marokkaanse Nederlanders zelf die uit angst voor repressie niks zeggen vindt iedereen dat.

[siggy]

Ik betwijfel dat ze dat doen uit zogenaamde 'angst'.

[ApexAlpha]

Nasser Zefzafi had meerdere keren op Youtube-video's en op straatprotesten de koning van Marokko scherp bekritiseerd. Zijn betrokkenheid bij protesten in Al Hoceima leidde in mei 2017 tot zijn arrestatie,[1] en veroordeling tot 20 jaar gevangenis.

Wikipedia: Nasser Zefzafi

Kritiek op de koning en protesteren krijg je gewoon 20 jaar voor in een schijnproces.

Klinkt mij niet heel vrij en democratisch.

[MarcelBreugel]

Ik vind dit iets wat het in artikel moet benoemen. Je kunt niet van elke lezer verwachten dat die de actuele lijst van zuivere/onzuivere overheidsregimes paraat heeft.

Dan neem je wellicht een standpunt in, maar dat is wel eerlijk en duidelijk naar je lezers.

[ApexAlpha]

Ja. Specifiek een monarchie. Wat een vorm van dictatuur is.

Zie: Wikipedia: Marokko

[drdelta]

Nederland, België, Luxemburg, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Spanje en het VK zijn dictaturen?

[ApexAlpha]

Nee maar hier kan de koning niet per decreet het parlement overrulen.

[drdelta]

Je zegt dat een monarchie een vorm van dictatuur is.

Onze koning heeft het alleenrecht wetten te bekrachtigen, waarbij hij dus boven het parlement staat.

Ik heb niets tegen de term dictatuur, zolang het maar consequent gebruikt wordt.

[dasiro]

als de regering vind dat hij moet luisteren en doen wat ze beslist heeft, dan verklaren ze hem onbekwaam en zet de eerste minister zijn hanepoot op het zelf opgestelde papiertje en de wet is er alsnog door

[drdelta]

Dat is dan een onwetmatige wet.

De grondwet is vrij duidelijk hierin:

https://www.denederlandsegrondwet.nl/artikel/2018/87-bekrachtiging-van-wetten

[dasiro]

en toch is dat wat er is gebeurd:

De Mini-koningskwestie: een dag zonder koning | De Belgische Grondwet

[dengregg]

De Belgische grondwet was hier inderdaad op voorzien, maar dat is niet overal het geval. In de meeste Westerse landen is de macht van de Koning niet noodzakelijk in de grondwet beperkt, maar vaak door de wetenschap dat indien het koningshuis hun theoretische macht misbruikt, die theoretische macht heel snel kan beperkt worden

[siggy]

Er is een verschil tussen een monarchie als een van de olietsaatjes en Nederland/Zweden.

Het enge is een democratie het andere een absolute dictatuur.

De koning hier zal een onwelvallige journalist aanspreken en niet naar een locatie lokken en in kleine stukjes laten hakken. Gevalltje klein cultuurverschil zullen we maar zeggen.

[Reactie gewijzigd door siggy op 19 juli 2026 16:08]

[ApexAlpha]

Wij hebben een ceremoniële monarchie. Dat is anders dan een (echte) monarchie.

[vinkjb]

.

[Reactie gewijzigd door vinkjb op 19 juli 2026 16:52]

[useruser]

De Marokkaanse overheid ontkent de NSO-software te gebruiken.

Gelukkig, dan is dat ook opgehelderd. Storm in een glas water dus

[klakkie.57th]

omstreden spionagesoftware 🤔 Is er dan ook NIET omstreden spionagesoftware ?

[bva]

Hoe zou je kunnen merken dat Pegasus op je mobiel/tablet staat?

[m_snel]

Als je denkt dat je interessant bent voor geheime diensten die geld over hebben dan kun je dat vast wel laten onderzoeken. Met een beetje goede telefoon wordt je dan vanzelf gewaarschuwd.

[Boost9898]

Leuk land dat Marokko, als ze dit soort praktijken uitvoeren kan je dat land toch voor geen meter vertrouwen.