Algoritmes en huisbezoekingen maken fiscus en politie grootste privacyschenders

De Nederlandse politie en de Belastingdienst zijn de grootste privacyschenders van het jaar. Althans, dat hebben het publiek en de jury van Bits of Freedom bepaald. De twee instanties krijgen een Big Brother Award voor het uitvoeren van huisbezoekingen bij demonstranten en het voortdurend gebruiken van algoritmes. BOOS! is juist de beste privacyvoorvechter.

De Nationale Politie van Nederland heeft de beruchte prijs voor grootste privacyschender van het jaar mogen ontvangen. Dat gebeurde op vrijdagavond tijdens de uitreiking van de Big Brother Awards, de prijs die digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom ieder jaar uitreikt. De politie won de publieksprijs, die door publieksstemmen werd bepaald.

De politie kreeg de prijs omdat het activisten monitorde die bijvoorbeeld van plan waren te demonstreren. De politie volgde hun socialemediagebruik en zocht de demonstranten thuis op. De politie was volgens Bits of Freedom ook erg vaag over het doel en de noodzaak van die huisbezoeken. Zo wisten demonstranten niet zeker of ze ergens van werden verdacht of dat een gesprek juridisch gezien als verhoor gold. "Het gebrek aan bewustzijn van de politie over deze ongelijke machtsverhouding is stuitend", zegt BoF daarover. De organisatie roept de politie ook op te stoppen met dergelijke huisbezoeken.

Belastingdienstalgoritmes

Naast de publieksprijs werd er ook een expertprijs uitgereikt, die werd bepaald door een jury. Die gaat naar de Belastingdienst, vanwege het gebruik van algoritmes. Hoewel de Belastingdienst via twee AVG-boetes eerder al tikken op de vingers heeft gekregen, gebruikt de instantie nog steeds tientallen algoritmes, soms voor risicoprofilering. Bits of Freedom zegt dat die algoritmes niet goed gedocumenteerd zijn en dat de Belastingdienst vooraf niet goed heeft bepaald welke risico's die met zich meebrachten.

Met die overtredingen breekt de Belastingdienst de wet, stelt Bits of Freedom. "Het zorgt ervoor dat de algoritmen en de uitkomsten niet controleerbaar zijn en er een risico bestaat voor discriminatie. Daarnaast is er niet altijd sprake van menselijke tussenkomst." De jury verwijst in een reactie ook naar de toeslagenaffaire, waar risicoprofileringsalgoritmes aan ten grondslag lagen. "Het is shockerend om te zien dat de Belastingdienst – na de enorme ravage van het Toeslagenschandaal – nog steeds onrechtmatig algoritmen inzet", schrijft de jury. "Juist omdat we de ernstige gevolgen kennen van de inzet van discriminerende algoritmen door de Belastingdienst, komt de huidige inzet van dit soort algoritmen over als kwade opzet. Het is hoogst problematisch dat de Belastingdienst niet leert van haar fouten."

Er waren in totaal vijf genomineerden voor de prijs. Ook Clinical Diagnostics werd genomineerd, het laboratorium dat zijn beveiliging niet op orde had en daarop medische informatie lekte over deelnemers aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Daarnaast kregen Microsoft en de Vereniging van Nederlandse gemeenten een nominatie.

Positieve prijs

Op de prijsavond wordt ook de Felipe Rodriquez Award uitgereikt. Dat is de prijs voor de instantie of persoon die juist veel betekent voor digitale burgerrechten. De prijs gaat dit jaar naar wel vijf instanties, waarvan er overigens nooit genomineerden zijn. Onder andere Bnnvara-programma BOOS! won de prijs voor 'het creëren van bewustwording voor de rechten van kinderen in familievlogs'. Het programma maakte daar een uitzending over. Verder wint techexpert Bert Hubert de prijs voor zijn aandacht voor Amerikaanse techafhankelijkheid, naast The Rights Forum, Plant een Olijfboom en PAX 'voor het voeren van campagne rond het wetsvoorstel om 'verheerlijking van terrorisme' en openbare steunbetuigingen aan zogenoemde terroristische organisaties strafbaar te stellen'. Dat zijn in de praktijk de rodelijndemonstraties die vorig jaar plaatsvonden.

Bits of Freedom

IT-banen

Reacties (9)

RoestVrijStaal 20 februari 2026 19:53

In het nominatierapport wordt er helemaal niets geschreven over huiszoekingen. Wel huisbezoekingen.

Het verschil is dat bij huiszoekingen de politie met een huiszoekingsbevel, zonder toestemming van eigenaar/inwonen binnen mogen treden (al dan niet met geweld) en alles binnenstebuiten mag keren. Bij huisbebezoek is enkel tot aan de deur. Eventueel binnentreding met toestemming.

Reageer

Clu3M0r3 @RoestVrijStaal • 20 februari 2026 20:37

https://www.ambtadvocaten.nl/kennisbank/huiszoeking/

Wel interessant.

Reageer

Akino 20 februari 2026 19:42

Elke burger is bij voorbaat schuldig en verdacht , totdat anders is bewezen.

Komt ervan dat managers en politiek , enkel met winst kenmerk wil handhaven, als het finacieel gewin oplevert. wanneer het hun goed uitkomt.

Zoals de waard is vertrouwd hij zijn gasten.

Reageer

ocn @Akino • 20 februari 2026 20:10

Nah, de politiek (gekozen door de burgers) kiest meestal voor quick wins, snel scoren, en neemt fraudegevoeligheid dan op de koop toe. Helaas zijn wij mensen ontwikkeld met een drive om geluk na te streven. In onze moderne maatschappij denken we dat geluk te koop is, dus doen we alles om meer geld te accumuleren, en sommigen van ons zijn daarvoor bereid tot fraude. Meestal zijn het kleine gevallen, maar soms een uitwas zoals de Bulgarenfraude. Hoe dan ook, zo waren (financiële) voorzieningen van de overheid (of eigenlijk van ons, burgers, voor andere burgers) niet bedoeld. Dus moeten we die fraude weer bestrijden om het niet teveel te normaliseren. Jouw winst argument slaat als een tang op een varken, immers zijn ambtenaren gewoon gebonden aan de Wet normering topinkomens. Wat er gebeurd met extra opbrengsten, boven wat begroot is, mag het kabinet, de politiek dus (gekozen door ons burgers), over besluiten.

Reageer

Luchtbakker 20 februari 2026 19:44

Ach, en de politiek doet al tig jaren of de fiscus een heilige koe is waar we geen klappen aan durven uitdelen. Want hoe zwaar ze ook in de problemen komen, er is echt niemand dat de discus durft aan te pakken. Het interesseert de politiek ongetwijfeld iets, maar ongeacht hoe groot de schade is durft helemaal niemand met concrete oplossingen te komen dat voor oplossingen zorgt.

Dus tja, wat zou jij als directeur van de fiscus doen? Gewoon doen wat je gevraagd wordt, en jij zorgt er voor dat het op de meest efficiënte manier gebeurt ongeacht hoe erg je de privacy schend.

Reageer

ocn @Luchtbakker • 20 februari 2026 20:13

Je doet je naam wel eer aan, haha!

Reageer