Bits of Freedom nomineert politie en Belastingdienst voor Big Brother Award

Clinical Diagnostics, het laboratorium waarvan gevoelige medische gegevens van Nederlanders uitlekten, is genomineerd voor een Big Brother Award van Bits of Freedom. Andere genomineerden op de lijst voor grootste privacyschender van het jaar zijn de Belastingdienst en de Nederlandse politie. Ook is Microsoft genomineerd, evenals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor het gebruik van Microsoft-software.

Digitaleburgerrechtenorganisatie Bits of Freedom heeft de genomineerden van de Big Brother Awards bekendgemaakt. De prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan de grootste privacyschender van het jaar. Dit jaar zijn er vijf bedrijven en instellingen genomineerd voor de prijs. Tijdens de uitreiking worden er zowel een expertprijs als een publieksprijs uitgedeeld. Op die laatste kan iedereen stemmen.

Bits of Freedom heeft onder andere de Belastingdienst genomineerd 'voor het onrechtmatig inzetten van algoritmen'. De Nederlandse fiscus zet tientallen risicoprofileringsalgoritmes in, iets waarvoor ook de Autoriteit Persoonsgegevens recent nog waarschuwde. Bits of Freedom hekelt daarbij dat de Belastingdienst haar 'wettelijke plicht verzaakt om bij risicovolle verwerkingen van tevoren in kaart te brengen welke risico's die met zich meebrengen'. BoF vreest daarom voor een nieuwe toeslagenaffaire. Daar lagen discriminerende algoritmes van de Belastingdienst aan ten grondslag, iets waar de fiscus eerder al twee flinke AVG-boetes voor ontving.

Een andere nominatie komt voor rekening van Clinical Diagnostics. Dat is een medisch laboratorium dat deze zomer in het nieuws kwam nadat het werd gehackt. Door die hack kwamen gegevens van zeker 700.000 Nederlanders in handen van hackers. Bits of Freedom nomineert het lab niet vanwege de hack zelf, maar vooral vanwege de respons daarop. Het lab zou het lek te laat hebben gemeld aan betrokkenen. "Organisaties die met medische gegevens werken, hebben een extra zware verantwoordelijkheid om secuur om te gaan met de gegevensverwerking en de verplichtingen die daarbij horen", schrijft BoF. "Clinical Diagnostics heeft hier duidelijk steken laten vallen."

Bits of Freedom nomineert daarnaast de Nederlandse Nationale Politie 'voor het monitoren van activisten via sociale media'. In het afgelopen jaar heeft de politie 'met enige regelmaat' demonstranten thuis opgezocht op basis van oproepen of reacties op sociale media. "Voor deze intimiderende vorm van surveillance ontbreekt een wettelijke grondslag en daarmee is het een illegitieme inbreuk op het demonstratierecht en het recht op privacy", schrijft de organisatie.

Tot slot zijn zowel Microsoft als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten genomineerd voor een award. In het geval van Microsoft is dat 'voor haar bijdrage aan de genocide in Palestina vanuit haar datacentrum in onze achtertuin', schrijft BoF. De organisatie stelt dat Microsoft datadiensten levert aan de Israëlische geheime diensten. Dat gebeurde vanuit een datacenter dat in Nederland staat; Microsoft bevestigde zelf eerder al dat dit het geval was.

Bij de nominatie van de VNG gaat het feitelijk om een nominatie van individuele Nederlandse gemeenten. Bits of Freedom zegt dat het merendeel van de Nederlandse gemeenten Microsoft-software gebruikt voor e-mail- en Office-applicaties. "De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft een cloudexpertisecentrum waar gemeenten terechtkunnen voor hulp bij hun transitie naar de cloud", schrijft BoF. "Daarbij ondersteunt de VNG, in nauwe samenwerking met Microsoft, met allerlei hulpmiddelen de overstap naar de cloud van Microsoft."

De prijsuitreiking van de Big Brother Awards vindt op 20 februari volgend jaar plaats in Amsterdam. Naast de prijzen voor privacyschenders wordt ook altijd de Felipe Rodriquez Award uitgereikt aan de persoon, het bedrijf of de instelling die zich juist het meest inzet voor privacybescherming.