Red Hat gaat LibreOffice in volgende RHEL-versies niet meer ondersteunen

Red Hat gaat het kantoorsoftwarepakket LibreOffice niet langer leveren in nieuwe versies van het Red Hat Enterprise Linux-besturingssysteem. Ook zegt het bedrijf hierdoor minder bij te dragen aan de ontwikkeling van LibreOffice voor Fedora.

Red Hat zegt minder werk te zullen besteden aan desktopapplicaties zoals LibreOffice om in plaats daarvan meer prioriteit te geven aan 'verfijningen' voor RHEL for Workstation-gebruikers. Zo wil het bedrijf de focus leggen op het verbeteren van WayLand en op het uitbouwen van hdr-ondersteuning. Om die reden wordt het kantoorsoftwarepakket vanaf de volgende RHEL-versie, 10, niet meer ondersteund. Wanneer die versie beschikbaar komt, is niet bekend. Wel blijft Red Hat de komende tijd nog beveiligingspatches uitbrengen voor de bestaande versies van LibreOffice in RHEL 7, 8 en 9. Ook gaat het team een aantal fixes in de upstream verrichten zodat LibreOffice gebruikt kan worden als Flatpak.

Het team schrijft verder dat dit 'ons vermogen beperkt om LibreOffice te onderhouden in Fedora', maar daar gaat het bedrijf verder niet op in. Het is dus niet duidelijk of LibreOffice in de toekomst wel nog voor die Linux-distro beschikbaar blijft. Het team stelt dat iedereen vrij is om het onderhoud van de rpm- en Flatpak-versies van het open-sourceofficepakket in Fedora over te nemen, maar dat hier wel een boel werk bij komt kijken.

LibreOffice

Door Kevin Krikhaar

Redacteur

03-06-2023 • 12:36

115

Submitter: TheVivaldi

Reacties (115)

115
115
68
2
0
42
Wijzig sortering
Het klinkt wat dramatischer dan het is. Red Hat gaat het zelf niet meer packages en supporten maar upstream veranderd er niks. Je zal dan libreoffice gewoon zelf kunnen installeren middels een rpm, of via flatpak etc. Meer aandacht voor Wayland en HDR is alleen maar toe te juichen.
Operationeel is de impact natuurlijk wel groter. Als systeembeheerder moet je elders support op LiberOffice regelen. Nu zit het gewoon in hetsupportcontract met Redhat. Straks moet er een andere leverancier zijn. Daar zit dan ook de echte impact. Niet in het zelf installeren.
colabora, maakt wat mij betreft een kans ALS ze hun online samenwerk-systeem ook naar de fat(desktop) client kunnen brengen, anders voorzie ik dat onlyoffice (andere codebase) misschien wel eens potentieel zou kunnen winnen.

als office suite is het misschien iets minder feature complete (advanced) maar als platform denk ik dat het voor een hoop bedrijven juist veel prettiger is.
Ik heb natuurlijk geen zicht op de hele wereld, maar overal waar ik red hat ingezet heb zien worden, stond er absoluut geen Libre Office geïnstalleerd daarop.

Ik kan mij geen enkele organisatie voor de geest halen die RHEL draait op end user devices, hoewel er vast een aantal zullen zijn.
Same here; ik ken geen enkele organisatie die LibreOffice gebruikt. Zelfs bij stichtingen ben ik het nog nooit tegengekomen. De laatste keer dat ik iemand een document heb zien maken LibreOffice was toen ik nog op het HBO zat. De presentatie was overigens een fiasco want PowerPoint respecteerde de layout niet.
Exact en aangezien de laatste Red Hat Enterprise Linux 9 nog tot (31 May 2032) of uitgebreide licentie (31 May 2034), LibreOffice ondersteunt. Gaan we dit niet snel merken. Sterker nog. Over 11 jaar ziet de wereld er heel anders uit.
Op zich ook wel logisch: de klanten van Red Hat hebben geen behoefte aan kantoorautomatisering - een RHEL desktop licentie is ook veel duur vergeleken met Windows enterprise.
De Linux desktops waar wat te verdienen is op support zitten in bepaalde niche markten zoals 3d graphics of wetenschappelijke hoek. Het zal die klanten een zorg zijn of er wel of niet een office pakket bij hun Linux desktop zit, daar wordt waarschijnlijk amper gebruik van gemaakt.
Deze reactie mag wel wat meer +2 krijgen. Er wordt in de comments misschien wat te zwaar aan getild. LibreOffice is van de Open Document Foundation, niet van Red Hat. Die laatste zet het packagen van een eigen aangepaste versie op een laag pitje en helpt nog even om flatpacks mogelijk te maken voor makkelijkere updates rechtstreeks van de bron, de Open Document Foundation.
Of Redhat's vette hand in Desktop Linux zo toe te juichen is weet ik niet, met dat slagveld van halfbakken oplossingen in hun achtertuin en deze move die evident maakt dat desktop gebruik niet hun prioriteit heeft (want op welke desktop is office software nu optioneel). Het ecosysteem kan steeds minder en minder, en slecht werkzame software wordt veel te snel gepusht (Fedora heb ik het dan ook over natuurlijk). Wayland is haast even oud als X tegenwoordig, maar nowhere near zo stabiel of featurful. Ook niet toen X zo oud was als Wayland nu.
Andersom heeft een beetje werkcomputer uiteraard een vorm van kantoorsoftware nodig, en is voor Linux LibreOffice de logische keuze.
Ook gaat het team een aantal fixes in de upstream verrichten zodat LibreOffice gebruikt kan worden als Flatpak.
Dit voelt alsof ze zich niet goed hebben voorbereid op een gat in ondersteuning. Ik kan mij voorstellen dat gebruikers hierdoor wat langer met een oudere (maar ondersteunde) versie blijven werken.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 24 juli 2024 13:32]

Is ook voor Linux systemen een browser gebaseerde kantoorsoftware tegenwoordig niet de meest logische keuze?

Ik zit zelf op Windows maar gebruik al bijna 10 jaar geen office software meer die je moet installeren.
Zelf geef ik nog altijd de voorkeur aan de fat client van Office. Goede integratie in het OS voor documenten die je op je computer hebt staan, duidelijke locatie van de apps in je taakbeheer, geen noodzaak om te moeten vertrouwen op die internetverbinding, ...
Goede integratie in het OS voor documenten die je op je computer hebt staan
Dat lijkt me ook wel wat. Mijn Office-installatie doet er alles aan mij ervan te overtuigen bestanden in OneDrive op te slaan en ik moet drie keer klikken voordat ik fatsoenlijk door mijn lokale schijf mag bladeren.
3 muisklikken op Options/Save/Save to Computer by default en klaar
F12 werkt volgens mij ook altijd wel prima (shortcut voor Save as... en dat gaat bij mij steeds naar zo'n venster waarmee je op je lokale schijf browset )

[Reactie gewijzigd door vickypollard op 24 juli 2024 13:32]

Weet je zeker dat het naar je lokale schijf gaat, je desktop gaat bijvoorbeeld ook linea recta naar onedrive, alsmede my documents.
Het is inderdaad irritant, maar je kunt zowel die standaard locatie bij het opslaan wijzigen, als OneDrive in z'n geheel verwijderen, wat ik ook beide heb gedaan.
Ik vind van wel. Ik vind Office Online niet lekker werken en met tabellen weet-ie ook al geen raad. Zelfs áls je een tabel in Office Online maakt, het bestand sluit en weer opent in Office Online, dan is de opmaak volledig om zeep. Nu weet ik dat tabellen in word-documenten altijd fragiel zijn, maar ik heb met offlinepakketten op Linux (en jaren geleden tevens op Windows) toch niet zulke problemen. En daarbij is Office Online ook traag als je document meer dan een paar pagina's bevat, werkt het rechtermuisknopmenu niet altijd even lekker, etc.
Denk ook niet dat het een heel handige zet van Red Hat is. Fedora is natuurlijk een commerciële distributie en ik kan mij voorstellen dat er klanten zullen zijn, die misschien wel over gaan stappen.
Dat komt er inderdaad ook nog bij. Genoeg bedrijven die (bijna) volledig offline werken en daarom ook een offline-kantoorpakket mét ondersteuning willen. En laten bedrijven nu juist de hoofdafnemer van Red Hat zijn, dus je hebt gelijk dat er best bedrijven gaan zijn die over gaan stappen. Misschien zelfs wel de andere kant op, bedrijven die nu denken: toch maar terug naar Windows, want Microsoft blijft Office wél offline aanbieden. (Zal ook wel niet voor eeuwig zijn, maar de komende jaren zie ik MS Office nog wel offline aanbieden.)
Zonde, een klap voor Open Source.
Zeker weten. Als Linuxgebruiker en opensourcefan zou ik dat heel jammer vinden.
Europa zet in op Open Source en dit is weer een argument bij tegenstanders om niet over te schakelen. Ik hoop dat Red Hat nog van gedachte verandert. Anders is er één troost (geen schrale) dat er nog meer distributies zijn.
Ik gebruik zelf praktisch geen office online, maar google workspace en ervaar dit soort problemen helemaal niet daarmee eigenlijk.
Heb je die wellicht al eens geprobeerd?
Jaren geleden en toen was het 20 keer niks. Het schijnt nu wel verbeterd te zijn, maar ik ben meer dan tevreden met offline (SoftMaker Office), dus ik zie geen reden om het nog eens te proberen. Bovendien wil ik niet zo afhankelijk zijn van Google (ook niet teveel van Microsoft, overigens).
In de begintijd waren de online office niet persee heel sterk, maar dan hebben we het over 10 jaar of langer geleden.

Ik begrijp overigens zeker wel dat je je afhankelijkheden van MS of Google wil bewerken, ik denk dat dat ook het belangrijkste argument is om niet online te gaan.
Maar gezien de email ook via Workspace loopt (want een eigen email server hosten, zie ik wel als problematisch) maakt dat ook niet meer uit in onze situatie.
Voor rechttoe-rechtaan documenten is dat een prima oplossing. Maar zodra documenten iets complexer worden dan werken de desktop apps toch net iets beter. M.n. opmaak e.d. is de browservariant nog niet even goed. Maar wat niet is kan nog komen. Ik denk dat Microsoft ook zo snel mogelijk van de desktop apps af wil. Browser-based heeft voor hun een hoop voordelen (geschikt voor alle platforms zolang er een geschikte browser voor is, geen grote uitrolcampagnes meer, sneller bugfixes kunnen implementeren etc.).
Zelf gebruik ik voor documenatie of een Wiki (BlueSpice en Wiki.js zijn aanraders) of AsciiDoc (conceptueel gelijk aan MarkDown, maar mijns inziens betere syntax en geen last van 'dialecten' zoals bij MarkDown).

BlueSpice and Wiki.js zijn in docker formaat beschikbaar en werkt uitekend met minimale resources. Heb je alle mogelijkheden van een Office pakket? Nee. Maar er is geen gezeur over opmaak, de ingebouwde editors zijn behoorlijk bruikbaar en voor (interne) documentatie is het heel goed te doen. Je kan deze linken aan sommige issue-trackers en documenten zijn exporteerbaar als PDF.

AsciiDoc gebruik ik voor complexere documenten. AsciiDoc heeft ook niet alle opties van een Office-pakket, maar met een tekstverwerker als AsciiDocFX is het exporteren van documentatie in PDF, HTML, MOB en EPUB erg makkelijk. Ook kan deze inhoud worden "gevoerd" aan een static HTML processor, welke je content rechtstreeks serveert op het web. Intern of voor het hele internet.

Ja, in het begin is AsciiDoc een boel meerwerk met een leercurve, maar eenmaal opgezet, dan vergeet je al gauw dat je Office nog nodig hebt. Je hebt dan alleen nog het probleem dat buitenstaanders die niet bekend zijn met deze software je nog altijd met Office bestanden lastigvallen.
Nou, ik vind de mogelijkheden en vooral opmaak in Word, Excel en Powerpoint online toch heel wat minder goed dan in de applicatie.
Open toch altijd liefst in de applicatie.
Ook omdat dan het scherm beter gebruikt wordt en Alt+Tab beter werkt.
Wat mij vooral opvalt aan Office365 Online is dat het bug-for-bug compatible is met libreOffice. Als een .docx het voor mij niet goed doet in libreOffice, doet het document het ook niet in Office365 Online. En omgekeerd, als Office365 Online het lust, lust libreOffice het ook. Ik ben nog geen uitzonderingen tegengekomen.

Waar ik ook echt spinnig over word is het argument dat MS Office niet vervangen kan worden door libreOffice omdat dan de investering in opleidingen wordt weggegooid. Ik ken nul bedrijven die de afgelopen twintig jaar hun personeel opleidingen hebben aangeboden voor het gebruik van office.

[edit -- tikvaud]

[Reactie gewijzigd door d3burt op 24 juli 2024 13:32]

Persoonlijk heb ik liever een lokaal programma, maar volgens mij gebruiken de meesten tegenwoordig een cloud product voor office taken
Ik weet dat onderstaande vloeken in de kerk is. Edoch ik vind WPS office voor Linux een uitkomst.

Een “1:1” kloon van Microsoft Office met wat dubieuze externe connecties en reclame.

Maar productiviteit blijf ik dit de meest toegankelijke office suite vinden.

En win32 office via wine 🍷 kan ook prima
Productiviteit is wat je gewend bent. Ik heb jarenlang gezworen bij de tex-achtige formula-editor van libre office: lekker dingen intikken als %mu over %alpha en je had een deling tussen de genoemde Griekse letters.
Ook de shortcut om de opmaak van een tekst te resetten was ideaal. Nu intussen al wat jaartjes office 365 in een corporate omgeving maar ik ben er nog steeds niet heel blij mee.
Ik ben cold turkey overgestapt van Windows naar Linux (2 jaar Ubuntu, daarna Manjaro Gnome. Verademing).
Het werkt meer als Android, dus 1 app store die OS, firmware, apps up to date houdt. Heerlijk. Geen gehannes.
En met het btrfs filesystem kan je altijd heel eenvoudig terug naar de laatste goede situatie als er iets mis gaat (in 2 jaar tijd 1x nodig gehad omdat ik zelf wat had verkloot).

Mijn homeserver draait Filerun (selfhosten Google Drive alternatief) met webDAV ondersteuning om laptops en telefoons te syncen.
Het draait ook ONLYOFFICE, wat een prima pakket is voor simpele office taken. En best goede MS Office compatibiliteit. Het lijkt ook heel erg op Google Docs en Office Online.
Zowel Filerun als de Onlyoffice integratie draaien gewoon in de browser, als heb ik ook de Desktop versie van Onlyoffice geïnstalleerd. LibreOffice ook, maar die gebruik ik alleen als het met OO niet lukt.

Ideale is dat ik dus op mn werklaptop of thuislaptop of mobiel altijd wel bij mn selfhosted bestanden en selfhosted office kan :)
Kan je daar serieus mee uit de voeten?

Ik heb zelf O365 web maar het is heel erg matig ten opzichte van de fat client. Ik gebruik het wel eens omdat mijn belangrijkste PC op FreeBSD draait, en daar is natuurlijk geen office voor (zelf voor Linux niet eens 8)7 ). Maar er zijn nog steeds zoveel belangrijke functies die niet werken. Zelfs met simpele documenten loop ik er tegenaan.
Zelfs iets simpels als een bestaande mail bewerken heb ik nog niet kunnen ontdekken in de online versie.
Ik kan daar zeker mee uit de voeten, ik gebruik dan geen Microsoft maar Google (workspace) en moet er niet aan denken om nog software te moeten installeren daarvoor.

Ik kan overal bij en alles is toegankelijk, ik zou ook niet weten welke functies ik zou moeten missen (maar mssn dat O365 minder heeft dan Workspace?)
Ja dat denk ik ook. Office 365 web is redelijk waardeloos. Maar Microsoft verdient veel aan de verkoop/verhuur van office desktop licenties. Office web wordt gezien als de 'budget' optie. Wellicht dat er daarom geen druk is om de web versie even goed te maken.

Maar Google heeft alleen een web versie en ze moeten bovendien tegen monopolist Microsoft opboksen dus ik denk dat die druk daar wel is.

Ik heb zelf Google's spul nooit gebruikt vandaar.
Is [een] browser gebaseerde kantoorsoftware tegenwoordig niet de meest logische keuze?
Niet iedereen voelt zich er prettig bij dat alle documenten op de computer van iemand anders staan. Bovendien heb je dan prima hardware dat makkelijk een document kan bewerken, en dan ga je iemand anders betalen om zijn cloudcomputer te mogen gebruiken. Dat is niet erg economisch.

GNU noemt dat SaaSS - Service as a Software Substitute.
SaaSS does not require covert code to obtain the user's data. Instead, users must send their data to the server in order to use it. This has the same effect as spyware: the server operator gets the data—with no special effort, by the nature of SaaSS. Amy Webb, who intended never to post any photos of her daughter, made the mistake of using SaaSS (Instagram) to edit photos of her. Eventually they leaked from there.

With SaaSS, the server operator can change the software in use on the server. He ought to be able to do this, since it's his computer; but the result is the same as using a proprietary application program with a universal back door: someone has the power to silently impose changes in how the user's computing gets done.

Thus, SaaSS is equivalent to running proprietary software with spyware and a universal back door. It gives the server operator unjust power over the user, and that power is something we must resist.

If you use someone else's server, at least don't trust a server run by a company. A mere contract as a customer is no protection unless you could detect a breach and could really sue, and the company probably writes its contracts to permit a broad range of abuses. The state can subpoena your data from the company along with everyone else's, as Obama has done to phone companies, supposing the company doesn't volunteer them like the US phone companies that illegally wiretapped their customers for Bush. If you must use a server, use a server whose operators give you a basis for trust beyond a mere commercial relationship.
Heb je dan ook geen backups?
Ik zie niet in waarom?
Is ook voor Linux systemen een browser gebaseerde kantoorsoftware tegenwoordig niet de meest logische keuze?
Waarom?
1. Omdat je geen office programma's hoeft te installeren
2. Omdat je altijd bij je documenten kan, vanaf wat voor device dan ook
3. Realtime samenwerken bij bewerken van documenten
4. Gratis als je een Google account hebt (weet niet hoe het zit met Microsoft)
Het nodig hebben van een Google account vind ik zelf een behoorlijk groot nadeel maar ik snap dat de meeste mensen dat niet zullen vinden.

Een office programma hoeven te installeren vind ik zelf echt geen probleem. Aangezien LibreOffice gratis is levert het totaal geen gedoe met licenties of iets dergelijks op, en op de meeste (niet RedHat) Linux distributies is het zelfs al voor geïnstalleerd.

Ik kan altijd al bij mijn documenten, ze zijn gesynchroniseerd via een cloud service (in mijn geval een self-hosted Nextcloud maar dat kan natuurlijk ook "gewoon" Google Drive of iets dergelijks zijn) en voor de telefoon bestaan er gewoon office viewer apps.

Samenwerken, ja handig, I guess. Zelf geen noodzaak voor en zowel zorg ik wel dat we niet tegelijkertijd hetzelfde document open hebben. Maar daar zie ik inderdaad wel voordeel van in.
Is ook voor Linux systemen een browser gebaseerde kantoorsoftware tegenwoordig niet de meest logische keuze?
Dat is voor sommige gebruikers een acceptabele oplossing maar dan ben je natuurlijk altijd afhankelijk van een internetverbinding. Ik ken bedrijven die liever een off-line versie hebben zodat alles "binnen" het kantoor blijft (en niet bij Google of Microsoft in de cloud) en je kunt doorwerken bij een internet storing.
OnlyOffice en Collabraoffice kun je op een on-premise server hosten. Ja, nog steeds is een netwerk-verbinding vereist, maar zolang dat op orde is, draait het prima zonder internet-verbinding.
Maar je bent ook afhankelijk van het hebben van stroom? Zo zijn er natuurlijk altijd wel afhankelijkheden te bedenken.

Terwijl mijn internet via glasvezel of 5g komt, maar stroom maar vanaf 1 plek kan. Ik kan me geen enkele voorstellen bedenken dat ik geen internet heb eigenlijk.
Ik ben thuis een lichte office-gebruiker. Lichtgewicht programma's zoals AbiWord en Gnumeric passen 10x in dezelfde resources als 1 tab in Chrome of Firefox.

Ik heb ook nog steeds een netbook in gebruik. Je kent het wel, single-core Intel Atom, maximaal 2GB geheugen. Zelfs een "zwaar" pakket zoals LibreOffice draait als een zonnetje. Maar Chrome en Firefox slikt 'ie helemaal niet meer zonder virtueel geheugen aan te spreken, en dus zijn die praktisch onbruikbaar.

[Reactie gewijzigd door Arumes op 24 juli 2024 13:32]

Dat ligt eraan of de gegevens die je in je documenten of spreadsheets verwerkt vertrouwelijk zijn of niet.

Verder moet je ook goed in de gaten houden of je gegevens juridisch gezien buiten de EU opgeslagen mogen worden.
Google en Microsoft hebben hun data opslag zo geregeld dat het mag volgens de EU voorwaarden.
Dat zou ik niet zo willen stellen, het Safe Harbour principe is momenteel echt een grijs gebied. Zo stelde de Autoriteit Persoonsgegevens twee jaar geleden nog dat Amerikaanse clouddiensten 'lang niet altijd' aan de AVG voldoen.

Verder geldt, ook dat ook al staat de Eu het nu oogluikend toe, je zal toch echt als bedrijf zelf goed moeten kijken of je wil dat je gegevens in handen van de Amerikaanse overheid kunnen komen. Want die zullen niet aarzelen om hun bedrijven van informatie te voorzien om voordeel te behalen ten opzichte van hun Europese concurrenten.
Waarom is alles als Flatpak niet veel beter?
Het ondermijnt het principe van shared libraries: Meerdere programma's gebruiken dezelfde bibliotheek, dus deze wordt maar eenmaal in het geheugen geladen. Er kan een nieuwe versie van de bibliotheek geïnstalleerd worden, zodat alle applicaties deze nieuwe versie gebruikt worden. Op die manier kan een Linuxdistributie bijvoorbeeld heel snel een veiligheidsgat dichten, zonder dat alle software op de computer een actualisatie nodig heeft. Het is één van de redenen waarom als er een groot veiligheidsincident is, de zaak op Linux veel sneller opgelost worden dan bij Windows, bij Windows blijven oude bibliotheken nog lang in allerlei applicaties aanwezig.

Maar met Flatpak ondermijn je dat.Flatpak heeft mijn inziens een bepaald nut voor applicaties die nooit met een distributie worden meegeleverd en zo hun afhankelijkheden mee kunnen leveren. Maar voor basisapplicaties als LibreOffice acht ik Flatpak ongewenst.
libraries zijn weinig anders dan dll's. Die worden default ook gewoon centraal bijgehouden, hier zit alleen een uitzondering op, DLL's die in dezelfde map als de exe staan krijgen prioriteit. Maar soortgelijke situaties heb je ook op Linux.

Grappig genoeg werken Linux en Windows op het gebied van (shared) libraries heel erg vergelijkbaar en is het een beetje vreemd dat het al decennia een sneer naar Windows is van hoe Linux beter is.
Hoewel het concept van shared libraries hetzelfde is zit er in de implementatie een behoorlijk verschil: op Windows was het vroeger 'normaal' dat applicaties bij installatie systeem DLLs overschreven als er nieuwere versies waren (bv. DirectX wat bij games werd meegeleverd). In de praktijk leidt dat tot een systeeminrichting die kan verschillen afhankelijk van welke software je had geïnstalleerd (en wanneer). Ook bleven ooit gebruikte libraries achter op je systeem waardoor je af en toe moest herinstalleren om van alle oude rommel af te komen.
Vrijwel alle Linux distributies gebruiken een package manager die tracked welke libraries waarvoor nodig zijn en zorgt dat de laatste versies bij een systeemupgrade geïnstalleerd worden. Ook het opruimen van ongebruikte libraries is dan een stuk makkelijker.
libraries zijn weinig anders dan dll's. Die worden default ook gewoon centraal bijgehouden, hier zit alleen een uitzondering op, DLL's die in dezelfde map als de exe staan krijgen prioriteit. Maar soortgelijke situaties heb je ook op Linux.
Met Windows worden DLL's meestal met het pakket meegeleverd, terwijl shared libraries meestal centraal geleverd worden. Daardoor gebruikt elk pakket dezelfde versie, tenzij je dus met flatpaks aan de slag gaat. Daarmee vervalt dan een hoop optimalisatie.

Edit: @dmantione zei dit ook al ongeveer sorry

[Reactie gewijzigd door GekkePrutser op 24 juli 2024 13:32]

Dat klopt, de functie is redelijk equivalent, maar op Linux zit veel meer van de functionaliteit in shared libraries dan onder Windows, omdat een programmeur voor Windows zich moet beperken tot wat op het systeem aanwezig is (er is geen pakketbeheer). Onder Windows leveren applicaties dan ook veel meer bibliotheken zelf mee.
Dat is een goed punt. Nou gebruik ik geen Flatpak maar wel Appimages. Gaat daarvoor hetzelfde op?
Daar gaat inderdaad hetzelfde voor op.
Elke vorm van containerisatie levert hetzelfde probleem op. Voor de eindgebruiker lijkt het runnen van een applicatie in whatever container makkelijker te zijn. Voor beheer is dat zeer zeker niet het geval.
Maar dan moet je er wel voor zorgen dat shared libraries van verschillende versies compatible blijven. En dat verschillende Linux distributies dezelfde libraties meeleveren. Ik heb vaak genoeg meegemaakt dat applicaties probleem hadden met een library die net 1 versie nieuwer was dan die gebruikt werd tijdens development of dat een andere Linux distributie niet de library had die nodig was. Daarom zijn containers zo handig. Je weet dan zeker dat je voor jouw app de juiste versies van de libraties hebt ongeacht wat er verder op de server staat.

[Reactie gewijzigd door Frame164 op 24 juli 2024 13:32]

Er zijn hier naar mijn ervaring grote verschillen tussen distributies: Met CentOS heb ik bijvoorbeeld niets anders dan gezeik, omdat ze vrij fundamentalistisch te werk gaan: Van elke bibliotheek maar één versie. Met OpenSuSE heb ik veel betere ervaringen: Als er incompatibele versies zijn, dan hebben ze geen moeite om beide in de distributie te stoppen, zo is er bijvoorbeeld van libavcodec versie 5.6, 5.7 en 5.8 in de distributie aanwezig. Mijn ervaring is dat een binary gemaakt voor een andere distributie als Red Hat of Ubuntu, op OpenSusE doorgaans gewoon prima werkt.

Containers zijn inderdaad handig om dit soort problemen te omzeilen, maar het is omzeilen en niet fundamenteel oplossen: Met tal van containers ondermijn je het delen van bibliotheken net zo goed en bovendien elke container een onafhankelijk image dat apart beheerd moet worden wat betreft beveiligingsupdates en dergelijke.
Uh, niet ondersteunen is het niet. Ze stoppen met het aanbieden van RPM paketten voor RHEL omdat het team wat daarvoor verantwoordelijk is andere taken ook heeft die nu als belangrijker worden gezien, met name wayland gerelateerde zaken

Beetje jammer van de kop en de inhoud van het artikel Tweakers, slaat de bal toch wel behoorlijk mis. Zie ook https://lists.fedoraproje...W3G4OJYX3BIWTAW75H37TVW6/ voor de uitleg en meer informatie

[Reactie gewijzigd door sfranken op 24 juli 2024 13:32]

Maar het betekent onderaan de streep toch ook dat Red Hat er geen enterprise support meer op levert wanneer het niet meegeleverd is? Dat kan voor bedrijven een doorslaggevende reden zijn om naar een andere distributie te gaan, of naar Windows/macOS waar Microsoft wel volledige ondersteuning levert op Office.
Zeker. Nu was de desktop in Red Hat mijn inziens al een ondergeschoven kindje en het afserveren van een dergelijk cruciale applicatie moet je mijn inziens dan ook zien als het gooien van de handdoek in de ring. Ik denk dat degene die een desktop met enterpriseondersteuning wilde al lang SuSE Linux Enterprise Desktop gebruikte en wellicht zet dit de laatste Red Hat-gebruikers aan om over te stappen.
Je kan de official Flatpaks rechtstreeks binnentrekken van de LibreOffice developers. Daarbij is het ook nog in een sandbox. Ik ben het ermee eens dat de titel de plank misslaat. Er is geen verloren support. Ik zou zeggen de support is net zo goed met toegevoegde security. De voordelen van Flatpaks beginnen vorm te geven. Developers kunnen hun software nu direct aanbieden aan hun gebruikers, voor alle platformen.
Vanzelfsprekend gaat dit om geen support meer leveren: Het betekent dat Red Hat niet langer verantwoordelijkheid neemt voor de software en die bij een veiligheidslek niet langer zal patchen.
Upstream fixed die dingen anyway, niet Red Hat zelf. Misschien dat Red Hat cherry picked van patches uit upstream. Dus, nogmaals een goede reden om gewoon direct the latest versies te krijgen van upstream zelf zonder de lasten van een outdated LO versie met vertraagde security fixes op den duur.

[Reactie gewijzigd door UPPERKEES op 24 juli 2024 13:32]

Dat ben ik niet met je eens: Ik wil kunnen updaten en mijn systeem kwa beveiliging en andere dringende bugs in orde hebben. Als ik al mijn paketten via upstream moet actualiseren lukt het mij nooit om mijn systeem veilig te houden. Zeker bij een belangrijk pakket als LibreOffice is, vind ik dat het echt de taak van de distributeur is en als een distributie die taak verzaakt, dan wordt het tijd om over te stappen.

Bovendien geldt bij LibreOffice een andere belangrijke taak die distribiteurs vervullen (Red Hat overigens niet): Desktopintegratie. Een LibreOffice die naadloos geïntegreerd is in de desktop werkt een heel stuk fijner dan eentje die dat niet is.
> Dat ben ik niet met je eens: Ik wil kunnen updaten en mijn systeem kwa beveiliging en andere dringende bugs in orde hebben.

Dit is precies wat er nog steeds gebeurt en eigenlijk nog beter omdat je gelijk upstream fixes krijgt. Bij Red Hat kan dit soms weken duren. Check ook eens de security voordelen van Flatpak apps. Desktop integratie is niet veel meer dan 'open with' en een launcher icon, dat werkt nog gewoon hetzelfde.
Er wordt een lek in OpenSSL ontdekt. Hoe gaat LibreOffice dat tracken in de versie van OpenSSL in hun Flatpak? Dit soort dingen zijn precies iets waar distributies goed in zijn en applicatieprogrammeurs niet.

En wat desktopintegratie betreft stel ik voor dat je eens uit je Red Hat-grot kruipt: Desktopintegratie betekent onder meer:
  • Een iconset die overeenkomt met die van de desktop
  • Het gebruik van native dialoogvensters van de desktop
  • Het inregelen van KDE en GNOME om de juiste handelingen te verichten, bijvoorbeeld bij het aanklikken van een odt in Konqueror, of Ark die het juiste doet als een zip een odt bevat.
  • Omgekeerd moet LibreOffice de juiste browser starten als je een link aanklikt of bijvoorbeeld in Impress een plaatje met een externe editor wijzigt, de juiste applicatie starten.
Al dat koppelen, daar steekt menig distributie veel energie in.
Kan je een voorbeeld geven van een spec file waar deze speciale dingen gedaan worden? Install desktop file is het enige "speciale", want ook daar levert upstream 9 van de 10 keer de desktop file. De rest van KDE/GNOME integratie is een kwestie van de libs gebruiken van die projecten, ook dat is een upstream taak. Dan heb je de juist vensters en integratie. In de spec file zorgen macros ervoor om verder icons automatisch op de juiste plek zetten. Ook dat zijn upstream icons, RHEL bemoeit zich echt niet met die vormgeving. Is er een RHEL made icon voor LO? I don't think so.

OpenSSL is een vreemd voorbeeld voor een tekstverwerker. Maar in Flatpaks is niet alles bundled in 1. Je trekt userspace dependencies binnen. Daarom werkt het ook op alle systemen. Dat wordt net zo goed/beter onderhouden dan door RHEL. Dat kan soms wel een week duren om een OpenSSL fix te krijgen. Flatpak is gewoon upstream, geen backstitching en cherry picking van upstream naar oude meuk.

Volgens mij ben jij geen package maintainer. Ben benieuwd naar praktische voorbeelden die je hier beschrijft. Een distro bemoeit zich er weinig mee. Die zet het op de juiste plek en zorgt dat de dependencies er zijn. Net zoals een Flatpak.
Zoals gezegd, Red Hat is geen desktopdistributie. Kijk eens tussen de iconthema's: Sukapura is LibreOffice's eigen iconthema, die onderhouden ze zelf. Maar er is ook Breeze, Oxygen en die zijn daar niet gekomen omdat LibreOffice het leuk vond om allerlei verschillende thema's te gaan onderhouden, maar omdat distributeurs aan desktopintegratie begonnen.

Veel van die code wordt inderdaad upstream onderhouden; daarmee is de zaak niet zo zwart-wit, want daarmee kan ook Red Hat ervan profiteren, maar ze zijn niet voor Red Hat's desktop ontworpen en daarmee heeft Red Hat altijd slechtere integratie gehad dan andere distributies. En als de distributie die het onderhoudt met de betreffende desktop stopt (bijvoorbeeld KDE4 naar KDE5), zie ook LibreOffice ondersteuning laten vallen.

Voor wat SPEC's betreft, Ik heb hier het branding-opensuse pakket voor je, dat betreft vooral grafische bestanden die zorgen dat het er geïntergreerd uitziet. De werkzaamheden gaan evenwel door de gehele distributie heen, dus een enkel SPEC-bestand of een overzicht geven is een onmogelijke opgaaf.

Vanzelfsprekend kan een LibreOffice als er een beveiliginglek gevonden wordt, bijvoorbeeld in OpenSSL, ook zijn versie in de Flatpak actualiseren. Ik heb het niet gecontroleerd, maar juist omdat Red Hat maar 1 versie van OpenSSL in zijn distributie heeft (als je 1.1 hebt, heb je geen 1.0), heeft LibreOffice geen andere keus dan zijn eigen OpenSSL te installeren via Flatpak. Dat het kan, betekent niet dat dit soort zaken de kerncompetentie van LibreOffice zijn, zij ontwikkelen een tekstverwerker. Degenen die er wél goed in zijn, zijn de distributeurs.

En als het nogmaals over integratie hebben: Het updatemechanisme van de distributie is goed geïntegreerd in de desktop, Flatpaks actualiseren niet.

En daarom hoort belangrijke software gewoon via het rpm-mechanisme aangeboden te worden. Als het een exotische applicatie is die je altijd zelf downloadt is het wat anders, maar voor LibreOffice is er echt geen haar op mijn hoofd die er aan denkt om daar Flatpaks voor te gaan gebruiken.
RHEL is geen desktop oriented distributie. Maar ze leveren wel degelijk een desktop experience. Veel RHEL medewerkers gebruiken dat ook prima op hun laptops bij lezingen/workshops. En ook jij kan gratis RHEL op je laptop installeren.

Je doet verder losse aannames. Welke versie van RHEL check je? Vergeet niet dat RHEL vaak jaren achterloopt. Het missen van die thema's kan gewoon door een oude versie komen. RHEL maakt zich echt niet druk om die icons.

Hier in mijn RHEL 9.1 VM heb je gewoon deze thema's.
https://ibb.co/rxXsxk2
https://ibb.co/HptQcyQ

Ik zie verder geen spec files die je verhaal onderbouwen en het rijmt ook niet met wat ik zie als package maintainer. Volgens mij moet je je aannames even toetsen.
Flatpaks actualiseren niet
:+

[Reactie gewijzigd door UPPERKEES op 24 juli 2024 13:32]

RHEL7 heeft OpenSSL 1.0, RHEL8 1.1. Ik heb vaak RHEL op een desktop geïnstalleerd, maar nooit op eentje voor permanent gebruik, omdat het knudde is. Dus dat RHEL geen desktopdistributie is, dat hoeft geen discussie en is waar dit hele artikel om draait: RHEL keert zich definitief van de desktop. Ik verwacht dat ze in de toekomst nog een Gnome-desktopje met browser meeleveren, want zelfs sommige serverklanten willen een desktop zien als je een monitor aansluit, maar heel veel meer verwacht ik er niet van.
Volgens mij moet je je aannames even toetsen.
Ik krijg altijd in mijn infopaneel te zien hoeveel pakketten er geactualiseerd moeten worden en als er een ernstig lek is, krijg ik zelfs een popup. Maar dat werkt rpm-only, Flatpaks zijn buiten de zorg van de distributeur.
We hebben het steeds meer over OpenSSL. Volgens mij is deze manier van software distributie te nieuw voor je en moet jezelf even inlezen.

Het idee van Flatpaks is dat de distributeur er tussenuit gaat. Dus dat is helemaal volgens plan. Software wordt direct aangeboden aan de gebruiker. De runtime dependencies bevatten verder alle essentiële drivers en libraries. Dat werkt allemaal prima en wordt goed bijgehouden. Red Hat zelf is 1 van de grootste developers. Daarbij komt ook nog extra sandboxing te pas. Het zit echt allemaal goed hoor.

De distributeur doet niet veel meer dan upstream implementeren. Of als het oude meuk is die boel backstitchen. De Flatpak manier voor GUI apps is absoluut wel een verbetering om de boel veiliger en stabieler te houden. Het nadeel is alleen dat de ontwikkelaar niet altijd de echte ontwikkelaar is. Maar met Libreoffice is dat wel het geval. Met Signal bijvoorbeeld weer niet.

[Reactie gewijzigd door UPPERKEES op 24 juli 2024 13:32]

De softwaredistribiteur stopt met software distribueren. Zo kijk ik er naar... en daar laat ik het verder bij, want de discussie wordt me te langdradig.
Dat deed RH toch al niet. Als je een support contract had/hebt en problemen hebt met LO kun je een bug openen in de RHBZ (Red Hat Bugzilla), maar daar word niet echt wat mee gedaan door RH mensen. Het team wat de dienst had pakte wel dingen op, maar niet alles.

60% van de moeite werd door andere mensen (vanuit LO) gedaan.
En dan kan je je weer afvragen hoe belangrijk de desktop is voor Redhat. Server OS, Openstack en Openshift lijken veel belangrijker voor het bedrijf (en hun klanten). Daarmee zijn ze marktleider, op de desktop is iedere Linux distributie marginaal.
Wat de redactie schrijft is gewoon correct. Vandaag maakt Red Hat zelf de RPMs van het pakket, bundelt deze in het OS en, aangezien zij het OS verkopen aan bedrijven, bieden zij ook net de ondersteuning aan. Als er iets niet werkt, als bedrijven problemen hebben met LibreOffice op RHEL dan kunnen zij daarvoor terecht bij Red Hat en moeten hun engineers voor een oplossing zorgen.

Door het pakket niet langer zelf aan te bieden, stopt dus de ondersteuning. Red Hat moet er geen tijd en geld meer insteken. Dat betekend niet dat gebruikers van Red Hat niet zelf een andere repository kunnen toevoegen en alsnog LibreOffice installeren, het betekend alleen dat er geen ondersteuning meer zal zijn vanuit Red Hat wanneer er problemen zijn.
In mijn ogen klinkt "niet ondersteund" zeer negatief, dat het hele OS het niet meer ondersteunt bijvoorbeeld. Dat is dus niet aan de hand. Vandaar mijn reactie, maar misschien ben ik wat te zwartgallig en ging mijn brein gelijk naar de zwartste optie.

Maar goed, het advies is om de LO Flatpak te gebruiken.
Red Hat zal zelf geen tijd meer steken in het ondersteunen ervan en zal dan ook geen bugs fixen die er enkel voor zouden zorgen dat LibreOffice niet meer werkt. Zij bieden dus effectief geen ondersteuning meer. Het is aan anderen om voor die ondersteuning te zorgen, om ervoor te zorgen dat LibroOffice blijft werken met Red Hat Enterprise Linux.

Technisch gezien ondersteund het OS het dus niet meer, en dat is ook gewoon een correcte stelling. Dat wil niet zeggen dat het niet gewoon werkt. Er is zoveel software die niet ondersteund wordt op een OS maar toch gewoon werkt.
Jij bekijkt het van een technisch oogpunt. Het statement is operationeel. De systeem- en applicatiebeheerders moeten nu wat anders gaan zoeken om het aan hun gebruikers te kunnen blijven aanbieden.
Red Hat ondersteund officieel EPEL ook niet maar toch gebruikt iedereen het die RHEL of een RHEL clone draaien. Maar snap wel wat je bedoeld dat het "niet ondersteund" erg negatief klinkt, heel veel mensen gaan dan dat vertalen naar dat het dan niet werkt en niet mag omdat het anders iets stuk zou kunnen maken.
Als je stopt met rpm's aanbieden is mijn inziens de conclusie juist.
Met de miniscule aanwezigheid van Linux in de desktop markt is ondersteuning van deze applicaties simpelweg niet rendabel te maken en ik kan me dan ook goed indenken dat een commercieel product als RH daar geen directe ondersteuning (meer) voor kan or wil leveren.

Binnen een windows omgeving is LibreOffice mijns inziens echt geen optie, Google heeft naast Office een redelijke voet tussen de deur maar er is niet echt ruimte voor een derde speler en mijn ervaring met LO is dat het toch wel de nodige compatibiliteit issues heeft met zowel Office als Google oplossingen.

Ik snap de keuze van RH dan ook wel.
Ik vind Libre Office binnen Windows prima werken.
Alternatieven zijn er ook niet veel.
Alternatieven zijn er ook niet veel.
Niet veel maar ze zijn er wel, FreeOffice: https://www.freeoffice.com/nl/service/tips-en-trucs/linux

En mis je functionaliteit, dan kun je voor een schappelijke prijs SoftMaker Office aanschaffen: https://www.softmaker.com...eeoffice-softmaker-office
De laatste tijd hoor ik vaak dat men OnlyOffice beter vindt dan LibreOffice, iig qua MS Office compatibiliteit. Anderzijds was mijn indruk dat het mss meer bugs heeft.
Maar ik hoor er zo vaak over dat dat zeker het bekijken waard is, mocht je ooit wat anders zoeken.
Wat bijvoorbeeld heel slecht compatibel is, zijn opmerkingen in de kantlijn en wijzigingen bijhouden. Als je een document binnen word typt, vervolgens binnen LO voorziet van kanttekeningen en wijzigingen bijhouden en dit via Word weer accepteert, dan ben je de lul. Zelf tegenaan gelopen. Je krijgt dan op het laatst een hele gekke brei tekst in Word.
Dat begrijp ik. Compatibiliteit tussen 2 verschillende office versies is gewoon lastig.
Juist privé vind ik het fijn wanneer ik over 10 jaar nog steeds mijn documenten kan openen.
Ik heb daar met de huidige kosten van Office meer vertrouwen in bij Libre Office.
Had ik ook hoor, maar als je even zoekt, dan vind je dus wel acties van Office 2021 (de offline versie) die je je leven lang mag gebruiken op 1 computer voor een euro of 36. Wel op maar 1 computer. Als de computer kapot is, dan kun je Office niet overzetten naar een andere computer. Voor mij geen probleem, ik gebruik mij laptops toch 8 tot 10 jaar lang.

Je moet dan denken aan een actie als deze, hoewel het nu alweer wat duurder is zie ik.
Ik gebruik LibreOffice al jaren onder Windows. Bevalt prima. compatibiliteit geeft nauwelijks issues en wordt steeds beter. Wel zijn sommige dingen omslachtiger dan in MS Office. Het jammere is dat als je dat aankaart in de community je als antwoord krijgt dat ja dan maar MS Office moet gebruiken. Op die manier ga je natuurlijk nooit mensen tot overstappen verleiden en blijf je in de marge opereren.
kans is groot dat dit het begin van het einde is voor LibreOffice
Lekker dramatisch. Red Hat is niet de enige partij die ontwikkelt aan LibreOffice.
Daarnaast is de code is nog steeds open source en iedereen die er brood in ziet kan er nog steeds mee doen wat hij wil. (onder de voorwaarden van de licentie)
Dan zien we snel genoeg of er een markt voor is. Als niemand het oppakt is het duidelijk.
LibreOffice heeft ongeveer 300 miljoen gebruikers. Ongeveer 10% daarvan zit op Linux. Daarvan zit dan weer slechts een hele kleine fractie op Red Hat, want Red Hat is nooit sterk geweest op de desktop. Dus in de ogen van LibreOffice is dit een klein akkefietje. Voor Red Hat is het een duidelijke keus om geen volledige Linuxdesktop meer te leveren, zelfs degene die expliciet Red Hat wil, moet nu verkassen, of zelf zijn support gaan regelen.
"LibreOffice heeft ongeveer 300 miljoen gebruikers"
Source?
150 miljoen in 2017.
210 miljoen in 2021.

De cijfers van 2021 zijn de meest recente... trek het stijgende lijntje door.
Het is vrij makkelijk om van RHEL naar SLED of Ubuntu te gaan voor de desktop client.

Een beetje bedrijf die zijn desktops linux had/ heeft draaien zat daar eigenlijk al omdat RH eigenlijk langzaam aan de desktop aan het afstoten was ten gunste van de server activiteiten waar ze veel sterker in zijn.

Zodra de ondersteuning in RHEL9 definitief eindigt rond 2034 zullen waarschijnlijk de laatsten hun desktops af migreren richting eerder boven genoemde distributies.
Toch schiet Redhat zich hiermee welmzelf in de voet: als je zelf RPMs wilt/moet onteikkelen voor je eigen systemen, dan wil.je er ook een fatsoenlijke desktop bij hebben. Bouwen en testen in een VM kan natuurlijk wel, maar je complete devenv omgeving draai je het liefst native.
Zou ik ook niet raar vinden of zo, voor de meeste gebruikers is Office of Google docs meer dan voldoende.
Je hebt natuurlijke een vocale minderheid die 100% OSS lokaal draaiende software wil kunnen gebruiken, maar een heel klein deel daarvan die er ook iets voor wil betalen en een nog kleiner deel van de mensen die de kennis hebben om zo'n complex beest als LibreOffice te onderhouden.
Ben ik blij dat ik opensuse LEAP en SLED draai waar er gewoon ondersteuning is.

Ik snap best dat RH de engineers wilt focussen op een aantal zaken maar vervolgens ondersteuning van het meest gebruikte kantoorpakket op de Linux desktop laten varen lijkt mij niet handig.

Ik denk dat de kantoor clients meer naar SLED en Ubuntu zullen gaan en RH puur richting de servers gaat.
Is er niet een workaround? Wat nou ondersteuning stoppen? Krijg je geen beeld meer als LibreOffice draait? Of stopt alleen maar de helpdesk-support? Het klinkt nogal misplaatst autoritair. Geen RHEL-gebruiker maar met zoiets hoeft een OS bij mij niet aan te komen. Er valt niks te supporten aan een 2d single-thread desktop-programma.

[Reactie gewijzigd door blorf op 24 juli 2024 13:32]

Enkel de help support stopt.

Het programma zal prima draaien, alleen expliciete applicatie support vervalt omdat het geen standaard pakket meer is.
Heeft dit niet ook invloed op libreoffice in opensuse aangezien opensuse ook rpm gebruikt?
Een opensuse RPM is net wat anders opgezet dan een RH rpm. Ja de basis is gelijk, maar de verwijzingen in de configuratie bestanden zijn net anders omdat SUSE deze anders heeft ingedeeld.

SUSE bouwt dan ook zijn eigen rpm file (niet alleen voor libreoffice)

Ik heb in een vm wel eens geprobeerd om fedora rpms in opensuse te installeren. Ik kreeg altijd rare foutmeldingen.
Bijzondere comment’s allemaal over hoe en waarom RedHat dit allemaal doet, maar helaas zit iedereen ernaast.

IBM is aan het snijden in het RedHat personeel. Projecten die geen geld opbrengen gaan eruit.

https://www.theregister.com/2023/04/24/ibm_red_hat_layoffs/

Ben Cotton was de Fedora program manager die hebben ze er ook uitgeknikkerd.

Er gaan meer ontslagen volgen aan de RedHat kant, dit was al verwacht en voorspeld toen IBM RedHat overnam :/
Inderdaad,

dit is gewoon IBM die de gebruikelijke RA "resource actions" aan het uitvoeren is.

Ergens zelfs nog "with a vengeance" want IBM was lang zowat de enige overblijvende contributor aan OpenOffice na de fork van LibreOffice. Openoffice was lang de standaard in IBM voor hun op Desktop OpenClient (tm) distro.

IBM en Kyndryl is geen bedrijf waar je lang wil werken. Een echt Toxic management waar de fijne Red Hat organisatie nu ook mag van proeven.

De CEO die met een gecharterde helicopter 15km vliegt naar een kantoor om aan het personeel uit te leggen dat er nu extra naar zelfs de kleine daily allowances & expense claims gaat gekeken worden.

Bitter zeg je , ik ?
IBM is al pakweg een eeuw zo. Ze hadden er destijds geen problemen mee om apparatuur aan de Nazi's te leveren die werd gebruikt in concentratiekampen om gevangenen mee te administreren. Ze zijn nu geen quasi-monopolist meer op de computermarkt maar denk maar niet dat het opeens een aardig bedrijf is geworden.
Red Hat was vroeger beter toen ze gewoon een distro waren en hun geld verdienden met diensten en ondersteuning.

Nu heb je versnippering, Red Hat voor de betalende klant en Fedora en CentOS voor de “freeloaders”.

“Gebruiken jullie Red Hat? Nee wij gebruiken CentOS. Oh dan kunnen we geen zaken doen want wij zetten alleen Red Hat op onze servers.” 8)7
om in plaats daarvan meer prioriteit te geven aan 'verfijningen' voor RHEL for Workstation-gebruikers
En die hebben geen office-apps pakket nodig uiteraard.
*slams head on the desk*
... een boel werk ...
Microsoft 365 Family abonnement, zet alles in mijn Onedrive en synchroniseer alles naar mijn Surface Laptop 4 (Windows 11pro), Surface Go (Windows 10 pro) , Surface Duo2 (Android12) en nog een Medion laptop (Windows 10 Home). Spotify premium heeft ook de opslag lokatie in Onedrive. Heb natuurlijk 1TB Cloud opslag maar gebruik nu ca. 230GB. Deze staan ook op mijn SSD van 512GB van de Laptop 4 en de HD 640GB vd Medion. Op de Go-tablet staat alles alleen online, heeft maar 128GB SSD. Werkt allemaal erg goed.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.