Door Jelle Stuip

Redacteur

Framework Laptop Review

Een laptop naar je tweakershart

Een laptop in delen

Samengevat

De Framework is een unieke laptop, die heel eenvoudig te openen en te repareren is. De laptop is van een stevige behuizing voorzien, met een scherm dat een mooi helder beeld geeft met een hoog contrast. Je kunt de laptop bij bestelling configureren zoals je wilt. In benchmarks presteert de laptop niet slecht, maar hij weet ook niet het onderste uit de kan te halen. De accuduur zou ook beter kunnen, net als de kalibratie van het scherm. De prijs ligt hoger dan bij andere laptops met dezelfde specificaties, maar andere laptops zijn niet zo makkelijk te repareren. Je zou daarom veel langer met deze laptop kunnen doen, waardoor je uiteindelijk toch goedkoper uit bent.

Getest

Framework Laptop Professional

Prijs bij publicatie: € 2.800,-

Bekijk product

De Framework Laptop is bedacht om makkelijk onderdelen te kunnen wisselen en dat gaat tegen de trend van de afgelopen jaren in. Fabrikanten konden laptops dunner maken door steeds meer onderdelen vast te solderen of te lijmen. Dat leverde heel dunne laptops op, maar maakte het lastig om zelf je hardware te repareren of te upgraden. Die trend zat Framework niet lekker. "Consumer electronics is broken", schrijft het bedrijf op zijn website, waar ook staat dat repareerbare producten niet per se dikker, lelijker, minder robuust of duurder hoeven te zijn. Het bewijs daarvan moet de laptop zijn die Framework heeft ontwikkeld. In deze review bespreken we de duurste uitvoering van dat systeem.

Dat de Framework Laptop bijzonder is, merk je al bij het bestellen, dat iets anders gaat dan bij andere laptops. Bij de meeste 'gewone' laptops configureert de fabrikant een aantal verschillende uitvoeringen voor een bepaalde regio, zoals Nederland of de Benelux. Aan die configuratie valt dan niets meer te veranderen en daarnaast draaien die laptops vrijwel altijd Windows. Bij Framework gaat dat anders en het bedrijf doet zijn naam eer aan, want eigenlijk bestel je een 'raamwerk', dat je zelf moet invullen.

De basis van de laptop is een chassis met een accu en een 13,5"-scherm met 3:2-verhouding. Je kunt vervolgens kiezen voor een moederbord met een Core i5- of i7-processor en als je het daarbij wilt laten, dan kan dat. Dat betekent dat je vrij bent om een of twee DDR4-modules toe te voegen, een M.2-ssd uit te zoeken en het besturingssysteem te kiezen. O ja, zelfs de poorten staan niet vast, want ook die zijn modulair.

Exterieur

Vind je dat niets, dan kun je ook kiezen voor een van de voorgeconfigureerde modellen, die wel met Windows zijn uitgerust. De goedkoopste, met Core i5-processor, kost 1150 euro. Wat krijg je dan? Eigenlijk een heel 'normale' laptop. De Framework heeft een behuizing die van aluminium is gemaakt en het geheel weegt ongeveer 1,3 kilogram. Het is een behuizing zonder fratsen; er zitten geen stickertjes of overbodige knopjes en lampjes op. Het enige dat oplicht, is de aan-uitknop, waarin ook een vingerafdrukscanner is verwerkt.

Die behuizing voelt stevig aan, eigenlijk precies zoals je verwacht van een laptop van iets meer dan 1000 euro. Je kunt de laptop bijvoorbeeld niet makkelijk indrukken, zelfs niet bij de achterkant van het scherm, en ook als je een stevige aanslag hebt, zie je de behuizing rondom het toetsenbord niet meebewegen. De touchpad is van glas gemaakt, zoals je van high-end laptops mag verwachten, en al met al is het best een elegante verschijning. Het geheel voelt, kortom, aan als een laptop die helemaal niet modulair is. Dat is knap, want het vastsolderen en -lijmen van onderdelen wordt vaak verdedigd door te zeggen dat een laptop anders overdreven dik zou worden.

Ook leuk en heel toekomstvast zijn de aansluitingen op de behuizing. Het zijn modules die je in de behuizing van de Framework Laptop schuift. Framework levert USB-C-, USB-A-, HDMI- en DisplayPort-modules. Die maken gebruik van de vier Thunderbolt 4-aansluitingen op het moederbord. Framework verkoopt ook ssd's van 250GB en 1TB die je in een van de slots kunt schuiven. Een kaartlezer verkoopt het bedrijf helaas niet, dus die zul je nog los moeten aanschaffen.

Boven aan het scherm zitten twee schuifjes, waarmee je de microfoon en webcam kunt uitschakelen. De camera heeft een resolutie van 1920x1080 pixels en dat is hoger dan de 720p-camera's die we in het merendeel van de laptops aantreffen. De prestaties van die camera verschillen grappig genoeg per besturingssysteem. Bij goede lichtomstandigheden presteert de camera in Ubuntu, Fedora en Windows hetzelfde, maar bij tegenlicht overbelicht Windows de achtergrond, waardoor de persoon in beeld goed zichtbaar is. Fedora en Ubuntu proberen de achtergrond correct te belichten, maar daardoor zit de persoon voor de camera in het donker.

Van binnen

Framework wil dat zijn gebruikers de laptop zelf kunnen repareren als er onderdelen kapot of versleten zijn en wil dat voor de gebruiker zo makkelijk mogelijk maken. Je merkt dat er goed is nagedacht over de manier waarop de laptop in elkaar zit. Wie in de afgelopen jaren weleens een laptop van een ander merk heeft opengemaakt, zal het misschien bekend voorkomen: je draait de schroefjes los, sorteert die netjes op lengte en legt ze aan de kant. Pas daarna druk je behoedzaam de clips die de behuizingdelen bij elkaar houden, opzij, in de hoop dat ze niet afbreken, met een hartverzakking bij ieder 'krak'-geluid, tot gevolg.

De Framework Laptop is wat dat betreft een verademing. Je krijgt er om te beginnen een schroevendraaier bij met twee bits: Phillips 0 en Torx T5. Meer heb je niet nodig om de hele laptop uit elkaar te halen. Als je de vijf schroeven aan de onderkant van de behuizing hebt losgedraaid, vallen ze er niet uit, maar blijven ze met borgveertjes op hun plek zitten. Je hoeft niet bang te zijn dat clipjes afbreken als je de twee delen van de behuizing scheidt, want die zitten aan elkaar met behulp van magneetjes. Vervolgens moet je de extra lange flatcable die toetsenbord en touchpad met het moederbord verbindt, losmaken en kun je bij de interne onderdelen van de Framework Laptop. Het scherm of de webcammodule vervangen is zo mogelijk nog eenvoudiger. De schermomlijsting zit namelijk enkel met magneetjes aan de A-cover vast en die delen kun je met de achterkant van de schroevendraaier gemakkelijk van elkaar scheiden.

Op of bij alle onderdelen staat een QR-code, die naar de voor dat onderdeel specifieke reparatiehandleiding op de site van Framework leidt. Daar moet je ook vervangende onderdelen kunnen bestellen, maar op het moment van schrijven is die onderdelenwinkel voor Nederland nog niet beschikbaar. Die beschikbaarheid is niet onbelangrijk, want bij veel laptopfabrikanten is het voor consumenten lastig om aan originele onderdelen te komen. Als je op eigen houtje onderdelen uit China bestelt, moet je maar afwachten hoe het met de kwaliteit en de compatibiliteit is gesteld.

In de toekomst kun je de Framework Laptop misschien zelfs voorzien van een heel nieuw moederbord met een nieuwe processorgeneratie. Zolang Framework de formfactor en de plek van de aansluitingen op het moederbord hetzelfde houdt, moet dat geen probleem zijn. Op die manier kun je eindeloos doen met een deel van de hardware en hoef je alleen slijtageonderdelen te vervangen. Of dat ideaalplaatje ook de praktijk wordt, is afwachten. Zoals gezegd zijn de onderdelen in Nederland nog niet te bestellen en zodra dat wel het geval is, staat nog niet vast hoelang ze beschikbaar blijven.

Specificaties en benchmarks

Je kunt de Framework Laptop in delen of als kant-en-klaar systeem aanschaffen. Ga je voor de laatste optie, dan heb je de keuze uit de onderstaande drie uitvoeringen.

Basis Performance Professional
Processor Core i5-1135G7 Core i7-1165G7 Core i7-1185G7
Werkgeheugen 8GB 16GB 32GB
Ssd 256GB 512GB 1TB
Besturingssysteem Windows 10 Windows 10 Windows 10 Pro
Prijs 1150 euro 1600 euro 2280 euro

De eerste twee uitvoeringen zijn bedoeld voor consumenten; de Professional-uitvoering is op zakelijke gebruikers gericht en voorzien van een Core i7-1185G7-processor die ondersteuning heeft voor vPro en waarop Windows 10 Pro is geïnstalleerd. Kijk je puur naar de specificaties, dan is de Framework niet de goedkoopste. Er zijn bijvoorbeeld al laptops met een i5-processor, 8GB geheugen en een 256GB-ssd voor een euro of 800.

Je kunt er ook voor kiezen om de laptop zelf te configureren. Dan begin je met het moederbord, de accu en de draadloosnetwerkkaart van de Core i5-uitvoering, en kun je in het bestelproces zelf werkgeheugen, een ssd en een besturingssysteem toevoegen of dat juist achterwege laten als je die onderdelen al in huis hebt. Dat geldt ook voor de USB-C-lader, die je kunt meebestellen of juist achterwege kunt laten als je er al een hebt. Voor deze review stuurde Framework ons een diy-pakket, met ssd en werkgeheugen en een moederbord dat voorzien is van de snelste processor.

Frame.work laptop Professional edition
Processor Intel Core i7-1185G7
Cores/threads 4/8
Max. klokfrequentie 4,8GHz
Gpu Intel Iris Xe 96eu
Werkgeheugen 32GB DDR4-3200
Ssd Western Digital SN850 512GB
Wifi Intel Wi-Fi 6E AX210 160MHz
Scherm 13,5", ips, glanzend
Schermpaneel BOE NE135FBM-N41
Gewicht 1315 gram
Accu 55Wh
Besturingssysteem Geen

Software

Koop je een kant-en-klare Framework Laptop, dan wordt hij geleverd met Windows 10 of Windows 10 Pro, maar wij ontvingen de diy-versie, dus konden we zelf kiezen welk besturingssysteem we installeerden. Framework heeft op de website handleidingen voor Fedora, Manjaro, Mint, Pop_OS, Ubuntu, Windows 10 en Windows 11 staan. Wij hebben Fedora 35, Ubuntu 21.10 en Windows 11 geïnstalleerd. Windows en Fedora werkten out of the box zonder problemen. Bij Ubuntu hapert de touchpad als je 21.10 installeert, omdat die distro voorzien is van kernel 5.13. Een upgrade naar kernel 5.14 lost dat probleem op. Eind april komt Ubuntu 22.04 uit; dat maakt gebruik van kernel 5.15 en daarbij zal de touchpad waarschijnlijk direct goed werken.

Benchmarks

Onze Framework Laptop heeft een Core i7-1185G7 onder de motorkap. Dat is een van de snelste Intel Tiger Lake-processors, maar we weten ook dat dat nummertje eigenlijk niet zoveel zegt. Hoge prestaties in benchmarks zijn tegenwoordig te danken aan een ruim ingesteld maximumverbruik en dat hebben we in de gaten gehouden tijdens het draaien van Cinebench.

  • Cinebench 23 - Multi
  • Cinebench 23 - Single
Cinebench 23 - Multi
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
9.153
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U
8.060
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U
7.186
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U
7.136
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
6.075
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
5.695
Razer Book 13 Ci7-1165G7
5.661
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
5.559
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
5.269
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
5.152
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
4.975
Cinebench 23 - Single
Laptop Cpu/soc Score in punten (hoger is beter)
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
1.562
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
1.519
Razer Book 13 Ci7-1165G7
1.435
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
1.434
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
1.404
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
1.373
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U
1.372
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U
1.347
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
1.331
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
1.173
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U
1.158

Als we Cinebench starten, schiet het verbruik van de processor naar 50 watt. Dat ruime verbruik maakt hoge kloksnelheden mogelijk en je zou dan ook hoge benchmarkresultaten verwachten. De processor houdt dat hoge verbruik echter niet lang vol, doordat de processor al snel zijn maximale temperatuur aantikt, wat niet vreemd is voor laptops. Na een seconde of 30 stabiliseert het verbruik op 28 watt. Toch zien we in Cinebench Multi andere i7-processors en zelfs een i5-processor betere scores neerzetten, terwijl ze op papier langzamer zijn. Dat komt doordat die chips langer op een hoger verbruik en hogere klokfrequenties kunnen werken. De Ryzen 5-chips zijn in de Multi-test ook sneller, doordat die het voordeel van twee extra cores hebben ten opzichte van de Tiger Lake-chips.

  • 3DMark Night Raid
  • 3DMark Night Raid - Graphics
  • 3DMark Night Raid - CPU
3DMark Night Raid
Laptop Cpu/soc Videochip score in punten (hoger is beter)
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
18.672
Razer Book 13 Ci7-1165G7
17.220
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
16.636
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
15.767
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
15.722
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
15.287
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U
14.294
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
13.729
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
11.601
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U
10.390
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 Ci5-1035G4
7.175
3DMark Night Raid - Graphics
Laptop Cpu/soc Videochip score in punten (hoger is beter)
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
22.822
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
21.916
Razer Book 13 Ci7-1165G7
21.018
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
19.896
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
18.858
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
17.941
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U
16.056
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
14.419
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
12.747
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U
10.626
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 Ci5-1035G4
7.864
3DMark Night Raid - CPU
Laptop Cpu/soc Videochip score in punten (hoger is beter)
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
10.801
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
9.349
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U
9.231
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
9.197
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U
8.815
Razer Book 13 Ci7-1165G7
8.509
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
8.095
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
7.688
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
7.034
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
6.610
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 Ci5-1035G4
4.795

In 3DMark zien we ongeveer hetzelfde als in Cinebench. De 1185G7-processor is, zoals de meeste Tiger Lake-chips, grafisch sterk en weet daarin de AMD-processors te verslaan. Ten opzichte van andere Tiger Lake-processors vallen de prestaties echter tegen. Andere fabrikanten weten in ieder geval bij niet al te lange belasting het onderste uit de kan te halen.

  • Geekbench 5 - Single
  • Geekbench 5 - Multi
  • Geekbench 5 - OpenCL
Geekbench 5 - Single
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu score in punten (hoger is beter)
Framework Laptop Professional (Ubuntu) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
1.669
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
1.650
Framework Laptop Professional (Fedora35) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
1.638
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
1.570
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
1.404
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
1.402
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
1.379
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7 Iris Xe Graphics G7 80EUs
1.378
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
1.261
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U Rad. RX Vega 6
1.075
Geekbench 5 - Multi
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu score in punten (hoger is beter)
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
6.421
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
6.192
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
6.174
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U Rad. RX Vega 6
5.696
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
5.539
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
5.323
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7 Iris Xe Graphics G7 80EUs
5.188
Framework Laptop Professional (Ubuntu) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
5.179
Framework Laptop Professional (Fedora35) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
5.065
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
4.679
Geekbench 5 - OpenCL
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu score in punten (hoger is beter)
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
19.161
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
17.459
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7 Iris Xe Graphics G7 80EUs
15.344
Lenovo Yoga Slim 7 Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
14.495
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
13.510
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
13.215
Microsoft Surface Laptop 4 Ryzen 5 4680U Rad. RX Vega 6
11.274
Framework Laptop Professional (Fedora35) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
10.577
Framework Laptop Professional (Ubuntu) Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
9.409

Geekbench draait net zo makkelijk op de meeste Linux-distro's als op Windows. Onder Linux zijn de singlecoreprestaties net wat beter, terwijl Windows het beter doet in de multicoretest. Onder Linux wordt geen OpenCL, maar Vulkan gebruikt. Of het aan het besturingssysteem, aan die grafische api of aan beide ligt, is niet helemaal duidelijk, maar de prestaties onder Linux vallen tegen.

DaVinci Resolve 16 - 4K Video
Laptop Cpu/soc tijd in seconden (lager is beter)
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
679
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 5 5500U
787
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
882
HP Pavilion Aero 13-be0125nd Ryzen 5 5600U
890
Razer Book 13 Ci7-1165G7
1.017
Framework Laptop Professional (W11) Ci7-1185G7
1.082
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD Ci7-1165G7
1.229
Dell XPS 13 9310 Ci7-1165G7
1.348

DaVinci Resolve is een test die relatief lang duurt. Daarbij zien we dat laptops die een hoger verbruik lang kunnen volhouden, goed scoren. In Cinebench vielen de prestaties van de i7-1185G7-processor nog wat tegen, doordat de Framework Laptop zijn maximale verbruik niet lang vast kon houden. Het continuverbruik van de processor ligt echter op 28 watt en dat is relatief hoog. Bij veel laptops, waaronder de Acer Swift 5, zien we dat de prestaties juist bij kortere belastingen hoog zijn, terwijl bij langdurige belasting het verbruik wordt ingeperkt. Dat is waarom de Acer in Cinebench en de meeste 3DMark-tests boven de Framework uitkomt, maar in Resolve langzamer is.

De processor in de Framework Laptop draait dus maar kort op zijn maximale vermogen en blijft dan continu op 28 watt hangen. Dat zien we ook als we herhaaldelijk dezelfde afbeelding renderen met behulp van Blender. De eerste render is het snelst en daarna halen we continu dezelfde rendertijden. De koeling is dus toereikend en er vindt geen throttling op basis van temperatuur plaats.

Geluidsproductie

Tot slot meten we hoeveel geluid de ventilator maakt in verschillende scenario's. Daarvoor maken we gebruik van een Larson Davis 831C-geluidsmeter met een 378A04-microfoon die is voorzien van een preamplifier. De microfoon heeft een noisefloor van 5,5dB(A). Door onvermijdelijk omgevingsgeluid is de noisefloor van onze geluidsarme ruimte ongeveer 12dB(A). Om een veilige marge te nemen, kunnen we er vanaf 14dB(A) consistente metingen uitvoeren. We meten de geluidsdruk op 50 centimeter afstand, in een hoek van 45 graden. Dat doen we in vier scenario's. WebXPRT simuleert webbrowsen, PCMark 10 is representatief voor wat zwaarder desktopgebruik, Blender is een zware multithreaded workload voor de cpu en F1 2020 belast als game de videokaart natuurlijk ook. We meten de geluidsdruk over de periode die iedere test duurt en drukken het resultaat uit in een gemiddelde, LAeq, in dB.

  • WebXPRT 3 - LAeq
  • PCMark 10 Express - LAeq
  • Blender - LAeq
WebXPRT 3 - LAeq
Laptop Cpu/soc Geluidsdruk in dB (lager is beter)
ASUS VivoBook Pro 15 OLED Ci7-11370H
14,0
Lenovo IdeaPad 3 14ITL6 Ci3-1115G4
14,0
Framework Laptop Ci7-1185G7
14,0
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
14,0
Apple Macbook Pro 2021 16" M1 Pro 10-core
14,3
ASUS Vivobook Pro 14X OLED Ryzen 9 5900HX
19,6
Acer Swift 3 SF314-43-R2LX Ryzen 7 5700U
21,2
PCMark 10 Express - LAeq
Tablet Cpu/soc Geluidsdruk in dB (lager is beter)
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
14,0
Lenovo IdeaPad 3 14ITL6 Ci3-1115G4
25,8
ASUS VivoBook Pro 15 OLED Ci7-11370H
27,0
Acer Swift 3 SF314-43-R2LX Ryzen 7 5700U
27,6
Framework Laptop Ci7-1185G7
28,8
ASUS Vivobook Pro 14X OLED Ryzen 9 5900HX
30,8
Blender - LAeq
Laptop Cpu/soc Geluidsdruk in dB (lager is beter)
Apple Macbook Pro 2021 16" M1 Pro 10-core
14,1
Lenovo IdeaPad 3 14ITL6 Ci3-1115G4
34,2
Microsoft Surface Pro 8 Ci5-1145G7
35,7
Acer Swift 3 SF314-43-R2LX Ryzen 7 5700U
37,2
ASUS VivoBook Pro 15 OLED Ci7-11370H
40,6
Framework Laptop Ci7-1185G7
42,6
ASUS Vivobook Pro 14X OLED Ryzen 9 5900HX
46,4

Het eerste scenario is webbrowsen, dat we met behulp van WebXPRT3 simuleren. Als de ventilator al draait onder die omstandigheden, komt de geluidsdruk in ieder geval niet boven onze noisefloor uit. Zit je te browsen, dan is de laptop dus lekker stil. Op het moment dat je de laptop wat zwaarder werk laat doen, zoals met PCMark, wordt hij een stuk luidruchtiger en dat geluidsniveau loopt nog verder op als we de laptop met behulp van Blender laten renderen. De Framework Laptop is, kortom, niet de stilste. Dat zou weleens met het modulaire ontwerp van het systeem te maken kunnen hebben. Aan weerskanten van het moederbord moet genoeg ruimte in de behuizing blijven om de modules erin te klikken. Er is dus niet al te veel ruimte voor het moederbord en ook niet voor een grote heatsink, waardoor de ventilator relatief hard moet werken.

Beeldkwaliteit en accuduur

Veel onderdelen van de Framework-laptop kun je aanpassen, maar dat geldt op dit moment niet voor het scherm. Dat is in alle gevallen een glanzend paneel met een 3:2-verhouding en een resolutie van 2256x1504 pixels. Die resolutie gebruikt Microsoft bijvoorbeeld ook in zijn Surface Laptop en Acer past die toe in diverse convertibles. Bij Microsoft-laptops kwamen we tot nu toe panelen van Sharp tegen, terwijl Framework panelen van BOE gebruikt. Op dit moment levert Framework ook geen andere panelen, dus een versie met een matte coating of een hogere resolutie zit er niet in. Een upgrademogelijkheid voor het paneel 'staat in de plannen', laat Framework aan ons weten.

De kwaliteit van het scherm bekijken we met behulp van een SpectraCal C6-colorimeter en Portrait Displays Calman Color Calibration-software. Het scherm heeft volgens de opgave van Framework een helderheid van 400cd/m² en een contrast van 1500:1.

  • Helderheid wit
  • Contrast
Helderheid wit
Laptop Resolutie Schermdiagonaal Helderheid in cd/m² (hoger is beter)
Dell XPS 13 9310 3840x2400 13,4"
493
HP Pavilion Aero 13-be0125nd 1920x1200 13,3"
460
Microsoft Surface Pro 8 2880x1920 13"
447
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 2256x1504 13,5"
441
Framework Laptop Professional (W11) 2256x1504 13,5"
418
Lenovo IdeaPad 5 Pro 2880x1800 14"
411
ASUS ZenBook 13 OLED 1920x1080 13,3"
395
Microsoft Surface Laptop 4 2256x1504 13,5"
371
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD 1920x1080 14"
368
Lenovo Yoga Slim 7 2560x1600 13,3"
306
MSI Prestige 14 Evo A11M 1920x1080 14"
285
Contrast
Laptop Resolutie Schermdiagonaal Contrast in verhouding (hoger is beter)
MSI Prestige 14 Evo A11M 1920x1080 14"
1841:1
Dell XPS 13 9310 3840x2400 13,4"
1700:1
Lenovo IdeaPad 5 Pro 2880x1800 14"
1467:1
Framework Laptop Professional (W11) 2256x1504 13,5"
1442:1
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 2256x1504 13,5"
1438:1
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD 1920x1080 14"
1416:1
Microsoft Surface Pro 8 2880x1920 13"
1355:1
Microsoft Surface Laptop 4 2256x1504 13,5"
1277:1
HP Pavilion Aero 13-be0125nd 1920x1200 13,3"
1244:1
Lenovo Yoga Slim 7 2560x1600 13,3"
1202:1

De meting wijst uit dat het scherm netjes aan die specificaties voldoet. Daarmee zijn helderheid en contrast te vergelijken met die van andere Ultrabook-achtige laptops van meer dan 1000 euro.

Als we verder naar de kalibratie van het scherm kijken, dan valt die toch wel tegen en dat is eigenlijk niet meer dan logisch. Onze Framework-laptop werd namelijk zonder besturingssysteem en extra software van de fabrikant geleverd. Dat betekent dat de Framework, in tegenstelling tot de meeste laptops, niet vanuit de fabriek van een kalibratieprofiel voor het scherm is voorzien.

Kijken we naar de weergave van de grijstinten, dan blijkt blauw oververtegenwoordigd te zijn, terwijl er een tekort aan groen is. Dat levert een te hoge kleurtemperatuur op en een gemiddelde afwijking van 7,1ΔE. Het liefst wil je dat die afwijking niet zichtbaar is, wat bij een ΔE-waarde van 3 of lager het geval is. In deze prijsklasse mag je dat eigenlijk ook verwachten. De weergave van de uiterste kleuren, primair en secundair, zijn gemiddeld gezien niet slecht.

Het scherm ziet er op het eerste gezicht mooi uit dankzij zijn hoge helderheid en zijn resolutie die iets hoger is dan gemiddeld. Voor de kleurkritische kijker zal het echter opvallen dat de kleurbalans te blauw is en dat is niet wat je verwacht van een laptop in deze prijsklasse.

Accuduur

De accuduur van laptops testen we altijd in twee scenario's, tijdens browsen en onder een zwaardere belasting, die we genereren met behulp van PCMark. De browsetest kunnen we ook onder Fedora en Ubuntu draaien en dat levert interessante resultaten op.

  • Accutest browsen
  • PCMark 8 creative conv.
  • PCMark 8 Creative conventional (accu)
Accutest browsen 2013 (180cd/m²)
Laptop Accucapaciteit (Wh) tijd in uren en minuten (hoger is beter)
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD 56Wh
14u42m
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 56Wh
12u11m
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh
12u3m
Microsoft Surface Laptop 4 49,4Wh
12u2m
MSI Prestige 14 Evo A11M 52Wh
11u20m
HP Pavilion Aero 13-be0125nd 43Wh
10u38m
Lenovo IdeaPad 5 Pro 56,5Wh
10u22m
Microsoft Surface Pro 8 51,5Wh
9u38m
Framework Laptop Professional (W11) 55Wh
9u26m
Lenovo Yoga Slim 7 50Wh
9u18m
Dell XPS 13 9310 52Wh
8u40m
Framework Laptop Professional (Fedora35) 55Wh
7u55m
Framework Laptop Professional (Ubuntu) 55Wh
7u39m
PCMark 8 creative conv.
Laptop Accucapaciteit (Wh) tijd in uren en minuten (hoger is beter)
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh
5u48m
Lenovo IdeaPad 5 Pro 56,5Wh
5u21m
Lenovo Yoga Slim 7 50Wh
4u58m
HP Pavilion Aero 13-be0125nd 43Wh
4u23m
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 56Wh
4u20m
Microsoft Surface Laptop 4 49,4Wh
4u10m
Dell XPS 13 9310 52Wh
3u53m
Microsoft Surface Pro 8 51,5Wh
3u47m
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD 56Wh
3u28m
Framework Laptop Professional (W11) 55Wh
3u2m
PCMark 8 Creative conventional (accu)
Laptop Accucapaciteit (Wh) score in punten (hoger is beter)
Acer Swift 5 SF514-55T-79TD 56Wh
4.682,00
Framework Laptop Professional (W11) 55Wh
4.392,00
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh
4.182,00
Dell XPS 13 9310 52Wh
4.179,00
Microsoft Surface Laptop 4 49,4Wh
4.026,00
Acer Swift 3 SF313-52-55T8 56Wh
3.584,00
HP Pavilion Aero 13-be0125nd 43Wh
3.509,00
Lenovo IdeaPad 5 Pro 56,5Wh
3.449,00
Microsoft Surface Pro 8 51,5Wh
3.397,00
Lenovo Yoga Slim 7 50Wh
3.363,00

Beide Linux-distro's halen net geen 8 uur en hoewel dat dus bijna lang genoeg is voor een werkdag, is browsen een licht scenario. Belast je de hardware zwaarder of zet je het scherm feller dan de door ons gebruikte 180cd/m², dan haal je de 8 uur helemaal niet. Windows 11 draait wat efficiënter op de Framework en noteert een accuduur van 9,5 uur. Toch is 9,5 uur evenmin indrukwekkend. De Acer SF313 haalt met een vrijwel even grote accu en dezelfde schermresolutie een looptijd van 12 uur.

Conclusie

Het idee van makkelijk repareerbare en modulaire hardware is niet nieuw. Vooral voor laptops en smartphones zijn in de afgelopen jaren veel initiatieven genomen en ook weer veel gesneuveld. Framework is zich daarvan bewust en zegt: "The proof is in the products", oftewel: het bewijs dat ons concept werkt, is het product zelf.

Dat bewijs is wat ons betreft tweeledig en vanuit de hardwarekant heel overtuigend. Er is goed nagedacht over de repareerbaarheid van deze laptop. Van de magneetjes die de delen van de behuizing bij elkaar houden, tot de meegeleverde schroevendraaier waarmee je de hele laptop kunt demonteren. Dit is een laptop die gemaakt is om uit elkaar te worden gehaald en dat is een groot verschil met vrijwel alle andere laptops, die in de loop der jaren steeds moeilijker te repareren zijn geworden.

Er is ook een wat onzekerdere kant aan het verhaal en die heeft te maken met de beschikbaarheid van de onderdelen. De QR-codes die op de onderdelen staan, helpen enorm bij het uitvoeren van de reparaties en de waarde van de onderdelenwinkel is voor deze laptop moeilijk te overschatten, maar dan moeten de onderdelen wel beschikbaar zijn. De Nederlandse winkel is op het moment van schrijven nog niet online. In reactie op onze vraag daarover laat Framework weten dat de winkel 'voorbereid wordt en binnenkort beschikbaar is.' Daarnaast is het de vraag hoelang de onderdelen beschikbaar blijven en of Framework daadwerkelijk upgrades in de vorm van moederborden met nieuwe processorgeneraties zal uitbrengen.

In het dagelijks gebruik merk je er niets van dat je alle onderdelen kunt vervangen. De Framework Laptop is geen lomp systeem geworden, maar voelt aan als een high-end laptop, met een aluminium behuizing die stevig in elkaar zit. In de tests die we gedraaid hebben, is wel het effect van het open karakter van de laptop te zien. De meeste laptopfabrikanten leveren een kant-en-klaar product dat voorzien is van Windows of macOS. Daarbij zijn software en hardware getweakt om het maximale uit de laptop te halen. Dat is bij de Framework niet het geval. Hij is niet de snelste Tiger Lake-laptop, wat accuduur betreft zit hij zeker niet bij de toppers en het beeldscherm is niet gekalibreerd.

Dat maakt de Framework misschien niet de ideale laptop voor een doorsneegebruiker die uit de doos een lange accuduur en een goed gekalibreerd scherm wenst. Ons tweakerhart gaat echter wel sneller kloppen van de Framework, die je bij het bestellen al helemaal zelf kunt configureren en die binnen twee minuten open te schroeven is. Het mag dus duidelijk zijn dat we enthousiast zijn geworden van het Framework-concept en we hopen dat de Laptop een succes wordt, al is het maar om andere fabrikanten wakker te schudden, zodat ze hun producten ook makkelijk repareerbaar gaan maken.

Update, 08:23: Reactie Framework over beschikbaarheid onderdelenwinkel toegevoegd.

Update, 4 mei 10:23: De Marketplace voor onderdelen is inmiddels online, maar de beschikbaarheid van alle onderdelen is vooralsnog 'coming soon'.

Getest

Framework Laptop Professional

Prijs bij publicatie: € 2.800,-

Bekijk product

Reacties (137)

137
137
96
5
0
35
Wijzig sortering
Ik hoop voor Framework dat ik er naast zit, maar het doet mij denken aan de tijd dat ik een restaurant runde waar alles bio was. Ik kreeg heel veel complimenten van allerlei Eco's, weldoeners en Gutmenschen, maar eten kwamen ze niet.
Er is namelijk een groot verschil tussen wat mensen zeggen wat ze vinden en wat ze daadwerkelijk doen. Ik ken zo ook heel wat mensen die Schiphol en Amelisweerd allemaal heel erg vinden, maar iedere dag in de auto stappen en naar Thailand op vakantie gaan.
Framework heeft een heel mooi concept, maar ik denk niet dat al die mensen die schelden op het moederbord gesoldeerde RAM en SSD er eentje gaan kopen.
Idd... en dit soort dingen vallen of staan met het mainstream worden van het concept... da's natuurlijk niet simpel... je hebt een voortrekker nodig die risico's neemt... maar tegelijk ben ik -die zulk concept prachtig vind- écht niet geneigd om er eentje aan te schaffen zo lang ik voor vervangstukken van één bedrijf afhankelijk ben... dat net zo goed volgend jaar in rode cijfers zit waarna je kan fluiten naar je vervangstukken en het hele duurzaamheidsverhaal.

Ben me er ook ten volle van bewust dat dit geen constructieve mening is... helaas is "een laptop kopen" vooral een economische overweging voor mij.
Daar heb je groot gelijk in bovendien zijn de computer onderdelen zo snel op de markt dat volgend jaar weer een nieuw platform gaat komen met nog snellere processoren en snellere videokaarten.Duurzaam is deze laptop wel maar ik ben bang dat als je er eentje koopt deze snel uit de mode zal zijn na misschien 5 jaar.
En dat je geeneen onderdeel vervangen hebt en omdat ze ook steeds met nieuwere features komen dat deze laptop snel uit de mode is.Bovendien zal je na die 5 jaar een snellere laptop willen hebben omdat dan alles al outdated is en je wilt dan graag het laatste nieuwe platform hebben ,omdat deze oudere laptop niet meer up to date is, ben je snel geneigd een snellere nieuwe te kopen.Het zal wel een goede zet zijn voor de ontwikkeling landen die geen cent te makken hebben.

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 8 april 2022 10:57]

De bedoeling is natuurlijk dat je binnen 5j bij Framework een nieuw moederbord met CPU kunt bestellen en er de huidige mee vervangt. Zelfde voor wanneer ze ooit een ander/touch display uitbrengen.
ja maar als ze met een nieuw platform komt (amd,intel) dan ben je al snel uitgescheten.Wat je idd wel kan doen is meer geheugen voor erin, en de hoogst mogelijke processor erin zetten.Maar ook dan loop je alweer achter maar kan je wel alles op maximaal zetten met deze laptop wat hardware beterfd..
De fairphone is toch ook niet mainstream te noemen? Die zijn ondertussen bijna 10 jaar bezig en al bij model 4.

Er is een kleine niche voor dit soort producten, maar hij is er wel, en als je wereldwijd opereert (wat fairphone nog niet doet) is die niche denk/hoop ik groot genoeg.

Net als bij de fairphone ga ik echter toch wel op een volgende versie wachten, een glimmend scherm op een laptop is nog steeds een van de domste ideeën ooit. En laptop is gemaakt om te verplaatsen, dus lichtval valt altijd anders en een spiegelend scherm is onwerkbaar. Daarnaast is 13 inch te klein, 17.3 inch zal te veel gevraagd zijn, maar kleiner dan 15.6 geef ik heb geld aan uit.

Over schermen gespreken, zit er een logica achter deze resolutie, de cijfers lijken mij zo random?
Als ze een 15.6 of 16 inch versie uitbrengen, dan ga ik die zeker _wel_ kopen.

Gisteren heb ik eens bij Dell gekeken. Het zelf in elkaar steken van je laptop is nauwelijks nog mogelijk. Ze hebben daar nog steeds 8GB als standaard-hoeveelheid geheugen (dat had ik in 2008 al !!) en een 256 GB SSD (die ik in 2016 ook al had). Als je iets groters wil, dan ben je honderden euro's meer kwijt voor 16GB + 1TB, en dan weet ik niet eens zeker of het RAM en de SSD dan wel daadwerkelijk vervangbaar zijn.

Het zou een verademing zijn als Framework een soort standaard weet neer te zetten, en een laptop gebouwd kan worden aan de hand van het keizen van de case, schermformaat, en dan alle andere onderdelen. (En het zou helemaal geweldig zijn als dat over verschillende fabrikanten mogeljik zou zijn.)

Zelf vind ik laptops gruwelijke apparaten om te bezitten en om mee te werken. De enige twee redenen dat ik er een heb zijn:

- In 2016-17 had ik een voor die tijd zeer krachtige mobiele computer nodig, dus ik heb al een Dell Precision; het zwaarste model dat Dell in die tijd verkocht
- Soms heb ik gewoon een computer op een andere locatie dan thuis nodig.

Mijn volgende laptop wordt een 15.6 inch Framework, en anders het goedkoopste waar ik mee weg kan komen, omdat het ding 80% van de tijd in de kast staat.
Mijn volgende laptop wordt een 15.6 inch Framework
Ik zou het ook graag willen, maar er is geen 15.6 inch Framework voor zover ik hier kan zien.

Is een Clevo het overwegen waard?

[Reactie gewijzigd door Uruk-Hai op 9 april 2022 11:59]

Ik wil eigenlijk een grote laptop met docking station in plaats van mijn desktop. Soms is het gewoon handig om hem even op de bank met partner wat uit te zoeken.
Gewicht maakt me geen drol uit, hij mag best 5 kg wegen (heavy is good, heavy is reliable, and if it doesn't work, you can always hit someone with it 8) ) en gewoon een groot scherm 16-17" met volledig toetsenbord (met nummeriek deel). Liefst ook nog een gemiddelde videokaart en AMD.
Daar wil ik best €300 extra voor betalen, ik heb ook een Fairphone... Ondersteuning en repareerbaarheid vind ik belangrijk.
ze hopen dit natuurlijk in het bedrijfsleven in te introduceren, als je laptop het niet meer doet door dat een onderdeel dat maar 50 euro kost, hoef je niet gelijk een hele nieuwe laptop te kopen.je moet dan wel weten welke onderdeel kapot is, als de laptop het niet meer doet, dan moet je een multimeter aanschaffen om de schakelingen, spanningen en stroom te meten waar het probleem ligt.
dus als je als bedrijf duizend laptops besteld, dan heb je eigenlijk als een leuk speelveld, al die losse onderdelen, zijn lego blokjes, dus het zou zo maar een goudmijntje kunnen zijn.

en als dat bedrijf franework er een paar leuke abonnementen er aan hangt voor de consumenten, dat je een laptop kopt als een abonnement,dan zie ik het slagen.
Ik denk dat de Dell, HP en Lenovo van deze wereld heel goed weten wat er wel of niet kapot gaat in welke hoeveelheden in de 3-4 jaar die een laptop bij hun klanten actief is. Bedrijven hebben geen enkele behoefte aan RAM uitbreiden in business laptops, die willen eerder vastgesoldeerde RAM en SSD omdat dit beter te beveiligen is, en niet los gaat zitten omdat laptops veel kinetische actie ondergaan. RAM en SSD zitten niet voor niets vast gesoldeerd, dat is goedkoper en steviger. De mensen die RAM en SSD willen wisselen zijn een relatief kleine minderheid die weliswaar luidruchtig is. in allerlei fora, maar zakelijk gezien niet zo interessant zijn, het zijn de Kees Knutsels onder de particulieren, en ja, ik ben er ook eentje, ik schrijf dit op een 11 jaar oude laptop waar ik een SSD en meer geheugen in gezet heb toen ik hem gratis kreeg omdat er "niet mee te werken was zo traag". Met meer geheugen en de HDD vervangen door een SSD loopt ie weer als een zonnetje.
Dit neemt niet weg dat het kunnen vervangen van een accu, die wel na een paar jaar vaak niet meer doen omdat het zo goedkoop mogelijk moet, mogelijk moet zijn.
Aan de andere kant, hoe modulair wil je het hebben? Bij 286 en 386 was het zo dat men aparte FPU had, dat is al heel erg lang in de CPU geïntegreerd, want dat werkt beter. Zo is er veel meer integratie.
ik denk dat ALS bijna 99 procent van de laptop vervangen kan worden met onderdelen die framework bied, dan zou dan een heleboel geld kunnen besparen voor bedrijven, in een keer een nieuwe laptop aanschaffen voor een stukje van 50 euro is eigenlijk te gek voor worden en het gebeurd!
omdat de webcam het niet meer doet bewijzen van spreken.
ik snap ook wel dat grote bedrijven vast zitten aan contracten met repeare and carry-in garanties waar ze waarschijnlijk ook wel korting op krijgen, de grote spelers in het bedrijfsleven die laptops kopen van dell of hp.dan is de vraag wat is goedkoper?

met abonnementen, dan doel ik bewijzen van spreken op een abonnement van ongeveer 20-25 euro per maand voor de consument, een all-in abonnement zou kunnen zijn dat wat er ook kapot gaat gelijk de volgende dag een nieuw onderdeel thuis is gestuurd met de post.

voor je moeder of je vader is dit vervangen te moeilijk dat snapt iedereen wel, maar je zou dat dan wel voor hun kunnen instaleren en dan is zon laptop wel handig.

de receptie medewerker weet dit waarschijnlijk ook niet, maar overal loopt wel een it'er of iemand van de technische dienst rond in het bedrijf.

voor middelbare scholieren (vmbo) zou dit dit niet misstaan tussen ict lessen, zelfs op het mbo,ze kunnen wel wat leren van onderdelen, het los schroeven in de lessen, het terug in elkaar zetten, voor educatief voorwerpsel als beginstof of het KENNIS MAKEN van ICT op scholen aan kinderen of studenten, dan is dit ook eren prima product om kennis te maken met verschillende besturingen systemen, deze laptop zouden scholen moet aanschaffen.

[Reactie gewijzigd door solozakdoekje op 9 april 2022 10:20]

Een heel modulaire laptop zal altijd duurder zijn. Als je 5000 laptops hebt in je organisatie koop je er ook vervanging, garantie, support bij. Weegt het kunnen vervangen van een webcam op tegen de meerprijs van een modulair systeem? Juist bij een gelijmd/gesoldeerd systeem is de kans lager dat er wat los gaat zitten dan bij klemmetjes. Het is dus maar de vraag wat optimaal is, geheel modulair, deels of helemaal niet. Het gaat namelijk erom hoe vaak er een reparatie nodig is en de kosten daarvan vs het vervangen.
Ik vrees dat je grotendeels gelijk hebt. En wat ook niet meewerkt is de prijs. Voor mij persoonlijk geen enkel probleem, maar voor de meesten is dat tot nu toe een drempel. Maar als je rekening houdt met het feit dat je laptop voor een kleine meerprijs (voor de onderdelen) makkelijk te repareren of te upgraden valt is dat op lange termijn voordeliger dan over 5 jaar weer zo'n verlijmd secreet te kopen.

Zelf ben ik enthousiast en ik overweeg de aanschaf. Ook de vrije keus voor het besturingssysteem spreekt me erg aan. Geen Windows door je strot geduwd. Ook dat is me wat waard.

Zodra mijn vakantiegeld binnen is ga ik ervoor. Ik vind het apparaat goed genoeg om het risico te nemen.

Voor wat betreft de accuduur in het filmpje: Bij Ubuntu en Fedora hield de batterij het 8 uur uit, en bij Windows 9,5 uur. Ik ben wel benieuwd hoe de accuduur zich verhoudt als onder Ubuntu of Fedora tlp staat ingeschakeld? En daarnaast: wat is de accuduur als je, naast tlp, een Linux distro draait met een lichtere werkomgeving (Xfce bijvoorbeeld)? Ik denk dat dit enorm scheelt in de accutijd, want Gnome vreet in de standaard configuratie natuurlijk ook stroom (visuele effecten en dergelijke). Ik denk dat de accuduur dan enorm verbetert. Misschien leuk om ook dat eens te testen, als vervolg op dit artikel?
De prijs is een mindset ding. Voor mijn privé gebruik heb ik in 2011 een professionele laptop (Thinkpad) gekocht die nog steeds mijn basislaptop is. Dit jaar nog een nieuwe accu voor gekocht. Zou een privépersoon zich tot doel stellen om een investering te doen voor een laptop die dan ook een decennium zonder veel gezeik zijn ding doet, daarvoor is dan toch best wat te zeggen. W11 gooit nu over een jaar of vijf roet in het eten, maar afgezien daarvan heb ik na de aankoop in 2011 mij niet meer druk hoeven maken over de functie "laptop" voor mijn gebruik. De laptop toont nu wel zijn leeftijd, het verbruik is hoger dan van een moderne laptop, en het contrast van het scherm wordt minder. Afgezien van deze zaken is de machine nog volledig functioneel en heerlijk om te gebruiken (180 graden schermscharnier).

Dus ook voor mensen die in een decennium 3 laptops verslijten, overweeg eens een professionele laptop. De doelgroep voor wie dit interessant is zijn wel de mensen die een laptop vooral als een gebruiksartikel beschouwen dat gewoon moet werken. Wil je snellere processors, hogere resoluties of een zuiniger systeem? Dan wissel je waarschijnlijk sneller.

Dat dit merk nu met een modulair systeem begint juich ik toe. Qua configureerbaarheid is het bij de grote drie (HP, Dell, Lenovo) alleen maar slechter geworden. Alleen al om die reden heeft dit merk een bestaansrecht, en dat zelfs de poorten naar eigen voorkeur zijn in te delen. De lakmoestest wordt natuurlijk wel over een jaar of vijf, wanneer je een mid-life upgrade wil kunnen doen. Bestaat het merk dan nog, en is de modulariteit zodanig consistent dat de dan beschikbare modulen dan ook nog in mijn apparaat zijn in te pluggen. De andere modellen naast een 13" systeem volgen verwacht ik nog wel. Ze moeten ergens beginnen.

[Reactie gewijzigd door teacup op 9 april 2022 18:29]

Dit jaar nog een nieuwe accu voor gekocht.
Je weet dat dit bij een nieuwe laptop vaak niet eens meer kan? Tegenwoordig is de trend on consumabele items zoals een batterij vast te lijmen. Ik vindt de Framework laptop een verademing. Als ik een nieuwe laptop nodig zou hebben dan zou die hoog op mijn lijst staan. Bij andere betaal je misschien minder, maar je krijgt dan ook een laptop die helemaal niet meer van jouw is maar je gewoon in bruikleen hebt zolang de fabrikant en de OS leverancier het goed vinden. Als ik een laptop koop wil ik ook dat die laptop van mij is, daar koop ik hem voor. Uiteraard zonder Windows met opdringerige Edge, Bing, Onedrive, Office 365 en onbruikbare S mode.
Indeed, ik heb een Thinkpad gekocht (een lompe, zware) juist omdat ik veel kan vervangen, maar de accu is niet zonder meer (vast te tweaken) te vervangen. Bovendien erg karig, dus zou best een grotere erin willen proppen. Deze Framework versie trekt mij bijzonder aan, alleen wacht ik liever op een 15"

[Reactie gewijzigd door vgroenewold op 12 april 2022 13:09]

Framework heeft een heel mooi concept, maar ik denk niet dat al die mensen die schelden op het moederbord gesoldeerde RAM en SSD er eentje gaan kopen.
Ik denk inderdaad dat slechts zeer weinig van de klagers er eentje kopen. Ik ben dan ook niet specifiek een klager...

Persoonlijk kijk ik waarvoor ik een laptop nodig heb en koop op die basis iets, als dat niet vervangen kan worden, koop ik zwaar genoege specs of x periode ermee te doen (5+ jaar). Zo heb ik een Surface Go 2 gekocht omdat ik een kleine lichte x86 Windows tablet wilde hebben voor klanten. Maar voor m'n moeder juist een model laptop waarbij ik RAM kon bijprikken en M2/2.5" SSD kon wisselen, dat was echt geen Framework laptop...

Wat ik wel fijn vind is dat ik weet dat het er is, mocht ik of een klant iets dergelijks nodig hebben (of specifiek willen) dan weet ik het te vinden.
Ik ben het met je eens dat consumenten bewust moeten worden waar ze op moeten letten. Ik ken genoeg mensen die lopen te jammeren dat het geheugen in hun laptop niet vervangbaar is, terwijl laptops waarbij dat gewoon kan in overvloede te koop zijn. Dat is gewoon niet goed je criteria stellen: De laptops worden gekocht omdat ze zo mooi dun zijn. Dat die dunheid gevolgen heeft, wordt niet gerealiseerd.

Tegelijkertijd kunnen consumenten ook door schade en schande wijs worden. Ondanks dat de industrie er vanaf wilde, lijkt de 3,5mm-aansluiting op telefoons het te overleven en dat is doordat grote groepen consumenten het als eis zijn gaan opnemen in hun aankoopbeslissingen.

Ik heb het idee dat repareerbaarheid langzaam aan in het bewustzijn van de consument aan het toenemen is, slecht te repareren apparaten worden tegenwoordig vaker dan niet op Youtube afgekraakt en dat heeft zijn gevolgen voor de verkoopcijfers.
Het mooie aan deze laptop lijkt dat het niet zo veel duurder is dan concurrenten voor wat je krijgt. Bij een Fairphone is dat gat een stuk groter. Het is dus een realistische keuze, niet puur een ecologische.
Wat ik juist jammer vindt is dat ze alsnog met allerlei proprietary plugins moeten werken. Beter dan vast gesoldeerd, maar niet hetzelfde als je PC waar je ieder onderdeel los kunt halen en kan vervangen voor een van de tientallen opties op de markt. Het is de Framework versie, of niet.
Ik denk dat de groep "rijke IT'ers met een Macbook als statussymbool" groot genoeg is om een nieuwe virtue signalling-markt te bedienen. Voor €1150-€2280 zijn de specs niet denderend, maar dat heeft tot de M1 de nerds ook niet tegen gehouden.

Als je naar de eco's kijkt, loop je tegen een ander probleem aan: de meeste laptops boven het ondersegment gaan tegenwoordig makkelijk vijf jaar of langer mee, zelfs voor ontwikkelwerk, door er simpelweg wat extra RAM in te stoppen. Helemaal in deze prijscategorie gaat die vlieger op, tenzij je de fout maakte voor een statussymbool te gaan, dan.

Het resultaat is dat een heel groot deel van de doelgroep pas een aantal jaar na aankondiging van deze laptop een nieuwe gaat bestellen. Iedereen die geeft om right to repair etcetera gaat natuurlijk proberen om zo lang mogelijk te doen met hun oude, nog werkende hardware. Dit biedt ook uitdagingen voor de Framework-mensen, aangezien men niet snel zal overstappen van de Framework naar de Framework 2; vooral nieuwe aanwas zal dede upgrade doorlopen.

Dat allemaal gezegd hebbende, ik heb expliciet een laptop uitgekozen waar RAM en SSD te upgraden zijn, en zo denk ik dat meer computerliefhebbers daar de voorkeur voor hebben. De verwisselbare dongels zijn ook een reden voor sommigen om deze laptop te kiezen, dat kan zo weer een USB-C Dock schelen. Er zijn redenen genoeg om deze laptop te overwegen, het is niet alleen maar "kijk ons eens goed voor het milieu zijn".
Aan de ene kant heb je gelijk. Maar aan de andere kant: het kan best een succes worden. Bij Fairphone riep men soortgelijke dingen, maar ze zitten toch al wat modellen verder en ze verkopen best wat telefoons. Natuurlijk geen Samsung-cijfers, maar voor een kleine telefoonbouwer zijn de verkoopaantallen best wel goed. Genoeg andere kleintjes die daar alleen maar van kunnen dromen. En ze gaan zelfs uitbreiden naar de VS, dus de verkopen zullen alleen maar toenemen.

Ik denk dus dat Framework best wel een goed concept in handen heeft dat over een paar iteraties best goede verkoopcijfers zal neerzetten, net als Fairphone.

(en w.b.t. bio-restaurants: dat zal in jouw geval wel een tijdje geleden zijn dan, want tegenwoordig draaien bio-restaurants varïerend van goed tot behoorlijk goed, zowel in Nederland als het buitenland)
Ik heb zelf een enorme hekel aan vastgesoldeerd geheugen en SSD, en ik koop dan ook spul waar dit niet het geval is.

Maar, ik ben gewoon niet echt van de laptops. Ik heb vooral NUC's waarbij dit ook niet zo is (worden zelfs geleverd als barebone zonder geheugen en SSD). Ik ga deze dan ook niet kopen. Ik heb wel 1 laptop maar omdat ik die echt alleen gebruik om mee te nemen is dat altijd een zo goedkoop mogelijke. Momenteel heb ik een heel goedkope Chinese Atom based notebook. Een andere optie zou een tweedehands thinkpad zijn van de generatie waar alles nog vervangbaar was. Maar een Framework is te duur voor 'erbij'. Een laptop is voor mij gewoon niet iets voor dagelijks gebruik. En ik denk dat dat voor meer techneuten zal gelden, wat natuurlijk juist een van de doelgroepen is.

Ik moet ook zeggen dat ik niet echt gecharmeerd ben van de verwisselbare modules. Als ik denk aan wat voor dingen een must zijn voor mij dan is dat bijvoorbeeld Gigabit Ethernet. Dat zit hier niet bij als optie. De modules zijn ook te dun daarvoor maar met zo'n inklapbare connector zou het wellicht kunnen. Een smart card reader (geen SD maar echte smartcards) vind ik ook heel belangrijk maar dat zit er ook niet bij. Daar zijn de modules ook weer te smal voor. Een tweedehands thinkpad heeft al deze opties juist wel. En een geweldig toetsenbord wat ik heel belangrijk vind.

Met andere woorden: Ondanks dat het een stap is in de goede richting en ik zeker een enorme voorstander ben van repareerbaarheid en vervangbare componenten, is het niet iets dat in mijn straatje valt. En dat is de reden dat ik het niet zal kopen. De repareerbaarheid is niet de enige overweging.

En dat is wellicht iets dat het restaurant dat je runde ook heeft getroffen. Misschien vonden mensen het soort eten niet lekker. Ik eet zelf ook het liefst vegetarisch, en hier tegenover zit een vegetarisch kebab restaurant en een vegetarisch hamburger restaurant en daar ga ik ook nooit heen want als ik vegetarisch eet heb ik liever iets gezonds. Er is wel een vegetarisch Thais restaurant in de buurt en daar ga ik wel vaak heen. Zoiets is gewoon niet op 1 eigenschap af te rekenen.

[Reactie gewijzigd door GekkePrutser op 8 april 2022 13:08]

En dat is wellicht iets dat het restaurant dat je runde ook heeft getroffen. Misschien vonden mensen het soort eten niet lekker. Ik eet zelf ook het liefst vegetarisch, en hier tegenover zit een vegetarisch kebab restaurant en een vegetarisch hamburger restaurant en daar ga ik ook nooit heen want als ik vegetarisch eet heb ik liever iets gezonds. Er is wel een vegetarisch Thais restaurant in de buurt en daar ga ik wel vaak heen. Zoiets is gewoon niet op 1 eigenschap af te rekenen.
Het punt was niet dat het restaurant niet liep, het punt is dat je niet hebt aan mensen die zeggen dat het zo geweldig is, maar niet komen eten. Het liep jarenlang prima.
Die vegakebab en hamburger hebben er niets aan als jij verteld dat ze goed bezig zijn.
ik zit vooral te wachten op een ryzen variant of alder lake (core series!) met W680 chipset variant en DUS ECC support. Laptops met ECC geheugen zijn tot nu toe absurd duur vanwege kunstmatige xeon segmentatie, maar zowel alder lake met w 680 en ryzen cpus ondersteunen het ook dus een moderne workstation laptop met ECC memory voor een schappelijk bedrag zou nu eindelijk mogelijk moeten zijn
Ben bang dat je gelijk gaat krijgen. Wij Nederlanders gaan meestal voor 'veel voor weinig' en dat bieden deze laptops helaas niet.
Het hele concept van stemmen met je voeten/euro is ons vreemd. Klagen en kankeren kunnen Nederlanders als geen ander, mimimi wat is het biertje op het terras duur, maar er wel gaan zitten en bier drinken.
Ja, helaas is dat veelal de mentaliteit die er hier heerst. Ik probeer de laatste jaren steeds meer te letten op duurzame producten en meestal lukt mij dat ook, maar zie in mijn omgeving helaas het tegenovergestelde. Ik maak mij dan ook ernstig zorgen over alle e-waste die er nu is. Ik betrap mijzelf er ook op dat ik mij er jarenlang schuldig aan heb gemaakt, gezien mijn halfvolle zolder met onnodige gadgets...
Ben bang dat je gelijk gaat krijgen. Wij Nederlanders gaan meestal voor 'veel voor weinig' en dat bieden deze laptops helaas niet.
Maar voor weinig koop je geen laptop maar krijg je hem de facto in bruikleen. Voor alles moet je naar de fabrikant terug, alles zit het vast gesoldeerd of gelijmd, moet je hun componenten gebruiken en het liefst willen ze dat je alle software huurt en per jaar voor betaald en dat zij volledige controle hebben over wat jij er mee doet. Uiteindelijk betaal je net zo veel maar op een andere manier.
Laat ik voorop stellen dat ik het repaareerbaarheidsconcept echt enorm gaaf vindt en de modulariteit geniaal. Maar....

Het eerste wat ze zeggen is dat ze de afvalberg willen verminderen van al die defecte laptops. Nou gebruik ik al sinds halverwege de jaren 90 laptops en ik moet zeggen: Ik heb er nog nooit één weg gegooid..... In bijna 30 jaar letterlijk nog nooit een laptop in de prullenbak gegooid (niet degenen die ik zelf gebruik, niet van vrienden of familie, zelfs niet bij de bedrijven waar ik gewerkt heb). Nog nooit één laptop kapot zien gaan tot een punt dat hij waardeloos was. Alle laptops die ik door de jaren heen gebruikt heb verouderden weliswaar maar met als resultaat dat ze eenvoudigweg doorgeschoven konden worden naar vrienden, familie of de laatste tijd de vluchtelingen uit Ukraïne.

En dat is de laatste jaren alleen maar sterker geworden. World of Warcraft speelde nog best aardig op een 10 jaar oude game laptop. In principe had die dan ook niet persé vervangen hoeven te worden behalve dat de nieuwe laptop wat meer eyecandy kan tonen en de oude toch nét niet meer de framerates haalde. Daarnaast was de laadtijd wat minder dan van de groepsgenoten.

De vraag is dan ook of Framework hier niet juist de verkeerde kant op gaat. Stel je voor dat er inderdaad nieuwe moederborden komen. Ik vervang mijn moederbord maar wat gebeurt er dan met het oude moederbord? Daar zit plots geen behuizing meer omheen, geen scherm, geen SSD, etc. De kans dat dat moederbord de prullenbak in moet is dan ook vrij hoog. Daarmee meer afval genererend dan wanneer de hele laptop vervangen en doorgeschoven wordt.

Dilemmas dilemmas.......

[Reactie gewijzigd door Croga op 8 april 2022 06:22]

De vraag is dan ook of Framework hier niet juist de verkeerde kant op gaat. Stel je voor dat er inderdaad nieuwe moederborden komen. Ik vervang mijn moederbord maar wat gebeurt er dan met het oude moederbord? Daar zit plots geen behuizing meer omheen, geen scherm, geen SSD, etc. De kans dat dat moederbord de prullenbak in moet is dan ook vrij hoog.
Dat is dan nog steeds beter voor het milieu dan dat je de hele laptop had vervangen, helemaal met een aluminium behuizing.

Bovendien kan je dat moederbord natuurlijk ook weer gebruiken om een andere laptop weer op te lappen (of verkopen aan iemand die dat gaat doen), want dat jij het nog niet hebt meegemaakt betekent nog niet dat er geen laptops met kapotte moederborden zijn, om het zachtjes uit te drukken. Dit soort vervangingen gebeurt nu ook al heel vaak met onderdelen uit computers uit de businesslaptop wereld.

Sommige merken (kuch, lenovo, kuch) zijn systematisch bezig om dit langzaam maar zeker moeilijker te maken, dus een fabrikant die de repareerbaarheid weer makkelijker maakt is geen overbodige luxe.

[Reactie gewijzigd door emphy op 8 april 2022 06:39]

Ik vind het jammer om te lezen dat Lenovo die kant op gaat. De Lenovo die ik nu heb is juist een toonbeeld van repareerbaarheid. Hij begint alleen jammer genoeg wat traag te worden in bepaalde toepassingen en dat zit hem in de processor. Er zit een 5e generatie Core i7 dualcore met hyperthreading, een snelle SSD en 8GB RAM in en dat alles trekt een programma als Fusion 360 niet meer. Zoiets simpels als even een cirkel tekenen in Design/Sketch mode levert al problemen op.

Daarom ben ik alvast naar het uitkijken naar een andere laptop, maar als ik jouw verhaal lees wordt dat niet opnieuw een Lenovo. Met de klantenservice van Lenovo heb ik trouwens hele slechte ervaringen, dus dan is zo'n Framework laptop wellicht een goed idee. Zo niet, dan ga ik kijken naar een Clevo.

[Reactie gewijzigd door Uruk-Hai op 8 april 2022 08:46]

Er zit een 5e generatie Core i7 dualcore met hyperthreading,
<snip>
Zoiets simpels als even een cirkel tekenen in Design/Sketch mode levert al problemen op.
Een mobile Broadwell CPU is al vlot 7 jaar oud, Fusion 360 is een 3D CAD/CAM pakket, wat niet altijd bepaald lichte software is. Een 7 jaar oude dual core mobile CPU is gewoon niet vreemd dat die modernere hyperthreading software wat minder goed trekt als die veel eist.

Ik gebruik een 7.5 jaar oude desktop i7-5820K en heb daar weinig issues mee (6 core hyper threading). Sure mijn AMD 4800U (veel zuiniger) draait er rondjes omheen, dat is een 8 core (hyperthreading) mobile CPU die ruim twee keer zo krachtig is.

Zeker op het mobiele x86 landschap qua zuinige CPUs is er de afgelopen 7 jaar heel veel veranderd!
Zeg dat. Heb je daarom weleens een Macbook Air overwogen?

Ik wel, vanwege topsnelheid zonder geluidsoverlast en nauwelijks warmte ontwikkeling.

Al peins ik er niet meer over zodra ik na ga denken over repareerbaarheid en vervangbaarheid van onderdelen. En nog wat andere eigenschappen zoals het kleine scherm en kleine toetsenbord.

Zo'n Framework laptop is ook niet groot, maar dan is de keuze daarvoor snel gemaakt als ik toch een soort van een Macbook-achtige laptop wil. Daarom vind ik het design erg goed gekozen.

Aan de andere kant: ik ben nooit een early-adopter geweest en heb de laatste jaren tot grote tevredenheid alleen tweedehands gekocht. Deze keer zal ik ook zeker (op zijn typisch Gronings) de kat uit de boom gaan kijken. Eerst maar eens zien wat andere Tweakers er van vinden voordat ik er zelf eentje aanschaf.

[Reactie gewijzigd door Uruk-Hai op 8 april 2022 20:32]

Ik heb in het verleden een MacMini gedraaid (heeft 10+ jaar z'n ding gedaan), mooi spul, maar draaide ik primair in Windows met Boot Camp. Tegenwoordig heb ik daarvoor in de plaats een Asus PN50 (4800U, 64GB RAM, 2TB+4TB storage), zeer krachtig, maar kan redelijk wat herrie maken. Zodra de eerste in september uit garantie valt, zal ik dat echter oplossen met een geheel passieve koeling (Akasa Turing A50 MKII).

Ik gebruik eigenlijk amper laptops, meestal moet je wat specifieks gebruiken bij de klant en thuis gebruik ik een redelijk zware desktop met drie grote schermen. Ik zit geheel vast aan het x86 Windows platform voor zowel hobby als werk. Voordat MS kwam met de Surface tablets, was inderdaad een Mac met een Intel CPU (zodat ik er Windows op kon draaien) mijn primaire keuze mocht ik die nodig hebben. En nadat Apple aankondigde over te stappen op eigen silicone, was het eigenlijk geen keuze meer voor die toepassing. Apple heeft nog steeds heel mooi spul, ik kan er alleen nog maar lastig x86 Windows software op draaien.

Wellicht dat ik in de toekomst nog eens een Mac aanschaf met eigen silicon, maar dat zal dan primair zijn om een MacOS device tot mijn beschikking te hebben of voor een specifiek doel zoals specifieke software of een specifieke workflow (media editing bv.). Het verbruik voor de prestaties lijkt namelijk bijzonder goed ivm. Windows x86 machines.

In het Surface Go 2 verhaal, had ik gewoon een aantal keer over de afgelopen jaren net niet voldoende aan mijn iPad Air bij sommige klanten (geen machine van de klant beschikbaar) en toch een aantal heel specifieke dingen nodig die ik niet kan doen op iPadOS (of MacOS zonder emulatie). Het is een hele lichte machine, relatief klein, draait W10, wordt wel wat heter en maakt herrie ivm. mijn iPad Air...
Zeg dat. Heb je daarom weleens een Macbook Air overwogen?
Als er iets niet te repareren of uit te breiden is dan is het wel een Macbook Air of ander modern Apple product. Dat zou ik vooral niet stimuleren met een aankoop, in tegendeel.
Altijd 2de hands thinkpads gehad. Moet binnenkort weer een nieuwe (2de hands). Maar ben nogal aan het twijfelen of een thinkpad dit keer het antwoord is.
Ik vind het jammer om te lezen dat Lenovo die kant op gaat. De Lenovo die ik nu heb is juist een toonbeeld van repareerbaarheid.
Dat was ook het geval met mijn Lattitude uit 2008 (die ik heb weggegeven aan de zoon van een collega, als zijn eerste eigen computer), en mijn Precision uit 2016. Het hele ding kan binnen een kwartier uit elkaar.

De Lenovo van mijn vriendin heeft een vastgesoldeerde SSD en één vastgesoldeerde RAM-chip van 4 (!) GB. De andere chip is ook 4GB, en die computer kan maximaal 12 GB bevatten omdat Lenovo officieel niet meer dan 8GB per slot ondersteunt. (En waarom zetten ze dan niet meteen 8GB in dat gesoldeerde slot? Om €2 te besparen?)

Ik weet serieus niet wat ik zou moeten aanschaffen als ik tegenwoordig naar een laptop ga kijken. En ik ben ook niet bereid om iets aan te schaffen en dan het RAM en de SSD eruit te trekken en te vervangen, omdat de fabrikant voor een 8->16GB RAM en 256GB -> 1TB SSD €500 vraagt.
Vanwaar noem je dat specifiek Lenovo de verkeerde kant opgaat? Omdat ze eerder juist redelijk goed repareerbaar waren?

Ik heb zelf even gezocht en:
- https://nl.ifixit.com/laptop-repairability hier vind ik geen scores voor Lenovo helaas.
- https://www.leafscore.com...best-sustainable-laptops/ hier staat een specifiek Lenovo model juist als nummer één. Wat daar geclaimd klinkt goed, al gaat het voornamelijk over sourcing praktijken, niet zozeer repareerbaarheid, maar ik ken de site en de betrouwbaarheid niet.
- https://www.reddit.com/r/...ity_and_repairability_of/ gaat over zwakke usb-c poorten en het feit dat deze direct aan het moederbord zitten vastgesoldeerd en lastig zijn te repareren.

Maar ik vind nog niet concreet iets wat aanhaakt bij jouw statement.
Ik denk dat 'redelijk goed' een understatement is. Ik heb 6 ThinkPads gehad waarvan de oudste nog een IBM model was (heb die gedoneerd aan het HCM) en die deed kwa repareerbaarheid niet onder aan desktop computers, en kwa stevigheid deed het niet onder aan een toughbook.

Nu heb ik een Lenovo T540p (tweedehands van V&A) en ondanks dat hij doet wat het moet doen, merk je aan alles dat Lenovo meer richting de mainstream ontwerpbeslissingen getrokken is. Repareerbaarheid, stevigheid en productiviteit is ondergeschikt geworden aan gimmicks. Je moet de ThinkPad model lijn al langere tijd hebben meegemaakt om dit op te merken. Als je zoekt naar Thinkpad fora dan kom je legio threads tegen van mensen die zoeken naar niet-Lenovo zijnde laptops met de eigenschappen van oude ThinkPads. Die bestaan jammergenoeg niet overigens. Dichtste wat in de buurt komt is een Chinese hobbyist die oude behuizingen voorziet van nieuwere hardware.
Praat me er niet van, laatst een toetsenbord gewisseld in een Lenovo V330.... Wat een horror, zelfs het scherm moest er af en het moederbord eruit. Om daarna er achter te komen dat het toetsenbord achter een alu plaat zit, die vastgelijmd zit :(
Ik herken je sentiment. Ik heb thuis nog 3 laptops liggen die nog perfect werken. Nou ja... Perfect... Ze zijn dermate verouderd dat de hardware zo traag is geworden dat ik er niet echt meer een gebruik voor kan verzinnen.
De twee "beste" hebben nog uitstekend dienst gedaan als webcam laptop toen de kinderen steeds vanuit huis hun schoolwerk moesten doen. Licht gewicht Linux er op en dat werkte best. Maar buiten dat? Geen idee wat ik er nu nog mee zou moeten.
Weggeven heeft weinig zin. De mensen die ik ken die een laptop alleen gebruiken voor browsing en email kunnen zeker niet overweg met Linux. Voor andere kleine projecten heb ik dan toch liever de formfactor van een Pi ipv een laptop die dan ergens weer moet staan. Dat maakt het lastig. Denk aan pi-hole. Kan ik kiezen tussen een pi zero of een oude laptop naast/achter de router...
Dan heb ik liever een laptop die ik kan upgraden, zodat het scherm en de behuizing of de poorten die nog prima werken een nieuw leven krijgen en dan alleen de onderdelen die echt vervangen moeten worden naar de recycling gaan.
dat is altijd zo jammer. Voor wat browsen en mailen is Linux perfect. Zoiets als Pop OS.
Nu ik snap je punt wel. Als ik Linux zeg zeggen mensen al snel nee want ze willen er geen tijd in investeren. ICT verantwoordelijke van de scholen bij de gemeente waarvoor ik werk heeft het geprobeerd, maar de digibeten op de scholen konden er niet mee omgaan.
dat is altijd zo jammer. Voor wat browsen en mailen is Linux perfect. Zoiets als Pop OS.
Nu ik snap je punt wel. Als ik Linux zeg zeggen mensen al snel nee want ze willen er geen tijd in investeren. ICT verantwoordelijke van de scholen bij de gemeente waarvoor ik werk heeft het geprobeerd, maar de digibeten op de scholen konden er niet mee omgaan.
Vaak is het antwoord ook gewoon "NEE" omdat men iets niet kent.

Bij ons op het werk is alles Microsoft. Als MS er geen programma of dienst voor heeft, dan bestaat het simpelweg niet. Het wordt niet eens overwogen. We hebben een bepaald systeem dat op IIS draait, onder PHP; het is enorm groot, en enorm traag, mede vanwege het feit dat bij elke klik elke pagina opnieuw moet worden geladen. Dat systeem zou een STUK sneller zijn als het zou kunnen worden overgezet op Apache, omdat die de mogelijkheid heeft voor caching van PHP die IIS niet heeft. Het wordt niet eens overwogen; zelfs niet als een virutal server in Azure. Het moet en zal Windows zijn, want "hier kent niemand Linux."

(Trekt wenkbrauwen op... je hebt in elk geval één medewerker die echt VEEL beter is in het beheren van een Linux-server dan in het beheren van een Windows-server... je praat er op het moment mee, maar dat lijk je niet echt te beseffen...)

Non-MS-opties worden simpelweg niet overwogen. (Nou ja; Adobe, voor Marketing en Design natuurlijk, want in dat gebied is er "ook niks anders" natuurlijk.)

[Reactie gewijzigd door Katsunami op 8 april 2022 12:16]

[...]
Vaak is het antwoord ook gewoon "NEE" omdat men iets niet kent.
Inderdaad. Een familielid wilde een Windows PC met "Microsoft Word". Toen haar oude kapot ging, heb ik haar een oude NUC gegeven die ik nog had liggen. Maar ik had geen Office licentie en die van de oude kon ik niet overzetten (de HDD was ook gecrasht).

Ik vroeg haar of ze LibreOffice wou en ze was er niet erg blij mee. Maargoed ik had gewoon niks anders op dat moment dus ik heb het voorlopig geinstalleerd. En ik had een snelkoppeling op haar bureaublad gemaakt naar LibreOffice Writer, en die "Word" genoemd, niet om te misleiden maar voor de herkenning.

Een week later kwam ik terug en bood aan om een Office licentie te regelen. Maar ze was verbaasd, ze had het icoontje gezien, dacht dat het er al op stond en ze had het al uitgebreid gebruikt denkende dat het om MS Word ging :) Helemaal geen problemen mee gehad ook. Uiteindelijk is ze het gewoon naar volle tevredenheid blijven gebruiken.

In zakelijk gebruik heb je natuurlijk meer compatibiliteitsproblemen met documenten en macro's maar in de praktijk valt dit ook erg mee.
Dat systeem zou een STUK sneller zijn als het zou kunnen worden overgezet op Apache, omdat die de mogelijkheid heeft voor caching van PHP die IIS niet heeft. Het wordt niet eens overwogen; zelfs niet als een virutal server in Azure. Het moet en zal Windows zijn, want "hier kent niemand Linux."
Je hebt wel caching addons voor PHP voor IIS. Ik heb die ook een tijd gebruikt om dezelfde reden (verplicht moeten gebruiken van IIS en een hele zware mediawiki based site die niet vooruit te branden was).
Je hebt wel caching addons voor PHP voor IIS. Ik heb die ook een tijd gebruikt om dezelfde reden (verplicht moeten gebruiken van IIS en een hele zware mediawiki based site die niet vooruit te branden was).
De enige die ik constant vind zijn voor PHP 5.x...
Agh ja dit was inderdaad wel in die tijd...

Eentje heette geloof ik 'apc'. Wat ik lees is dat wat die extensies deden nu is overgenomen door de mainstream PHP functionaliteit, vandaar..

Het stomme is dat de PHP module voor IIS ook al deprecated is, dus je kan het alleen nog maar als CGI draaien. Dit zal wel een van de redenen voor de traagheid zijn :-(
... Als MS er geen programma of dienst voor heeft, dan bestaat het simpelweg niet. Het wordt niet eens overwogen. ...
Dit heb ik ook eens meegemaakt voor de toenmalige baas. De spreuk was "We zijn een MS organisatie, iets anders komt hier niet binnen!".

Na mijn opmerking "en je telefoon (Android), de routers/switches/access points, de POS-systemen, de kassa's, de ketel, het beveiligingssysteem, de projector setup in de filmzaal dan? Dat is allemaal Linux, zal ik het dan maar uitzetten en gaan zoeken naar MS oplossingen?" kwamen ze daar toch wel van terug.
Mijn bejaarde, digibete ouders gebruikten Windows op hun computer totdat ik het onderhoud beu werd en me teveel zorgen moest maken over malware. Ik heb er Linux (Mint) op gezet en dat gaat prima. Ze gebruiken Firefox en Thunderbird en dat ziet er hetzelfde uit als op Windows.

Tip: installeer Linux en zeg tegen mensen dat het Windows 12 is ;)
Als je niet weet wat je er nog mee moet: het Home Computer Museum zamelt ze in om door minima en vluchtelingen te gebruiken. Geen idee of je in de buurt van Helmond bent maar er is vast bij je in de buurt iemand met vergelijkbaar initiatief.

Het zal je verbazen hoe goed de performance van oude systemen is voor mensen die van helemaal niets af komen. Zelfs een oude Q6600 is voor veel mensen nog best acceptabel.
Mijn Lattitude uit 2008 had een P8600 dual-core. Daar heb ik in 2014-2015 nog een compleet embedded systeem mee gebouwd (op mijn werk, met mijn eigen laptop, vanwege verschillende redenen), en vanaf 2016-2021 heeft die dienst gedaan als tweede backup. Met 8GB RAM en een SSD was er onder Linux nog verbazend goed mee te werken eigenlijk.
Of de oude moederborden worden gerecycled. Je besteld je nieuwe moederbord en levert je oude weer in bij het bedrijf.

Het liefst had ik gezien dat je de CPU ook kon vervangen. Dan had je bv met een amd redelijk wat langer kunnen upgraden zonder de moederbord te vervangen.
Het probleem met vervangbare CPUs is dat dat daadwerkelijk het formaat van de laptop verandert. Je zult met een socket moeten werken waardoor je minstens een paar milimeter hoogte toe moet voegen aan de laptop. Dat zou de argumenten van andere fabrikanten ("Vervangbare onderdelen zorgen voor lompere, zwaardere laptops") ondersteunen terwijl het huidige concept dat argument simpelweg vernietigd (Eat your heart out Apple!)

Het probleem met recycling is dat dat in feite ook het Framework argument teniet doet. Dat gebeurt nu namelijk ook al en is niet de oplossing waar ze naar op zoek zijn. Tenzij dat een extra push zou geven naar systemen die zinnig te recyclen zijn maar met CPUs (of eigenlijk: ICs) zie ik dat niet gebeuren. Die zijn simpelweg niet zinvol te recyclen.
Die paar milimeter zorgen juist voor betere afvoer van de hitte, zou ik zeggen. en die paar gram erbij voor de hoogte zou ook niks moeten uitmaken. Maar ik begrijp dat marketing technisch lichter, smaller staat voor beter.

recycling bij dit soort producten denk ik vooral aan de metalen die erop zitten. zoals koper enzo.
Heel praktisch, waar wil je laptop CPU’s met een PGA/LGA socket vandaan halen?

Voor zover ik weet zijn alle laptop CPU’s al jaren BGA.
aliexpress heeft er behoorlijk wat
Om dan met de hand de >1000 contactpunten te solderen?
Ik weet nog dat de i7 2670qm een socket had en die zaten in laptops. Dus misschien is er een omschakeling nodig. Je ziet het ook met mobiele telefoons, eerst kon je makkelijk accu loskoppelen etc. daarna moest alles slanker, mooier design en werden zaken vast gezet. Nu komt de EU dat accu's weer makkelijk gewisseld moeten kunnen worden.

Bij laptops zie je eigenlijk hetzelfde gebeuren en zie je op sites als tweakers, youtube kanalen een steeds grotere oproep om wat meer terug te gaan naar vervangbaarheid/reperatie.
Er zit op het gebied van recycling misschien ook nog een voordeel dat wanneer je als bedrijf zulke laptops voor je medewerkers koop, en er zijn 2 stuk dat de it afdeling de werkende onderdelen dan weer makkelijk kan mergen tot een werkende versie. Naast upgrade mogelijkheiden uiteraard en dus het hergebruik van de bestaande laptop.
Het idee van Framework is uiteindelijk een handel komt in de tweede handse onderdelen.
De oprichter gaf dat dit helemaal in lijn is met de visie van Framework: https://community.frame.w...dhand-parts-market/6793/3

Daarnaast zijn er al projecten waarbij het moederbord van de Framework gebruikt kan worden als barebone, bijv als toetsenbord 'computer'. https://community.frame.w...d-systems-cyberdeck/10603
Het idee van Framework is uiteindelijk een handel komt in de tweede handse onderdelen.
Dat is natuurlijk nog verre toekomst muziek! Want hoelang voordat die eerste 2e hands onderdelen de markt betreden en relevant worden. Tenminste 1-2 jaar, dan verloopt immers je garantie. Hoelang duurt het voordat er onderdelen beschikbaar worden waar mensen naartoe willen upgraden zodat ze onderdelen over hebben die men wil verkopen? An wie verkoop je die dan? Wie wil een low end mobo+CPU kopen, als ze die al hebben? Wordt pas relevant als een laptop stuk gaat na garantie periode. Hoe vaak en hoe snel gaat zo iets stuk? Ik vermoed weinig aanbod en veel vraag (voor oa. je gelinkte projectje), waardoor de prijsstelling van dergelijke 2e hands onderdelen niet denderend zal zijn, waardoor het minder aantrekkelijk zal zijn...
Je kunt bij de marketplace in de VS nu al alle onderdelen bestellen behalve het moederbord.

Zo kun je met een 2de hands moederbord toch een werkende laptop krijgen.

Ik heb nu al een aantal maanden in gebruik en gekocht met oog op een upgrade naar Alder Lake of Ryzen 6000. Voor nu bevalt hij prima maar de mogelijkheid om te upgraden is een fijn idee.

[Reactie gewijzigd door ismael86 op 8 april 2022 14:07]

Dat u de oude laptops doorschuift betekend niet dat ze uiteindelijk niet in de prullenbak verdwijnen.

U hebt dat probleem eenvoudig doorgeschoven naar "vrienden, familie of de laatste tijd de vluchtelingen uit Ukraine."
Maar als dat na 15 of 20 jaar is denk ik niet dat Framework dat beter gaat doen. In die 15 of 20 jaar zijn alle onderdelen van zo'n framework laptop ook al 5-10 keer vervangen en hebben daarmee meer afval opgeleverd dan 1 laptop.
Jij schuift de laptop door, maar wat doet de volgende eigenaar, ik kan me niet voorstellen dat je laptop uit de vorige eeuw nog ergens door iemand actief gebruikt wordt. Hoogstwaarschijnlijk is het afval geworden of ligt ergens stof te vergaren.
Ik gooi computer onderdelen wat ik niet wil verkopen in de wecyclebak, mits ze nog bestaan. Zie ze steeds minder.

Anders is er nog de milieustraat van de gemeente. Daar kan je elektronica gratis inleveren.

Geen idee of er andere initiatieven zijn.
Maar de grijze container is sowieso een no-go.
Ze maken 3D print bestanden beschikbaar waardoor je oude moederbord een behuizing krijgt. En dat moederbord werkt gewoon buiten de laptop.

Dat is ook wel anders dan andere fabrikanten die juist speciale hardware toevoegen zodat niets het meer doet als de originele behuizing er niet omheen zit.

Ik heb hem op de 22e besteld en sinds twee dagen binnen. (Draai op het moment pop!_os beta 22.04..)

Het touchpad zat wat los en meteen kreeg ik dat zinkende gevoel van: oh chips, nu moet hij weer terug, en dan doen ze de reparatie niet goed, en is weer iets anders daardoor stuk als je hem terug krijgt, etc.
Maar toen, besefte ik me WAT ik gekocht had: ik maakte hem open, haal de touchpad los, vouw een palletje terug, zet alles weer terug in elkaar en hij is perfect.

Dit gevoel heb ik toch liever dan een touchpad die meteen goed zat maar wel vastgelijmd.
Je weet dat je gewoon uitlegt dat jij aan het begin van de levenscyclus van een laptop staat? Je bedoelt het vast niet zo, maar het zou arrogant kunnen worden opgevat. Of gewoon onwetend.

Jij schaft laptops aan. Voor jezelf of voor werk. Je schaft geen 8 jaar oude laptops aan. Als ze te oud zijn voor jou schuif je ze door.

Anderen kunnen dat niet opbrengen en kunnen alleen de laptops die voor jou niet meer waardig zijn aannemen. Zij zullen het uiteindelijk wel wegdoen.

Het komt op mij over dat je zegt dat je geen bijdrage hebt aan afval.. wat echt enorm heftige uitspraak is.

Kijk ook naar wat we in de EU recycling noemen: verzamel het apart en zet het op een schip naar Bangladesh. Gerecycled. Netjes. Geen gevolgen voor ons. Geen bijdrage aan zwerfafval..
Je moet bedenken dat veel laptops bij het afval belanden omdat ze wat betreft rekenkracht en geheugen niet meer mee kunnen, terwijl de eigenaar in beginsel prima bereid zou zijn om het scherm, toetsenbord, voeding evt. batterij nog een tijd te gebruiken.

Ik ben met je eens dat er een kans is dat een laptop tweedehands nog een leven zou kunnen krijgen, doch dit aantal zal veel kleiner zijn dan de laptops die geen tweede leven krijgen. Dan heb je automatisch het antwoord op je vraag: De milieubelasting van de moederborden die gerecycleerd moeten worden is kleiner dan die van de berg volledige apparaten die momenteel gerecycleerd moeten worden.
Ik heb genoeg kapotte laptops zien langskomen in mijn 30 jaar lange IT carrière. De gebruikerservaring is in mijn optiek redelijk subjectief. Als 1 keer laptop merk x na een jaar, of nog beter net na de garantie defect was gegaan dan had je mogelijk gezegd dat merk x slechte laptops maakt en die nooit meer gekocht of aangeraden. En als jij niet zo denkt, top. Maar zo denken de meeste mensen wel, zo werkt ons holbewoner brein, 1 keer een slecht besje gegeten en ziek geworden? Wegblijven bij die struik met rode besjes. In werkelijkheid zal de ene fabrikant waarschijnlijk laptops van betere kwaliteit maken dan de andere maar erg veel zullen die percentages niet van elkaar afwijken. Er kunnen natuurlijk altijd series tussen zitten met fabricagefouten of onderdelen van mindere kwaliteit. Maar dat geldt voor elke fabrikant.

Het enige in mijn ervaring dat hieruit blijkt is dat jij, jouw familie en kennissen enz tot nu toe enorm mazzel hebben gehad met hun laptops. Mogelijk zijn er ook andere logische redenen die bijdragen, b.v. de laptops worden minder vaak gebruikt, blijven vaak gewoon statisch op een bureau staan waardoor de power aansluiting een stressloos leven heeft, ze gaan zuinig met hun spullen om, de laptop gaat altijd netjes uitgeschakeld in een sleeve en wordt niet los in een tas geflikkerd enz, enz, enz.

En laptops gaan defect of zijn DOA net als elk ander technologisch device of zelfs organisme. Alles stopt ooit met werken, de vraag is niet of, maar wanneer.

[Reactie gewijzigd door dezwarteziel op 8 april 2022 11:07]

De vraag is dan ook of Framework hier niet juist de verkeerde kant op gaat. Stel je voor dat er inderdaad nieuwe moederborden komen. Ik vervang mijn moederbord maar wat gebeurt er dan met het oude moederbord? Daar zit plots geen behuizing meer omheen, geen scherm, geen SSD, etc. De kans dat dat moederbord de prullenbak in moet is dan ook vrij hoog. Daarmee meer afval genererend dan wanneer de hele laptop vervangen en doorgeschoven wordt.
Je kan de hardware hergebruiken. Iemand heeft al het moederbord van een Framework ingebouwd in een mechanisch toetsenbord.
https://www.tomshardware....mework-keyboard-cyberdeck
Mijn ervaring leert dat jij de uitzondering bent.
Repareren = top
Minder afval = top

Ik ken deze laptop niet maar ik heb 'ooit' serieus een 'zelfbouw' laptop overwogen.
Zelfbouw is dan dat je tot in detail de specs kunt kiezen. Die laptops worden in de winkel inelkaar gezet, dus goed te repareren.

Maar ik betwijfel ofdat ze de afvalberg verminderen omdat ze gewoon zwak scoren op andere punten.

Fictief voorbeeld.
De accu van een goed repareerbare laptop moet iedere 2 jaar vervangen worden.
De accu van een niet repareerbare laptop gaat 6 jaar mee.
Dan scoort de niet repareerbare laptop toch veel beter op e-waste gebied.

Kortom om te stellen dat repareerbaar beter is moet de bouwkwaliteit en de kwaliteit v/d componenten vergelijkbaar zijn met die van niet repareerbare laptops.
De accu van een goed repareerbare laptop moet iedere 2 jaar vervangen worden.
De accu van een niet repareerbare laptop gaat 6 jaar mee.
Beetje rare vergelijking. Alsof de accu's beter zijn in een dichtgelijmde laptop, dan deze Framework. Zijn gewoon degelijke onderdelen en cellen. De kwaliteit ervan kan je je gaan afvragen bij letterlijk elke laptop.
Waarom zou de accu van een repareerbare laptop na 2 jaar vervangen moeten worden?
Wat een fantastische belofte is dit concept. Dat modulair en repareerbaar zijn niet samen hoeft te gaan met een lelijke of bulky form factor is bij deze bewezen. Als die onderdelenwinkel daadwerkelijk online komt en goed bevoorraad wordt ga ik dit zeker overwegen. De meerprijs is het mij dan helemaal waard, aangezien elke 3-4 jaar een compleet nieuwe laptop aanschaffen nog een stuk duurder is.
Niet echt, dat is namelijk even duur. De meerprijs van dit concept is twee keer de normale aanschafprijs.
Pas wanneer de meerprijs onder de 30 procent, dwz 225 euro gaat komen gaat dit aanslaan. Nu niet.
Hoe kom je bij 2 keer? Zoals de review aangeeft, specs van het basismodel a 1100 euro vind je in andere laptops vanaf 800 euro als je niet zo nauw kijkt naar dingen als connectiviteit, bouwkwaliteit en kwaliteit van het beeldscherm. Als ik de specs van de Professional (1600 euro) invoer in de pricewatch vind ik apparaten vanaf een euro of 1000. Dat is echt geen 2 keer dus.
Dat is misschien waar, maar voor €1600 kun je ook een Legion 5 pro kopen met 5800h, 32gb ram en een rtx3060. Terwijl hier in het topmodel een processor zit die amper mee kan met een middenklasse AMD processor die je ook in laptops van €600 ziet. Zie bij voorbeeld deze https://tweakers.net/pric...ro-14ach5-82ms001smh.html. Die is vergelijkbaar met het €1600 model, maar kost wel €900 minder.
Inderdaad, die Lenovo is onverslaanbaar momenteel qua prijs/kwaliteit (hij kost trouwens 700 euro, geen 600, maar dat is inderdaad 900 euro minder dan 1600 ;) ). Is wel qua connectiviteit nogal karig, maar ik kan erin meegaan als je dat niet belangrijk vindt. De goedkoopste R7 4800H (wat je bedoelt met middenklasse AMD neem ik aan) begint trouwens bij 850 euro, en dan heb je vooral op gaming gerichte laptops die een 1080p scherm hebben wat ik persoonlijk echt een andere klasse product vind. Neemt niet weg dat het topmodel Framework zeker geen goede prijs/kwaliteit is, en die zou ik dan ook nooit aanschaffen, zeker omdat het kinderlijk eenvoudig moet zijn om te upgraden.

[Reactie gewijzigd door PhWolf op 8 april 2022 13:54]

Hij is €700 inderdaad, met de €600 doelde ik op laptops met de middenklasse AMD processor de 5600h, die hier in de review wordt gebruikt in de benchmarks (dat had ik iets duidelijker op kunnen schrijven). Voor €600 moet je dan uiteraard wel concessies doen, zoals een FHD scherm of 8GB ram. Maar daar spaar je dan ook €1000 mee uit. Voor €700 heb je dus al wel een FHD+ scherm en 16GB ram.
Ik keek naar de voordeligste optie, de 1150 euro kosten i5 versie.
Het voordeligste PW alternatief met diezelfde cpu kost 550 euro:
pricewatch: ASUS VivoBook 14 X415EA-EB851W
Dit alternatief heeft nog meer opslag ook en is dus te koop voor minder dan de halve prijs.
Daarom is deze modulaire laptop toch echt 2x duurder.
Naar mijn mening is die laptop echt geen alternatief omdat het een nogal matig presterend 1080p scherm heeft. En dan laat ik de volledige plastic behuizing, kleinere accu en hoger gewicht nog buiten beschouwing.
Vergeet dan ook het 600 euro prijsverschil niet te noemen. :+
Wat maakt prijsverschil uit als het product niet geschikt is voor je doel? 16:9 1080p is gewoon een ander type laptop met een andere use case. Ga maar eens kijken naar de prijzen van laptops met een vergelijkbare resolutie en beeldverhouding.
Die details zijn alleen geen 600 euro waard.
Dat is jouw mening, maar als je geen gelijkwaardige producten vergelijkt kan ik het sowieso niet serieus nemen. Je kunt ook geen klopboormachine met een accuschroevendraaier vergelijken omdat ze kwa ontwerp op elkaar lijken en allebei gaatjes in muren kunnen maken, ongeacht het prijsverschil.

[Reactie gewijzigd door PhWolf op 8 april 2022 14:06]

Je hebt echt geen gelijk omdat er wat kleine verschillen zijn, daarvoor is het prijsverschil VEEL te groot.
Oneindig muggenziften over details heeft sowieso geen zin.
'Makkelijk te repareren' en 'onderdelenwinkel nog niet beschikbaar' bijten elkaar. Het lijkt nu alsof een early access computerspel van een review wordt voorzien en beoordeeld wordt op beloftes en niet op wat er nu is. Daar komt nog bij dat hardwarebeloftes lastiger zijn te vervullen dan softwarebeloftes.

In vorige nieuwsberichten en marketingmateriaal is volgens mij wel eens milieu genoemd. Ik denk dat als je het voor het milieu zou willen doen, dat je beter bijvoorbeeld een tweedehands ThinkPad uit de zakelijke lijnen (T, W, X...) kan kopen. Die zijn relatief modulair opgebouwd (laatste zoveel generaties minder, maar nog steeds repareerbaar), onderdelen zijn goed te verkrijgen, en ze bestaan al.

Reduce, reuse, recycle. Deze notebook draagt daar niet veel aan bij.

Verder doet deze notebook niet veel met mijn tweakershart. Duplo is daar iets te basaal voor. Dat doet niets af aan dat gebruiksvriendelijke modulariteit goed klinkt voor de meer 'casual' gebruiker, maar hoeveel daarvan gaan daadwerkelijk modules vervangen?

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 april 2022 07:58]

Het is ook een beetje jammer. Sinds vorig jaar juni is de marketing machine gaan draaien rond deze laptop, dat je dan bij release je USP niet beschikbaar hebt is echt matig.
Het is te hopen dat uiteindelijk de mobo's e.d. vervangen kunnen worden via hun store, want anders is dit concept na 2 jaar op de fles.
De mobo's worden vervangbaar en voor je oude mobo komt een behuizing beschikbaar zodat je het als PC kan gaan gebruiken.
Dit volgens de informatie die ik op LTT heb gehoord.
Waarbij gezegd moet worden dat Linus één van de groot aandeelhouders van Framework is en daarmee dus iedere uitspraak een advertentie is en geen feit.
en daarmee dus iedere uitspraak een advertentie is en geen feit.
Je opmerking is terecht, maar hou er ook rekening mee dat de meeste uitspraken die Linus doet advertenties betreffen. :+

Er is een fijn kantelpunt tussen 'enthousiaste hobbyist met geweldige reviews' en 'te commercieel'. Zeker qua presentatie. Linus is dat kantelpunt al een tijd voorbij. Mogelijk is dat onvermijdelijk, als je als organisatie afhankelijk van YouTube en consumptie van jouw content op internet wilt groeien.

[Reactie gewijzigd door The Zep Man op 8 april 2022 08:01]

Je opmerking is terecht, maar hou er ook rekening mee dat de meeste uitspraken die Linus doet advertenties betreffen. :+
Mee eens. Het gaat meer over gradatie dan een binair argument :-)
Wat mij betreft is het belangrijk om het verschil te zien tussen "Ik word betaald om dit nu te zeggen" en "Wij van WC eend..."
Klopt en kleine correctie: Linus is geen grootaandeelhouder. Hij heeft aandelen gekocht in een investeringsronde. Ik weet niet hoeveel, maar hij zei zelf in die transparency video dat het niet zo veel was, maar dat hij er wel in blijft investeren en in het project geloofd.

Bron: Zie video https://youtu.be/LSxbc1IN9Gg
250.000 dollar is best wat. Maar aan de andere kant ook niet zo veel nee.

[Reactie gewijzigd door Xfade op 8 april 2022 18:54]

Dat is niks vergeleken met wat framework heeft opgehaald in meerdere investeringsrondes. Dit kan je volgens mij ook online opzoeken, ieder geval miljoenen. Het is voor een startup best duur om 100.000 tot miljoenen laptops en onderdelen te produceren, daar moet in het begin miljoenen voor geïnvesteerd worden. Maar de oude gezegde is: Alle beetjes helpen. Linus heeft dan paar tonnen geïnvesteerd, maar dat hebben dus meerdere gedaan en zelfs meer dan dat denk ik.

Het is altijd een kwestie van perspectief en relativiteit. Maar voor mij is dat bedrag veel, voor een fabriek is dat weinig, misschien paar maanden salaris en paar machines (als je die moet kopen, anders geld voor onderhoud voor een aantal machines).

[Reactie gewijzigd door Remzi1993 op 8 april 2022 21:29]

Het is te hopen dat uiteindelijk de mobo's e.d. vervangen kunnen worden via hun store, want anders is dit concept na 2 jaar op de fles.
Ik begrijp je punt en het is een goed punt maar...
Als het bedrijf vanwege gebrek aan componenten binnen 2 jaar op de fles is, dat is het product erg slecht voor de afvalberg.
Waarom? Zonder uitzondering zijn reparaties ook slecht voor de afvalberg.
Dus als het bedrijf binnen 2 jaar op de fles gaat omdat ze geen reservecomponenten aanbieden is dat omdat klanten die componenten nodig hebben om te repareren.

Anders gezegd: Een probleemvrije niet repareerbare laptop met een lange levensduur kan beter zijn voor de afvalberg dan een repareerbare laptop waar altijd wel wat aan kapot is. (binnen 2 jaar valt in die categorie)
Dit is inderdaad ook mijn gevoel hierbij.

Het is op zich een mooi idee maar het belangrijkste element, die winkel voor onderdelen en upgrades, is er niet en er is geen garantie dat die er echt gaat komen en zo ja lange tijd open blijft en of er dan ook zinvolle upgrades tegen een redelijk prijs te koop zullen zijn.

Op zich vind ik het repareren en upgraden een mooi concept maar om nou 2 of 3K in een laptop te steken omdat er misschien een mooi concept omheen gaat ontstaan…

Dan liever een iets minder te repareren variant van de bekende namen waarvan ik wel zeker weet dat er dezelfde dag iemand met onderdelen langskomt als er iets mee is.

Dat er geen upgrades mogelijk zijn neem ik dan wel voor lief, hardware is zo snel tegenwoordig (iig op dit prijspunt) dat een laptop echt prima jaren meegaat als je m nu koopt.
.
Het is op zich een mooi idee maar het belangrijkste element, die winkel voor onderdelen en upgrades, is er niet en er is geen garantie dat die er echt gaat komen en zo ja lange tijd open blijft en of er dan ook zinvolle upgrades tegen een redelijk prijs te koop zullen zijn.
De onderdelenwinkel is reeds online in de VS, die hadden ook al eerder deze laptop uitgeleverd.
Europa kwam pas later aan de beurt want het (bedrijf) is natuurlijk (nog) niet zo groot als bijvoorbeeld een Asus of Lenovo.

Ze zullen eerst moeten groeien voordat prijzen hard naar beneden kunnen gaan en dat gaat stapsgewijs. Alle grote "bekende" merken van nu zijn ook ooit klein begonnen.
(..) op het moment van schrijven is die onderdelenwinkel voor Nederland nog niet beschikbaar.
Is er Iemand die dit al eens heeft geprobeerd of dit via een VPN verbinding wel te realiseren is?
Beetje vreemd om dat met een VPN te gaan omzeilen: je zal de onderdelen toch naar een Nederlands adres willen laten verzenden.
Dat hoeft helemaal geen punt te zijn, zeker als het een EU land is. Sommige buitenlandse webshops leggen die restrictie dan wel op, maar lang niet allemaal.
Prachtige laptops. Zeer fijn die modulaire toevoegingen, maar...

... De hardware die ze gebruiken is nu al een jaar oud. Nu de 12e generatie Intel laptops binnendruppelen leveren zij laptops met 11e generatie Intel processoren voor vrijwel dezelfde prijs van laptops met 12e generatie intel.

Waarom zijn ze zo veel duurder dan bijv concurrenten als Acer, Asus of Lenovo terwijl het oudere hardware bevat?
Het is een klein, nieuw bedrijf dat natuurlijk lang niet op dezelfde schaal in kan kopen als Asus en Lenovo. Dat scheelt al een hoop denk ik (niet alleen qua cpu, maar bij bijna alle onderdelen).
Helemaal met je eens, maar dan moet je wel een voet in de markt kúnnen zetten door óf goedkopere prijzen te hanteren óf het nieuwste van het nieuwste te kunnen aanbieden. Nu lijkt het meer op "Kijk hoe goed wij voor het milieu zijn", terwijl iedereen hen inderdaad bedankt en veel goeds toewenst, maar uiteindelijk er geen producten van kopen vánwege de prijzen.

En laptops gaan bijv in mijn familie niet onwijs vlug naar de schroothoop. Een leeftijd van 10 jaar bereiken binnen m'n familie de laptops voordat ze gedoneerd naar Afrika gaan (bijv). Dus welke doelgroep spreken ze aan vraag ik mij dan af?
In het artikel wordt de schermcalibratie benoemd als aandachtspunt. Gelijk erbij wordt aangehaald dat kant en klare laptops al een kalibratie profiel hebben.
Mijn gedachte gelijk was, is er dan geen kalibratie profiel te krijgen of te maken? Krijgen want er zijn ook kant en klare versies te koop van deze laptop inclusief Windows voor geïnstalleerd. Maken, want dat is wat Tweakers doen.
En is de kalibratie dan terecht een minpunt?

[Reactie gewijzigd door swhnld op 8 april 2022 06:45]

Wat ook opvalt is dat de rgb dekking 100% is, dus met een goede kalibratie is dit scherm gewoon prima.
De innovatie is een hele mooie en het resultaat mag er dan ook zeker zijn.
Maar daar betaal je dan wel heel erg veel geld voor..
Obsceen veel zelfs als ik heel eerlijk moet zijn.

Als je voor dit soort prijzen niks fatsoenlijks zou kunnen krijgen zou het een bittere pil zijn maar in dit geval is het "gat" gewoon veels te groot.
Voor wie een beetje wil gamen kan voor nog onder de 1000 euro al iets heel fatsoenlijks scoren, wie de gpu kan missen heeft meerdere zeer degelijke laptops om uit te kiezen.
Zelfs bijna onverwoestbare ex-business modellen zijn makkelijk te vinden voor dat geld.
Tuurlijk ben je dan 2e hands met nieuw aan het vergelijken maar iets als een toughbook is nu niet bepaald iets waar je je neus voor ophaald..

De gedachte dat met de tijd dit idee misschien wel wat goedkoper zou kunnen worden is een aardige maar ik denk dat het wishful thinking is..
Toch jammer :(
Grapje toch? Toughbook hiermee vergelijken slaat toch echt de plank volledig mis.
Heel mooi concept, met al die stickers met benamingen op de componenten lijkt het “Laptop bouwen/repareren voor Dummies”
Maar dan de vraag... Valt de laptop qua marketing en budget binnen de "laptop dummies markt"?
In mijn ervaring zijn deze mensen toch écht sneller geneigd om voor Acer te kiezen, want goedkoop.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee