Door Luke van Drie en Jelle Stuip

Van vier naar veertien cores - We upgraden onze Framework Laptop

15-08-2022 • 06:00

105 Linkedin

Sinds de lente van 2022 verkoopt Framework zijn eerste laptop in Nederland. Uniek aan de laptop is dat de onderdelen gemaakt zijn om eenvoudig te worden vervangen. Alle onderdelen zijn dan ook los te bestellen in Frameworks online winkel. In deze video kijken we hoe eenvoudig onze Framework Laptop te upgraden is met een nieuw moederbord.

Ben je benieuwd naar onze mening over de Framework Laptop met Intel-hardware van de elfde generatie? Check dan hier de review. De uitgebreide resultaten van de benchmarks waarover we in de video spreken, hebben we in dit artikel onder elkaar gezet.

Benchmarks

Cinebench laat mooi zien waar het om gaat bij de upgrade van de elfde naar de twaalfde generatie Intel-processor. Bij Tiger Lake, de elfde generatie dus, was het maximumaantal cores vier, goed voor iets meer dan 5000 punten in Cinebench. Dat is magertjes, want AMD verkocht toen al laptops met zes of acht cores, die op een veel hogere score konden rekenen. Met de 1280P-processor heeft Intel in één klap tien cores extra en dat vertaalt zich in een indrukwekkend hoge Cinebench-score.

  • Cinebench 23 - Multi
  • Cinebench 23 - Single
Cinebench 23 - Multi
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
14.565
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
11.740
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
10.223
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
9.683
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
8.958
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
8.617
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
6.075
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
5.244
Framework Laptop Ci7-1185G7
5.152
Cinebench 23 - Single
Laptop Cpu/soc Score in punten (hoger is beter)
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
1.788
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
1.682
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
1.659
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
1.590
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
1.583
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
1.562
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
1.461
Framework Laptop Ci7-1185G7
1.404
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
1.366

Bij die hoge score moeten we wel de nodige kanttekeningen plaatsen. Om te beginnen heeft de nieuwe Intel-processor niet veertien dezelfde cores, maar zes snelle cores en acht langzame 'Atom'-cores. Daarnaast was Intel met Tiger Lake niet slecht bezig, want in singlecore-toepassingen was die processor sneller dan de AMD-chips. Tot slot is de 1280P een processor met een tdp van 28 watt, terwijl de 6800U van AMD 15 watt zou moeten verbruiken en de 6900HS een tdp van 35 watt heeft. De 1280P valt in Cinebench Multi precies tussen die twee in, maar in de singlecoretoepassing is hij wel duidelijk de snelste.

Met behulp van Blender kijken we in hoeverre de laptop last heeft van throttling. Daarbij zien we iets wat we bij veel Intel-cpu's zien. Aanvankelijk is de laptop bijzonder snel, doordat de cpu veel energie mag opnemen, maar na een run moet de processor terugschakelen en vervolgens stagneert het verbruik op 28 watt. De processor blijft vervolgens lekker koel en rondt iedere volgende render binnen 26 seconden af.

  • 3DMark Night Raid
  • 3DMark Night Raid - Graphics
  • 3DMark Night Raid - CPU
3DMark Night Raid
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu Videochip score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS Rad. 680M Rad. RX 6800S
50.684
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U Rad. 680M
23.274
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
18.672
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P Iris Xe Graphics G7 96EUs
18.453
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P Iris Xe Graphics G7 96EUs
18.339
Framework Laptop Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
15.722
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
13.802
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U Iris Xe Graphics G7 80EUs
13.026
3DMark Night Raid - Graphics
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu Videochip score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS Rad. 680M Rad. RX 6800S
85.907
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U Rad. 680M
29.167
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
22.822
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P Iris Xe Graphics G7 96EUs
22.587
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P Iris Xe Graphics G7 96EUs
21.614
Framework Laptop Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
18.858
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U Iris Xe Graphics G7 80EUs
16.655
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
14.559
3DMark Night Raid - CPU
Laptop Cpu/soc Geïntegreerde gpu Videochip score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS Rad. 680M Rad. RX 6800S
15.251
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U Rad. 680M
10.852
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U Rad. RX Vega 7
10.663
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P Iris Xe Graphics G7 96EUs
10.091
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
9.197
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P Iris Xe Graphics G7 96EUs
8.878
Framework Laptop Ci7-1185G7 Iris Xe Graphics G7 96EUs
8.095
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U Iris Xe Graphics G7 80EUs
5.830

In 3DMark weet de nieuwe processor minder indruk te maken dan in de renderbenchmarks. Aan de gpu is om te beginnen niets veranderd tussen de elfde en twaalfde generatie processors, want de grote verandering zit hem in het toevoegen van extra cpu-cores. Van die extra cores weet 3DMark Night Raid in ieder geval niet te profiteren. De 1280P is wel sneller dan de snelste processor van de elfde generatie, maar de AMD-chips zijn net vlotter.

  • Geekbench 5 - Single
  • Geekbench 5 - Single Crypto
  • Geekbench 5 - Single Integer
  • Geekbench 5 - Single Floating Point
  • Geekbench 5 - Multi
  • Geekbench 5 - Multi Crypto
  • Geekbench 5 - Multi Integer
  • Geekbench 5 - Multi Floating Point
Geekbench 5 - Single
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
1.904
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
1.739
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
1.713
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
1.650
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
1.649
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
1.648
Framework Laptop Ci7-1185G7
1.570
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
1.496
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
1.419
Geekbench 5 - Single Crypto
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
4.101
Framework Laptop Ci7-1185G7
4.066
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
4.050
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
3.903
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
3.798
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
3.715
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
3.435
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
3.292
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
2.904
Geekbench 5 - Single Integer
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
1.748
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
1.529
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
1.515
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
1.451
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
1.439
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
1.392
Framework Laptop Ci7-1185G7
1.364
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
1.265
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
1.207
Geekbench 5 - Single Floating Point
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
2.074
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
1.829
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
1.799
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
1.795
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
1.730
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
1.708
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
1.674
Framework Laptop Ci7-1185G7
1.601
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
1.565
Geekbench 5 - Multi
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
10.444
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
9.325
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
9.232
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
8.953
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
7.484
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
6.795
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
6.457
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
6.192
Framework Laptop Ci7-1185G7
5.323
Geekbench 5 - Multi Crypto
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
13.115
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
10.922
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
10.688
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
9.883
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
8.229
Framework Laptop Ci7-1185G7
8.215
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
6.894
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
5.746
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
3.725
Geekbench 5 - Multi Integer
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
10.035
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
9.105
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
8.799
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
8.170
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
7.162
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
6.500
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
6.216
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
5.700
Framework Laptop Ci7-1185G7
4.929
Geekbench 5 - Multi Floating Point
Laptop Cpu/soc score in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X Ryzen 9 6900HS
11.700
Framework Laptop (12th Gen) Ci7-1280P
10.208
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) M2 8-core
9.956
Samsung Galaxy Book2 Pro Ci7-1260P
9.926
ASUS ZenBook 13 OLED Ryzen 7 6800U
8.472
Lenovo IdeaPad 5 Pro Ryzen 5 5600U
7.434
Samsung Galaxy Book2 Ci5-1235U
6.921
MSI Prestige 14 Evo A11M Ci7-1195G7
6.471
Framework Laptop Ci7-1185G7
5.695

Geekbench 5 laat zien dat de 1280P-cpu over het algemeen bijzonder vlot is, zeker in vergelijking met zijn quadcorevoorganger. Soms gaat het echter mis, bij de Crypto-test, waarbij de benchmark de snelheid van AES-encryptie door de processor test, gaat het goed in de singlecoretest, maar bij het gebruik van alle cores komt de score lager uit dan bij de eerste generatie Framework Laptop.

  • Accutest browsen
  • PCMark 10 - Accu - Tijd
  • PCMark 10 - Accu - Digital
  • PCMark 10 Accu Essentials
  • PCMark 10 Accu Productivity
Accutest browsen 2013 (180cd/m²)
Laptop Accucapaciteit (Wh) Cpu/soc tijd in uren en minuten (hoger is beter)
Apple MacBook Air 2022 M2 (8/10) 52,6Wh M2 8-core
15u41m
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh Ryzen 7 6800U
12u7m
MSI Prestige 14 Evo A11M 52Wh Ci7-1195G7
11u20m
Lenovo IdeaPad 5 Pro 56,5Wh Ryzen 5 5600U
11u17m
Samsung Galaxy Book2 Pro 68Wh Ci7-1260P
10u48m
Framework Laptop (12th Gen) 55Wh Ci7-1280P
10u23m
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X 76Wh Ryzen 9 6900HS
10u20m
Framework Laptop 55Wh Ci7-1185G7
9u26m
Samsung Galaxy Book2 54Wh Ci5-1235U
8u45m
PCMark 10 - Accu - Tijd
Laptop Accucapaciteit (Wh) Cpu/soc Accuduur in tijd in minuten (hoger is beter)
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh Ryzen 7 6800U
6u59m
Samsung Galaxy Book2 Pro 68Wh Ci7-1260P
4u56m
Samsung Galaxy Book2 54Wh Ci5-1235U
4u1m
Framework Laptop (12th Gen) 55Wh Ci7-1280P
3u48m
Framework Laptop 55Wh Ci7-1185G7
2u57m
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X 76Wh Ryzen 9 6900HS
1u55m
PCMark 10 - Accu - Digital
Laptop Accucapaciteit (Wh) Cpu/soc Accuduur in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X 76Wh Ryzen 9 6900HS
7.493,00
Framework Laptop 55Wh Ci7-1185G7
4.175,00
Samsung Galaxy Book2 54Wh Ci5-1235U
3.930,00
Samsung Galaxy Book2 Pro 68Wh Ci7-1260P
3.767,00
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh Ryzen 7 6800U
3.707,00
Framework Laptop (12th Gen) 55Wh Ci7-1280P
2.811,00
PCMark 10 Accu Essentials
Laptop Accucapaciteit (Wh) Cpu/soc Accuduur in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X 76Wh Ryzen 9 6900HS
8.417,00
Samsung Galaxy Book2 54Wh Ci5-1235U
7.735,00
Framework Laptop (12th Gen) 55Wh Ci7-1280P
7.474,00
Framework Laptop 55Wh Ci7-1185G7
7.285,00
Samsung Galaxy Book2 Pro 68Wh Ci7-1260P
6.456,00
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh Ryzen 7 6800U
5.235,00
PCMark 10 Accu Productivity
Laptop Accucapaciteit (Wh) Cpu/soc Accuduur in punten (hoger is beter)
ASUS ROG Zephyrus G14 GA402RK-L8032X 76Wh Ryzen 9 6900HS
6.448,00
Framework Laptop 55Wh Ci7-1185G7
4.892,00
Framework Laptop (12th Gen) 55Wh Ci7-1280P
4.535,00
Samsung Galaxy Book2 54Wh Ci5-1235U
4.036,00
Samsung Galaxy Book2 Pro 68Wh Ci7-1260P
3.695,00
ASUS ZenBook 13 OLED 67Wh Ryzen 7 6800U
2.944,00

We hebben alleen het moederbord van onze Framework Laptop vervangen en testen dus met exact dezelfde accu. Toch is de nieuwe hardware zuiniger dan de oude. Bij de, vrij lichte, browsetest halen we bijna een uur langer op de accu. Schroeven we de belasting omhoog met behulp van PCMark 10, dan zien we ook een significant langere accuduur. Het is echter duidelijk dat Framework het moederbord zo geconfigureerd heeft dat de processor flink langzamer draait, gezien de scores die we in de deeltests halen.

Reacties (105)

Wijzig sortering
De upgrade kost rond de 1200 EUR, naargelang of je een 'CNC top cover' wilt hebben of niet.
Reageer
Prijsverschil tussen de 1260p en 1280p op intels website is 50$, op frameworks website ga je van 800 naar 1200$. Is nog erger dan de apple upgrade prijzen, waar zou dat aan liggen?
Reageer
Poeh, nu je het zegt. Er staat wel bij dat hij technisch gezien een andere wifikaart heeft, met "vPro" maar dat dicht naar mijn mening het gat absoluut niet.

Ze hebben ook dezelfde power requirements, dus het is ook geen dikker uitgevoerde VRM ofzo denk ik.\

Nu zou ik toch sowieso al voor de i5 1240p gaan met dit prijsverschil. Als ik even snel op de intel ark compare tool kijk zie ik niet gauw specs die mij naar de i7 1260p duwen. De i7 heeft 6 MB meer cache, een dikkere iGPU en wat hogere clocks, maar ik denk toch dat je tijdens erg zware taken meer gebonden bent aan vermogens en temperatuurgrenzen en die zijn identiek tussen de twee mainboards voor zover je kan zien op de framework site en de intel specs. Dan vind ik 300 euro toch echt veel geld voor een i7

[Reactie gewijzigd door youridv1 op 15 augustus 2022 16:14]

Reageer
Ja, dat klopt. Ik heb het over de nog goedkopere i5 1240p optie in mijn comment. Open de framework website even en kijk naar de 3 opties en de prijsverschillen en lees dan mijn comment nog een keer.

Ik zal het getal 1240p er even bij tikken

[Reactie gewijzigd door youridv1 op 15 augustus 2022 16:15]

Reageer
Zo'n vpro chip is volgens mij in bulkaankopen duurder in centen, geen euro's. Dus dat zal het gat echt niet dichten...

[Reactie gewijzigd door MrFax op 15 augustus 2022 16:27]

Reageer
Het ligt ook een beetje aan hoe Framework dit soort componenten besteld. Die prijzen op de site van Intel gelden vanaf 1000 stuks. Ik ken de verkoopcijfers van Framework niet, maar als ze niet in bulk kunnen (of willen) bestellen, dan zijn de prijzen weer anders.

Verder is er ook een stukje risico en opslag. Ze zijn bij de 11e generatie begonnen: hoe snel ga je nou upgraden? Koop je teveel van in, zit je daar met een lading 12e generatie moederborden, die je (nu) niet zo makkelijk kwijt kan.

En er zal ongetwijfeld ook een stukje marge op zitten.
Reageer
Daarvoor bestaat er een distributie netwerk waar je per stuk kan bestellen, en die gaan echt de prijs niet x die factor doen.
Reageer
Framework is nog maar een klein merk. De kosten van de ontwikkeling van een nieuw moederbord wat naadloos met alle andere modules werkt is best prijzig. Met de kleine volumes moet de prijs dus hoog liggen om het bedrijf ook voort te laten bestaan.
Reageer
Het verdere verschil is 32GB RAM ipv 16 (wel allebei DDR4 en geen DDR5), 1TB SSD maar er staat niets over verdere specs en Windows 11 Pro in plaats van Home.

Verdere verschillen vind ik niet erg terug (op de Wifi kaart die eerder genoemd is). Dus waarom je 690 euro meer betaald? Geen idee precies. Misschien verwachtte ze er minder te verkopen en hebben ze minder gemaakt waardoor de kosten hoger liggen.
Reageer
Ja kan bijna een volledig nieuwe laptop kopen met dat bedrag. 1370 voor een splinternieuwe(MSI Prestige 14 EVO A12M-018NL). Lijkt me enorm duur en niet intressant voor de consument. Hoewel right-to-repair en upgradebaarheid belangrijk zijn, vind ik niet dat de consument hiervoor de kostprijs hoeft te betalen.
Reageer
Waarom wordt er bij het vastpakken van gevoelige elektronische componenten (zoals een moederbord) niet ESD veilig gewerkt?
Elektrostatische ontlading zorgt voor ongeveer 1/3 van alle schade aan elektronische componenten en staat bekend om deze schade soms pas na jaren te tonen.

Al die keren dat een tweaker een Memtest moet draaien omdat het ram begint op te geven is er een grote kans dat dit door ESD schade komt.
Reageer
Omdat in de praktijk het bijna nooit kwaad kan. Zie bijv. https://youtu.be/nXkgbmr3dRA

Also wellicht dat ze op een andere manier gegrond zijn.
Reageer
Zoals ik al zei, is veel van deze schade pas veel later te zien.
Er is een goede reden dat producten in ESD shielding zakjes zitten. Tevens heb ik gewerkt bij een bedrijf waar we ESD schade aan chips testen en analyseren (performance, röntgen en SEM analyses) en ik kan je vertellen dat zuinige componenten van moderne systemen erg gevoelig zijn voor dit soort ESD.

De ESD norm wordt al jaren aangepast naar lagere en lagere waardes omdat componenten kleiner, zuiniger maar ook gevoeliger worden voor ESD schade. Bedrijven komen regelmatig bij experts terecht om embedded ontwerpen te laten testen en gevoelige plekken te vinden, omdat ESD schade optreed in het veld.
Daarmee gezegd, er zijn veel design-methodieken om ESD schade te beperken, naast minder gevoelige componenten gebruiken. Hierdoor zal het ene moederbord mogelijk nooit ESD schade ondervinden terwijl een ander moederbord/ram-stick/processor vaker schade zal krijgen bij blootstelling aan ESD.

Al met al is het nooit onverstandig om ESD veilig te werken.
'Op een andere manier gegrond' is totaal irrelevant als je component en werkoppervlak niet óók ESD veilig is. (karton is geen ESD veilig oppervlak)

Misschien moet je ook even de conclusie van die video bekijken, ze laten duidelijk zien dat het wél (directe)schade kan veroorzaken. Die ESD guns die ze gebruiken werken volgens het Human Discharge Model, oftwel een realistische simulatie van een persoon die een component aanraakt.

[Reactie gewijzigd door dragonhaertt op 15 augustus 2022 11:22]

Reageer
Ik denk waar het op neer komt bij dit soort video's is dat esd veilig werken helemaal niet zo belangrijk is. Veelal zijn de systemen zeer tijdelijk. Om dan te investeren in een totaal esd veilige werkruimte is een investering die onnodig is. En dat is mijn hele punt, esd kan op lange termijn wellicht schade doen maar boeit dat nou echt voor de quick pc build videos?

"ja maar slecht voorbeeld!"
Vast wel maar denk jij serieus dat een huis tuin keuken pc bouwer überhaupt iets meer doet dan een polsbandje dat geaard is?

Als jij iets kookt ga je je toch ook niet aan alle standaarden houden van een pro keuken inclusief allergie eisen en meuk? En dat is mijn hele punt en het punt van de video die ik linkte naar mijn mening.

Ik kan snappen dat als je met mega dure medische meuk werkt je zorgt dat alles esd veilig is of met chips ofzo. Als amateur of presentator die snel een video maakt? Boeiend.

Iets met realiteit enzo.
Reageer
Huh, wat heeft jouw reactie überhaupt te maken met wat ik zeg? Ik stel nergens dat je volgens dezelfde normen moet werken als wat producenten doen, ik probeer alleen uit te leggen hoe die normen werken en waarom bedrijven zich daar aan houden.

Een ESD polsbandje is een super goede manier van het gros van de ESD problemen voorkomen. En als dat in 1 van de 10 builds je een RAM stick scheelt, heb je toch 10 euro verdiend elke keer dat je dat bandje omdoet.

Het gaat inderdaad om het voorbeeld, het gebruik van een ESD bandje tijdens een bouwvideo zou al een hele verbetering zijn. Al was het alleen al om het product zelf te beschermen ipv het goede voorbeeld geven.

Het feit dat ESD schade bijna altijd later komt en bijna altijd onzichtbaar is, maakt dat veel mensen denken dat er geen ESD schade kan komen door werken zonder bandje. Dat betekent niet dat dat ook werkelijk zo is.

En dan post je zelf een video waarin gedemonstreerd word hoe ESD zelfs directe schade kan veroorzaken met als gevolg een volledig defecte RAM stick. Lijkt me toch wel handig om gewoon dat ESD bandje om te doen volgende keer 8)7
Reageer
Je maakt zelf een heel epiloog over het beperken van ESD schade en schrijft "'Op een andere manier gegrond' is totaal irrelevant als je component en werkoppervlak niet óók ESD veilig is. (karton is geen ESD veilig oppervlak)"

Je maakt een heel betoog over ESD en haalt aan dat je ermee werkt dus wel echt weet waar je het over hebt en blahblahblah (dat is de insteek van je post) en dan zeg je nu: "Ik stel nergens dat je volgens dezelfde normen moet werken als wat producenten doen, ik probeer alleen uit te leggen hoe die normen werken en waarom bedrijven zich daar aan houden."

O...K. Maar dat is precies wat je wel doet, alleen niet met die exacte woorden. Ik nuanceerde specifiek dat mijn reactie en insteek bedoelt is op de amateurs en wat een gedachte gang kan zijn van de makers van de video.

Ik ga nuttigere dingen nu doen en je lekker verder negeren. Geloof dat jij al wat ESD schade hebt opgelopen 8)7
Reageer
Correct, op een andere manier aarden is irrelevant als je oppervlak niet ESD veilig is.
Een ESD polsband gebruiken om hetzelfde potentiaal te krijgen als je component is daarentegen níet irrelevant als je oppervlak niet ESD veilig is.
Dat is een heel belangrijke onderscheiding.
Reageer
Een ESD polsband is onzinnig. Vrijwel alle componenten zijn gecoat waardoor het enig probleem de directe metalen contact punten zijn.
Stap 1) Vermijd contact met de contact punten.
Stap 2) Gebruik een ESD mat op je tafel. Of je nou je polsbandje of mat gelinkt heb aan de tafel poot maakt erg weinig uit. (jezelf ontladen door de mat af en toe aan te raken is voldoende)
Stap 3) Gebruik ESD schoenen en sokken als je veel heen een weer moet lopen en draag geen vlies of wol.

Als je dit volgt dan zit je dus niet met een "ketting" vast aan je tafel wat echt letterlijk nooit iemand doet die vaak met electronica werkt.
Als je meer wil weten moet je een ESD cursus gaan volgen en dan kom je erachter dat een simpele polsbandje maar ~5% van het hele verhaal betreft.
Reageer
Als je dit volgt dan zit je dus niet met een "ketting" vast aan je tafel wat echt letterlijk nooit iemand doet die vaak met electronica werkt.
20 jaar geleden wel eens op een blauwe maandag bij HP printers in elkaar gezet. Daar zat iedereen die ook maar iets fysiek met printers deed vast aan polsbandjes. Ze waren weleenswaar makkelijk los te klikken maar toch.

Maar goed, ik kan me voorstellen dat wanneer je reparatie doet op een wat kleinere schaal jouw verhaal meer de praktijk zal zijn.

[Reactie gewijzigd door dezwarteziel op 15 augustus 2022 15:50]

Reageer
De matten waren toen niet echt een ding en zijn nu betaalbaar maar dat neemt niet weg dat vrijwel alle fabrikanten vergaande regels hebben m.b.t ESD en niet enkel met een polsbandje werken. Je moest hoogst waarschijnlijk minimaal ook een ESD jas en schoenen dragen en alle werkplekken zijn door gelust aan een werkend aarde koppeling.
Reageer
Je moest hoogst waarschijnlijk minimaal ook een ESD jas en schoenen dragen en alle werkplekken zijn door gelust aan een werkend aarde koppeling.
Jep, nu je het zegt herinner ik het me weer. Dat was allemaal exact het geval
Reageer
Ehm???????? Een coating maakt een component ESD veilig?
1) contact vermijden met de de pinnen klinkt leuk en werkt voor een deel maar is geen 100% bescherming want statische elektriciteit is hoogspanning en hoogspanning kan op enkele mm door de lucht en een dunne laag coating al overslaan.
2) Ja, werkt enigzins maar zorg wel dat de mat geaard is voor een betere bescherming
3) ESD schoenen werkt alleen als je de vloer er voor hebt, op tapijt doen de niets.
Reageer
1) contact vermijden met de de pinnen klinkt leuk en werkt voor een deel maar is geen 100% bescherming want statische elektriciteit is hoogspanning en hoogspanning kan op enkele mm door de lucht en een dunne laag coating al overslaan.
Tegen een zware schok wat je voelt is het niet 100% nee maar dat spul is heel wat beter geworden in de afgelopen decennia. Een onopgemerkt kleine ESD schok gaat echt niet door de coating heen, en dat is waar deze thread over gaat. De silent killer wat ervoor zorgt dat hardware op den duur vroegtijdig overlijdt.
2) Ja, werkt enigzins maar zorg wel dat de mat geaard is voor een betere bescherming
Een ESD mat zonder aarding is niks anders dan een muismat.
3) ESD schoenen werkt alleen als je de vloer er voor hebt, op tapijt doen de niets.
Je vergeet te melden dat de sokken net zo belangrijk zijn en op hout, tegel en linoleum zit je best goed met een paar ESD schoenen. Niet serverpark/cleanroom niveau maar nog steeds 100* beter dan tapijt tenzij je ESD-tapijt hebt :+
Reageer
Een ESD mat is inderdaad een goed alternatief, maar een stuk minder toegankelijk dan een simpel polsbandje.
Ik deel je mening dat in professionele of fanatieke hobby setting een ESD mat, ESD werkplek of ESD vloer met hieladers een stuk prettiger is dan telkens een polsbandje om doen.

Het gaat uiteindelijk om het potentiaal verschil tussen jouw en de componenten, tussen de componenten onderling of tussen de componenten en het werkoppervlak. Dit verschil moet klein zijn of dissipatief afgevoerd worden (geen snelle ontlading)

ESD cursus is voor sommige mensen wel aan te raden, maar ik denk dat ik die zelf niet meer nodig heb ;)

Wat betreft de coating, een conformal coating is bijzonder dun en vaak op hoekpunten van componenten niet volledig dekkend. Een ESD ontlading kan relatief makkelijk door zo'n coating heen komen. Tevens hebben RAM sticks natuurlijk gewoon veel geleidende contacten open en bloot voor het aanraken.
Reageer
De coatings die tegenwoordig gebruikt worden zijn aanzienlijk beter dan 15-20 jaar terug. Een statisch ontlading wat je ziet en voelt gaat al niet meer door de coating heen laat staan een zwakke ontlading wat onmerkbaar voorbij gaat.
Een ESD mat is helemaal niet bijzonder, 20-50 euro max en je heb een zeer mooie werk oppervlakte.
De schoenen en sokken is een ander verhaal maar zijn bij veruit het meest effectief in het beperken van een opbouw van lading in je lichaam. Blote voeten werkt ook of enkel ESD sokken zonder schoenen.

Ik denk dat de nummer 1 killer van componenten door hobbyisten is het verkeerd begrijpen van de ESD zakken die gebruikt worden om componenten te verpakken. Aan de binnen kant is het lading vrij maar om dat te doen blijft de lading aan de buitenkant van de zak.
Lekker effe je mobo uit de zak halen en erop leggen is het meest foute van allemaal.
Reageer
Een ESD werkplek is natuurlijk mooi en niet al te duur, maar voor iemand die één keer een PC in elkaar zet is een ESD mat wel een relatief grote stap.
Verder ben ik het helemaal met je eens wat betreft ESD zakken en hoe mensen er mee om gaan. Ik ga maar eens een leuk topic starten zodat we hier verder over kunnen praten.
Reageer
Dat is nou net het punt met een polsbandje. Je gaat het maar 1 keer gebruiken en laat dat nou je eerste ervaring zijn met een echte tether aan je tafel. Het kan behoorlijk frustrerend werken en veel mensen zullen het vaak afdoen.
Hoeveel mensen ken je die een ongeverfd metalen tafel hebben voor de massa? Waar ga je het aan verbinden een kaal stukje radiator pijp?
Het is in mijn optiek veel moeilijker om een polsbandje correct te gebruiken dan het is om een mat neer te leggen en die ergens aan te koppelen. Tevens werkt de polsbandje alleen als ontlading en voorkomt het geen statisch opbouw dus je heb maar 1 kant van het totale concept in gebruik.
Voorkomen is beter dan genezen als het ware.
Officieel moet je dus volledig gekleed zijn in ESD kleding, rubberen handschoenen en haar net. Dus shirt+broek of lange jas, samen met schoenen en sokken. En dat is enkel het kleding aspect, daarna komt de werkplek zelf.
Waar leg je de grens tussen wat wel en niet nodig is voor de hobbyist? De polsbandje is wat ik als eerst eruit gooi.
Reageer
De vraag is meer, werkt dat eerste mobo van 11 jaar terug nog en dan bedoel ik 100%? ESD schade kan zich in de meest vage manieren de kop op steken. Een juist behandeld mobo kan makkelijk 20-30 jaar of langer mee gaan mits de juist materialen gebruikt zijn (geen lekkende caps e.d). Over het algemeen worden ze uiterlijk na 5 jaar vervangen of soms 10 jaar. Maar ze rotten niet zomaar weg.

Hout en in het verlengde daarvan, karton. Heeft vrijwel een niet bestaand contact elektrificatie aka opbouw van een statische lading. Technisch gezien is de "klacht" dat hout/karton geen stroom geleid en dus geen werkende aarde kan bieden.
Het probleem is wanneer jij als menselijk lichaam een schok levert, wat niet door het karton afgevoerd kan worden, je alsnog de componenten kan beschadigen. Daarom is een ESD mat altijd beter omdat daar de lading wel afgevoerd wordt.

Hout/karton op zich is absoluut geen bedreiging voor je componenten. Als jij dus ervoor zorgt dat jouw lichaam geen lading opbouwt met ESD kleding en/of jezelf aard is een kartonnen doos prima om te gebruiken.
Reageer
Ik mag aannemen dat Framework de producten zo min mogelijk gevoelig voor ESD schade heeft ontwikkeld.
Wanneer de ESD schade pas na lange tijd merkbaar wordt, is het maar de vraag of dat ook erg is. Wanneer de betreffende component toch al afgeschreven is, maakt het eigenlijk niet uit. Dan is die toch aan vervanging/upgraden toe.
Reageer
Natuurlijk doen fabrikanten hun best te beschermen tegen ESD, maar ook maar tot op een bepaald niveau. Elk extra component kost extra geld.
Daarnaast zijn sommige plekken, zoals datalijnen van een RAM stick, bijna niet te beschermen.

Pas na lange tijd kan na 6 jaar zijn als de schok maar klein was. Maarr met 1kV meer kan dat ook 3 jaar zijn, of 1 jaar, of 1 maand. Je kan niet 'inschatten' hoe groot de schade is en hoe lang dat duurt.

Dat is een beetje als zeggen dat je de auto nooit naar de garage brengt, want tegen de tijd dat hij stuk gaat is hij toch al afgeschreven. Soms heb je gelijk, maar soms ook niet, het blijft een risico. (wil je dat risico nemen, als het amper moeite is om gewoon op een ESD mat te werken?)
Reageer
ESD kan ook niet direct merkbare schade veroorzaken.
Ik hoor het op mijn werk ook heel vaak.
"Ik heb er nooit last van!", en daarom heb ik geen ESD protectie nodig.

Maar het kan op langere termijn wel onverklaarbare problemen geven.
Bijvoorbeeld: Er kan een spoor in de chip zelf beschadigen en door temperatuur gaat het spoor op dat punt stuk en krijg je rare fouten/uitval.

Daarnaast wordt er gebruikt gemaakt van een ESD gun met een goed gedefinieerde ESD spanning.
In de praktijk is deze spanning niet zo mooi gedefinieerd.
Ik merk het thuis zelf ook als ik onder een vliesdeken zit en deze dan van je aftrek.
Dan slaan de volken om je oren.
Maar ook veel andere synthetische kleding is dit een groter probleem.

[Reactie gewijzigd door vDorst op 15 augustus 2022 11:18]

Reageer
"Ik heb hier nog nooit problemen mee gehad" vind ik één van de meest vervelende argumenten.
Nog nooit ESD problemen, maar wel 2 jaar later kapotte RAM sticks onder het mom van 'ja maar die gaan gewoon een keer kapot'.

Zo heb ik ook een collega die nooit flyback-diodes toepast in systemen met een solid state relais. "Ik heb nog nooit problemen gehad zonder diode", maar wel elk jaar een systeem waarbij de relais 'zomaar' kapot gaat. En dan zelfs als je dit probeert uit te leggen niet de link kunnen leggen 8)7

ESD schade uit zich op veel verschillende manieren, en een totale 'fault' na één ontlading is erg zeldzaam. Meestal is een deel van een verbinding beschadigd wat later voor thermische problemen zorgt en uiteindelijk voor een (intern)spoortje dat niet gewenst gedrag vertoont. Af en toe een bitje niet goed doorgeven.

ESD testen wordt overigens op 1, 2 of soms 4kV gedaan, terwijl een wollen trui al snel 40kV kan genereren.
Over een vinyl vloer lopen kan al een lading van 12kV opbouwen.
Reageer
We leven in Nederland waar statische elektriciteit vrij zeldzaam is in een gemiddelde woning. Luchtvochtigheid is simpelweg te hoog. Ik zou het wel gebruiken als ik niet weet of de ruimte waar ik in werk gevoelig is voor statische elektriciteit, maar daar hoef ik thuis niet bang voor te zijn.
Reageer
Ik heb de upgrade inmiddels ook uitgevoerd en ben zeer tevreden!
In januari via een shipping forwarder de Framework laptop met de 1165g7 gekocht met de hoop dat de upgrade naar 12th gen of AMD er uiteindelijk zou komen en dat hebben ze nu waar gemaakt.

Voor iedereen die wil upgraden kan ik aanraden te upgraden naar de i7-1260p (€799) ipv de i7-1280p (€1,189).
In theorie heb je twee minder performance cores maar door de beperkte koelmogelijkheden in deze form factor scheelt het niet zo veel. Mijn CB R23 score is 10677 tov 11740 van de 1280p.
Mijn ervaring met upgraden heb ik hier beschreven.

Het enige is wat doe je met het oude moederbord? Hij staat op V&A maar het loopt niet echt storm.
Alle andere onderdelen heb ik wel kunnen hergebruiken gelukkig. Er zijn wel STL files beschikbaar voor een 3D case maar ik heb geen ervaring met 3D printen.

[Reactie gewijzigd door ismael86 op 15 augustus 2022 08:40]

Reageer
LTT had een iets uitgebreidere review gemaakt, precies hetzelfde zoals hier op Tweakers de mobo vervangen maar ze hadden daarnaast een 3d geprinte case voor hun oude mobo. Enerzijds heel fraai dat je oude hardware zo makkelijk kunt hergebruiken (smaak van de case even daar gelaten) maar ik vond het wel heel erg moeizaam. Zoals hier de laptop zelf upgraden ging vrij eenvoudig maar de computer was toch wel wat meer gedoe.

Uiteindelijk is dit toch wel een mooie ontwikkeling, immers je kunt een laptop die verder nog helemaal goed is makkelijk upgraden. Zo zit ik al jaren met XPS laptops en ben ik onderhand aan laptop nummer drie, maar eigenlijk is er buiten de CPU/geheugen weinig verandert. Dus gooi ik heel veel hardware weg voor een "minimale" upgrade.
Reageer
LTT maakt vooral filmpjes om te amuseren. Als hij zich ingelezen had weet je van te voren al dat je BitLocker uit moet schakelen en je BIOS moet updaten om te kunnen booten zonder batterij. Een groot deel van de frustratie in het filmpje kan hierdoor voorkomen worden.

Ik ben vooral ook benieuwd hoe lang ze deze form factor blijven hanteren. Bij de XPS krijg je kleine form factor updates bij elke generatie.
Uiteindelijk zorgt een upgrade van de onderdelen wel voor minder 'waste'.
Reageer
En dan te bedenken dat Linus flink geïnvesteerd heeft in Framework. Ongeveer zo'n $225,000.

https://www.youtube.com/watch?v=LSxbc1IN9Gg
Reageer
Misschien heeft ie wel zoveel geld dat hij vergeet waar hij het aan uitgeeft.

Of hij steunt Framework niet echt...

[Edit] dan is het helemaal vreemd dat je je niet goed voorbereid...

[Reactie gewijzigd door phex op 15 augustus 2022 10:55]

Reageer
Hij benoemt in zijn video dat hij investeerder is (en ook als hij een laptop bespreekt van een ander merk bijvoorbeeld)
Reageer
Of hij steunt Framework niet echt...
Lijkt me niet echt een plausibel verhaal dit.
Hij herhaalt het tegenwoordig elke keer als hij een laptop vasthoud. Als hij niet oprecht geïnvesteerd heeft komt dat natuurlijk gewoon uit.
Hoeveel miljoen mensen kijken inmiddels naar zijn slappe geouwehoer.

[Reactie gewijzigd door Polderviking op 15 augustus 2022 10:49]

Reageer
Enerzijds heel fraai dat je oude hardware zo makkelijk kunt hergebruiken (smaak van de case even daar gelaten) maar ik vond het wel heel erg moeizaam. Zoals hier de laptop zelf upgraden ging vrij eenvoudig maar de computer was toch wel wat meer gedoe.
Vond het wat overdreven opgezet filmpje, als dat minimaal was voorbereid liep hij niet te worstelen met de helft van de dingen.
Maar goed dan heb je ook een veel korter en wellicht minder boeiend filmpje.
Dat bitlocker je gaat bijten bijvoorbeeld als je zomaar opslag omwisselt ergens dat weet je echt wel als een beetje techneut. Dat is het hele punt van bitlocker.

En ik denk ook niet dat dat persé super simpel moet zijn, onderdelen vervangen.
M.i. ligt de nadruk er toch meer op dat het überhaupt kan, niet dat persé iedereen dat kan.
Als je je laptop gewoon aan je handige buurjongen kan geven die dat voor je doet is het doel van repareerbaarheid m.i. ook bereikt.
Reageer
Ik vind het juist realistisch, Typisch iets wat mij zou overkomen.
Tegelijkertijd lijkt het mij Heeel verleidelijk zulke dingen er uit monteren.
Reageer
Je kunt, als je de STL files hebt, hem natuurlijk gewoon laten 3D printen bij een bedrijfje die dit op aanvraag doen. Ik denk dat er ook wel een aantal tweakers zijn die je hiervoor kunt benaderen op het forum

Zoiets als dit? https://create3dshop.nl/3dprint/3d-online-printservice/

[Reactie gewijzigd door youridv1 op 15 augustus 2022 08:47]

Reageer
Ja, dat heb ik ook al overwogen het punt is wel dat ik uiteindelijk met een extra systeem zit wat ik strikt genomen niet 'nodig' heb.

Het liefst had ik het mobo teruggestuurd zodat Framework ze weer refurbished kan verkopen.
Voor computer onderdelen is er best een grote markt aangezien de formaten gestandaardiseerd zijn, hopelijk komt dit er ook ooit voor laptops.

[Reactie gewijzigd door ismael86 op 15 augustus 2022 09:10]

Reageer
Je zou hem in zo'n kastje kunnen stoppen en dan verkopen als kleine pc? Voor zo'n moederbord is er denk ik nauwelijks tot geen markt, maar voor een werkend nucje wel.
Reageer
Goed idee!
Voelt een beetje gek om eerst iets te printen om vervolgens het geheel te verkopen maar denk dat het voor nu de beste oplossing is.
Reageer
Wat gebruik je dan als voeding?
Reageer
Lijkt me dat je gewoon mbh een usb-c adapter aansluit, net als de laptop zelf.
Reageer
Ja ben ik met je eens. Ik ken dit van het verkopen van desktop hardware. Als het niet wil verkopen maak ik er met value onderdelen een hele pc van en adverteer ik die. Zo weg meestal
Reageer
Goh, even een simpele vraag, maar zou ik jouw mobo kunnen kopen en bij Feamework een laptop minus mobo bestellen om hem in te zetten?

Edit: ik heb de vraag nu ook bij Framework uitgezet, want ik zie de mogelijkheid iig niet op hun website. Is toch zonde als al die oude moederborden gewoon weggegooid worden?

[Reactie gewijzigd door PizzaMan79 op 16 augustus 2022 12:46]

Reageer
Ik heb antwoord van Framework:
Thank you for your inquiry.

To answer your question, you can still repurpose your friend's mainboard by buying the necessary components/parts individually in our Marketplace. These parts are Input Cover, Bottom Cover, Top Cover Kit, Display Kit, WiFi adapter, Bezel, RAM module/s, SSD NVme storage, Battery (currently unavailable) and several Expansion cards to your preference. We're sorry that we are unable to sell those items as a single item since they are made and packed in that manner at our production facilities and have distinct SKUs (stock-keeping units) that cannot be modified.

Also, you can use it as a standalone CPU by utilizing a 3D-printed case which was mentioned in this article/blog post: https://frame.work/blog/m...y-and-open-source-release. We’ve released two 3D-printable reference designs. One is a minimal VESA-mount holder that lets you attach the Mainboard to a monitor or TV, while the other is a fully featured small form factor desktop case. Both of these are easy to print on home 3D printers

Hope this information helps.

Please let us know if you need anything else that we can help you with.

Thank you for contacting Framework support. Have a great day!

Regards,
Framework Support
Helaas zijn niet alle onderdelen op voorraad, oa de bottom cover niet. Dus zelf de onderdelen bij elkaar zoeken om samen met een tweedehands moederbord een laptop te bouwen is momenteel geen optie.
Reageer
Als je upgradet dan heb je nog steeds de oude onderdelen liggen. Wat ga je daar dan mee doen? Scheelt dit echt zoveel voor het milieu?

Als je een volledige laptop koopt kun je tenminste nog iemand blij maken met een oude, die kan dan eventueel nog jaren ermee verder. Met enkel een moederbord maak je vrijwel niemand blij (tenzij ze een kapotte framework hebben).
Ik snap hem niet zo goed.
Reageer
Als ik zie hoe duur het is om te upgraden, dan vind ik het al meer een gimmick dan iets anders want als je heel de laptop vervangt heb je een "oude" laptop over die voor iemand anders veel bruikbaarder is dan alleen dat moederbord.

Dan komen mensen af met: maar je kunt daar een case voor printen. En dat klopt, maar die print is ook niet echt milieuvriendelijk te noemen en dan heb je alsnog andere onderdelen nodig die je ook weer moet gaan aankopen zoals bijkomende modules om de poorten naar buiten te brengen, nog een extra voeding, extra geheugen, opslag, ... en dat moet ook weer allemaal verzonden worden, vaak ook weer van verschillende winkels. En heel het idee van het milieu sparen is alweer weggegooid.
Reageer
En de oude laptop gaat naar iemand die geen laptop heeft of vervangt die persoon ook een nog oudere laptop?
Uiteindelijk verschuif je als 'nieuwkoper' het probleem naar iemand die een tweedehandse laptop gebruikt maar ergens in de keten is er een laptop die overbodig is.

Ook kun je bij Framework individuele onderdelen vervangen. Als je een kop koffie over je laptop heen laat vallen is een grote kans dat er een hoop nog gered kan worden maar je moederbord is in veel gevallen stuk.
Probeer maar eens een moederbord te vinden van HP of Dell laptop die niet ouder is dan 5 jaar.

Verder kost de upgrade voor 1260p upgrade €799. Ik kan voor €799 nergens een laptop vinden met een 3:2 scherm, een fijn toetsenbord en de poort selectie. Sterker nog ik kan voor €799 geen laptop met een 1260p vinden.

[Reactie gewijzigd door ismael86 op 15 augustus 2022 13:28]

Reageer
Ja, ergens eindigt de keten mogelijks met een 10+ jaar oude laptop die hopelijk op een coorect manier wordt afgevoerd voor recyclage. Wat is daar mis mee? Het alternatief is dat iedereen maar nieuwe onderdelen blijft kopen wat ook niet echt bevorderlijk is.

En er zijn vele laptops waarvan je individuele onderdelen kunt vervangen als je dat zou wensen. Zeker van zodra je buiten de consumentenlijn gaat ga je al heel snel laptops tegenkomen die je zelf kunt herstellen als ze defect zijn. Servicehandleidingen zijn gewoon online te vinden. Of het nu Dell, HP of Lenovo is. Dus ook dat is niet nieuw. Framework maakt het net iets toegankelijker voor de gewone consument.
Reageer
Ook bij de Framework laptop kun je de hele laptop 'doorschuiven', het hoeft niet maar het kan wel en dat is nou juist het verschil. Als het voorkomt dat je een compleet nieuwe laptop koopt dan ben je wat betreft footprint al beter bezig. Dit is al helemaal het geval bij reparaties.

Ik heb wel eens een upgrade gedaan voor het scherm van een ThinkPad T480 en geloof mij dat is van een heel ander niveau wat complexiteit dan het upgraden van het moederbord of scherm van de framework.
De servicehandleiding was zeer beknopt en niet duidelijk. De Framework is gemaakt om onderdelen te kunnen vervangen, bij de andere fabrikanten is het mogelijk maar meer iets voor servicemonteurs.

Daarnaast is het bijv ontzettend lastig om vervangende accu's te kopen voor relatief nieuwe thinkpads en zelfs voor oudere thinkpads. Op reddit zie ik vaak genoeg voorbij komen dat je maar beter de garantie met batterijvervanging kunt kopen omdat het soms lastig is om er later een te krijgen.

En wat betreft onderdelen kopen, het hoeft niet hoor. Je suggestie dat iedereen maar nieuwe onderdelen koopt kunnen wij op dit moment ook niet onderbouwen. Framework heeft nog geen cijfers vrijgegeven over de hoeveelheid verkochte upgradesets bijv.

Verder kan ik mijn laptop helemaal naar wens tweaken. Als ik bijv toetsen zonder opdruk wil of een bezel in oranje kan dat.

[Reactie gewijzigd door ismael86 op 15 augustus 2022 20:34]

Reageer
Ik had laatst gezien in een video van LTT, dat ze behuizingen verkopen om met de overgebleven onderdelen een soort van NUC achtig iets van te maken. Heel veel meer kan ik ook niet bedenken.
Reageer
Dat laat hij in deze video toch ook gewoon zien op 7:45 ? 8)7
Reageer
Welke video? :+ Heb ff vlutig door het artiekel gescrolled.
Reageer
"welke video"
Ik had laatst gezien in een video van LTT,
die video? 8)7
Reageer
Bijna. @dragonhaertt doelde op de video in dit artikel, die ik op dat moment nog niet bekeken had, vandaar mijn smiley. Ik refereerde naar de LTT video die hetzelfde uitlegt :)
Reageer
Die kan je natuurlijk doorverkopen voor iemand waar dat weer een upgrade voor is. Ook zijn er downloads voor 3d geprinte behuizingen om er een mini pc van te maken, de firmware is daar als update zelfs voor aangepast.
Reageer
Linus Tech Tips maakte hier weer een mini pc van met een aantal 3D geprinte onderdelen (en waarschijnlijk ook wat extra onderdelen die je moet kopen)

Heb de video niet heel aandachtig bekeken, dus ik weet niet wat dit kostte om weer te hergebruiken.
Reageer
Gezien ik geregeld tegen python packages aan loop welke niet compiled zijn op ARM zit ik er over na te denken om mijn MacBook M1 pro aan te vullen met of een NUC of een Framework als alternatief, de mogelijkheid om het mainboard in de toekomst in te zetten als een barebone maakt het wel heel erg aantrekkelijk. Je vervangt je oude mainboard en kan het meteen inzetten voor een NAS of als een onderdeel in je home automation.

Ander punt van kritiek, als je machine niet throttled zou zijn, zou je dan nog een upgrade zo snel nodig gehad hebben?
Reageer
Ze hebben ook nog steeds een geen AMD optie. Ik denk dat ze als kleine speler tijdens de ontwikkeling gewoon niet heel veel opties tijdens het samenstellen van het eerste generatie product. Vandaar een wat trage, oudere intel CPU. Als ze levensvatbaar blijven word dat hopelijk steeds beter.
Reageer
Ander punt van kritiek, als je machine niet throttled zou zijn, zou je dan nog een upgrade zo snel nodig gehad hebben?
Ligt eraan. Over het algemeen niet als het 1gen nieuwer is. Hoeveelheid winst die je ervoor betaald haal je er imo niet uit.
Reageer
Eindelijk dat duurzaamheid en repareerbaarheid terugkomt in de review van een product! Hulde!
Nu een standaard topic?

[Reactie gewijzigd door ZatarraNL op 15 augustus 2022 07:33]

Reageer
Hier is het niet en top feature

En falen ze ook nog heel erg

Ik bedoel als een tweakers redacteur al niet in staat is een moederbord schadeloos te vervangen dan lukt het de gemiddelde consument zeker niet
Bovendien zit het ding met magneten vast in plaats van gewoon schroeven de duurzaamheid zal dus vies tegen vallen als je na één reparatie al merkt dat het ding stuk aan het gaan is
Reageer
Ik heb de upgrade zelf ook uitgevoerd en heb niet dezelfde ervaring als de tweakers redacteur.
Vanuit de internationale pers zijn er ook best veel filmpjes waarbij ze het moederbord upgraden en geen issues hebben.

Framework werkt met productie batches en het kan zijn dat er in de batch van de tweakers review unit er kwaliteitsproblemen waren. Dit is zelfs voor grote laptop fabrikanten zoals bij Lenovo niet ongebruikelijk.

Alles verliep best soepel al is het wel complexer dan de gemiddelde pc upgrade.
Reageer
Of framework had iets meer geld kunnen spenderen en zorgen voor threaded inserts ipv schroeven gewoon in het plastic vast te zetten?
Reageer
Dat had zeker gekund. Je ziet dat Framework bij elke iteratie kleine verbeteringen doorvoert.
Reageer
Ik geef in mijn opmerking geen waardeoordeel over het feit of het wel of niet geslaagd is. Wel vind ik het fijn dat er überhaupt over duurzaamheid en reparabiliteit wordt gesproken, want zo kan ik een beter geïnformeerde keuze maken.
Reageer
Dit is dus een laptop van voorjaar 2022 die nu in de zomer wordt geupgrade. Dat zal vast wel lukken.

Wat ik me meer afvraag, is of je na 2 of 3 jaar de laptop nog kunt upgraden, of dan nieuwe gangbare hardware gebruikt kan worden etc.

Dat je in een nieuwe laptop het moederbord met CPU kan verwisselen wist ik zonder deze test ook wel. En dat dat duur zou zijn was ook wel bekend.
Reageer
De laptop is al een stuk ouder, maar wordt nog niet zo lang on Nederland verkocht. Uiteindelijk zul je steeds meer willen vervangen. Maar waarom zou dat niet kunnen. Wil je over drie jaar per se een ander scherm? Misschien niet. Past het moederbord dan niet meer? Waarschijnlijk wel, want je kunt daar omheen meer onderdelen vervangen, geheugen, ssd, batterij, etc. Dus ja, er is een kans dat niet alles voor altijd met alles compatible is, maar dat hoeft ook niet. Met wat goede aannames kan je echt wel een tijdje vooruit.
Reageer
Mee eens, echter merk je ook bij een PC dat je meestal na 3 jaar zo veel moet vervangen dat je maar een nieuwe koopt, mijn vraag is dan ook vooral hoever dat zal gaan in een laptop, misschien dat het daar financieel interessanter is.
Reageer
ik denk dat hier vooral interessant is dat je onderdelen één voor één kunt vervangen. Je vervangt onderdelen wanneer die eraan toe zijn, niet 'omdat het alles bij elkaar gezien toch wel eens tijd wordt voor een nieuwe laptop.'

Ik kan me voorstellen dat een ruime SSD of 32GB DDR4 over jaren echt nog wel oké is, ook al is er dan DDR5, en een snellere opslag voor handen. Een beeldscherm kan al helemaal lang mee wat mij betreft. Heb je een hoge resolutie 14 of 15inch scherm, wat zou je daar dan van willen maken? Meer kleuren en resolutie buiten het bereik van je ogen? 8K op 14 inch? Da's onzin. Een batterij vervang je in deze laptop wanneer de batterij het begeeft (of er eindelijk een batterij-revolutie plaatsvindt waar de wereld op wacht).
Reageer
En de vraag is dan wat doe je met het oude moederbord...hup op de vuilnisbelt denk ik, lekker duurzaam.
Ik bedoel maar je houdt wat over en je kan er verder niks mee, ja in de kast leggen.

[Reactie gewijzigd door vinkjb op 15 augustus 2022 08:49]

Reageer
Een Intel NUC i7 met die oude 11de generatie chip kost nieuw momenteel rond de 600 euro. Er zijn best veel mensen die dit soort computers zoeken om te gebruiken als server.
Reageer
Dat had idd mijn belangstelling dus bekeken, maar er past slechts 1 M2 SSD in.
Je kan er wel USB schijven aan hangen, maar dat schijnt niet lekker te werken met RAID en verbruikt een stuk meer, kan je beter wat anders nemen.
Ook weer niet elke server hoeft per se grote RAID opslag te hebben, maar ik noem het maar even.
Reageer
Jammer, enkel intel modellen.
Reageer
Ze willen dit wel aanbieden maar volgens mij heeft AMD er niet zo'n haast mee want volume.
Reageer
Mooi concept en Framework leert blijkbaar ook van zijn fouten, in een snel tempo. De prijs van dat moederbord vind ik aan de hoge kant, maar het feit dat je het oude moederbord kunt hergebruiken in een zelf geprinte behuizing vind ik briljant. Overigens kwam weer duidelijk naar voren hoe ver de CPU's van Intel achterlopen op ARM. Het wordt tijd dat MS eens een fatsoenlijke Windows versie voor ARM uitbrengt! Ik gebruik nu al een tijdje een M1 Mac Mini en ik verbaas me er nog steeds over hoe efficiënt dat platform wel niet is, zonder hinderlijke actieve koeling.
Reageer
Eerst maar een fatsoenlijke processor voor die Windows on ARM computer. Dat is toch wel de bottleneck nu.
Reageer


Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn

Kies score Let op: Beoordeel reacties objectief. De kwaliteit van de argumentatie is leidend voor de beoordeling van een reactie, niet of een mening overeenkomt met die van jou.

Een uitgebreider overzicht van de werking van het moderatiesysteem vind je in de Moderatie FAQ.

Rapporteer misbruik van moderaties in Frontpagemoderatie.




Google Pixel 7 Sony WH-1000XM5 Apple iPhone 14 Samsung Galaxy Watch5, 44mm Sonic Frontiers Samsung Galaxy Z Fold4 Insta360 X3 Nintendo Switch Lite

Tweakers vormt samen met Hardware Info, AutoTrack, Gaspedaal.nl, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer DPG Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2022 Hosting door True

Tweakers maakt gebruik van cookies

Tweakers plaatst functionele en analytische cookies voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Deze cookies zijn noodzakelijk. Om op Tweakers relevantere advertenties te tonen en om ingesloten content van derden te tonen (bijvoorbeeld video's), vragen we je toestemming. Via ingesloten content kunnen derde partijen diensten leveren en verbeteren, bezoekersstatistieken bijhouden, gepersonaliseerde content tonen, gerichte advertenties tonen en gebruikersprofielen opbouwen. Hiervoor worden apparaatgegevens, IP-adres, geolocatie en surfgedrag vastgelegd.

Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Sluiten

Toestemming beheren

Hieronder kun je per doeleinde of partij toestemming geven of intrekken. Meer informatie vind je in ons cookiebeleid.

Functioneel en analytisch

Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en het verbeteren van de website-ervaring. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie. Meer details

janee

    Relevantere advertenties

    Dit beperkt het aantal keer dat dezelfde advertentie getoond wordt (frequency capping) en maakt het mogelijk om binnen Tweakers contextuele advertenties te tonen op basis van pagina's die je hebt bezocht. Meer details

    Tweakers genereert een willekeurige unieke code als identifier. Deze data wordt niet gedeeld met adverteerders of andere derde partijen en je kunt niet buiten Tweakers gevolgd worden. Indien je bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je account. Indien je niet bent ingelogd, wordt deze identifier gekoppeld aan je sessie die maximaal 4 maanden actief blijft. Je kunt deze toestemming te allen tijde intrekken.

    Ingesloten content van derden

    Deze cookies kunnen door derde partijen geplaatst worden via ingesloten content. Klik op het informatie-icoon voor meer informatie over de verwerkingsdoeleinden. Meer details

    janee