Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door

Architect

Doe-het-zelf-domotica

Het nieuwe tweaken

Draadloos versus bedraad

Voordat we concrete systemen vergelijken, is het zinvol om te kijken naar het onderscheid tussen draadloze en bedrade domoticasystemen. De keuze tussen draadloos en bedraad is een voor de hand liggend startpunt bij het uitzoeken van een geschikt domoticasysteem. Als het niet mogelijk is om kabels aan te leggen, omdat het niet wenselijk is om je huis overhoop te halen voor het infrezen van leidingen, vallen de meeste bedrade oplossingen al bij voorbaat af.

Bedrade systemen

Bedrade netwerken zijn inherent robuuster, veiliger en minder storingsgevoelig dan draadloze netwerken. Vaak zijn ze ook sneller en is het energieverbruik lager. De componenten van bedrade systemen zijn niet per definitie goedkoper dan draadloos, maar als de prijs hoger is, heeft dat vaak te maken met een betere kwaliteit van de componenten. Dit komt doordat de meeste bedrade systemen zijn ontwikkeld voor professionele toepassingen, terwijl draadloze systemen vaak op de consument zijn gericht. Betaalbaarheid is bij de draadloze systemen daarom een belangrijke factor.

Bedrade systemen worden veelal in een stervorm aangelegd, waarbij de bekabeling naar een centrale ruimte, bijvoorbeeld de meterkast, wordt geleid. De actoren bevinden zich bij voorkeur in deze centrale ruimte, zodat er een overzichtelijke montage op din-rails mogelijk is. Verbruikers, zoals lampen, worden dus centraal geschakeld en vanuit de centrale ruimte gevoed. De schakelruimte moet hiervoor wel groot genoeg zijn, want er kan veel bekabeling samenkomen en er is ruimte nodig voor de montage van actoren, ingangen, eventuele interfaces en voedingen.

Bussystemen kunnen ook van apparaat naar apparaat aangelegd worden, maar dat vereist veel planning vooraf. Meestal worden ze daarom stervorming aangelegd, waarbij de signaalkabel vanuit de centrale ruimte naar een sensor of actor wordt gelegd en van daaruit teruggaat naar het centrale punt. Dit maakt het makkelijk om achteraf apparaten aan de bus toe te voegen.


De regelkast van een bedraad domoticasysteem

Omdat in bestaande huizen de leidingen ontbreken om een bedraad systeem aan te leggen, zijn bedrade systemen alleen geschikt voor ingrijpende renovaties en nieuwbouw. De materiaal- en arbeidskosten voor het infrezen en aanleggen van leidingen en bedrading leveren een aanzienlijke extra kostenpost op ten opzichte van een draadloos systeem. Daarom kan draadloos ook bij nieuwbouw of renovatie goedkoper zijn. Die nadelen gelden niet voor bedrade systemen die over het stroomnet communiceren.

In sommige gevallen is er dure specialistische software nodig om een bedraad systeem te kunnen configureren en programmeren. Dit maakt deze systemen minder aantrekkelijk voor zelfbouwers, die de softwarekosten niet kunnen spreiden over een veelvoud aan installaties, zoals een installateur dat wel kan.

Draadloze systemen

Draadloze systemen hebben als voordeel dat ze goed toegepast kunnen worden in bestaande bouw. Het is niet nodig om muren open te breken en de installatie is goed te doen voor iedereen die beschikt over basiskennis van elektrotechniek. De meeste systemen bieden makkelijk te installeren opbouwschakelactoren die in een stopcontact gestoken kunnen worden en inbouwmodules die klein genoeg zijn om in een inbouwdoos te worden weggewerkt. Voor sensors, zoals bewegingsmelders en deur-raamsensors, zijn er door batterijen gevoede varianten die makkelijk op willekeurige plekken in huis gemonteerd kunnen worden.


Een draadloze deur-raamsensor die simpelweg op de deur en het deurkozijn geplakt kan worden

Het voornaamste nadeel van een draadloos systeem is de inherente onbetrouwbaarheid. Verstoring van het medium door andere zendapparatuur is altijd mogelijk. Moeilijk doordringbare materialen, zoals betonnen muren met wapening, en een ongelukkige penetratiehoek van het signaal ten opzichte van de muur kunnen de reikwijdte van het draadloze netwerk ernstig beperken. Betrouwbaarheid en bereik zijn zaken waarin de geavanceerde draadloze systemen zich het sterkst onderscheiden van de eenvoudige protocollen.

Bidirectionele communicatie en routing kunnen veel van de nadelen van draadloze communicatie wegnemen en zijn een voorwaarde voor de betrouwbare werking van een draadloos systeem. Bij communicatie via een unidirectioneel protocol weet de zender nooit of de ontvanger een opdracht heeft ontvangen. Als er tweewegcommunicatie mogelijk is, kan de ontvanger een ontvangstbevestiging naar de zender sturen. Komt die bevestiging er niet, dan zal de zender nieuwe pogingen wagen en als dat uiteindelijk niet succesvol is, de gebruiker informeren over de falende communicatie. Tweewegcommunicatie is ook een voorwaarde om de status van een apparaat, bijvoorbeeld de gemeten waarde van een temperatuursensor, op verzoek te kunnen uitlezen.

Routing als oplossing voor een slecht bereik door een ongelukkige penetratiehoek van het signaal ten opzichte van de muur

In systemen die routing ondersteunen kan een verzender een bericht indirect via tussenliggende repeaters bij een ontvanger bezorgen. Op die manier kan er om obstakels, zoals ondoordringbare betonnen muren, gerouteerd worden. Bij de geavanceerde systemen kunnen alle nodes met een vaste voeding als repeater dienen. Door batterijen gevoede apparaten zijn hiervoor ongeschikt. Om energie te sparen slapen ze op momenten waarop ze niet zelf communiceren. Om deze reden is het op afstand uitlezen van de status van batterijapparaten vaak ook niet mogelijk. Het apparaat moet wakker zijn om berichten te kunnen ontvangen. Batterijapparaten zijn vanzelfsprekend minder betrouwbaar, omdat ze uitvallen als de batterij leeg raakt. De betere systemen zijn wel in staat om een waarschuwing te geven als het batterijniveau kritisch wordt.

Naast moeilijk doordringbare objecten kunnen signalen van andere draadloze zenders van invloed zijn op de betrouwbaarheid van een draadloos domoticanetwerk. Domotica-apparaten die draadloos communiceren, maken gebruik van de 433MHz- of 868MHz-frequentiebanden die in Europa vergunningsvrij gebruikt mogen worden door short-range-devices. Om te voorkomen dat apparaten elkaar in de weg zitten, geldt er een maximale duty cycle, het percentage van een periode waarin het signaal actief is, van 10 procent op de 433MHz-band en 1 procent op de 868MHz-band. Geavanceerde draadloze protocollen bieden de mogelijkheid om op verschillende frequentiekanalen te communiceren, zodat ze minder gevoelig zijn voor stoorzenders.

Een tweede nadeel van draadloze systemen is de lagere veiligheid. Een systeem dat communiceert in de ether kan vanzelfsprekend makkelijker afgeluisterd worden. De eenvoudigste draadloze systemen bieden geen enkele beveiliging en werken met generieke adressen. Als de zender van de buurman bereik heeft op jouw ontvangers, kan hij al dan niet moedwillig jouw apparaten bedienen. Geavanceerde draadloze systemen werken met unieke identifiers en communiceren alleen met apparaten die bekend zijn in het netwerk. Ook hebben de betere systemen een vorm van encryptie aan boord.

Vanzelfsprekend zijn de complexere draadloze systemen duurder dan eenvoudige unidirectionele systemen. Bij de aanschaf van een systeem is het belangrijk om rekening te houden met de gevolgen voor de betrouwbaarheid van het systeem. Een domoticasysteem waar je niet op kunt vertrouwen zal uiteindelijk een grote frustratie blijken. Ook is een onbetrouwbare werking funest voor de wife acceptance factor. Jouw eventuele wederhelft is waarschijnlijk minder enthousiast over je experimenteerdrift als die tot gevolg heeft dat het een worsteling wordt om een lamp aan te zetten.

Genoeg theorie, tijd om wat concreter te worden. Wat is er nu allemaal op de markt verkrijgbaar? Op de volgende pagina's bespreken we de mogelijkheden, en de sterke en zwakke punten van tien standaarden of technieken om je huis te automatiseren. We hebben ons beperkt tot veel gebruikte oplossingen, waarvoor producten van diverse fabrikanten verkrijgbaar zijn.


Call of Duty: Black Ops 4 HTC U12+ LG W7 Samsung Galaxy S9 Dual Sim OnePlus 6 Battlefield 5 Microsoft Xbox One X Apple iPhone 8

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank en Intermediair de Persgroep Online Services B.V. © 1998 - 2018 Hosting door True

*