Rapidus wil 2nm-procedé in 2028 volledig operationeel hebben

De Japanse chipfabrikant Rapidus denkt in 2028 zijn 2nm-procedé volledig operationeel te hebben. Het bedrijf verwacht eind 2027 de massaproductie van chips op 2nm te kunnen starten, met zo'n 6000 wafers per maand. Dat moet in 2028 naar 25.000 wafers per maand gaan.

Rapidus heeft die verwachting volgens DigiTimes gedeeld met het Japanse ministerie van Economie, Handel en Industrie. Het bedrijf verwacht in de tweede helft van boekjaar 2027 te kunnen beginnen met de massaproductie van wafers op een 2nm-procedé. Het fiscale boekjaar loopt in Japan van 1 april tot 31 maart, dus in theorie zou de massaproductie ook in 2028 kunnen beginnen, maar dat lijkt onwaarschijnlijk. Rapidus, dat sinds 2022 bestaat, maakte vorig jaar al de eerste prototypechips op 2nm.

Volgens Rapidus' eigen verwachtingen kan het bedrijf vanaf 2028 de volledige productiecapaciteit benutten. Het bedrijf wil met de massaproductie beginnen met het maken van 6000 wafers per maand, maar in de loop van 2028 moet dat worden opgeschaald naar 25.000 wafers.

Dat is een relatief bescheiden hoeveelheid, maar Rapidus zegt zich van andere chipfabrikanten te onderscheiden doordat het een single-wafer processing-productieproces heeft. Dat is een trager en duurder, maar ook preciezer proces met hogere yields. Overigens zegt Rapidus niet wat de verwachte yields worden voor de productie.

Rapidus werd in 2022 opgericht door een aantal Japanse bedrijven, met subsidie vanuit de Japanse overheid. Het bedrijf zou, als het succesvol is met het 2nm-procedé, de grootste foundry worden naast TSMC, Samsung en Intel. Tweakers interviewde het bedrijf in 2025 al over de grote ambities.

Reacties (32)

[Menesis]

Gebruiken die dan ASML machines of hebben ze juist zelf machines ontwikkeld?

[jvdmeer]

https://www.scetrader.nl/asml/20/12/2024/asml-japan-opent-de-deur-naar-groei-met-levering-van-eerste-euv-machine-aan-rapidus/

[tedades]

Een vuistregel als antwoord op de vraag of ze bij bedrijf <vul-maar-in> machines van ASML gebruiken: Ja.

[Astennu]

Vooral als het gaat om EUV. Andere technieken worden ook wel door anderen zoals IBM, Kodak en in china bv Shenzhen SiCarrier Technologies. Maar die komen niet in de buurt van wat de machines van ASML kunnen.

[Bux666]

De wereldwijde top 3 van lithografie machine fabrikanten is:

1. ASML 🇳🇱
2. Nikon 🇯🇵
3. Canon 🇯🇵

De door jou genoemde bedrijven staan niet in de top 6. Zie ook dit artikel.

The global chip lithography machine market is dominated by ASML (Netherlands), holding over 90% market share, with Nikon and Canon (Japan) as the other major players. ASML is the exclusive supplier of extreme ultraviolet (EUV) systems for advanced chips, while all three offer deep ultraviolet (DUV) systems.

[tweegroenethee]

2nm kan alleen ASML zijn

[tedades]

Rapidus is een 'foundry'. Die maken dus logic chips voor anderen, net zoals TSMC dat doet. Met de 1 wafer per stap, in plaatst van een batch van 25 wafers, hopen ze een hogere kwaliteit te kunnen leveren. Ik ben benieuwd of die aanpak gaat werken want hun concurrentie zit al aan sub-2nm technology nodes te werken. Als die vergelijkbare kwaliteit kunnen leveren tegen een lagere prijs is de aanpak van Rapidus lastiger.

[doldrums]

Hoe zit het eigenlijk met geheugen chips DDR5 (DDR4) Sk Hynix Micron maken die ook met Asml machines? En ook al EUV? Micron doet ook de HBMs voor AI chips van Nvidia, AMD? En nog een vraag de unified memory in de M serie van Apple wordt door TSMC toch meteen op de Chip gezet naast de CPU GPU en NPU cores bij M4 en M5 dan. Ik vind het allemaal zo interessant al de ontwikkelingen van de laatste vijf jaar. Er worden nu zoveel verschillende designs mogelijk. Maar omdat het zo snel gaat verouderd oudere hardware wel heel snel nu.

[tedades]

In de high-end markt het je voornamelijk logic (CPU's, GPU's, AI) en memory (DRAM, NAND/NOR Flash). In al die processen gebruiken ze inderdaad machines van ASML. Waar logic altijd een premium prijs kon vragen voor de kleinste transistor waardoor daar druk lag om snel EUV te adopteren. Memory was eigenlijk altijd een consumenten markt waar veel druk lag op een lage prijs. Hierdoor had je hoge volumes met een lage marge. Investeren in EUV was daardoor niet haalbaar, want dat is gewoon te duur. De druk om heel klein geheugen te maken was lager door de nadruk op prijs, daarnaast schaalt geheugen anders dan logic waardoor je een net iets andere insteek hebt daar.

Sinds AI is er veel vraag naar HBM omdat de bottleneck bij AI chips ondertussen op geheugen ligt. Hierdoor is de vraag naar snel HBM geheugen gestegen en ook de marges die ze hiervoor ontvangen. Daardoor is het nu wel mogelijk om de stap naar EUV te maken, hoewel die volgens mij nog niet overal gemaakt is volgens mij. HBM lijkt eigenlijk wel op het DRAM productie proces maar de geheugen chip moet gestapeld worden. Voor 1 HBM module heb je dus meerdere geheugen modules op elkaar gemonteerd.

Doordat high-end nodes zo duur zijn en bepaalde dingen gewoon niet goed schalen, of dat niet nodig is, doen ze chips op verschillende technology-nodes maken. Zo kun je de kleinste delen op de beste node produceren, en de rest op goedkopere nodes. Dan krijg je wel en nieuwe uitdaging: al die kleine chips monteren tot een complete chip. Dat doen ze bijvoorbeeld op een interposer, dat is als een moederbord waarop je de CPU en RAM modules samen kan brengen, maar dan zo klein als een chip. Daar komen termen als 'bonding' vandaan. De hipste manier is hybrid-bondig, omdat je daar niet met mini-soldeerballetjes gaat solderen maar direct koper-op-koper verbindingen kan maken. Dan is nog kleiner en nog preciezer. Apple doet dus ook zijn M-chips samenstellen uit modules (chiplets).

Waarom is er verschil tussen het maken van logic en memory? Eigen bevat een CPU ook heel veel geheugen, maar dat is SRAM (geheugen op basis van een transistor). DRAM gebruikt een condensator, en zo'n condensator maken werkt anders dan alleen een transistor maken. Voor het maken van een logic en memory chip zijn dus over tijd verschillende productie processen ontstaan. Met bonding kun je die processen weer samenbrengen op 1 chip.

De verbeteringen gaan inderdaad weer hard tegenwoordig. Dat komt onder andere doordat deze productieprocessen zijn aan het veranderen. Ze kunnen een transistor misschien niet veel kleiner maken maar innovatie in andere richtingen is nu zeker los gebarsten.

[doldrums]

Dank voor deze duidelijke uitleg! TSMC zit nu op de 2nm node in productie die ze verfijnen. Voor 2027 staat alweer bij TSMC de nieuwe node op de roadmap de 16a (1.6nm) en daarna de 14a (1,4nm). En komen er wellicht de eerste Photonics onderdelen. Nvidia is voor 2026 de nummer 1 afnemer geworden na Apple en AMD op de derde plek. Microsoft heeft zijn MAIA chip besteld bij Intel op 18A de eerste hypersmaler klant voor Intel. Intel heeft 14A (14 angstrom) al in de test fase in zijn fabriek in Oregon, daar staat de eerste High-NA EUV machine van ASML dus al te draaien. Maar Intel kampt met te lage yields dus die hebben hun handen vol anders blijven ze te duur.
En dan denk ik vaak wanneer zijn er genoeg AI modellen getraind. Maar de vraag naar inference stijgt daarentegen exponentieel.
Interresting times zullen we maar zeggen.

[kujinshi]

Belangrijker voor de wereld is dat er genoeg capaciteit is om chips te maken. Dat telt denk ik harder dan dat ze elkaar gaan beconcureren.

Ik weet zeker dat al die Japanse chips als warme broodjes over de toonbank gaan, ook al zijn ze niet het goedkoopste.

[tedades]

Helemaal mee eens
Alles gebruikt tegenwoordig chips dus als consument is het wel prettig als er wat concurrentie is op dat vlak. Daarnaast heb je wat redundantie mocht er iets gebeuren op die markt.

[Microwilly]

Dit zouden we in Nederland moeten hebben. Asml en goede chip fabriek.

[Astennu]

Mee eens ik had het er vanavond nog over. Ik ben geboren in Wijchen. Daar hebben we de Philips fab's (nu NXP).
Die zijn echter 180nm en 250nm dus vandaag de dag behoorlijk veroudert maar nog wel bruikbaar voor veel dingen. Ze willen die fab echter in 2035 sluiten en dan hebben we dus niets meer.
Het zou best slim zijn om een nieuwe fab op te zetten hoeft niet perse state of the art te zijn als het maar veel nieuwer is dan dit.
Echter draait het altijd om geld. Onafhankelijk zijn van andere is te duur we willen liever meer geld in de zakken van investeerders en aandeelhouders dan investeren in onafhankelijk zijn van USA, Taiwan en Korea. Voor europa zou het ook goed zijn om wat meer fab's te hebben en eigen chips te maken. Voor defensie zou dat bv erg handig kunnen zijn dat je meer garantie hebt op chip levering in het geval van een conflict. Maar ook voor onze eigen industrie is het interessant. Ja het zal duurder zijn dan de concurrentie want hogere lonen ect. Maar ik denk dat we ons zelf echt te kort hebben gedaan door alles maar naar goedkopere landen te verplaatsen om prijzen te drukken. Je raakt banen kwijt maar ook onafhankelijkheid. En als het dan bv zo rommelt in de US merk je wat voor een gevolgen dat kan hebben.

[Reactie gewijzigd door Astennu op 15 februari 2026 09:33]

[BobJung]

Je moet je in deze afvragen of je totaal plaatje wel klopt. Heb echt geen idee hoe afhankelijk een Chip is van arbeid. Maar gezien de complexiteit lijkt het me weinig tov waarde van die chips.
wij als NL zijn juist goed om dit te automatiseren en rendabel te maken. Moeten we dit wel willen opzetten en het klimaat voor dit soort bedrijven gezond maken. Dat geld voor het hele process van opleiding tot bedrijfsvoering. Investeer in de maak industrie, kan dit niet vaak genoeg zeggen.

[Astennu]

En dat is het punt dat willen we niet. Er wordt te weinig mee verdient en dus laten we alles wat we hadden verloren gaan en halen we dat uit het buitenland. Lang was dat geen issue maar nu zie je dus dat als die relaties slechter worden je problemen kan krijgen en je zelf niets meer hebt.

[PuzzleSolver]

Helemaal mee eens, sowieso in Europa. We maken hier bijna niets meer zelf, ik heb allemaal fabrikage die we vroeger in Nederland hadden zien verdwijnen naar het buitenland. Het word tijd dat we weer gaan investeren in een gezonde technologische en innovatieve berdijven in Nedeland. Met de huidige opkomst van robotica hoeft arbeitsloon ook geen probleem meer te zijn en kunnen hoger technisch opgeleiden de boel aansturen.

Philips was ooit een technologisch hoogstaand bedrijf, maare door alleen maar aan de korte termijn winsten te denken is het inmiddels een merk op Chinesche tv's. Ze hebben gewoon alles verkocht tot ze niets meer hadden. Het heeft ons nog wel ASML en NXP opgeleverd.

[Astennu]

Wat ik van mensen begreep is dat ze mooie producten hadden maar niet wisten hoe ze het moesten marketen en verkopen waardoor er te weinig terug kwam en ze bepaalde door ontwikkelingen weer stopte.
Ik begreep ook dat ASML een spinoff is van die Philips chip machines.

Even opgezocht asml is inderdaad een joined venture tussen ASMi en Philips:

https://thechipletter.substack.com/p/the-founding-of-asml-part-1-the-philips

Waar Philips in 2000 helemaal uitgestapt is. En werkte aan het verkoopbaar maken en massap produceren van de Stepper 2 machines ook wel bekend als PAS2000. (Philips Automatic Stepper 2).

IBM was de eerste afnemer van de PAS2000 in 1981.

[Reactie gewijzigd door Astennu op 15 februari 2026 10:01]

[matthew2300]

Helemaal mee eens Philips is het schoolvoorbeeld van een multinational die compleet om zeep is geholpen door mismanagement. Op de top van hun kunnen was het een technologische supermacht. Nu maken ze wat scheerapparaten, tandenborstels en staat de naam op chinese tv's. De markt is veranderd, dat klopt. Zelfs Sony (ooit toch ook geen kleintje) heeft het lastig en afscheid genomen van de tv's. Maar zoals Philips om zeep is geholpen is er geen ander voorbeeld van.

[William_H]

Philips had het Samsung van de lage landen kunnen zijn, maar dat hebben ze nagelaten. Ze keken bijv neer op bepaalde processen zoals LED's maken. Vervolgens werden ze afhankelijk van de LG's van deze wereld en konden die de hoofdprijs vragen. Daarnaast mis je omzet, waardoor je weinig vet op de botten hebt. Alleen maar hoogtechnologisch werkt niet. Dat bewijzen Philips en Sony nu wel.

[Atomsk]

mm? µm bedoel je? Anders krijg je chips van het formaat voetbalveld.

[Ostheer]

Hij bedoelt denk ik de diameter van de wafers.

Die wordt steeds groter om de productieefficiëntie te verhogen, maar dat vereist dus ook steeds modernere machines.

[Astennu]

Nee het had nm of idd µm moeten zijn denk typo of auto correct. De wafer grote is daar geloof ik 200mm.ik kan het eens opmeten ik heb er eentje staan.


Zo ver ik weet zijn 200 en tegenwoordig 300 het meest gebruikt. 450 hebben ze lang aan ontwikkeld maar was te duur dus die ontwikkeling is gestopt.

[Ostheer]

Ah, ja, nm kan inderdaad ook.

Maar toevallig ligt ook de waferdiameter in mm in dat bereik, en ook dat is aan de verouderde kant.

[WhizzKid-Eddy]

Als er geen ASML was dan konden zij dit niet eens produceren. ASML maakt bijna alle apparatuur voor deze lithografische processen.

[Microwilly]

Ja klopt. Maar hoe vet als wij dit allemaal in huis hebben. RISC-V Concurrent voor amd. Gemaakt met onze eigen asml machines

[Damic]

Als er geen ASML was dan was er wel een andere fabrikant ergens anders dat de machines maakt ik zien ook naar ons Belgen landje waar IMEC (https://www.imec.be/nl) zit. Die kunnen ook zomaar verhuizen naar ergens anders.

[kiang]

Ik ben het er niet mee oneens, maar je verwachtingen moet je ook wel temperen op vlak van wat dat oplevert:

• Die chips gaan duurder zijn (we hebben hier hogere stroom en arbeidskosten) en dus minder competitief
• Leuk, je hebt een chip, wat nu? De rest van de productieketen zit vooralsnog in China, en dus moeten ze de boot op. Langere peoductietijden en hogere transportkosten: je chip is nog minder competitief.
• Of wil je ook de reta van de assemblage hier doen? Die leunt nog meer op arbeidskosten die hier hoger liggen.

Kortom, de verwachting dat we hier plots i7s gaan maken moet je niet hebben.

Maar strategisch hier productiecapaciteit bouwen, die dan maar duurder en dat nemen we voor lief omdat we dit belangrijk vinden? Ben ik zeker niet tegen.

[NEO256]

DIT:

Rapidus werd in 2022 opgericht door een aantal Japanse bedrijven, met subsidie vanuit de Japanse overheid. Het bedrijf zou, als het succesvol is met het 2nm-procedé, de grootste foundry worden naast TSMC, Samsung en Intel.

Dit wil ik graag in Europa zien.

In Nederland of ergens in Europa.


Wat ik al meer mensen zie zeggen, ga gewoon... DDR3, RISC-V of ARM iets dergelijks maken, en werk je op naar chips voor locale distributie van bestaande producten, zoals Samsung / Micron / Hynex DDR RAM chips, Samsung ARM SOCS en/of AMD / Intel processor chips.

En als je verder gaat, verplicht aanbieders om een gedeelte van die chips hier lokaal te maken. Al gebeuren dingen op een manier die niet winstgevend is. Het gaat erom dat als alle peope tegen de ventilator vliegt, dat we IETS hebben om op terug te vallen.

Al zitten we over 5 jaar met alle nieuwe PC's, laptops of custom hardware voor servers en machine aansturing op custom ARM of RISC-V SOCS met verouderde RAM technology, maakt niet uit, maar dan hebben we iets.

[Reactie gewijzigd door NEO256 op 14 februari 2026 00:42]

[Pinkys Brain]

Jaartje vertraging ... ik hoop dat het dan wel lukt, maar ik ben niet optimistisch.

Als ze nu meteen alles te verkopen aan TSMC, krijgen die sneller een fab aan de gang met de cleanroom en de scanners, zelfs als al de rest van de apparatuur niet bij hun proces past. Is misschien wel de minst verliesgevende optie.

[berchtold]

Maar wat is nou precies 2nm. Want elke fabrikant hangt zijn eigen definitie eraan

[Pietopdeheuvel]

Nanometer Schmanometer. 2nm zegt niet zoveel. TSMC zet in hun 2 nm process 313 miljoen GAAFET transistoren op een vierkante mm en Intel 238 miljoen RibonFET transistoren, en Samsung met MBCFET 231
Artikelen die het persbericht zo overnemen en niet beschrijven wat er precies mee bedoeld worden doen mij een beetje aan een buiten adem zijnde Spongebob denken.

[Reactie gewijzigd door Pietopdeheuvel op 16 februari 2026 08:29]