Voorbereiding op AI-crash? Waarom SpaceX xAI overneemt

Why tell me why

Soms lijkt het alsof Elon Musk bedrijven opricht zoals ik e-mailadressen aanmaak om gratis proefperiodes te kunnen starten, maar sommige van zijn bedrijven zijn serieuzer dan andere. Behalve Tesla waren tot nu toe SpaceX en xAI twee van de serieuste losse bedrijven. Immers, SpaceX is misschien wel het bekendste private ruimtevaartbedrijf ter wereld en heeft het voor elkaar gekregen om herbruikbare raketten te bouwen. Starlink is een internetdienst via satellieten die je daadwerkelijk kunt afnemen en die een uitkomst is voor afgelegen gebieden.

Onder xAI vallen twee bekende diensten, maar die zijn niet altijd positief in het nieuws. X is wat voorheen Twitter was en is onder de leiding van Musk sinds 2022 een stuk kleiner en minder populair. De bedoeling was om een platform te bouwen met vrije meningsuiting zonder grenzen en dat heeft volgens veel gebruikers vooral geleid tot een minder fijn platform.

De andere dienst is Grok, bekend van Wikipedia-kloon Grokipedia en natuurlijk de functie om kinderen en volwassenen uit te kleden. Het is daarnaast ook een AI-dienst met een eigen model erachter en daarmee concurreert Grok met onder meer OpenAI, Anthropic en Google. Het trainen van eigen AI is precies de reden die Elon Musk, betrokken bij al deze bedrijven, aandraagt voor de overname.

Hoe werkt deze overname?

SpaceX en xAI zijn beide niet beursgenoteerd en dat maakt deze overname relatief makkelijk. Zonder meteen helemaal de financieel analist te spelen: SpaceX betaalt de overname in aandelen. Aandeelhouders van xAI krijgen dus uitbetaald in aandelen van het nieuwe gecombineerde bedrijf. Daarbij is er een verdeelsleutel. SpaceX hoeft dus niet 250 miljard dollar op de bank te hebben; het heeft dat geld in aandelenwaarde. Die aandeelhouders zijn naast Musk zelf durfinvesteerders, zoals Sequoia Capital en a16z, maar ook Tesla. De autofabrikant investeerde twee miljard dollar in xAI.

Daarbij kent de overeenkomst een waarde toe aan xAI van 250 miljard dollar en een biljoen dollar aan SpaceX, waarbij de totale waarde dus uitkomt op 1,25 biljoen dollar. Dat is belangrijk, omdat het erop lijkt dat het gecombineerde bedrijf later dit jaar naar de beurs gaat. Daarbij komt een deel van de aandelen openbaar te koop.

Een groot deel van de overname is dus Elon Musk die aandelen krijgt in een bedrijf van Elon Musk. Dat is totaal anders dan andere grote overnames van de afgelopen jaren, bijvoorbeeld Microsoft dat Activision-Blizzard overnam. Musk heeft al zeggenschap over beide bedrijven met een meerderheid van stemmen, dus de controle over het bedrijf verandert niet.

Waarom Musk zegt dat de overname nodig is

De aankondiging van de overname is een vreemde tekst, maar het komt erop neer dat Musk datacenters in de ruimte wil bouwen. Hij wil dat doen met één bedrijf dat de datacenters nodig heeft en dat de benodigde satellieten de ruimte in gaat sturen. SpaceX heeft onlangs al toestemming gevraagd om een miljoen (!) satellieten omhoog te schieten om zo datacenters te bouwen. Dat was vermoedelijk vooruitlopend op deze overname. SpaceX heeft de benodigde hardware niet, maar xAI heeft chips voor datacenters in groten getale opgekocht.

Starship SpaceX

Musk zegt over de overname. "SpaceX heeft xAI overgenomen om de ambitieuste, verticaal geïntegreerde innovatiemotor op en buiten aarde te vormen, met AI, raketten, internet vanuit de ruimte, directe communicatie met mobiele apparaten en 's werelds vooraanstaandste realtime informatie- en vrijemeningsuitingplatform. Dit markeert niet alleen het volgende hoofdstuk, maar het volgende boek in de missie van SpaceX en xAI: het opschalen van een intelligente zon om het universum te begrijpen en het licht van het bewustzijn naar de sterren te verspreiden." Of dit nu komt van Grok die in een poëtische bui was of een nieuwe songtekst van BLØF is, het oogt vervreemdend en is in elk geval niet concreet.

Datacenters in de ruimte, met alle uitdagingen die dat met zich meebrengt, vormen volgens Musk de enige logische oplossing. "We moeten deze intensieve inspanningen verplaatsen naar een locatie met enorme energievoorziening en ruimte. De ruimte heet niet voor niets 'ruimte'."

Het plan voor datacenters in de ruimte is omstreden. Critici wijzen erop dat het lastig is om een datacenter in de ruimte te krijgen, van stroom te voorzien en te onderhouden. Waar Musk wel gelijk in heeft, is dat het op aarde ook lastiger aan het worden is. Sommige datacenters kunnen nu niet voldoende stroom krijgen door de druk op het stroomnet.

Datacenter. Bron: Erik Isakson/DigitalVision/Getty Images — Datacenter op aarde, met zwaartekracht. Bron: Erik Isakson/DigitalVision/Getty Images

Andere redenen voor de overname

Hoewel Musk de mond vol heeft van datacenters in de ruimte, biedt de overname voor zijn bedrijven ook andere kansen. De pijn zit vooral bij xAI. Omdat Grok draait op een eigen AI-model dat training nodig heeft, heeft het bedrijf afgelopen jaren veel hardware gekocht. Dat is niet goedkoop en naar schatting draait het bedrijf veel verlies.

Het was al langer duidelijk dat Musk het risico van xAI wilde spreiden. Tesla investeerde in xAI, zodat het gebruik kan maken van kunstmatige intelligentie voor rijhulpen en Optimus-robots, die het bedrijf binnenkort wil gaan produceren.

Deze overname voegt xAI samen met het wél winstgevende SpaceX, dat inmiddels duurzaam winst maakt. Dat komt mede door Starlink. Bovendien is de timing, naar verluidt een half jaar voor de geplande beursgang van SpaceX, vermoedelijk geen toeval. AI is populair bij investeerders en beleggers, omdat het mogelijk in de toekomst als bedrijfstak enorm kan gaan groeien. Dat kan van het gecombineerde SpaceX een aantrekkelijker bedrijf maken om aandelen van te kopen.

Daar staat tegenover dat Musk politiek gezien voor aandeelhouders een risico is. Nu is hij veilig, omdat hij zich geassocieerd heeft met de Amerikaanse president Donald Trump. Als er verandering komt in de Amerikaanse politiek, kan dat ongunstig uitpakken. Bovendien is Musk een risico voor elke mogelijke aandeelhouder door af en toe roekeloos gedrag. Hij is al meerdere malen onderzocht voor het misleiden van beleggers en het gebrekkig verstrekken van informatie. Zijn publieke profiel is al niet anders. Tesla leek al last te hebben van zijn associatie met de Trump-beweging en de functie om via Grok kinderen en volwassenen te laten uitkleden heeft geleid tot onderzoeken in veel landen. Waar veel directeuren bij zo'n functie excuses zouden aanbieden en de functie zouden laten verwijderen, heeft Musk die in stand gehouden.

Daarnaast is er nóg een groot risico rond xAI, want AI kan een bubbel zijn die gaat barsten. Als dat gebeurt, dan zou xAI dat vermoedelijk op eigen benen niet overleven. SpaceX is een bedrijf dat de last wél zou kunnen dragen. Wie het barsten van een bubbel overleeft, heeft goede kansen om nog groter te worden. Overlevers van de dotcombubbel van begin deze eeuw waren bijvoorbeeld Google en Amazon. Of er nu een AI-bubbel gaat barsten of niet, voor Musk is deze combinatie van bedrijven gunstig.

Wat de overname betekent voor gebruikers: vermoedelijk niets

SpaceX en xAI hebben diverse diensten voor consumenten, zoals Starlink, Grok en X. Omdat er geen andere directeur boven de bedrijven komt te staan en de controle over de koers van het bedrijf niet wisselt, ligt het niet voor de hand dat er veel verandert. Wel zijn er nu meer aandeelhouders die iets te zeggen hebben, maar de kans is klein dat er daardoor iets verandert.

Deze stap lijkt vooral een manier voor Musk om risico's van zijn AI-plannen te spreiden en om meer vorm te geven aan het plan voor buitenaardse datacenters. Zoals altijd beweert de ondernemer van alles en veel daarvan komt ook uit, maar meestal veel later dan hij in eerste instantie zegt. Hyperloops zijn nog altijd geen gemeengoed, maar elektrische auto's zijn dat wel. Musk mikt vaak op de maan en hoopt dat hij tussen de sterren belandt en dat lijkt hiervoor zeker ook te gelden.

_{Redactie: Arnoud Wokke, • Eindredactie: Marger Verschuur, Monique van den Boomen}