Pricewatch-trends: tweakers negeren Intels Socket 1851 en kiezen AMD

Adoptie van Socket 1851

Eind 2024 kwam Intel met een radicaal antwoord op de zeer succesvolle Ryzen 9000-serie van AMD. De nieuwe Intel Core Ultra 200-processors op Socket 1851 moesten tegenwicht bieden aan de dominantie van AMD op de cpu-markt. Dat is Intel, althans onder tweakers, niet gelukt. Ruim een jaar na de introductie gebruikt slechts een fractie van de community het nieuwste platform van Intel.

Om daarachter te komen dook Tweakers in de data van de Pricewatch. Op basis van het gedrag van onze gebruikers in de afgelopen zes jaar kunnen we een aantal interessante trends in de moederbordenmarkt spotten. Die trends leiden vooral naar AMD. Tevens levert de enorme bak data van de Pricewatch een inkijkje in de geest van de tweaker; wat kiezen zij historisch gezien? Spoileralert: dat is een AMD Bx50-variant. Bovendien zijn moederborden plots behoorlijk duur geworden.

Werkwijze

Dit artikel is volledig gebaseerd op data uit de backend van de Pricewatch. Hiervoor zijn de zogenoemde 'click-outs' gebruikt. Dat is het aantal bezoekers dat doorklikt vanaf de prijspagina van een product naar een winkel. Dit is geen perfecte vertaling naar de daadwerkelijke verkoopcijfers, maar geeft daar wel een goede indicatie van.

De gegevens zijn in de laatste week van oktober 2025 verzameld en waar nodig aangevuld of geëxtrapoleerd om november in de berekening mee te nemen. Uit een controle halverwege december blijkt overigens dat de gemiddelden van november en december, en de relevante specificaties, nauwelijks afwijken van het jaargemiddelde.

Er kwamen ruim 1600 moederborden in aanmerking voor dit artikel. Ieder van die borden kwam tussen januari 2020 en oktober 2025 uit. Alleen gangbare consumentenmoederborden zijn in dit artikel meegenomen. Bijvoorbeeld workstationmoederborden en borden met een zeer niche formfactor zijn achterwege gelaten. Alle prijsgemiddelden zijn gebaseerd op het gemiddelde van prijzen van alle aangeboden moederborden gedurende een maand.

AM5 maakt LGA1851 in

Toen Intel in 2020 met Socket 1200 kwam, had het een flinke opgave: AM4 evenaren. AMD had immers al vier jaar voorsprong gehad. Na de release van de eerste Socket 1200-moederborden in mei 2020 wist Intel echter snel aan populariteit te winnen; zo'n kwart van alle tweakers koos voor een moederbord voor een Intel-cpu. AMD's marktdominantie nam eind 2021 verder af met de release van Socket 1700-moederborden. Plotseling had Intel als vanouds het merendeel van de moederbordmarkt in handen. We komen zo terug op de reden waarom dat eigenlijk een ietwat misleidende interpretatie is.

Met de komst van AM5 in het najaar van 2022 kwam er een omslagpunt in de moederbordwereld. Het aandeel van AM4 nam weliswaar gestaag af, maar het aandeel van AM5-gebruikers onder tweakers nam veel sterker toe. Gelijktijdig met de nieuwe socket introduceerde AMD namelijk de Ryzen 7000-serie, die dankzij de AM5-socket voor het eerst DDR5-geheugen en de PCIe 5.0-standaard ondersteunde. Met andere woorden, gamers stapten over op AMD. Eind dat jaar haalde AM5 zijn voorganger en concurrerende Intel-borden razendsnel in.

In 2025 is die disbalans tussen de twee grote processormakers, in ieder geval gekeken naar de recente geschiedenis, groter dan ooit. In 2021 gingen de bedrijven nog nek aan nek en in 2022 had Intel ruim 54 procent van de moederbordmarkt in handen. In 2025 is dat nog zo'n 22 procent, wat gevoelsmatig nog aan de hoge kant is, gezien het gebrek aan populariteit van de Intel Core Ultra 200-serie.

Valt het dan echt wel mee voor Intel?

Tomas Hochstenbach
Redacteur componenten

Tomas: "Ik vind het wel interessant om te zien dat het marktaandeel bij moederborden veel positiever uitpakt voor Intel dan je op basis van hun cpu's zou verwachten. Dat komt doordat de cpu-socket bij Intel doorgaans maar twee generaties meegaat. Een cpu-upgrade betekent dus bijna altijd ook een nieuw moederbord, terwijl kopers van een AMD-platform hun cpu tussentijds kunnen upgraden zonder een nieuw bord te kopen. De socket uit 2016 was dankzij de nieuwe Ryzen 7 5800X3D uit 2022 bijvoorbeeld nog steeds relevant.

Als je dat zo ziet, begrijp je wel dat moederbordfabrikanten een beetje balen van de populariteit van AMD-cpu's; mensen hoeven daar in theorie minder vaak een nieuw moederbord voor te kopen. En dan wordt het misschien ook duidelijk waarom ze nog lang meer focus bleven leggen op hun Intel-aanbod dan hun AMD-line-up."

Socket 1851-moederborden zijn duur

Wellicht heeft dat wat met de prijzen te maken. De introductieprijs van Socket 1851-borden was eind 2024 behoorlijk hoog, met een gemiddelde van 457 euro, terwijl AM5-moederborden op dat moment al rond de 278 euro kostten. Combineer dat met een veelal betere prijs-prestatieverhouding van AM5-processors van AMD, en de keuze ligt voor de hand.

Aan de andere kant: het bedrag van 278 euro is gemiddeld over alle AM5-borden, waarvan de introductieprijs enkele jaren eerder niet veel hoger was: zo'n 410 euro. Maar ook als je de vergelijking wat eerlijker maakt, en de recente AM5-borden met een 800-seriechipset vergelijkt met alle ongeveer net zo recente 1851-borden, blijft het duidelijk dat de nieuwe socket van Intel moeilijk van de grond komt.

B550 domineert nog steeds

Laten we ook even inzoomen. De dominantie van AMD in deze markt heeft natuurlijk niet één enkele reden, maar is een opeenstapeling van factoren. Kijk bijvoorbeeld eens naar de chipsets, de componenten die ervoor zorgen dat sockets tot hun recht komen door de datastromen tussen alle pc-onderdelen aan te sturen.

Er is duidelijk een chipset die eruit springt: B550. Deze AM4-chipset was in 2020 met een aandeel van bijna 59 procent verreweg de populairste onder tweakers. We hebben de onderstaande grafiek zelfs aangepast om de overige cijfers niet door dit buitensporige marktaandeel te laten ondersneeuwen.

Intel heeft natuurlijk last van zo'n populaire serie moederborden, maar AMD zelf vermoedelijk ook. Dankzij de populariteit van B550 waren de AM5-opvolger B650 en vooral diens rebrand, B850, wellicht niet zo populair als je zou verwachten. En dat heeft waarschijnlijk een hele praktische reden: geld.

Bij de release van de eerste 800-serie moederborden voor AM5 was de introductieprijs behoorlijk hoog: gemiddeld 410 euro eind 2024, tegenover 250 euro voor een B600-serie moederbord. Dat moet wel een beetje genuanceerd worden, want er kwamen eind 2024 slechts enkele tientallen nieuwe borden voor de nieuwe generatie uit, die allemaal van de luxere X870(E)-chipset gebruikmaakten. De goedkopere borden, waaronder B850, kwamen in de loop van 2025 op de markt en kostten dat jaar gemiddeld 215,15 euro.

In dat jaar werd de gehele 800-serie aantrekkelijker. De gemiddelde prijs van alle 800-chipsetmoederborden daalde naar zo'n 295 euro, terwijl die voor 600-serie moederborden nauwelijks verder daalde. Dat maakte overstappen voor AMD-gebruikers aantrekkelijker. En kennelijk dus ook voor sommige Intel-liefhebbers.

Mini-ITX is niet dood

Uit dezelfde dataset is ook een andere interessante trend te halen. Althans, het gebrek aan een trend, hoewel moederbordfabrikanten hier heilig in lijken te geloven: mini-ITX is niet dood. Zoals je vast wel weet zijn er in de praktijk drie belangrijke formaten moederborden: de gouden standaard ATX, het compactere micro-ATX en de hoeksteen van mini-pc's: mini-ITX. Fabrikanten roepen al jaren dat vooral de kleinste van de drie ten dode is opgeschreven.

Onder tweakers is dat kennelijk niet het geval. Mini-ITX-gebruik schommelt sinds 2020 relatief consistent tussen de 9,6 en 12,8 procent marktaandeel. Het gebruik van de gulden middenweg micro-ATX schommelt wat heviger, van bijna 35 procent in 2020 naar ruim 21 procent in 2022 en terug naar ruim 30 procent in 2025. En uiteraard is ATX altijd het populairst, fluctuerend tussen 52 en 65 procent.

Nu is het wel interessant om te vermelden dat tweakers allesbehalve typisch zijn. Fabrikanten hebben ongetwijfeld een goed beeld van de gehele markt en zullen niet zomaar roepen dat mini-ITX aan het uitsterven is. Wat onze cijfers vooral laten zien, is dat er onder de nerds nog zeker een groep standvastige mini-pc-bouwers bestaat. Op basis van de behandelde tijdsspanne kun je misschien een kleine neerwaartse trend zien, van 13 procent naar 10. Maar zelfs als slechts 1 op de 10 moederborden onder deze categorie valt, mag mini-ITX kennelijk niet verwaarloosd worden.

Waarom is ATX eigenlijk de standaard?

Tomas Hochstenbach
Redacteur componenten

Tomas: "Eigenlijk is het vreemd dat ATX onveranderd dominant blijft in de zelfbouwwereld. Het belangrijkste verschil met micro-ATX is het aantal uitbreidingsslots, en bij vrijwel iedere nieuwe pc zal er maar eentje in gebruik zijn, namelijk voor de videokaart. De tijd dat gebruikers met een losse netwerk- of geluidskaart werken, is immers al lang verleden tijd.

Ik denk dat je de aanhoudende populariteit van fullsize-ATX vooral in 'zachte' factoren moet zoeken, zoals meer inbouwgemak en opties voor koeling in een grotere behuizing. En misschien speelt zelfs wel gewoon het idee mee dat groter altijd beter is. Maar ja, dan zou je weer veel meer eATX verwachten."

Populairste moederbord onder tweakers

Dat alles brengt ons bij het laatste inzicht in de psyche van de tweaker. Sinds 2020 zijn er in vrijwel alle belangrijke parameters van een moederbord trends te zien. Soms trends van verandering en soms juist het gebrek daaraan. Voor de onderstaande tabel zijn de 100 populairste moederborden per jaar geanalyseerd.

Zo zie je over de jaren heen bijvoorbeeld mooi de dominantie van AM4, het tegenwicht dat vooral LGA1700 in 2022 en 2023 bood en de collectieve overstap naar AM5. Ook de collectieve overstap van Wi-Fi 6 naar 6E, van DDR4 naar DDR5 en van een enkel PCIe 3.0-M.2-slot naar meerdere hogesnelheidslots is goed in de tabel te zien. Chipsets vertonen dan weer het tegenovergestelde van een trend, want B550 blijft in de top 100 populairste moederborden onverminderd het populairst.

	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Socket	AM4		AM4/1700	AM4/1700	AMD AM5
Chipset	AMD B550		AMD B550 Intel Z690	AMD B550 Intel Z690	AMD B550*	AMD B650
Formfactor	ATX
Verbinding	Wi-Fi 6		Wi-Fi 6E
	Ethernet 2.5Gbps
Geheugenslots	4x
Geheugentype	DDR4				DDR5
Max geheugen	128GB
Aantal M.2-slots	1x PCIe 3.0	1x PCIe 3.0 1x PCIe 4.0	1-3x PCIe 4.0		2x PCIe 4.0	2x PCIe 4.0 1x PCIe 5.0
Gemiddelde prijs	216,26 euro	206,60 euro	271,67 euro	254,95 euro	244,14 euro	246,97 euro
Prijsmediaan	170,21 euro	158,57 euro	207,30 euro	219,13 euro	206,23 euro	193,44 euro
Populairste moederbord	MSI MAG B550 Tomahawk	Gigabyte B550 AORUS ELITE V2	Gigabyte B550 AORUS ELITE V2	ASUS ROG Strix B650E-F GAMING WIFI	ASUS TUF Gaming B650-PLUS WIFI	ASUS TUF Gaming B650-PLUS WIFI

*De oplettende lezer zal zien dat er in 2024 een moederbord met AM5-socket en B550-chipset in combinatie met DDR5 populair zou zijn. Die bestaan helemaal niet. Hoewel AM5 in dat jaar nipt de populairste socket was geworden, werd de B550 als chipset absoluut het meest gekocht.

Tot slot valt er nog wat op aan de prijs: in 2022 schiet zowel de gemiddelde prijs als de prijsmediaan met een derde omhoog. Dat laatste is de middelste waarde in een lijst van alle prijzen. Dit is een andere manier om representatief een 'gewone' prijs te bepalen.

De reden voor die prijsverhoging is moeilijk uit de tabel te halen, maar wel te verklaren. In 2022 komen namelijk Socket 1700 en AM5 op de markt. De moederborden gaan voor het eerst PCIe 5.0 en DDR5 ondersteunen. Intel stapt kort daarvoor over op een hybride architectuur met P- en E-cores. M.2-ssd's, en vooral meerdere in een systeem, worden populair.

Kortom, veel innovaties in een korte tijd en daarmee hogere introductieprijzen. Bovendien zijn die hogere prijzen vandaag de dag de norm. En dan hebben we het nog niet over de buitensporige geheugenprijzen gehad. Pc's bouwen is een prachtige hobby, maar goedkoop is het tegenwoordig allerminst.

_{Redactie: Yannick Spinner • Eindredactie: Monique van den Boomen}

Reacties (118)

[TrafalgarLaw]

Tja, eerst twee hele generaties aan CPU’s uitbrengen met een 100% fail rate om ze vervolgens te patchen naar de performance van 3 generaties eerder…

Ik weet wel bij welke CPU vendor ik blijf.

[Cid Highwind]

Vertrouwen komt te voet, maar gaat te paard.

Dat er bij Intel nog net wat meer beveiligingslijken uit de kast zijn gekomen helpt hen ook niet. Zeker nu hen al een paar jaar het water aan de lippen staat geeft dat natuurlijk ook weer weinig vertrouwen er in dat ze hun zaakje op orde hebben en niet weer elders de kantjes er van afgelopen hebben.

Desondanks hoop ik op een comeback, hun “ryzen” moment. Intels acties uit het verleden zullen me zeker niet er toe verleiden sympathie naar hen te tonen, maar een x86 monopolie voor AMD, daar is niemand bij gebaat.

[CriticalHit_NL]

AMD heeft anders ook zijn beveiliging lekken gehad recentelijk zoals onder anderen https://www.wired.com/story/amd-chip-sinkclose-flaw/ en https://eclypsium.com/blog/amd-processors-vulnerable-to-malicious-microcode/ dus om de een of de ander te kiezen heeft dit vrij weinig zin want ze vinden toch wel lekken bij alle fabrikanten, zo ook in de drivers van o.a. Nvidia.

Verder heeft recentelijk aan de AMD-kant het stelselmatig opblazen van veelal de X3D processoren ook niet veel vertrouwen gewekt, dit was voornamelijk met ASRock borden maar heb ook hier en daar verschillende mensen dit ook met Asus en dergelijke moederborden zien rapporten waaronder ook de 9950X3D met een X870E Hero.

En het lukt zowel de fabrikanten als partijen als GamersNexus YouTube: Exploding AMD CPUs | Investigating ASRock's Murderboards lastig te pinpointen wat hier nu het precieze probleem is, zeker ASRock loopt te stunten met moederbord bios versies die beloven bij de ene bios het voltage probleem op te lossen en dan het doodleuk slopen bij een nieuwere versie met als resultaat een overleden 7950X3D. Gelukkig voor die persoon was AMD coulant genoeg om een 9950X3D op te sturen.

Dus al met al hebben beiden partijen wat dubieuze track-records de afgelopen tijd.

Men kiest alleen voornamelijk voor de X3D i.v.m. de extra cache voor games, helaas laat AM5 het dan weer afweten als je meer geheugen wilt installeren met 4-DIMMs, een vriend krijgt zijn 9950X3D X870E Crosshair systeem zelfs niet stabiel met 4x48GB op DDR5-4400 met losse timings zonder dat elke reboot deze terug valt op memory training naar safe-mode DDR5-3600 met zowel de meegeleverde als de meest up-to-date bios erop. Voor de gamers minder erg maar voor de workstation-georiënteerde pro-users is dat wel wat irritant want threadripper e.d. platformen zijn extra duur en niet zo goed met games terwijl je andersom niet veel uitwegen hebt op de goedkopere platformen.

[Astennu]

Dat die cpu's kapot gingen was niet AMD"s schuld Maar die van Asus en Asrock. Volgens mij hadden de andere merken er geen last van gehad.

AMD heeft volgens mij wel toen Asus die issues had in latere bossen een hardere limiet op v-soc gezet. Ik weet niet welke veilige range er toen vanuit amd door gegeven is en of Asus daar aan voldeed of niet. Maar dat andere merken er toen geen last van hadden geeft denk ik ook wel aan dat er niet goed getest is met de default settings. En vooral expo vsoc waardes. Volgens mij bepaald het bord die na het inschakelen van expo en dat verschilt per fabrikant. Het is een soort van oc maar wordt wel als standaard functionaliteit gezien. De officiële memory spec is helaas geen 6000. Dus het kan dat Asus daarom voor enenhogerr vsoc koos of om hogere memory oc's mogelijk te maken.

Wat voor een ic's hebben die memory modules van die maat van jou? En van welk merk is het bord? Staan de modules op de supported lijst van dst bord?

Ik heb met hynix modules nooit issues had maar met spec-b wel die stonden ook niet op de supported lijst en wilde niet lekker werken. Was volgens de memory vendor ook een Intel xmp kit. Dus het is wel aan te raden goed naar de memory support lijst te kijken. Met een expo kit mag je wel verwachten dat die zou moeten werken maar ik zou voor de zekerheid wel de lijst checken.

En ik denk dat het tegenvalt hoeveel mensen X3D cpu's kopen. Die zijn vaak toch een stuk duurder niet iedereen heeft dat budget beschikbaar. Ik denk dat cpu's zoals de 3600, 5600, 7500F/7600 vooral erg populair zijn. Don't get me wrong dat het aandeel X3D gebruikers klein is maar het is denk ik geen 80% onder de gamers daar zijn ze te duur voor.

[Reactie gewijzigd door Astennu op 26 december 2025 10:15]

[CriticalHit_NL]

Wat voor een ic's hebben die memory modules van die maat van jou? En van welk merk is het bord? Staan de modules op de supported lijst van dst bord?

Zeer waarschijnlijk dat het SK-Hynix modules zijn.

• uitvoering: Corsair Dominator Titanium RGB CMP96GX5M2B6600C32
• uitvoering: ASUS ROG Crosshair X870E Extreme

Uiteraard zoals gezegd geprobeerd op meerdere bios versies, losse timings en zelfs DDR5-4400.

Maar het was al lang en breed bekend dat dit bij AM5 lastiger is, zelfs met minder capaciteit en lagere snelheden kreeg men het ook met de Ryzen-7000 serie niet stabiel met 4 sticks of het nu 4x16GB of 4x32GB was maakte niet uit. Heel soms krijgen ze DDR5-5200 werkend waarna het binnen enkele weken weer instabiel werd en dus de snelheid omlaag moest naar zelfs DDR5-4800 > 4600 > 4400 enzovoorts.

Voordat ik voor de 128GB oplossing ging voor mijn eigen Z790 platform heb ik me zoveel mogelijk geprobeerd in te lezen medio 2023 hoe beiden platformen hierop reageren en dat lijkt op dit moment nog steeds niet veel anders te zijn.

Wilde er eigenlijk een video erbij plaatsen maar kan deze ook even niet meer terug vinden hierover.

[Cid Highwind]

Goeie toevoeging

Uit het Wired artikel:

In a background statement to WIRED, AMD emphasized the difficulty of exploiting Sinkclose: To take advantage of the vulnerability, a hacker has to already possess access to a computer's kernel, the core of its operating system.

Lastig probleem wanneer je gaming chips verkoopt voor een publiek wat er geen enkel probleem mee heeft wildvreemden dergelijke toegang te verschaffen, enkel om geen fomo te hoeven hebben voor het spelletje van de week.

[CriticalHit_NL]

Het blijven beveiligingslekken, en ook AMD heeft Spectre/Meltdown-achtige problemen gehad:

• nieuws: AMD heeft patches tegen Masterkey-, Fallout- en Chimera-kwetsbaarheden verstrekt
• https://thehackernews.com/2024/10/new-research-reveals-spectre.html

Dus het kiezen voor een van deze twee heeft dus weinig zin op dit vlak.

[SB[NL]]

Zoals met alles in het leven, is het onmogelijk dit soort berichten op waarde te kunnen inschatten, zonder alle details te hebben van jouw vriends specifieke situatie.

Die verwijzigen die je maakt naar Hero Mobo's en X3D processors die opgeblazen worden is ook behoorlijk vaag. Juist Gamersnexus doet nooit uitspraken van deze aard als zij niet aantoonbaar bewijs hebben door het te kunnen reproduceren.

Bij het bouwen van een PC komt vooraf een hoop onderzoekswerk kijken. Een van de belangrijkste zaken is zeker te weten dat de componenten (vooraf!) geverifieerd met elkaar samen kunnen werken (QVL lijst )of zelfs per mail de garantie dat de door jouw gewenste combinatie door de betreffende fabrikanten getest en goedgekeurd is. Daarnaast zou ik zelf bij dualchannel liever een 2x grote modules DIMM set dan een 4 x kleinere DIMM set (performance verlies). Ook het combineren van verschillende sets is uit den boze (2 sets van 2x 48Gb in jouw bijvoorbeeld), maar ik neem aan dat de meeste tweakers dat wel weten. Ik zou zelf ook eerder in de veelvouden van 16Gb range zoeken dan de veelvouden van 12Gb.

En ja ook de frustratie dat die module in de aanbieding (nog) niet in de QVL voor komt.

Kortom "een vriend heeft problemen" toont op geen enkele manier aan of er een structureel probleem is en kan simpelweg komen door verkeerde keuzes en het zich niet vooraf goed inlezen in de materie

Ik zeg niet dat jouw vriend dat gedaan heeft, maar als iets op de QVL staat, dan kan ie minstens met de betreffende fabrikant (in dit geval Asus) in conclaaf.

[CriticalHit_NL]

Het was een voorbeeld, maar online zijn er legio voorbeelden te vinden, ook recentelijk, van overleden processoren.

Gewoon een 1-seconde google van een ander merk levert al een relevant resultaat op:
https://www.reddit.com/r/gigabyte/comments/1ntf35a/ryzen_9_9950x3d_died_while_gaming_after_2_months/

Onderzoekswerk doen wij al maandenlang, maar QVL-lijsten zijn een wassen neus.
Er zijn enorm veel configuraties mogelijk die stabiel prima werken zonder die QVL-lijst, mijn eigen 4x32GB DDR5-5600 CL40 loopt ook netjes op 5400 XMP op de 13900K met Z790 Extreme terwijl er amper kitjes in 128GB Capaciteit getest zijn door de fabrikant.

Maar de fabrikant testresultaten zijn ook maar eenmalige momentopnames van x bios versie terwijl het updaten naar een andere bios het gedrag compleet om zeep kan helpen. Het wordt er niet altijd stabieler op zoals geclaimd, en die oude resultaten blijven in het einde der tijden staan terwijl er vaak maar weinig updates aan de QVL-lijsten worden gedaan.

Dat hele QVL-lijst gedoe is iets wat men zichzelf laat aanpraten maar het is niks meer dan een guideline/hulpmiddel niet een van de tien geboden.

Heb zelf in een ver verleden een Asus P6X58D Premium LGA-1366 moederbord met een i7 950 gehad met twee verschillende 3x2GB Kingston en Corsair DDR3-1333/1600 kitjes van de QVL lijst gehad maar beiden functioneerde niet naar behoren, ook niet op de nieuwste bios versie. memOK bleef branden en het kostte je soms 5 uur aan reboots om het aan het POSTen te krijgen, en daarna was alles prima.

Bord ligt inmiddels terug gloednieuw in de doos, dezelfde RAM/CPU/GPU etc. combo werkt perfect op de Asus P6T Deluxe V1. Inmiddels hangt er een RTX 4060 met zowel Corsair Dominator/Vengeeance 3x4GB DDR3-1600 CL9 kitjes in (beiden zelfde timings/specs) en dat werkt als de brandweer op XMP modus.

[SB[NL]]

Punt is dat je in de basis een door de fabrikant getest uitgangspunt hebt. Anders is vanaf het begin al willens en wetens een gok en moet je niet klagen als het niet werkt.

Ik vind die legio voorbeelden in aantallen schromelijk overdreven. Vaak zie je verwijzigen naar dezefde reddit posts van 1 of enkele gebruiker met problemen dat 10x herhaald wordt door andere websites.
Sowieso lijken mensen vergeten te zijn dat een x percentage altijd kapot gaat.

We weten dat niet elke device (processor/gpu/geheugen etc) identiek is. Juist in de zelfbouw PC wereld zou men zich dat moeten beseffen. Silicon Lottery / binning etc etc. zijn termen die een ervaren zelfbouwer wel kent. Zelfs met de nauwkeurigste machines (asml?) produceer je dus klaarblijkelijk niet kwalitatief identieke producten. Ze vallen wel binnen de vooraf vastgestelde tollerantie, maar hoe dat invloed kan hebben in samenwerking met andere producten als we de grenzen opzoeken door te overklokken bijvoorbeeld. De term "maandagmorgen product" bestaat niet voor niets

En we lezen vaak alleen de ellende en geen verhalen van de 10.000 X vermenigvuldigde aantal mensen die vrolijk hun ding doen en geen probleem hebben.

PS
Ik moet mij weerhouden om mijn eigen pc's bouw ervaring niet te gaan toepassen, omdat het met de PC's die ik gebouwd heb in de loop der jaren (zowel privé als zakelijk) altijd goed is gegaan. Ik zou dan kunnen stellen dat de QVL bij mij 100% geholpen heeft. Dat kan ik echter niet doen, omdat het misschien wel toevallig goed is gegaan en er vast voorbeelden zijn te vinden waar het niet goed is gegaan.

[Hardfreak]

Goh, AMD heeft zelfs ook een aantal issues gehad. Voornamelijk de microcode signature verification die gewoon bagger was is een heel grote, want hoewel héél moelijk om te exploiten wil dit wel zeggen dat je je eigen microcode kan draaien op AMD CPU's.

//edit: dit lijkt misschien op het eerste zicht niet zo erg, maar als je microcode kan inladen met alle (server) security features uit en terwijl de CPU wel zegt dat alles aanstaat, dan kan je makkelijk het geheugen van alle virtuele machines uitlezen. En gezien microcode ingeladen kan worden vanuit het OS, is het niet eens nodig om fysieke toegang te krijgen, je hebt alleen maar root toegang nodig.

[Reactie gewijzigd door Hardfreak op 25 december 2025 10:24]

[killercow]

Dat is toch echt een volkomende andere orde grote issue dan die waar Intel mee worstelde, en ook daarna nog de issue die Intel veroorzaakte op performance-vlak met hun fixes. Bij Intel kon je via speculative execution / row-hammering vanuit een website de browser ram laten delen van andere processen, geheugen aanpassen. Dit was ook mogelijk vanuit Vm's richting andere vm's, of vm's richting de hypervisor.

[TrafalgarLaw]

Deze had ik nog niets eens gehoord, wat voor putjesscheppers werken er bij Intel? Ongelofelijk.

[Mr. Freeze]

Welke CPU’s heb je het over? Van Intel?

[Hardfreak]

Om wat meer context te geven, er waren 2 grote problemen met Intel 13th & 14th gen desktop CPUs.

Om te beginnen waren de moederbordfabrikanten enorm vrij in het bepalen van sommige parameters die de performance bepalen van de CPU. Het gevolg was dat veel moederborden een aantal limieten had weggehaald en redelijk royaal waren in de spanning die ze aan de CPU gaven. Dit is ook waarom de 13900K(S) en 14900K(S) overkwamen als totaal onkoelbaar en constant aan het throttlen waren onder full load.

Daarnaast zat er ook een bug in de manier waarop de cpu zelf om spanning vroeg. De CPU vraagt namelijk aan de spanningsregelaar om een bepaald voltage. De controller zal dan proberen om die spanning te leveren, maar de spanning die de controller meet de spanning aan de uitgang van de VRM en niet de spanning die effectief tot bij de CPU geraakt. Tussen de VRM en de CPU zit namelijk nog een stuk moederbord en dat stukje moederbord heeft ook een weerstand. Hoewel we het hier hebben over misschien een halve Ohm, toch maakt dit veel uit gezien een CPU makkelijk +100A trekt. Intel hield hier rekening mee en afhankelijk van de load vroeg de CPU méér spanning dan nodig was, in de verwachting uiteindelijk de juiste spanning te krijgen aan de CPU. Het grote probleem was ... Intel hield geen rekening met de load maar met het aantal actieve cores, dus als alle cores actief waren, maar slecht 5% load hadden (en dus misschien 10A stroom trokken), dan ging Intel ervan uit dat er toch +100A getrokken werd en de spanningsval veel groter was dan die in werkelijkheid was. Het gevolg was dus dat er makkelijk 1,5V (soms zelfs 1,6V) door de CPU ging, wat vér boven wat veilig is voor een CPU tenzij je de CPU met vloeibaar stikstof gaat koelen.

Combineer een CPU die constant veel te warm liep met een veel te hoge spanning en na een paar jaar begonnen de eerste CPU's al te falen (en de eerste die er last van had was Oodle).

Initieel wees Intel naar de moederbord fabrikanten en verplichtte deze om "het" Intel profiel standaard in te laden in nieuwe BIOS versies. Dit profiel beperkte in zeker mate de performance van de Intel CPU's waardoor mensen niet blij waren, zeker omdat alle reviews die te vinden waren niet meer representatief waren voor de werkelijke performance van de CPU. Alleen loste dit het probleem niet op en na een paar microcode patches had Intel eindelijk het probleem gevonden en opgelost. De schade aan de CPU is echter permanent en onomkeerbaar en geen enkele microcode patch kan dit oplossen.

Het was helaas allemaal te laat. Er zijn een hele hoop 13900K en 14900K CPU's die permanent beschadigd zijn, al heeft Intel wel beloofd om deze te vervangen (wat blijkbaar ook niet altijd vlot verliep). De 2dehands waarde van heel die generatie is vrijwel 0, want je weet niet of je een CPU hebt die al deels beschadigd is of niet. "Ik heb de CPU nooit overclocked" wil niks zeggen, want moederborden deden dit automatisch voor je. Hoewel het probleem zich vooral voordeed bij de 900's en in beperkte mate de 700's, is er geen manier om te weten of de kleinere chips ook beschadigd zijn.

De reputatie van Intel heeft hier een serieuze deuk gekregen. Bedrijven die defacto Intel voor desktop en server (specifiek de game streaming diensten) kiezen "omdat ze altijd betrouwbaar zijn" gaan nu misschien 2x nadenken.

[SterkeYerke]

Hoe werkt die spanningsregeling eigenlijk bij 12th gen? Ik heb daar nooit problemen over gehoord, maar 12th gen gebruikt wél dezelfde moederborden. Dan kan het toch nooit fundamenteel anders zijn?

[Hardfreak]

Ik denk grotendeels hetzelfde maar een pak minder agressief. Ik gok dat het daar ook minder een issues is omdat er minder cores zijn en de fout die ze konden maken in de berekening kleiner is.

Uiteindelijk is 13th en 14th gen gewoon 12th gen maar dan met extra cores, vermoedelijk betere kwaliteit dies en hogere clocks met hogere vcores.

[SterkeYerke]

Hmm, maar zo'n i9 12900KS lijkt wel erg veel op een i7 13700K. De boost van die i9 ligt iets lager, maar hij heeft al wel Thermal Velocity Boost, wat de 13700K dan weer niet heeft. Blijft zo'n 12th gen echt heel, of hoor je er minder over doordat alleen de dikste i9's er last van hebben? Je zou toch zeggen dat 12th gen nog veel langer de tijd heeft gehad om zichzelf te beschadigen voordat de microcode werd geüpdatet.

[Olaf van der Spek]

Je zou toch zeggen dat 12th gen nog veel langer de tijd heeft gehad om zichzelf te beschadigen voordat de microcode werd geüpdatet.

13e gen is volgens mij een overklokte 12e gen.. en overklokken brengt risico's met zich mee.

[Hardfreak]

Goeie opmerking en geen flauw idee . De 12900KS is wel een luxe product en een half jaar later ofzo is de 13900K uitgekomen voor een pak minder centjes, dus misschien zijn er ook gewoon minder van verkocht geweest. En mensen die een 12900KS kopen zullen misschien ook wel snel de 13900KS en 14900KS gekocht hebben.

TVB is trouwens iets dat leuk is op papier, zeker als je kan pochen met de eerste 6GHz consumenten CPU ... maar dat is de single core boost clock en die krijg je enkel als je CPU onder de 70°c is (of iets in die trant). Als je kijkt naar hoeveel processen er op een moderne PC draaien is single core boost bijna onhaalbaar, in sommige gevallen mag je blij zijn als je die 6GHz ook maar een fractie van een seconde kan waarnemen.

[JvZ]

Het maakt zelfs weinig uit hoe lang die cpu's gebruikt zijn. Wij hebben afgelopen jaar ruim 100 stuks 14900 moeten laten vervangen (onder garantie) in zakelijke systemen. Omdat ze random bluescreens gaven zonder duidelijke oorzaak. Na vervanging was het probleem weg. Ondanks dat wij binnen een maand na introductie van deze zakelijke PC's in de organisatie al op de "gefixte" bios zaten, waren er binnen een maand dus al 100+ cpu's doorgebrand.

[TrafalgarLaw]

…en dus een 100% failrate zónder een total recall.

Dat dit soort bedrijven nog mogen bestaan, heel veel netwerk en belangrijke infrastructuur draait op Intel.

[CriticalHit_NL]

Probleem is echter dat dit issue vaak pas halverwege de levensloop een probleem begon te worden, de bios versies die tussendoor werden uitgebracht triggeren juist die verkeerde voltages.

Dus men met name toen de 14th gen uitkwam hadden de meeste problemen buiten dat ze verder naar de 'edge' werden geklokt waren de moederborden natuurlijk in die periode al voorzien van de problematische bios versies en microcodes die uiteindelijk met allerlei updates en microcodes getracht hebben het probleem op te lossen. Maar uiteraard de beschadigde processoren kwam dit al te laat.

Hier draait de 13900K sinds November 2022, inmiddels ergens tussen de 20-22K draaiuren zitten ruwweg geschat omdat de machine veelal het gros van de tijd 24 uur of 20 uur per dag aanstaat, maar nog steeds de oudste 0x10B microcode draait inclusief de 0219 bios uit 1 september 2022 van de Z790 Extreme, inmiddels ook ruim 2 en half jaar met 128GB DDR5-5400 XMP.

Heb nog nooit te hoge vcore/vids gezien, zowel niet vóór de undervolt als nadat ik de undervolt had toegepast ergens in November 2022 en dat gaat maar om -0.06V als globale offset. Ook degradatie is er niet geweest ondanks veelvuldig zware lange loads erop te hebben en alle powerlimieten te hebben verwijdert. Ik weet precies dat een undervolt meer dan -0.06v voor instabiliteit zorgt wat reproduceerbaar te triggeren is met C23 voor relatief realistische maximale loads en daarvan is hij nog altijd niet afgeweken, ook niet nadat ik de 11-jarige AX1200i verving voor een nieuwe AX1600i voeding of de 1080Ti FTW3 verving voor een Astral RTX 5090 OC.

Zie ook:

• https://valid.x86.fr/kbhl3a (2022, 64GB, 5600, 1080Ti)
• https://valid.x86.fr/k7v9mf (2023, 64GB, 5600, 1080Ti)
• https://valid.x86.fr/k6ch4z (2023, 128GB, 5400, 1080Ti)
• https://valid.x86.fr/c6fhp7 (2024, 128GB, 5400, 1080Ti)
• https://valid.x86.fr/16dnkm (2025, 128GB, 5400, RTX 5090)
• https://valid.x86.fr/7ex679 (2025, 128GB, 5600, RTX 5090)

Uiteraard was DDR5-5600 met 128GB niet stabiel i.v.m. memory errors maar dat was een uitprobeersel, de bandbreedte in Aida64 haalde dan ook niet de snelheid met 5600 met 2 sticks. Dus weer netjes terug op DDR5-5400.

Maar de essentie hierin is dat de designs van de CPU's niet inherent slecht zijn, want zoals hier bewezen kunnen ze weldegelijk zeer goed functioneren ook na lange tijd en veel gebruik, maar het zijn de cruciale problematische bios/microcode versies die alles hebben verstierd.

Het oxidatie probleem was ook pas later aan het licht gekomen overigens, maar dat hoeft dus niet alle batches te betreffen, dus deze unit zal daar hoogstwaarschijnlijk niet onder vallen. De SP (Silicon Prediction) rating van deze unit is ook maar 97 wat maar erg gemiddeld is.

[Hardfreak]

Dan heb je tot nu toe toch wel geluk gehad, Asus is namelijk een van die fabrikanten die er ver overging qua settings.

Het probleem ontstaat ook niet onder volledige belasting, dan is de LLC die Intel toepast ok. Het is als er veel cores actief zijn maar niet veel te doen hebben dat het misloopt en zelfs dan is het niet altijd makkelijk om die 1,6V waar te nemen; je CPU gaat namelijk een paar 1000x per seconde de VID doorsturen, de meeste tools lezen die misschien 1 of 2 keer per seconde uit.

An sich zijn 12-14th gen CPU 's niet slecht, Intel heeft gewoon geprobeerd om er veel te veel uit te persen (lees: overclocken) en als je te dicht bij de zon vliegt ...

[Raven]

Intel's 13th en 14th gen.

[geeMc]

En zo hebben beide fabrikanten elke paar generaties wel iets. Waar ik vroeger ooit begon met Intel wist ik ten tijde van de Athlons niet hoe snel ik over moest stappen naar AMD. Altijd fan geweest van hun processoren en zelfs met hun budgetlijn Phenom III nog een dijk van een PC neer kunnen zetten toendertijd.

Helaas heb ik daarna gekozen voor de Bulldozer (FX8150) en dat heeft mij regelrecht terug het Intel kamp in geholpen. Instabiliteit en gebrek aan ondersteuning voor bijna al mijn kerntaken hebben AMD toendertijd genekt en totaan nu was er geen haar op mijn lijf die eraan dacht om weer een AMD te kopen.

En nu is het weer andersom. Ik heb om specifieke redenen gekozen voor de i7-14700k, maar als ik zie hoe de performance (en mijn hemel, wat een verschil in koeling tussen de twee (FWIW zelfde case en koeler)) van de 7800X3D van mijn vrouw is gecombineerd met wat er allemaal met Intel gaande is geweest de afgelopen jaren is de kans vrij groot dat mijn volgende PC weer een AMD gaat worden.

Zoals @Cid Highwind zegt, vertrouwen komt te voet maar gaat te paard. Kans is dik aanwezig dat het voorlopig geen Intel meer gaat worden in ieder geval. Maargoed, ook dat is uiteindelijk goed voor de markt. Concurrentie is goed voor innovatie en prijzen.

[TrafalgarLaw]

Concurrentie is alleen goed als de concurrent kan concurreren. Er is geen hond die nog Intel koopt, ookal is het een acceptabele keus voor een plex-server of een minimum-budgetbuild.

[rjmno1]

Volgens mij maakt dat niks uit men hoeft geen computer te kopen om er alleen spelletjes op te doen en men hoeft ook geen computer te kopen om alleen pure rekenkracht te hebben.


Bij games moet je bij amd zijn en voor bruut rekenkracht moet je bij intel zijn zo simpel is dat maar amd weet een goede weg te timmeren ook op bruute rekenkracht en intel blijft een beetje achter en dat is mede veroorzaakt om alles op a 18 node te maken daarom loopt intel tegen een achterstand aan en kan amd tussendoor nog wat processortjes uitbrengen.En zo de productie opschalen naar een hoger niveau.


Ik ben wel eens benieuwd wat amd in de toekomst gaat brengen en met name wat er volgend jaar wel niet uitkomt voor een nieuwere processor en dat geld voor bijde zowel amd als het intel kamp, hoeveel gaat er nog uitkomen voor pciexpress 5.0?niemand die het weet maar een ding staat vast intel kan weer gaan produceren en kan eigen geld weer in haar zakken steken en daar heeft het de laatste jaren aan geschort omdat ze dan bij iemand anders aan de deur moeten kloppen voor het produceren van die nieuwere processoren die ze in de pijplein hebben draaien maar aangezien ze dat nu dus zelf kunnen gaan doen worden alle winstmarges van intel mooi in eigen zal gestoken. Ook al is het merendeel voor amd omdat deze sneller of even snel zijn dan intel.

[roffeltjes]

Ik kies al 35 jaar wat de beste prijs kwaliteut heeft. Zelfde met videokaarten.

Merk boeit me jiet.

[kujinshi]

Nee, Raptor Lake is prima gepatched. Ik zit op laatste BIOS van augustus 2025 en mijn 14900K is sneller dan ooit. Die 100% failrate is ook heel erg overdreven, de meeste mensen hebben nergens last nog steeds van. Zeker de mensen die verstand hebben van een BIOS.

[killercow]

Zelfs de Vcore patches die nodig waren ivm stability issues kosten je al een paar procent performance, en dat is niet de enige patch.
https://au.pcmag.com/processors/107025/intels-raptor-lake-bug-patch-is-here-how-much-does-it-affect-performance

Wellicht zijn er sindsdien andere optimalisaties geweest die dit verlies weer ongedaan maken, maar die had je ook zonder deze patch kunnen hebben

[Verbruggen]

Ben wel benieuwd hoe lang tweakers met hun hardware doen, en wat voor effect dat op deze resultaten zou kunnen hebben. Zelf doe ik er misschien wel heel lang over, mijn vorige PC heeft ruim 9 jaar gestaan, maar hierdoor had ik 2 jaar geleden wel bewust voor AM5 gekozen om een paar jaar later stevige upgrades te kunnen doen.

Overigens twijfel ik niet aan de resultaten; de Pricewatch is flink groot dus met de statistiek zal het wel goed zitten.

[Olaf van der Spek]

mijn vorige PC heeft ruim 9 jaar gestaan,

Ik tik dit op een 3570K uit 2012.. het hangt er sterk vanaf wat je er mee doet. Moderne games zou ik niet op zo'n oud systeem doen.

[prutser001]

Heb nog een 4790K draaien hiero en met een 1080 erin kun je nog leuk gamen hoor. Ik gebruik oude Dell bakkies met 3570/4690 voor wat hobby spul en werkt leuk (truenas/linux/adguard/pihole/etc) Het is wat je zegt, wat doe je er mee. Ik tik dit dan wel van een 9900K/3080-12GB. En ook dit systeem kan gewoon recente games spelen.

[Señor Sjon]

Probleem wat ik ervaar is doordat al jaren geen updates meer komen, steeds meer rare kleine glitches ontstaan die bij een volledig nieuw systeem nergens mer te bekennen zijn.

Ik heb mijn 4570 uit 2014 in 2023 vervangen voor een 13600k. Toen was DDR5 nog veel duurder dan DDR4, dus toen was AM5 nog geen logische keuze.


Halverwege dit jaar een AM5 systeem voor mijn zoon gebouwd. Toen waren prijzen alweer een stuk beter en een AliRyzen was toen een koopje.

[Sissors]

Ik had ernaar gekeken voor familie die er niet op gaat gamen, maar wel wat hobby matige videobewerking. Dus daar hoefde geen i7/i9 in. Maar de moederbord prijzen van AM5 waren al niet leuk voor een hele tijd tov AM4 / oude Intel series, maar met 1851 Intel ging daar nog een stap bovenop. De goedkopere CPUs zijn/waren gewoon geen logische keuze met hoe duur de moederborden waren.

Nu heb je daar nog bovenop de geheugen prijzen natuurlijk die de prijs van goedkopere CPUs moeilijker te verdedigen maakt.

[Olaf van der Spek]

Nu heb je daar nog bovenop de geheugen prijzen natuurlijk die de prijs van goedkopere CPUs moeilijker te verdedigen maakt.

Moet omdat geheugen nu meer kost er ook gelijk een CPU in die meer kost?

[Sissors]

Het 'moet' niet, maar op de totale prijs van je PC is het relatief een kleiner verschil. €100 besparen en daarmee een PC hebben die 15% trager is, is een stuk logischer op een totaalprijs van €600 dan op een totaalprijs van €1000.

[Olaf van der Spek]

Ook gelijk maar een veel duurdere GPU dan? En SSD? En case?
Als je begon met een optimale / gebalanceerde CPU heeft het IMO weinig zin ineens voor een duurdere te gaan.

[Sissors]

Wat gebalanceerd is, is afhankelijk van de prijs van componenten. En het is altijd een afweging tussen prijs en performance. Om het in het extreme te trekken, als jij een game PC in elkaar zet, die GPU gelimiteerd is. Hele ding kost €2000. En na wat prijsdalingen kan je kiezen tussen een AMD 7700, die waarschijnlijk goed genoeg is, voor €50, of een 9800X3D voor €75. Zou je echt niet dan die €25 extra op een €2000 build uitgeven?

[Olaf van der Spek]

Zou je echt niet dan die €25 extra op een €2000 build uitgeven?

Natuurlijk, maar dat voorbeeld is (waarschijnlijk) niet equivalent aan de huidige situatie met duurder geheugen.

[TWeaKLeGeND]

Juist wel, als je ineens 500 euro extra uit moet geven aan geheugen en je 900 euro build ineens 1400 euro is voelt +175 euro voor een hogere klasse cpu heel wat anders dan een +175 op een 900 euro build. Je hebt mentaal al geaccepteerd dat je geen goedkoop systeem meer kan hebben dus is de stap naar higher end, als dat kan in je financiën, kleiner. 1400 pc met een budget cpu is mentaal voor velen vager dan 'dan maar 1575 spenderen'. Ben je echt budget gebonden en was 900 noodzaak en niet simpelweg keuze dan is het uiteraard anders een zal je 'dan maar minder geheugen' moeten slikken.

[!mark]

Inderdaad, ik heb voor mijn eigen systemen altijd aangehouden dat ik maximaal 50% van de prijs voor een moederbord wil betalen t.o.v. de processor zelf en dan had ik altijd een prima bord met alle belangrijke features zonder in het segment van overkill VRMs if niche features welke ik toch niet gebruik.

Met AM5 kwam dat voor het eerst niet meer uit voor iets fatsoenlijks, maar vond het semi-accepetabl wat meer te betalen met de gedachtegang dat er 4-5 jaar later nog een nieuwe generatie CPU in kan. Voor een Intel platform waarbij elke CPU upgrade ook weer een nieuw bord betekend houdt argument geen stand.

[Dekar]

Intel heeft nog steeds een groter marktaandeel. Ik hoop dat AMD ook beter beschikbaar wordt in laptops. Het is qua performance per watt het betere merk.

[bwerg]

Onder load wel. Maar het idle-verbruik van de desktop-series AM5 zijn om te huilen.

Laat de gemiddelde desktop nou een groot deel van de tijd idle zijn, want ook browsen, programmeren, etc. vallen met hun lage CPU-load in die categorie.

[Reactie gewijzigd door bwerg op 25 december 2025 08:24]

[YES]

'Om te huilen' is in mijn ogen overdreven. Het is al een stuk beter dan op AM4, wat ik ervan gelezen heb. Dat Intel het op dat gebied (significant) beter doet is duidelijk maar het is tegelijkertijd ook duidelijk dat dit niet het meest onderscheidende kenmerk is, gezien de populariteit van het AM5 platform.

[kujinshi]

Helaas kijkt men daar niet na, zou als Tweakers wel moeten, je PC draait veruit meer idle dan load in de tijd. Als je op stroomverbruik let, koop je nooit AMD.

[Darksequence]

Hoeveel geld gemm aan stroom scheelt dat dan voor een gemmidelde gebruiker per jaar?

Is dat het verschil waard en reken je (diepe) slaapstand dan ook mee want de meeste pcs en lappies gaan na 5-10 mij in die modus.

[Dekar]

10 Watt verschil 4 uur per dag 365 dagen per jaar is 5 euro per jaar. Valt dus allemaal reuze mee. Het verbruik onder load is bij Intel juist weer hoger, dus tijdens gebruik zal het verbruik vaak hoger zijn.

[xtlauke]

Het ligt maar net aan de situatie. Ik denk dat dit soort algemene uitspraken de plank mis slaan.

Met mijn game PC ben ik een veel groter deel van de tijd aan het gamen dan iets anders. Idlen doet dat ding niet veel, hij gaat gewoon na het gamen uit. Daarnaast is de impact van hoog energieverbruik tijdens het gamen factoren groter dan het relatief lage energieverbruik tijdens idlen. En daarbij mag je ook wel weer rekening houden met het gegeven dat heel veel Intel CPU's helemaal niet zo inefficient zijn tijdens het gamen. Ze behalen voornamelijk dat hoge energievebruik tijdens Cinebech en andere all core load tests. Helaas is dat laatste wat voornamelijk in de reviews getoond wordt. M.i. zouden energieverbruik tests tijdens gaming standaard erbij mogen voor een completer beeld.

[Polyprobatos]

Ik heb dat toevallig net wel gedaan.

Een 7800x3D tray kost zo'n 30% meer dan een 7600x3D boxed, voor slechts een paar procent extra performance in 99% van de applicaties die ik wil draaien, waarbij ik in de praktijk eerder tegen een GPU bottleneck aanloop. Daarbij is het piekverbruik wel praktisch dubbel!

Qua budget was er genoeg ruimte voor een 7800x3D, maar ik vond het gewoon nergens op slaan. Als over een paar jaar 8+ cores echt een must zou worden, dan upgrade ik tegen die tijd wel naar een AM5 9xxx series. Ik heb m'n PSU ook op de groei gekocht, dus dat is een simpele CPU swap.

Wat betreft mijn keuze voor ATX: dit had vooral te maken met spacing. Ja, het enige uitbreidingsslot dat ik gebruikt is voor de GPU, maar bij de meeste micro-ATX borden zat dit slot zo hoog, dat het de CPU luchtkoeler in de weg zat. De micro-ATX borden waarbij dit niet het geval was, misten andere features. Samengevat: in micro-ATX moederborden is wel alles aanwezig, maar op de verkeerde plek.

[xtlauke]

Lijkt mij een goed overwogen keuze.

Het eventuele alternatief hiervoor is, mits je het niet vervelend vindt om enigszins te tweaken plus het extra geld uit te geven voor de 7800X3D, om de 7800X3D op iets lagere snelheid maar vooral lager voltage of iig uiteindelijk energieverbruik te laten draaien. Een 7800X3D zou over het algemeen namelijk de CPU met betere binning moeten betreffen, die bij dezelfde snelheden als de 7600X3D met minder voltage kan draaien en daardoor zuiniger.

Of dit altijd daadwerkelijk zo uitpakt valt moeilijk te garanderen. Er zijn ook 7800X3D's met mindere binning en 7600X3D's met hele goede binning. En specifiek ook hier geldt met 8 cores versus 6 cores, waarbij 6 cores aansturen ook alweer makkelijker stabiel te doen is dan 8.

Plus, 30% kostenverschil iets niet mals, dus dat zal een hele tijd duren voordat je die kosten eruit hebt (of waarschijnlijk haal je het nooit eruit). Staat dan wel tegenover dat je 8 cores hebt en de ruimte om hem weer hoger te clocken aan het eind van zijn levensduur als je performance tekort komt.

[Reactie gewijzigd door xtlauke op 25 december 2025 17:55]

[Cid Highwind]

Je moet het in het juiste perspectief zetten. 10 of 20W meer idle verbruik is voor velen verwaarloosbaar, zeker als je je eigen stroom opwekt.

Het voordeel van Intels lage idle verbruik verdampt als sneeuw voor de zon, wanneer je je voeding en koeling alsnog voor 300W aan piekverbruik moet bemeten. Dat is 200W verschil, dus een duurdere voeding en duurdere koeling, en een warme ruimte in de zomer.

Een wat hoger idle verbruik heeft dus gewoon minder consequenties.

[WhiteSnake76]

Kan je garanderen dat Browsen, Programmeren, Foto Slideshow etc. zeer zeker geen Idle load is, tuurlijk is het stroomverbruik lager dan bij editing of gamen, maar het is lang geen idle.

[xtlauke]

Inderdaad. Je wil dat je browser snel opstart en snel pagina's laadt. Dus wat er gebeurt is dat minimaal 1 core (en vaak meer) dan ook even op maximaal voltage / boost draaien. Dat is idd zeker geen idle. En sommige programma's zoals Teams, waarvan je zou verwachten dat ze licht zijn, presteren het om de CPU zwaar te belasten zodra je gaat videobellen en al helemaal schermdelen.

[Wilfred86]

De laptopchips van AMD zijn uit één stuk gebakken waardoor ze een beter idle-verbruik hebben dan hun desktop- en serverchips. Die laatste werken met chiplets en een I/O-die, wat voor een hoger idle-verbruik zorgt. Het voordeel is flexibiliteit en kosten. Voor serverchips zou het ook niet uit moeten maken omdat die (als het goed is) altijd wat aan het doen zijn.

[spoonman]

Mijn 2700x upgraden door een tweedehands 5800x in hetzelfde moederbord te prikken voelde een klein beetje aan als cheaten …

[kujinshi]

Dat doen heel veel mensen met zowel AMD als Intel. Je kan altijd wel 2 generaties op een moederbord kwijt. 3 kan ook bij AM4, maar dat is een zeldzaamheid en bijna niemand doet dat. Meeste mensen doen 1 processor per moederbord, houden dat een 4 jaar oid en dan kopen ze een hele nieuwe modernere set.

[jbhc]

Daar kun je je wel eens in vergissen. Van een Ryzen 7 1800 naar een Ryzen 5 5600 vond ik in ieder geval een lekkere upgrade

[Enchantress]

maar dat is een zeldzaamheid en bijna niemand doet dat. Meeste mensen doen 1 processor per moederbord

Heb je daar ook cijfers voor? Want alleen al in mijn omgeving doen juist meerdere mensen dit.

[Sp3ci3s8472]

Denk dat Tweakers (en hun kring) de doelgroep zijn. Zelf heb ik een 1700x door een 3950x vervangen en in mijn HTPC een 2600x met een 5600x in beide gevallen een significante upgrade. Iets wat je ik daarvoor met Intel cpu's nooit heb ervaren of gedaan omdat ze gewoon weinig leuks aanboden. Ik heb heel lang met mijn Q66000 en daarna i5 4670k gedaan, het was echt storend dat Intel voor normale gebruikers niet eerder begon met meer cores. Zodra AMD met Zen kwam was ik over.

Nu is de vraag of ik met AM5 ook nog een upgrade ga doen, ik ben vrijwel nog niks tegen gekomen dat mijn 7950x 3D echt belast; op wat dingen na die ik van de AUR haal en zelf moet compilen. Wellicht dat Zen 6 een echte upgrade biedt!

[Reactie gewijzigd door Sp3ci3s8472 op 25 december 2025 22:08]

[Jan VP]

De mijne: 2400G, 3600, 5600G.

[Xaphod]

Ik kan nog jaren vooruit met mijn X570 moederbord, 5800X3D cpu en 9070XT grafische kaart.

[Yariva]

Wat grappig, idem hier met een ITX setup. Veel bang for your buck!

[Splorky]

Ben altijd wel voor Intel geweest.
De tactiek die ze gebruiken vind ik wat minder. Gevoelsmatig heb ik het idee dat ze minder vernieuwing doorvoeren als de concurrentie niet voelbaar is. Maar om meer performance te geven laten ze de cpu heter worden (Pentium 4 Prescott was ook een heet hoofd)

Ik gun AMD ook wel een goede generatie, zou schaamtevol zijn als intel daar aan ter onder zou gaan, want concurrentie blijft wel nodig voor vooruitgang en prijsverlagingen. (Ook een Intel ding, geen concurrentie, dan blijven de prijzen gevoelsmatig langer hoog)

[kujinshi]

AMD heeft ook heethoofden een 9950X wordt veel warmer dan een 285K van Intel. Intel heeft met Arrow Lake juist de hitte ontwikkeling veel beter voor elkaar.

Raptor Lake kan ook koel zijn, mijn 14900K wordt maar 80-85 graden (onder Noctua luchtkoeling), en presteert dan nog veel beter dan concurrent 7950X. Het vereist alleen de BIOS in te gaan en wat standaard settings te tweaken.

[Sp3ci3s8472]

Ze zijn geconfigureerd om zo warm te mogen worden. AMD cpu's zijn over het algemeen een stuk zuiniger dan Intel cpu's, met name in multithreaded workloads en in gaming en dat is het punt waar het om gaat.

Bij AMD kan je ook setings gaan tweaken in de bios om zuiniger uit te komen, dus dat punt werkt voor beide kampen. Denk dat de kans dat je 14900k zuiniger en sneller is dan een 7950x 3d heel erg klein is, zelfs met veel tweaken.

Tweaken in de bios is ook niet iets wat veel normale consumenten gaan doen.

[youridv1]

AMD heeft ook heethoofden een 9950X wordt veel warmer dan een 285K van Intel. Intel heeft met Arrow Lake juist de hitte ontwikkeling veel beter voor elkaar.

Volgens de praktijktests van Tweakers, klopt je uitspraak niet. review: Intel Core Ultra 5 245K, Core Ultra 7 265K en Core Ultra 9 285K

De 285K loopt 1,3% warmer en heeft tijdens deze test ook een 20,8% hoger vermogen.

[Reactie gewijzigd door youridv1 op 28 december 2025 22:22]

[kujinshi]

Intel heeft Raptor Lake gefixed en draait anno 2025 prima. Helaas wil geen computer forum daarover berichten of het nog eens testen. Heel vreemd. Intel heeft grote stappen gemaakt in fixen.

Zelfde geldt voor Arrow Lake, er is in begin 2025 een nieuwe BIOS uitgekomen en daardoor is die veel sneller geworden. Ook in gamen (voor zover dat nodig is, 90% van de games is GPU bound, maar 10% hangt op de CPU te leunen).

Het zou Tweakers sieren Intel Raptor Lake en Arrow Lake als 2025 gefixed opnieuw te testen tegen AMD. En niet Intel te blijven bashen, wat veel taalgebruik in dit report erg laat blijken.

[Spacekonijn]

Kijk sta je op de Intel loonlijst alsjeblieft hoezeer ik concurrentie toejuich vanuit Intel de cpu zijn echt stuk minder tegenover de 3xd varianten. En tweakers betichten van Intel bashen haha de ironie

[kujinshi]

Is geen ironie, lees het stuk nog eens als je wilt. En ik sta niet op de Intel loonlijst. Ik kom alleen op voor eerlijkheid hier.

[curkey]

Zeker ook voor productivity lijkt Intel me een prima platform. Ik game vrijwel geheel niet, maar fotobewerking en soms wat video, etc.

[Amayii]

Helemaal eens, dit is ook mijn ervaring met Arrow Lake. Intel verdiend absoluut een pluim voor de verbeteringen die de updates hebben gebracht. Arrow Lake verdiend wat mij betreft absoluut een re-review.

[sircampalot]

Intel heeft van 2010 tot 2017 nauwelijks iets verbeterd aan zijn producten, ze waren in die tijd marktleider en de concurrentie kon het niet bijbenen.

Pas met de 8e generatie i-core Intels werden er meer cores toegevoegd, onder druk van de concurrentie.

De houding van Intel vind/vond ik heel slecht, daarom gun ik AMD het succes wat ze hebben van harte.

[Wilfred86]

Sandy Bridge was wel goed, maar daarna steeds rond de 5% ipc-toename per generatie en max 4 cores voor desktop. En dat 6 generaties lang (2 t/m 7).

Als je meer cores wilde moest je een duur prosumer-moederbord kopen en een gebotchte serverchip van rond de 1000€. Oh ja niet de goedkoopste daarvan kopen want die ondersteunde minder pci-lanes. Artificial market segmentation, daar was Intel goed in. Bij sommige gamingchips was VT-x ook uitgeschakeld, dan kon je minder goed VM’s draaien.

Ik vond Intel hierdoor echt een naar bedrijf, en dan heb ik het nog niet eens over de illegale deals met pc-makers om AMD de markt uit te drukken. Heb dus uit principe sinds 2011 geen Intel meer gekocht.

[!mark]

Maar doet AMD nu niet gewoon hetzelfde?

Met de 3000 series in 2019 zijn de core counts opgehoogd naar 16 voor het topmodel, 12 er net onder, 8 voor de x700/800 en 6 voor de x600. De nieuwste AMD procceors zitten nu nog steeds op dezelfde core counts per model. Nu zijn de per core verbeteringen bij AMD veelal iets beter geweest, maar de uplift van Ryzen 7000 naar 9000 is echt niet beter dan de gemiddelde Intel generatie in die tijd.

Ben zelf ook overgestapt op AMD hoor (heel toepasselijk van een I7-7700 naar een Ryzen 7 7700 ) en vindt het beleid met hoelang sockets meegaan zeker fijner; maar ook AMD kan nu ook wel weer wat concurrentie gebruiken zegmaar.

[andru123]

Interessant. Andere bronnen - wereldwijd, buiten NL - zeggen dat Intel share is nog wel boven 70%.
Kan het zijn dat dit AMD “dominantie” is een lokaal NL fenomeen? beïnvloed door tweakers reviews?

[Ratpack]

Het begint met zelfbouw en de subset Tweakers, dus wereldwijde verkopen van systemen is een heel ander gebied. Daar zitten dus ook de OEM's tussen die dus geen zelfbouw vertegenwoordigen. Die markt is veel groter dan de zelfbouw... Misschien eens proberen te zoeken op zelfbouw wereldwijd?

Ik vind het trouwens al redelijk straf dat AMD reeds 30% van de desktopmarkt zou hebben. Het grootste gedeelte daarvan zijn toch de grote bedrijven en daar zitten meestal nog krokodillen die het niet aandurven om een andere processorbouwer te nemen i.v.m. legacy en het onwrikbare geloof in de stabiliteit van Intel en dat andere 'onbekende' merk niet vertrouwen. Nog steeds, na al die jaren