Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door , , 78 reacties
Bron: Tom's Hardware Guide

De mensen van Tom's Hardware Guide hebben een evaluatie gedaan van de huidige toepassingen van 3d-stereo-apparatuur. Dit type maakt het mogelijk twee computerbeelden te combineren tot een driedimensionaal beeld. De wereld die de mens ziet wordt opgebouwd uit twee perspectieven, namelijk het beeld van het linkeroog en dat van het rechteroog. Door het kleine verschil in positie kunnen de hersenen afstanden tussen voorwerpen bepalen en krijgt de mens een driedimensionale indruk van de omgeving. De 3d-apparatuur voor computers werkt op dezelfde manier: het genereert beelden vanuit twee verschillende camerastandpunten die vervolgens door de ogen apart moeten worden waargenomen.

*Brillen

Head Mounted DisplayEr zijn verschillende manieren waarop de twee verschillende beelden per oog gescheiden kunnen worden. Een van de goedkoopste oplossingen daarvoor is het scheiden van een monochroom beeld door een bril met gekleurde glazen. Het ene glas is cyaan of groen en de ander rood, waardoor respectievelijk alleen het rode en het groene of cyaankleurige beeld wordt waargenomen door het oog dat erdoor kijkt. De nadelen van deze methode zijn de beperkte 3d-weergave die ermee bereikt kan worden en het feit dat alleen een monochroom beeld kan worden weergegeven. Een andere methode om het beeld voor de ogen te scheiden is allebei de ogen van een apart beeldscherm te voorzien. Dit gebeurt in zogenaamde Head Mounted Displays, beter bekend als "VR-helmen". Dit soort apparaten worden vaak gebruikt voor simulatie of presentatie doeleinden en is bijzonder geschikt voor het spelen van computerspellen. Een nadeel is dat deze oplossing erg prijzig is en zal volgens THG pas interessant worden als de prijzen drastisch gekelderd zijn.

Een techniek dat tussen voorgenoemde twee methoden in zit is de 3d-shutter-bril. Zoals de naam al impliceert maakt de bril de glazen om en om ondoorzichtig, synchroon met de verversfrequentie van het beeldscherm. Het beeldscherm laat de twee verschillende perspectieven achter elkaar zien, waarbij per verversing dit wordt gewisseld. Dus de monitor laat de helft van de tijd het beeld voor het linkeroog zien zien, waarbij de bril het rechterglas ondoorzichtig maakt en de andere helft van de tijd het beeld voor het rechteroog, waarbij de bril het linkerglas ondoorzichtig maakt. De bril wordt vaak via een kabel aangesloten op de videokaart, zodat de frequentie synchroon loopt met dat van het beeld. Tegenwoordig zijn deze brillen vrijwel volledig van de markt verdwenen. De reden daarvoor spreekt voor zich: doordat de frequentie de ene keer het ene beeld laat zien en de andere keer het andere, wordt deze gehalveerd. Een monitor met een frequentie van 100Hz heeft dus voor het oog maar een refreshrate van 50Hz, wat erg vermoeiend is voor het oog. Een nadelige bijkomstigheid is dat hierdoor alleen CRT-monitoren voor deze techniek in aanmerking komen, omdat TFT-beeldschermen een veel te lage frequentie hebben.

*Beeldschermen

AutostereomonitorEr bestaan ook oplossingen waarbij geen bril aan te pas komt. Door TFT-monitoren uit te rusten met een speciale laag plastic, kan er een onderscheid worden gemaakt tussen de rijen pixels. De lens is zo geconstruŽerd dat elk oog een eigen rij met pixels ziet. De even rijen zijn enkel zichtbaar voor het linkeroog, terwijl de oneven rijen bedoeld zijn voor het rechter. De gebruiker gaat vervolgens op een bepaalde afstand van het scherm in de zogenoemde "stereozone" zitten, waardoor het beelden precies op de goede ogen vallen. Op deze manier kan de gebruiker zonder extra apparaten een driedimensionaal beeld bekijken. Helaas komt dit ook met een prijs. Doordat de even en oneven rijen apart worden genomen, wordt de horizontale resolutie gehalveerd. Daarbij komt ook dat zodra de gebruiker zich buiten de stereozone bevindt, het 3d-effect verkeerd binnen krijgt. Ook kan zo'n type beeldscherm geen tweedimensionale afbeeldingen weergeven. Er zal dus altijd een extra monitor nodig zijn voor optimaal gebruik. Deze drie redenen maken deze oplossing beperkt toepasbaar en weinig populair.

Het bedrijf A.C.T. Kern heeft op basis van dit systeem een reeks 21" TFT-beeldschermen ontwikkeld voor commeriŽel gebruik. Het beeldscherm is 90 graden gedraaid en de rijen verticaal verdeeld in even en oneven delen. Hierdoor worden kleurverschuivingen door licht geminimaliseerd en krijgt het 3d-beeld een meer vertrouwd rechthoekig beeld. Ook heeft het twee beeldschermen ontwikkeld met een ingebouwd zoekmechanisme dat met twee camera's of een infraroodkijker bepaalt waar de gebruiker zit en zonodig de stereozone aanpast aan zijn ogen. Op deze manier zit de gebruiker niet vast in een vast gebied voor het beeldscherm. Toch is ook deze oplossing niet echt ideaal. Doordat het beeldscherm gedraaid is, werken veel fullscreen-applicaties niet. Dat, samen met de prijs van minimaal het drievoudige van een standaard 21" scherm, maakt ook dit systeem een weinig aantrekkelijke oplossing voor de thuisgebruiker.

*Conclusie

3d kleurenbrilDe normale consument zal zich erbij neer moeten leggen dat voorlopig hun virtuele wereld een dimensie zal missen. Door de hoge prijzen zal alleen de elite een 3d-stereo-apparaat in huis kunnen halen. De huidige beperkingen die de goedkopere oplossingen hebben zorgen ervoor dat de ultieme drie-dimensionale ervaring niet bereikt kan worden. Tot op de dag van vandaag is de toepassing van 3d-stereoscopie beperkt tot professioneel gebruik. Vanzelfsprekend zijn fabrikanten op de hoogte van de potentiŽle markt en ze zijn druk bezig met het ontwikkelen van een geschikte oplossing voor de thuisgebruiker. Zowel X3D als A.C.T. Kern hebben laten weten dat ze bezig zijn aan een beeldscherm voor gamers. Tot die tijd zal de gebruiker genoegen moeten nemen met een zelfgeknutseld 3d-brilletje of scheel kijken.

Moderatie-faq Wijzig weergave

Reacties (78)

Maar werkt zo'n 3D bril dan wel voor iedereen? Ik zie bijvoorbeeld niet met 2 ogen tegelijk, maar met 1 oog (allebei me ogen werken op zich wel). Dan zou het hele idee achter de 3D brillen toch niet meer functioneren?
Dan zie je sowieso niet 3D, ook niet in normale omstandigheden. Daar verandert zo'n bril niks aan natuurlijk. :)
Als je maar met 1 oog ziet kan je sowieso geen diepte zien, daarvoor heb je twee ogen nodig die allebei een iets ander beeld binnen krijgen. Dus nee de 3D bril werkt niet met 1 oog, maar real world 3D ook niet.
Echter als ik het wel heb kunnen je hersenen enige mate compenseren door de informatie die ze krijgen van het ene oog te combineren met de beweging die je hoofd maakt, waardoor enige mate van diepte wel wordt waargenomen.
Zoiets moet met een VR-helm ook te doen zijn denk ik.
dat ligt er een beetje aan. Als je nu goed diepte kunt zien, zal het met deze technieken waarschijnlijk ook wel werken. ZO niet, dan niet.

Kun je makkelijk testen. Vraag maar aan iemand of ze een appel op willen gooien? Als je die kunt vangen heb je mazzel.

Sommige mensen hebben wel vaker onvermoedde kwaliteiten. Mijn vriendinnetje heeft het zelfde als jij. Bij elke ogen test komt er uit dat ze twee onafhankelik werkende ogen heeft. Maar ze kan wel, op haar manier dan, redelijk diepte zien en vangen.
Maar ze kan wel, op haar manier dan, redelijk diepte zien en vangen.
Dat heeft meer te maken met dingen als dat je weet hoe groot een appel is en daardoor kunt schatten hoever ie weg is. Maar daar heb je bij dit soort speeltjes niks aan.

(ik heb dit ook.. en alhoewel ik best dingen kan gooien en vangen werken deze dingen gewoon niet)
Wat wel irritant is als bijv. mensen een bal recht omhoog gooien. Ik kan echt niet inschatten waar die dan naartoe gaat vaak.
Mja, dat soort dingen kan ik ook niet. :) Ook iets als volleybal is moeilijk omdat het daar nogal nauw steekt hoe je de bal precies raakt en zo precies schatten m'n hersenen kennelijk niet. Maar in het algemeen lukt vangen toch wel prima. :)
Ik kan niet goed vangen, maar vaak dingen als een appel weer net wel. Komt denk ik deels omdat ik het vanaf me geboorte gewend ben ... eerst wist ik niet beter en dacht ik dus dat dit normaal was.

Wat wel irritant is als bijv. mensen een bal recht omhoog gooien. Ik kan echt niet inschatten waar die dan naartoe gaat vaak.
Als je een appel wilt vangen komt een appel naar je toe. Je oog ziet in korte tijd meerder verschillende beelden van een object. Je hersenen geven hier diepte aan. Diepte wordt ook door kleur en perspectief bepaald en nog wat minder duidelijke zaken. Met 1 oog kun je best diepte schatten maar het is makkelijker te misleiden...
Ik had zelf ook een 3D-shutterbril en een vriendin van me kon er geen diepte mee zien terwijl ze verder geen oog problemen heeft. Vreemd he?
had ze dan ook problemen om sommige dingen voor je te doen :+
Hele spectaculair beelden voor je 3d brilletje kan je bij de esa vinden. Die 3d Nasa plaatjes vallen er bij in het niet

Kijk maar eens hier (en nog in semi kleur ook!)
http://www.esa.int/externals/images/st2_nd_a4.jpg

of hier

http://www.esa.int/externals/images/nd_st1a4.jpg

En de index hier

<font color="#800000">Gebruik de [url]-tag :P.</font>
In de USA krijg je in al die pretparken waar 3d shows zijn (Universal Studio's, Disney) een 3d bril op met links en rechts heldere glazen. Toch filteren die op de 1 of andere manier, iemand enig idee hoe dat werkt? Is die technologie niet in te zetten voor thuisgebruik. Is dan wel met brilletje, maar niet monochroom.
polaroid glazen 90 graden tov elkaar gekanteld. en dan gepolariseerde dubbelbeelden projecteren.
HowStuffWorks heeft daar een goed artikeltje over:
http://science.howstuffworks.com/3-d-glasses.htm
Een is horizontaal gepolariseerd en een verticaal. Het geprojecteerde beeld bevat beide beelden. Zonder bril zie je dan een dubbel beeld.

Voor de duidelijkheid: een horizontaal gepolariseerde bril laat bijna geen verticaal gepolariseerd licht door.

OK dubbelpost Ook te laat!
Dat heb je in de efteling ook al hoor daarvoor hoef je niet naar America... Het is geloof ik de panda droom waar dit is.
Dat zijn de shutter glasses...
dat zijn een soort polaroid brillenglazen (laten licht in 1 richting door)

[edit] te laat..
Nee, dat zijn geen shutters. Ze gebruiken polarisatie. Het fijne weet ik er niet van, maar het zorgt er wel voor dat de helft van de getoonde beeldjes door het ene glas wordt doorgelaten, en de helft door het andere. Het zijn identieke glazen, maar een kwartslag gedraaid.

edit: never mind... hoeveel posts kunnen er in 3 minuten geplaatst worden? ;)
Een monitor met een frequentie van 100 MHz heeft dus voor het oog maar een refreshrate van 50 MHz, wat erg vermoeiend is voor het oog. Een nadelige bijkomstigheid is dat hierdoor alleen CRT-monitoren voor deze techniek in aanmerking komen
Dit lijkt me voor een CRT ook nogal hoog gegrepen.....

en voor het oog zal dit wel acceptabel zijn denk ik zo!
Valt best wel mee, ik speel nu al enkele maanden met een lcd-shutter bril, oa HL2, CS:S, CODUO, BFV en Farcry op een 19" iiyama pro 454 aan een XFX FX5900XT en dat kan uren achter elkaar. Frequenties: 100-150Hz voor 't gehele beeld (dus 50-75Hz per oog). Volgens mij zie je vanaf 35Hz al beelden als vloeiend/film
en 't is echt een mooi gezicht om allerlei models in 3D te zien, dan merk je pas hoe enorm gedetailleerd sommige games zijn 8-)
Ik gebruik zelf regelmatig 3D shutters en die zijn erg handig om mee te werken. Het is zo dat het voor velen een bron van koppijn is maar het is nu wel al financieel haalbaar en het ziet echt geweldig uit. nVidia heeft trouwens speciale drivers voor gebruik van dergelijke brillen, ook voor Linux. Bij andere videokaart producenten is het allemaal een stuk minder.
De Nvidia stereo 3D driver ondersteunt zelfs de bekende/beruchte rood/blauw brilletjes. Zo zou in principe dus iedereen low-budget eens 3D kunnen proberen 8-)
(denk er om: de 3D drivers werken alleen met de bijbehorende standaard driver, op dit moment de 71.84 - kies voor anaglyph type bril)
ik ben nu de meest recente aan het downen: 71.89 word al ondersteund.
100Mhz? 100.000.000 keer per seconde? 6.000.000.000 keer per minuut? 360.000.000.000 keer per uur? vast niet....
Waarom zijn die vr brillen eigelijk zo duur? het is toch opzich niks meer dan 2 kleine tft schermen? je zou denken dat zoiets toch wel voor een paar honder euro in elkaar te knutselen zou moeten zijn of vergeet ik nu iets?
Vooral als je bedenkt dat er door al die mobiele telefoons er tegenwoordig toch een vrij grote markt moet zijn voor kleine tft schermpjes met hoge resolutie.

Volgens mij blijft die techniek toch de beste optie voor de toekomst.
Kleine tft op hoge resolutie = duur :) (zie ook de beamers)

de 'kleine' tftjes op mobieltjes zij erg ongeschikt om mee te gamen of professioneel mee te werken. Je moet minimaal een resolutie van 800x600 hebben, en dan op een oppervlakte van 3x2 cm, niet makkelijk.
tenzij jij wil gaan games op 320*200 pixels wel ja :)
Als je niet binnen een dag bijziend wil zijn zou dat werken ja. Die schermpjes in VR brillen daar zit ťťn of ander speciaal laagje overheen dat het beeld een beetje vertroebelt, waardoor je ogen denken dat alles echt zo ver weg is als je denkt te zien. En dan kom je bij licentie rechten over dat speciale laagje folie. Daar verdient een bedrijf ergens op de wereld goed aan!
techniek die er achter schuilt maakt het zo duur...

die 2 TFT schermpjes zullen weinig kosten. maar het projecteren van 2 beeldjes op het zelfde moment is het probleem. daarnaast is het geen massa productie. vraag en aanbod lichen dicht naast elkaar. tis niet zo dat een winkelier net als een TFT scherm tientallen op voorraad heeft maar 1 zal moeten bestellen.
Ja, dat zou ik ook denken, want vroeger (12 jaar geleden?) was de Forte GFX1 die ook maar een lage resolutie had al maar tussen de 1000 en 1500 gulden, en ik kan je uit ervaring zeggen dat zelfs met die lage resolutie het een stuk leuker is dan met 1600x1200 op een monitor te kijken.. Nu zou dus zeker voor die prijs al wel een redelijke resolutie kunnen.. en het duurste van de vr helm is vaak niet eens zo zeer de schermen, maar juist de tracking stuff.. Splitsen van het beeld naar 2 tft schermen stelt niets voor.. natuurlijk moet wel de software het ondersteunen (en bv voor de Unreal engine is dit al beschikbaar als je rondkijkt)..

een shutterglass bril komt totaal niet in de buurt van zo'n vr-helm..

Damn.. komop, ik wil zo'n vr helm.. hihi..
Jazeker, de resolutie, die is best hoog voor zo'n klein schermpje, waardoor een veel betere techniek nodig is dan voor de gewone schermen. 640*480 op een schermpe van 4 bij 4 cm komt neer op meer dan 3000zoveel*2400zoveel op een schermpje van 20 bij 20 cm, dus veel meer pixels per oppervlakteeenheid dan een normaal scherm.

Dan moeten er nog lenzen in, omdat je ogen niet scherp kunnen stellen op 3 cm voor je ogen en moet alle stroomconvertors, ac-dc en andere electronica veel kleiner dan in een gewoon scherm.
ooit al eens met je neus 10cm van je scherm gezeten? kan je toch onmogelijk goed zien van dichtbij....
zo simpel zal het wel niet in elkaar zitten denkik...
De productiekosten zijn ook erg hoog, dacht ik...
Er zijn verschillende manieren waarop de twee verschillende beelden per oog gescheiden kunnen worden. Een van de goedkoopste oplossingen daarvoor is het scheiden van een monochroom beeld door een bril met gekleurde glazen. Het ene glas is cyaan of groen en de ander rood, waardoor respectievelijk alleen het rode en het groene of cyaankleurige beeld wordt waargenomen door het oog dat erdoor kijkt. De nadelen van deze methode zijn de beperkte 3d-weergave die ermee bereikt kan worden en het feit dat alleen een monochroom beeld kan worden weergegeven.
Is niet waar. Een hele tijd geleden waren er televisie tests met deze techniek. Het bleek toen dat het menselijk brein ook in staat is om de weggefilterde kleuren er bij de bedenken. Dus met het rode glaasje vallen alle groen tinten weg, omdat groen door een rood glaasje zwart wordt, en andersom. Maar je kan wel kleuren uitzendingen op deze manier tonen.
Er is zelfs een winamp visualisatie die daarop gebaseerd is: milkdrop. Die ziet er zonder 3D trouwens ook heel goed uit. Het nadeel van de twee kleurenbrilletjes is dat ze niet goed werken bij mensne die kleurenblind zijn.
Nee hoor! Zo'n rood of groen glaasje is een filter en laat dus gewoon enkel die kleur door. Dan maakt het niet uit of je daar nu kleur in herkent of niet. Het rode resp. groene beeld valt op het juiste oog wat nog steeds een 3D effect creeert.
Een monitor met een frequentie van 100 MHz heeft dus voor het oog maar een refreshrate van 50 MHz, wat erg vermoeiend is voor het oog.
50 MHz? Nou, daar teken ik voor! :Y)
Je zou voor de grap eens een CRT op 50MHz moeten zetten. Ik wed dat je na 10 minuten met knallende koppijn wegloopt :Y)
Het moment dat de beeldbuis tegen je hoofd knalt? Ik denk niet dat dat 10 minuten duurt... :o

Op 50Hz echter heb je gelijk... :)
Hier is alles te vinden over 3D-stereo:

http://stereo3d.com/3dhome.htm

Een optie die ik niet terugvond is het gebruik van twee projectoren en polarisatiefilters. Als je toch van plan bent een projector aan te schaffen, kan je er misschien ook aan denken om echt te investeren en er twee te nemen (inclusief silverscreen). Met een setje polarisatiefilters en -brillen kan je dan goed stereo ervaren in je huiskamer...

Voor geinteresseerden van de beste (passieve) beeldscheiding met brillen: http://www.infitec.net/infi_e.html
Dat zal niet gaan werken. Als je een stereo beeld wilt krijgen, zal je 2 verschillende bronnen moeten hebben... 2 beamers aansluiten op een videobron met 2 filters ervoor is dus niet genoeg.

De bron moet zoiezo gefilmd zijn met een stereo camera, 2 camera's die net zover uit elkaar staan als 2 ogen. Vervolgens moet je de 2 verschillende opnames tegelijk over de 2 beamers laten afspelen. Met 2 filters en een bril krijg je dan 3D. Voor normale TV / DVD opnames dus niet geschikt.
Dat zal niet gaan werken. Als je een stereo beeld wilt krijgen, zal je 2 verschillende bronnen moeten hebben... 2 beamers aansluiten op een videobron met 2 filters ervoor is dus niet genoeg.
Met een speciale driver zou het met een dualhead kaart wel moeten kunnen. Bij het gebruik van Direct3D heeft de driver informatie over het 3D plaatje, en kan dus op beide poorten een ander beeld geven. Dan twee beamers...
Misschien ten overvloedde, maar Ik ga er inderdaad vanuit dat er twee beeldbronnen zijn, bijvoorbeeld gegenereerd door een dual-output videokaart.

De beelden of beeldparen kunnen dan compleet computergegenereerd worden uit een virtuele scene, met camera's worden opgenomen of een combinatie van beiden. Er bestaan ook "pseudo" 3d algorithmen die uit de bewegingen in een enkele videostream diepte proberen te regenereren (en daaruit weer twee aparte beelden maken voor de twee ogen).

@Mijzelf: Ik gebruik voor bovenstaande een dualhead kaart (nVidia Quadro) die via een driveroptie in TwinView clone stereo draait. Je ziet op beide outputs hetzelfde, behalve in een speciale stereo of quad-buffered (openGL) rendercontext. In dit schermvlak worden beelden vanuit twee verschillende cameraoogpunten gemaakt en naar de twee outputs gestuurd (naar twee beamers).
Die brillen (virtual reality helmen) zijn toch al voor een 2-300 euro beschikbaar ?
Dat noem ik niet duur..
Voor die prijs heb je of een hele dure shutter-bril of een hele lage resolutie stereo display bril. Maar juist die lage resolutie maakt ze praktisch onbruikbaar.
"Vroeger" bij mijn ASUS V8420 Ti4200 Deluxe had ik zo'n shutter bril. Werkte perfect, kreeg alleen koppijn na een tijdje. Het geeft echt een compleet nieuwe dimensie (letterlijk :/) aan de games, zit er ook aan te denken om zo'n eDimensional bril te kopen.
Asus was inderdaad goed bezig daarmee. Heb er ooit eentje bijgekocht voor mijn asus v3800 tvr (op een na luxeste versie). Helaas wilde de monitor op maximaal 100 hz, terwijl 120+ hz beter was. Het bleef te erg knipperen, dat was toen het grootste nadeel. Helaas is de kaart nu te oud om de nieuwste spellen te spelen. Maar nu ik dit gelezen heb ga ik weer ff terug naar de oudere games. Vanavond weer ff retro.

Ben wel benieuwd op welke termijn dit weer 'in' wordt.
die heb ik ook gebruikt.

kreeg je idd hoofdpijn van na een tijdje. had de indruk dat je ogen zo steeds een fractie van een seconden het wazige steeds moesten weg filteren.


en ene bril is niet echt een gemakkelijk vond ik.
Die mocht je ook niet meer dan 15 minuten gebruiken en als je @120 Hz draaide zag je maar 60 Hz door die bril heen dus niet eens zo gek allemaal :)

* 786562 nero355
* 786562 aartdeheusmaar daar werd ik ook niet blij van. Genoemde koppijn is een item en natuurlijk zijn mijn ogen niet even sterk en volgens mij is dŠt de reden dat er in minj koppie nooit echt 3d beeld gemaakt werd. het bleef gewoon een knipperend 2d beeld dat ietsje wiebelde. Erg onhandig allemaal.
Wat over die nieuwe 'augmented reality' brillen/glazen die gewoon doorzichtig zijn, maar zelf nog eens extra informatie op het glas tekenen? Dit is een relatief nieuwe techniek die imho een zeer grote toekomst heeft.
Ook erg cool idd, maar dit gaat over '2x 2d = 3d' en niet 2d dingen over de echte 3d wereld heen projecteren.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.



Apple iOS 10 Google Pixel Apple iPhone 7 Sony PlayStation VR AMD Radeon RX 480 4GB Battlefield 1 Google Android Nougat Watch Dogs 2

© 1998 - 2016 de Persgroep Online Services B.V. Tweakers vormt samen met o.a. Autotrack en Carsom.nl de Persgroep Online Services B.V. Hosting door True