Europese cpu-ontwerper SiPearl levert eerste samples voor Jupiter-supercomputer

De Franse processorontwerper SiPearl levert deze week de eerste Rhea1-cpu-samples voor de Jupiter-supercomputer. Dit is een belangrijke stap in de levering van Europese hardware voor het systeem, dat vooralsnog voornamelijk op Amerikaanse Nvidia-hardware draait.

De samples van SiPearl bestaan uit Rhea1-processors, die hardwareleverancier Bull in het Jupiter-datacenter integreert. De cpu's zijn onderdeel van een cluster van Bulls BullSequana XH3000-platform. Deze supercomputermodules maken gebruik van allerlei hardware, maar vooral van Amerikaanse fabrikanten.

Met de introductie van de eerste Rhea1-processors wordt de Europese supercomputer nu voor een klein deel aangedreven door Europese hardware. Overigens werkt maker SiPearl samen met de Britse cpu-architectuurmaker Arm voor de cpu-cores.

Rhea1-cpu's zijn gebaseerd op de Arm Neoverse V1-architectuur. Iedere package bestaat uit 80 Neoverse V1-cores met twee 256bit-vectorextensies en toegang tot vier HBM-modules. Ook zijn er vier DDR5-interfaces beschikbaar.

Oorspronkelijk hadden de Rhea1-cpu's in 2022 klaar moeten zijn, maar de afgelopen jaren werd de komst van de chips meermaals uitgesteld. De chips worden door TSMC gemaakt en gebruiken een 6nm-procedé.

Wie is SiPearl?

SiPearl is een Frans chipontwerpbedrijf dat sinds 2020 samenwerkt met Arm om chips voor exascalecomputing te ontwikkelen. Het bedrijf maakt deel uit van het European Processor Initiative, een samenwerkingsverband dat de Europese afhankelijkheid van chipmakers buiten Europa wil verkleinen. Tweakers schreef daar een achtergrondverhaal over.

Reacties (46)

[onok]

Leuk dat de chip in Europa is ontwikkeld, maar toch jammer dat ze dan nog steeds in Taiwan worden geproduceerd. Hebben we dan echt helemaal geen fabs in heel Europa die de mogelijkheid heeft om die chip te bakken?

[thomskipsp]

Als je wilt begrijpen waarom dat niet zomaar kan in Europa is het belangrijk om wat meer context te weten;

Chipproductie is hét voorbeeld van globalisering, zie de volgende stappen:

stap 1: waferproductie; dit is een gespecialiseerd proces om extreem pure siliciumwafers te produceren, als voorbeeld is Sumco (Japan) een leverancier.

https://www.sumcosi.com/english/products/lineup.html

Stap 2: gave wafers! Kun je nog niks mee, daarvoor moet er eest een laagje vloeistof op. Afhankelijk van je ontwerp is dat stofje geleidend of isolerend óf semiconductant. Dit gebeurt o.a. in machines van ASM (ooit ontstaan uit Philips).

https://www.asm.com/

Stap 3: leuk die wafer met dat laagje erop; moeten we er nog iets mee? Zekers, nu gaan we een fotoresist erop plaatsen. Dit zorgt ervoor dat het laagje óf harder word, óf juist makkelijker te etsen (verwijderen) is (stap 5). Die keuze ligt dus wederom aan het chipontwerp.

Fabrikant van resist: o.a. Fujifilm (Japan)

https://www.fujifilm.com/nl/en/business/semiconductor-materials/photoresists

stap 4: Lithografie: heeuj die kennen we. In deze stap word de wafer belicht met bijvoorbeeld EUV (extreme ultra violet). Er word een patroon op de wafer beschenen die de fotoresist laat reageren. De resist word dus hard of zacht (ontwerp).

Fabrikant litho machines: ASML (Nederland)

Stap 5: etsen; hierbij word d.m.v. chemicalien de resist opgelost. Het stukje wat hard is geworden blijft wel intact. Hierbij heb je dus een blijvend laagje gecreëerd op de wafer.

Fabrikant etsen: o.a Lam research (USA)

Stap 6: Ion Implantation ; in deze stap word de wafer gebombardeerd met ionen om ervoor te zorgen dat het materiaal geleid of isoleerd met de goede eigenschappen. Ook hierna kan er ge-etst worden.

Fabrikant: o.a. Applied Materials

Stap 7: Opnieuw! top, mooi laagje op de wafer heb je aangebracht. Dit was er echter maar eentje. Nu gaan we dit herhalen, net zo lang tot we de hele wafer af hebben. Je creëert dus 3d-structuren op de wafer. Als dit allemaal gedaan is gaan we de wafer snijden (dicen) zodat de chip los is, en vervolgens packagen. Hierna mag de chip door naar de klant.

Hierboven is een zeer gesimplificeerde lijst van stappen, en er missen er ook een paar. Per stap heb je dus verschillende machines nodig. Waar het om gaat is om te zien dat er voor de productie van 1 wafer veel machines, fabrikanten en toeleveranciers nodig zijn. Als je dus ergens een fab wil bouwen, heb je het hele ecosysteem nodig. Daarom is het dus zo lastig (grote investeringen) om dat ergens van de grond te krijgen.

[nullbyte]

Waar komt de SI, het zand vandaan?

[thomskipsp]

North Carolina, US. Nog zo’n heerlijke afhankelijkheid…

https://www.techspot.com/news/102377-two-mines-north-carolina-key-suppliers-world-semiconductor.html

[pharmacist]

inderdaad en met ASML in onze achtertuin, vraag ik me af: hoe is dit mogelijk ?

[Sissors]

ASML is sowieso meer een uitzondering die de regel bevestigd: Europa doet het slecht als je kijkt naar alle nieuwe technologie. En met nieuwe technologie bedoel ik over van alles van 3nm nodes tot design tot software. We hebben prima bedrijven voor bijvoorbeeld industriele automatisering, en binnen hun gebied lopen die vooraan / voorop, maar de echt nieuwe dingen? Daar doen we het niet goed in. (Of zoals je het ook kan bekijken, Amerika en China doen het heel goed daarin, want als je die niet meetelt blijft er weinig over).

En vaak krijg je dan de reactie dus: "Maar ASML dan!!!". ASML is een overblijfsel uit de tijd dat Philips nog veel investeerde in R&D. Vroeger deden we dat wel, en toen kwam er heel daarvandaan. Maar ASML is niet een startup oid zoals je veel in de VS ziet.

Dus waarom kunnen wij niet produceren in Europa? Nou ja, niemand wil die tientallen miljarden erin steken. Ik denk deels cultureel, we zijn (op dit gebied) conservatief, het hoeft allemaal niet zo snel nieuwer. Er is een reden natuurlijk dat op een enkele uitzondering na ook andere geen nieuwe fabs hier neerzetten, belasting technisch, kosten van energie, weerstand vanuit de samenleving tegen industrie die veel verbruikt, regelgeving, etc. Het is simpelweg makkelijker en goedkoper het ergens anders neer te zetten.

Kijk naar de Nederlandse fab die we hebben, veel ouder hoor, maar er wordt gewoon nog een hoop op gemaakt, van NXP in Nijmegen. Die zit alleen op 200mm wafers, kosten technisch moeten dat 300mm wafers worden, en NXP wil dat niet investeren in Nederland: nieuws: NXP wil Nijmeegse chipfabriek voor 2036 sluiten. Dus het kan waarschijnlijk financieel gewoon niet uit.

En terug naar het culturele, Europa is veel minder op R&D gericht. Zie: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php . Oké China ligt niet zoveel voor op Europa, maar die zijn nog een stuk meer een opkomende economie. Maar ze liggen alsnog voor op Europa (% BBP), daarboven heb je Japan en de VS, en daarboven heb je Zuid Korea. En dan heb je direct het lijstje landen die het beter doet als de EU in vooroplopen met technologische veranderingen. En daar komt nog eens bij wat we uitgeven in Europa, een relatief groot gedeelte vanuit de overheid is, niet de bedrijven zelf. Als je absoluut kijkt hoeveel Amerikaanse bedrijven aan R&D uitgeven tov Europese bedrijven, dan is dat ~3x meer.

[pharmacist]

Dat culturele aspect dat je noemde kan ik heel goed begrijpen. Ik heb kennissen en vrienden in China en Taiwan en als ik 1 ding mee heb gekregen is de enorme drive om beter te doen dan je ouders en te excelleren. Onderwijs is daar bijna iets heiligs (De duizenden jaren oude confucianistische eerbied voor geleerden en onderwijzers zit er diep geworteld in de gedachtengoed, ondanks de culturele revolutie die een poging deed om dit te vernietigen want bourgoisie and ancient regime). Hetzelfde met Amerikaanse winning mentality en drive om te excelleren: dat ontbreekt toch een beetje in de gezapige europese mentaliteit met een soort weemoudige nostalgie naar hoe goed het vroeger was: waarom iets veranderen als het werkt. Vroeger clashte ik met individuen als ik met bepaalde ideeën en concepten die meekreeg van kenissen en vrienden uit de USA en Azië en die best wel innoverend, maar met een soort neerbuigende laissez-faire mentaliteit op neergekeken werd, maar jaren later toch via een omweg of door economische wetmatigheden toch werden geïntroduceerd, maar dan wel via buitenlandse bedrijven die er geld aan verdienden en niet een Europees bedrijf die het concept/idee overnamen en alsnog toch werden overgenomen, maar dan jaren later en in handen van buitenlandse (lees: USA en China) bedrijven.

In feite zouden we beter de instelling moeten hebben van Japan tijdens de Meiji-periode: als je je vijand wil verslaan, moet je leren om te gaan met de wapens van diezelfde vijanden. Japan koos toen rigoreus om het ancient regime achter te laten en kiezen voor een verregaande modernisering van haar industrie en landbouw volgens westerse concepten en ook door westerse instituties te emuleren. De prijs was uiteraard dat mensen die bleven hangen in een nostalgie van het oude feodale Japan als eerste slachtoffer werden. Misschien dat dit een les moet zijn voor ons Europeanen: het is niet meer zoals vroeger, we moeten vooruit en bepaalde offers doen en bepaalde dingen geheel anders doen, ook al voelt het misschien niet aangenaam aan, want kijkend met een soort nostalgie naar hoe het vroeger (goed) geweest was.

[FreezeXJ]

Omdat ASML alleen de machines levert om chips te bakken, maar niet daadwerkelijk bakt. Dat kunnen we wel in Europa (Intel heeft in Ierland wat staan, Dresden staat vol, en Frankrijk had ook nog wat fabs) maar er is de laatste tijd vooral elders geinvesteerd, want daar bood men meer belastingvoordeeltjes om zo'n ding binnen te halen. Daarnaast is TSMC de afgelopen jaren gigantisch gegroeid, en die zijn nog steeds vooral Taiwan-based (en beloven nu in de US of A te bouwen om een oranje sukkel tevreden te houden).

[xzaz]

Iedereen weet wel dat ASML de machines levert om chips te maken. Maar waarom produceren we in Europa geen chips?

[Elminster]

Omdat daar veel meer voor nodig is.
De chips die gemaakt worden door ASML machines, dat zijn enkel de "die"s.

Zeer kort samengevat:
-> Je moet zeer zeer zeer zuivere silicon - cilinders hebben. Want de uiteindelijke dies, die belicht/gedopeerd gaan worden, daar spreken we al op baantjes van (tientallen/hondertallen) atomen breed. Elke vervuiling zal ervoor zorgen dat dat ene baantje problemen krijgt. Denk aan reflecties, verzwakking, etc.
De silicon moet extreem zuiver zijn. De machines hiervoor worden niet door ASML gemaakt, en zijn zeer duur.
-> Deze silicon moet 'gesneden/gezaagd' worden tot hele dunne schijfjes. (= de wafers)
Deze moeten zeer zeer vlak zijn. Een 'uitstekend' haartje is nefast.
De machines hiervoor zijn zeer duur, en worden niet door ASML gemaakt.
-> Wafer wordt voorbereid, belicht/bestraald, nabewerkt en we krijgen een hoop dies/wafer. Denk aan de typische foto's. Dit wordt door ASML machines gedaan. Die machines hebben heel veel onderhoud nodig, massa's herkalibratie, heel wat meer dan gewoon ff op een knopje duwen.
-> De wafer moet versneden worden to individuele dies. Opnieuw, met speciale, hele dure machine.
-> De dies moeten vervolgens in een package geplaatst worden. Opnieuw speciale dure machines. De toleranties zijn, euh, stevig. Er moet verbinding gemaakt worden tussen de dies en de package/pins.

=> Alles hierboven moet gebeuren in stofvrije ruimtes, op constante temperatuur, constant luchtvochtigheid, etc. Daarvoor heb je hele grote machines/filters nodig.

Dus, waarom doen wij dat niet?
Simpel. Geld en Politiek.

Een fab kost miljarden. Waar halen we dat vandaan? Wie gaat er daar subsidies voor leveren? Europa? Landen individueel?

Vervolgens, waar zetten we die fab? Want dat zal voor zeer veel werkgelegenheid zorgen. Je hebt enorm wat mensen die werken in de fab, en nog een hoop meer in de toeleveranciers. Dat kan niet zo maar verdeeld worden over Europa. Dat moet zeer dicht bij elkaar staan. Dit kan wegen op de werkloosheid van een land. Nog los van de belastingen die dat land hierop kan heffen. Dus, welk land krijgt dat cadeau?
Daar komt nog bij dat het jaren duurt tegen dat er een volledige (& draaiende) fab zou staan. En dan moet daar continue geld ingepompt worden. Want de techniek staat niet stil, en die fab moet up-to-date blijven.

Europa heeft fabs, voor lagere nodes. Maar nieuwere processen worden exponentieel duurder.

En dit is maar een zeer eenvoudige kijk op de zaak.

[Bark_At_The_Cat]

We produceren wel chips in Europa, maar geen echte high-end op grote schaal. De enige uitzondering is Intel in Ierland. Die gebruiken EUV. IMEC in België kan ook gevorderde chips maken, maar dat is een lab geen fab.

[xzaz]

Maar waarom doen we dat niet? Is TSMC gewoon heel goedkoop? Is het uiteindelijk het financiële plaatje?

[Kevinp]

Omdat de machine gewoon een hamer is. Zonder kennis van hoe je die moet gebruiken kan je vast wel iets leuks maken. Maar niet iets wat super high end is.

[vanaalten]

Ik zat net diezelfde kant op te denken qua vergelijking! Je kan een fabrikant van hamers zijn, maar dat maakt je geen goede meubelmaker.

[neversium]

We hebben hier de kennis gewoon niet voor, en ook geen chipbedrijven waarin we als NL/EU in investeren.

[arjankoole]

We hebben hier de kennis gewoon niet voor, en ook geen chipbedrijven waarin we als NL/EU in investeren.

Die hebben we wel, maar die zijn niet zelden in buitenlandse handen gekomen. Daarnaast heeft het op schaal produceren enorme hoeveelheden elektriciteit en extreem schoon water nodig. En laat specifiek dat water nou best schaars zijn.

Prachtige chips kun je niet drinken als je dorst hebt.

[Bark_At_The_Cat]

Ik ben absoluut geen expert maar er zijn volgens mij meerdere oorzaken. Er komt ontzettend veel bij kijken (met alleen een EUV machine ben je er nog lang niet). Het is ontzettend moeilijk. Het werk is ontzettend gespecialiseerd en het talent zit niet altijd in Europa. Dat maakt het ontzettend duur.

Als wij een eigen TSMC zouden willen in Europa dan zouden we gisteren al moeten zijn begonnen met het investeren in een tientallenjarenplan.

[nullbyte]

TSMC is al jaren beter in het op tijd en met hoge yield naar massaproductie brengen van steeds kleinere chipprocedés, terwijl Intel daar meerdere keren grote vertragingen bij had. Intel loopt technisch weer in, maar TSMC heeft nog steeds het voordeel van een veel consistenter bewezen productieproces.

[duiveltje54]

Lees je wel het hele traject hier boven wel voordat je een reactie plaats?

Het antwoord is al veel eerder aangegeven in dit topic.

[xzaz]

Nee?

[GarBaGe]

Zeker wel.
Destijds heeft AMD in Duitsland / Dresden een chipfabriek gebouwd en in gebruik genomen.
Later is deze overgegaan naar Global Foundries (GloFo).
Alleen... mogelijk kan je daar niet de allernieuwste proces node van 3nm fabriceren....
Ik dacht dat ze waren blijven "steken" rond de 22nm.

[MSalters]

GF is inderdaad afgehaakt. Zelfs voor DDR4 (wat nu terug in de mode komt) is hun technologie te oud.

[ApexAlpha]

Nee, TSMC maakt zelfs 90% van de markt op dit gebied.

Zelfs de Amerikanen zijn nu pas bezig om die fabrieken ook te bouwen.

[arjankoole]

Nee, TSMC maakt zelfs 90% van de markt op dit gebied.

Zelfs de Amerikanen zijn nu pas bezig om die fabrieken ook te bouwen.

En die fabrieken zijn veelal ook van TSMC. En TSMC staat niet toe dat daar het kleinste procedé wordt gemaakt, net zo min als ze dat toestaat in Japan. Het is een verzekeringspremie voor Taiwan zeg maar, als die technologie alleen in Taiwan kan ( Rapidus in Japan is nog niet zo ver ), dan moet de rest van de aardbol ze wel beschermen tegen China.

[tw_gotcha]

Waarom will je dat? (Bedoeld als oprechte vraag)

[arjankoole]

Leuk dat de chip in Europa is ontwikkeld, maar toch jammer dat ze dan nog steeds in Taiwan worden geproduceerd. Hebben we dan echt helemaal geen fabs in heel Europa die de mogelijkheid heeft om die chip te bakken?

Niet van het kaliber voor CPU's, GPU's en NPU's.

[Jazco2nd]

Dresden fab is in ontwikkeling. Maar een fab is niet heel bijzonder. De designs juist wel.

[Reactie gewijzigd door Jazco2nd op 22 september 2026 16:53]

[CharlesND]

Hebben we dan echt helemaal geen fabs in heel Europa die de mogelijkheid heeft om die chip te bakken?

Het is heel moeilijk concurreren tegen Taiwan, een winstgevend chipfabrikant ala TSMC worden is heidens moeilijk. Ik hoorde daar het volgende verhaal over:
Bij cruciale stappen in het productieproces bij TSMC lopen universitair hoogopgeleide technische specialisten 8 uur lang in een ruimtepak rond, zonder pauze want iedere aflossing kost tijd en ligt het productieproces stil. Tegen een jaarsalaris van ongeveer 60.000 euro.

Het succes van Taiwan en TSMC: zorg voor een ontzettend hoog opgeleide beroepsbevolking en een heel strikt paspoortbeleid zodat ze niet van je eiland af kunnen.
In hoeverre het precies klopt weet ik niet maar als ik de gemiddelde inkomens van Nederland (67.187 euro) met die van Taiwan (39.552 euro) vergelijk zal er meer dan een kern van waarheid in zitten..

[Scriptkid]

We roepen nu een Europese CPU,

MAAR hoe zit dit licentie technische kunnen we echt claimen dat dit EU hardware is of hangt het aan elkaar met internationale patenten.

Of te wel als iemand buiten EU alle licenties terug trekt kunnen we dan deze cpu gewoon blijven produceren.

[watercoolertje]

Of te wel als iemand buiten EU alle licenties terug trekt kunnen we dan deze cpu gewoon blijven produceren.

Wij produceren het niet dat doet TSMC.

Als ze te pas en on te pas zaken in kunnen trekken (ligt toch contractueel vast allemaal, dat kan je niet zomaar terug trekken) kunnen we er ook te pas en on te pas wat van aantrekken natuurlijk. Enige reden dat een ander dat in zou trekken zou zijn als er oorlog is, en dat is nou net het moment dat je gewoon schijt moet hebben aan de andere en hun wil niet meer onze wet is

Ben wel benieuwd naar wat je er zelf over denkt waarom zoiets en hoe zoiets zomaar zou kunnen gebeuren. En of we dan maar niks moeten doen als het niet meer mag als het intrekken an sich al 99% zeker illegaal is...

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 22 september 2026 13:49]

[Scriptkid]

volgensmij bepaal jij als pantent houder toch echt zelf wie jouw patent mag gebruiken,

Dat is de foundation van al die patent oorlogen en rechtzaken, dus als een land zegt ik wil niet dat onze bedrijfs patenten nog buiten ons land worden gebruikt heb je denk toch een probleem .

Je kan er dan lak aan hebben maar, dan hebben ze ook lak aan jouw , dus nogsteeds impacted.

[MSalters]

Je vergeet hier dat die licentie afspraak exact net zo bindend is als het patent. Het is allemaal papier.

[Scriptkid]

Snap ik maar het is of betalen of een ruzie uit vechten er zitten nadelen aan patenten niet honoreren.

[lasharor]

Ik begrijp niet zo goed of dit daadwerkelijk iets is waar we als Europeanen trots op moeten zijn of dat het eigenlijk niet zoveel voorstelt.

Wat doet een bedrijf als SiPearl nu exact en waar stopt de rol van ARM?

[MontyMole]

En in hoeverre kan je SiPearl een "cpu ontwerper" noemen als ze enkel maar een bestaande Arm architectuur implementeren?

[Madshark]

Die lijn is lastig te bepalen, net als de discussie Apple M en ARM, in hoeverre zijn de M series nog ARM producten.

[FreezeXJ]

ARM is een bedrijf, ARM v8 of soortgelijk is een instructieset. Just that. Daarnaast biedt het bedrijf ook wat referentie-implementaties die je ook van ze kunt licenseren, terwijl er andere bedrijven op basis van de instructieset ook ontwerpen maken, en die in de verkoop doen. Apple M is dus een chip die ze zelf gebrouwen hebben op basis van van de ARM v9.2 instructieset.

[Aaargh!]

Er zijn verschillende niveaus van ARM licentie.

Rhea1-cpu's zijn gebaseerd op de Arm Neoverse V1-architectuur. Ieder package bestaat uit 80 Neoverse V1-cores

Het lijkt er op dat SiPearl dus het complete ontwerp van de Neoverse cores inkoopt bij ARM. Dit is anders dan wat Apple doet. Apple heeft een licentie op de ISA (de instructieset) en ontwerpt de cores zelf.

Het is dus een SoC die volledig door Apple ontworpen is en die de ARM instructieset kan uitvoeren. Dat maakt de M-series dus geen ARM producten, net als dat Affinity Photo geen Adobe product is alleen omdat het PhotoShop bestanden kan openen.

[watercoolertje]

Wat doet een bedrijf als SiPearl nu exact en waar stopt de rol van ARM?

Ik zie het eerder als elke euro die niet aan de VS gaat (anders hadden we daar een bedrijf betaald voor hetzelfde) maar in de EU blijft is 'winst' voor de EU.

Dat het niet veel meer is dan een standaard in de UK (waar dus ook wel wat van het geld heen vloeit) ontwikkelde architectuur is denk ik meer jouw punt. Maar voor mij is dat nou weer helemaal niet belangrijk, nergens voor nodig om in dat opzicht meer te moeten leveren dan een ander zou doen...

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 22 september 2026 13:15]

[tweakuwe]

Naja, het geld kon ook naar Taiwan gaan, bijv. naar MediaTek.

In de EU worden best wat stappen gezet op het gebied van RISC-V processoren. Al is de focus daar iets minder de High Performance Computing markt en meer de markt voor industriële systemen (automotive, IoT, machine tools, etc.). Op de lange termijn is dat best een hele goede stap.

Door veel van één partij als ARM afhankelijk te zijn wordt je toch snel vatbaar voor iets als sancties, of dat het bedrijf wordt overgenomen door een partij uit een minder vriendelijk gezind land. ARM is trouwens wel Brits, maar is grotendeels in handen van het Japanse Softbank. Nou hebben we als Europa geen slechte banden met Japan, maar Japan is wel gevoeliger voor invloed uit de VS en China dan voor Europese belangen.

[Jazco2nd]

Intel, AMD, Qualcomm, Mediatek, Broadcom en een stuk of 6 Europese bedrijven zoals SiPearl zijn chip design bedrijven. Ze designen een chip met de architectuur van bijvoorbeeld x86-64 of 1 van de ARM smaakjes of RISC-V of zelfs het sterk verouderde MIPS.

De chip wordt vervolgens gebakken door een bakker. Bijvoorbeeld TSMC. Of die dat nou in Taiwan doet of een oventje in Dresden, Duitsland, dat is minder spannend. TSMC is expert in het gebruiken van die oven. Net zoals een broodbakker.

En die oven wordt dan weer door een ASML of Canon ofzo gemaakt. En wij Nederlanders denken graag dat dat alleen kan met de high NA EUV machines die alleen door ASML worden gemaakt. Maar dat is een fabeltje. TSMC is juist de beste in het bakken van chips en kan daarvoor prima de reguliere EUV machines gebruiken en heeft al gezegd dat nog wel een tijdje te blijven doen. Ook voor sub-2nm.

Wij Europeanen denken alleen dat we zelf geen chips kunnen designen. Maar er zijn een stuk of 8 bedrijven die dat prima kunnen. 2 daarvan zelfs GPUs.

Het is een beetje zoals een iPhone..iedereen wil er 1tje en zodra er een nieuwe uitkomt moet die wel zoveel beter zijn dan de vorige. Compleet negeren dat er ook andere opties zijn. De politiek doet daar helaas aan mee.

Als je dan wil reguleren, eis dan dat bijvoorbeeld 10% van de chips in de Europese datacenters Europees design zijn. En voer dat percentage langzaam op de komende 10 jaar.

[Reactie gewijzigd door Jazco2nd op 22 september 2026 15:29]

[MSalters]

Je bent niet echt geloofwaardig als je claimt dat Canon (low-NA) EUV machines maakt. ASML heeft al sinds de eerste EUV machine een absoluut monopolie, tot de dag van vandaag.

En wat betreft GPU design, we hebben inderdaad ARM in Europa. Er is ern goede reden dat die geen desktop GPUs maken. Ze liggen duidelijk achter op Intel.

[Jazco2nd]

Ik hield het simpel. Canon heeft inderdaad andere technologie, waar ze veel geld in stopten, dat met EUV zou concurreren. Canon is een "oven bouwer", dat was mijn punt.

[ronaldvr]

Voor diegenen die at niet (lijken te) weten: ARM is Europees: Wikipedia: ARM architecture family

Wikipedia: Arm Holdings

[Elminster]

Uit uw laatste link:
"Publicly traded" en "Since 2016, it has been majority owned by Japanese conglomerate SoftBank Group."

Arm is ontstaan als een Europees bedrijf. Maar het is al lang niet meer in Europese handen.
Dat is voor >86% in handen van Softbank. Staat nu op Nasdaq, niet meer op LSE.

[ronaldvr]

Ja maar dat betekent niet dat dit:

headquartered in Cambridge, England,

is veranderd blijkbaar...