Gnome 50 voor Linux ondersteunt standaard vrr en verwijdert displaydriver X11

Versie 50 van de Linux-desktopomgeving Gnome is uit. Deze voegt onder meer standaard ondersteuning voor variabele verversingssnelheden toe. Ook is dit de eerste versie die niet meer met de displaydriver X11 wordt geleverd.

De Gnome 50-desktopomgeving wordt binnenkort gebruikt in Linux-distributies als Ubuntu 26.04 en Fedora 44. Een van de veranderingen is dat vrr nu standaard wordt ondersteund. De ondersteuning was tot dusver alleen beschikbaar als experimentele functie, waardoor deze met de hand aangezet moest worden. In onder meer Ubuntu was de functie al wel standaard ingeschakeld. Datzelfde geldt voor fractional scaling, een andere functie die in Gnome 50 voor het eerst standaard aan staat.

Verder is de X11-backend volledig uit Gnome verwijderd, waardoor de desktopomgeving alleen nog ondersteuning biedt voor Wayland. Die laatste was al enige tijd de standaard displaydriver. X11-applicaties worden nog wel ondersteund.

Gnome 50 maakt nu ook gebruik van gpu-acceleratie op remote desktops, wat voor minder lag zou moeten zorgen. Verder verschijnt er nu een icoontje in beeld als de energiebesparende modus is ingeschakeld, zijn er meer functies toegevoegd aan de ingebouwde pdf-lezer en meer ouderlijktoezichtopties.

Ouderlijktoezichtopties in Gnome 50.

Reacties (98)

[Verwijderd]

Nog eventjes geduld (wachten tot 14-04-2026) en dan kan ik heerlijk aan de slag met Fedora 44. Ben benieuwd hoe Gnome 50 gaat bevallen. (binnenkort F44-beta even testen in een VM)

[sfranken]

De beta draait hier, zoals altijd eigelijk, erg goed en zonder issues eigelijk. GNOME 50 bevalt goed, vooral de kleine dingetjes en een aantal zaken die niet in het artikel worden genoemd:

• Nautilus (GNOME Files) heeft indexatie en preview generatie updates gehad. Vooral dat laatste in een map met veel afbeeldingen gaat nu veel sneller (en dan écht veul sneller!)
• De "label" opties zijn duidelijker ondergebracht. Die gebruik ik om snel te kunnen zien of een map leeg is of niet

Verder zijn er nog wat andere dingen die ik zelf niet regelmatig gebruik, waaronder:

• Inloggen via een externe verbinding (RDP of VNC) repliceert nu je achtergrond, schalingsfactor en andere zaken in de hoop dat die sessie nu meer aanvoelt alsof je fysiek achter je computer zit.
• De waarschuwingen en opties voor als je te lang achter je computer zit zijn beter aan te passen en dat hele systeem is meer in te stellen
• De standaard PDF viewer (loupe) heeft een berg met verbeteringen gehad.

[Verwijderd]

Nuttige bijdrage waarvoor dank. Helaas kan ik je (reactie op) niet plussen.

[Ultraman]

Heel blij mee. Benieuwd naar de ondersteuning waar het vooral telt: in games.
GNOME is een heerlijk werkende desktop die ik al enkele jaren vrijwel compleet stock gebruik. Zit je niet in de we. g en je kunt je vensters ook prima met keyboard heen en weer gooien. Vroeger zat ik nog wel eens te tweaken op mijn grafisch omgeving maar sinds een jaar of drie spendeer ik er nul tijd meer aan. GNOME werkt gewoon

[Thunderhawk]

Helemaal niet blij mee. Iedereen hier moet deze video maar 's ff heel goed bekijken.
YouTube: XLibre: The Middle Finger to IBM That Could Save Linux

[teek2]

De dev is een raar figuur en het hele project is raar https://en.ubunlog.com/The-XLibre-case-brings-out-the-worst-in-the-open-source-community./

Ik zou er ver van blijven. Maar goed als je graag tearing hebt bij het kijken van videos (Grapje hoor, ik snap wel dat Wayland nooit 100% on par komt met x11 qua features, want het zijn er nogal veel en veel van die features werken juist omdat x11 niet veilig is. Zelf vind ik x11 ook gewoon een gepasseerd station, ik heb het al jaren niet meer op mijn systemen en ook al jaren nergens problemen (meer) mee.)

[Reactie gewijzigd door teek2 op 18 maart 2026 23:19]

[Thunderhawk]

@teek2 @jerisson Ben het helemaal eens met jullie over die dev/XLibre. 't Ging me vooral om 't Embrace, Extend, Extinguish principe waar hij 't over heeft.

[Reactie gewijzigd door Thunderhawk op 19 maart 2026 00:25]

[kozue]

Ik ben niet bekend met de voors en tegens van Xlibre, maar Wayland is gewoon nog niet klaar voor algemeen gebruik. Er zitten teveel haken en ogen aan. Niet iedereen gebruikt alleen maar applicaties die continu geupdate worden. Genoeg nuttige tools die al jaren geen update meer hebben gehad, en nooit Wayland gaan ondersteunen. Maar die niet-native software geeft vaak problemen.

En dan de performance problemen van Wayland er ook nog bij. Mouse lag bij hoge CPU load, zelfs muziek die een seconde stopt met spelen als je een venster maximaliseert. Allemaal dingen die onder X11 prima werken, werken onder Wayland ineens niet optimaal. Dus waar je het over hebt met "tearing in video's" zou ik niet weten. Die spelen al heel lang prima onder X11. Terwijl Wayland degene is met de performance issues.

Dus het is echt een heel slechte zaak dat ze nu een systeem wat al heel lang goed werkt zomaar laten vallen voor een new kid met kinderziektes. De tijd is er nog niet rijp voor, en dit soort dingen doen Linux meer schade dan goed. Prima als Wayland voor jou goed werkt, maar dat doet het niet voor iedereen.

[RobinJ1995]

"de tijd is er niet rijp voor" broeder, Wayland is 14 jaar oud ondertussen en Xorg/X11 ligt al 10 jaar aan de beademing omdat de hele architectuur te brak is om nog op betekenisvolle manier wijzigingen te maken en zelfs serieuze beveligingsproblemen op te lossen.

Zullen er nog issues zijn op bepaalde hardware of in bepaalde omstandigheden? Vast wel. Maar voor de gemiddeld gebruiker op moderne hardware met gebruik van moderne software is Wayland eigenlijk al een 3-tal jaar de beste manier om Linux te gebruiken.

Als je 30 jaar oude software wil draaien was dat sowieso al moeilijk op een modern systeem, en al zeker niet meer aan te raden in termen van beveiliging of compatibiliteitsproblemen.

Als jij zo nodig de space bar heating feature nodig hebt, fork het voor jou en de andere 2 gebruikers?

[Reactie gewijzigd door RobinJ1995 op 19 maart 2026 08:16]

[MornixRS]

"Als jij zo nodig de space bar heating feature nodig hebt, fork het voor jou en de andere 2 gebruikers?"

[RobinJ1995]

Linux ging altijd om keuzevrijheid

Maar niet om beslissen waar andere developers gratis voor jou tijd en moeite in moeten stoppen De keuzevrijheid hier gaat er om dat als je het ergens niet mee eens bent, het je vrij staat een fork te maken waar je zelf jouw gewenste wijzigingen in maakt en onderhoud.

Als niemand X11 meer wil verdwijnt het vanzelf toch wel.

Klopt, dat betekent niet dat developers verplicht zijn tot in de eeuwigheid Internet Explorer 6 voor jou te onderhouden. Het verschil met Gnome is, je hebt keuzevrijheid (aka, je mag het forken en zelf onderhouden, als het zo belangrijk voor je is).

Zolang ze de basis niet in orde hebben, is het niet klaar, punt

• nieuws: Microsoft onderzoekt bug waardoor Windows-pc's niet booten na update
• nieuws: Windows 11 crasht na update door bug in explorer.exe en andere gui-elementen
• nieuws: Bug maakt wachtwoordoptie onzichtbaar op lockscreen Windows 11

Damn, 1985 was toch te vroeg, misschien is Microsoft in 2045 wél klaar om Windows 1.0 uit te brengen.

Software heeft bugs, waar jij het over hebt is voor verre van voor elke gebruiker het geval (heb het zelf nog nooit gezien en ik draai al 6 jaar Wayland), en de nu al veel te beperkte ontwikkelcapaciteit splitsen tussen Wayland en het aan de beademing houden van Xorg zorgt er alleen maar voor dat er nóg minder capaciteit is om Wayland beter te maken.

TLDR: Jouw vrijheid is om het te forken en "beter te doen", niet om te verwachten dat andere developers gratis jouw legacy software van keuze blijven onderhouden.

[MornixRS]

Met die houding gaan we natuurlijk nooit vooruit. Plus als je perse X11 wil blijven gebruiken dan dwingt niemand je om over te stappen naar de nieuwste Gnome.

[jerisson]

Sorry, maar iemand die een video begint met "IBM, het bedrijf dat ponskaartmachines leverde aan de Nazi's ..." neem ik niet direct serieus. Dat is hetzelfde als zeggen "ik vertrouw mijn collega niet. Het is een Duitser. Jeweetwel, die Duitsers die in de jaren 40...". Wat zich toen afspeelde is nu behoorlijk irrelevant.

Het verhaal over die ban van Enrico Weigelt is ook serieus kort door de bocht: de werkelijke reden was dat Enrico continu breaking commits deed naar de Xorg repository, waardoor drivers en andere onderdelen (o.a. xrandr) niet meer correct werkten. Met andere woorden: hij deed veel contributies, maar niks ervan testte hij deftig. Dit bleef hij doen ondanks meerdere waarschuwingen.

In de XLibre fork die hij gemaakt heeft zet hij dit gedrag verder. Met andere woorden: wil je een instabiele display server die incompatibel is met je drivers? Kies dan zeker voor XLibre.

Hier kan je enkele links vinden naar de issues, (en naar de vreemde gedachtengangen van Weigelt): https://news.ycombinator.com/item?id=44217735

[Hydranet]

Hey enige wat ik nog mis is op Wayland is een goede manier om op alle Wayland omgevingen remote Desktop sessies over te nemen, dus een goed alternatief voor xrdp. Thuis gebruik ik Wayland daar heb ik dat niet nodig, maar op het werk gebruik ik nog gewoon x11 met Xfce voor xrdp.

Ik gebruik al half jaar geen Gnome meer, het is nog wel mijn favoriete desktop omgeving. Maar vind die remote sessie tool van Gnome echt waarde loos vergeleken met xrdp, vooral als je een systeem moet beheren waar een paar honderd mensen moeten inloggen op een remote desktop sessie. Op RHEL kan dat nu nog via xrdp met pam authenticatie, maar via die Gnome remote sessie tool kan dat niet meer en moet je per gebruiker account een apart wachtwoord voor remote sessies instellen.

Maar ik als iemand die Gnome erg fijn vind als desktop omgeving, vind er niet mee te werken met een remote desktop sessie want het reageert traag en soms niet zoals ik het verwacht. Vooral niet als het de tweede remote sessie is die je vanuit een andere remote sessie opstart, als het de eerste is is er nog wel mee te werken.

[Joe]

Ik gebruik overal Wayland en heb geen enkel probleem met remote sessies, is sinds pak hem beet anderhalf jaar echt subliem, werkt snel en goed, remote virtual desktop eenmalig aanzetten en klaar.


Misschien dat je het enkele jaren geleden probeerde, want wat was het toen bagger... Het werkte gewoon niet namelijk.

Ik gebruik KDE Plasma, werkt out of the box, ik gebruik een seffhosted versie van Rustdesk vanwege hoe makkelijk en snel het is.

[Reactie gewijzigd door Joe op 19 maart 2026 09:40]

[Hydranet]

Wat gebruik jij dan, ik ben op zoek naar een tool die ik kan installeren op alle Wayland omgevingen en die dan te gebruiken voor remote sessies, net zoals dat met xrdp kan. Van wat ik van KDE Plasma heb gezien is die remote sessie net zo beroerd als die van Gnome, voor thuis gebruik nog wel te doen. Maar niet als je een systeem hebt waar paar 100 gebruikers op inloggen. Ook apart een wachtwoord instellen voor een remote sessie onder Gnome zijn remote tool vind ik niks, want er bestaat gewoon lokale authenticatie via pam waar gebruikt kan worden, waarom een apart wachtwoord/account voor een remote sessie.

[Joe]

Inderdaad KDE Plasma, het gaat hooguit om vijf gebruikers tegelijk, geen ervaring met meer nee.
Ik gebruik lokale authenticatie. Het is voornamelijk om machines op Proxmox te bereiken(en dan de overige machines zoals Windows, enkele Debian met en zonder GUI en wat andere projecten thuis zoals een Bazzite en een Arcade machine).

Zelf gehoste Rustdesk versie, eenmalig alleen de remote desktop ervoor instellen.

[Reactie gewijzigd door Joe op 19 maart 2026 09:43]

[Hydranet]

Ik zal nog is een poging doen om te kijken of het met Gnome al is verbeterd en kijken hoe het zit met KDE Plasma dan. Xfce on Debian werkt verder ook nog prima voor mij Thuis gebruik ik gewoon Hyprland.

[deadinspace]

Sorry, maar iemand die een video begint met "IBM, het bedrijf dat ponskaartmachines leverde ...

Erger nog, de eerste woorden van die video zijn letterlijk:

What if I told you that IBM is controlling what you see on your Linux screen, right now?

Dus omdat IBM (nouja... Red Hat) de grootste bijdrager is aan het open source Wayland project beslissen zij wat je op je scherm ziet? Dat is een beetje van het nivo "IBM controls what you learn" omdat je je huiswerk maakt op een schrijfblok met een IBM logo.

Waarschijnlijk meent hij het niet letterlijk, maar dan is het alsnog een belachelijke hyperbool waarmee ik elke kans op een eerlijke en feitelijke discussie al zie verdampen eigenlijk.

[Pending3501]

Je hebt op Wayland toch juist meer keuze uit compositors? Daarbij is X echt sterk verouderd: geen goede multi monitor support, VRR, HiDPI, scaling, HDR, alles kan overal bij. Er zijn echt nog wel use-cases die wayland (nog niet) dekt, maar voor desktop Linux is het toch echt al een hele tijd de beste keus. De meeste dingen die hij noemt in de video zijn overigens al lang mogelijk in Wayland dus dat is niet helemaal eerlijk naar de standaard en hoe hard hij gaat op het "no DEI" standpunt is ook echt een red flag.

[Reactie gewijzigd door Pending3501 op 18 maart 2026 23:08]

[Mortov Molotov]

Ik snap ook echt niet waarom die no DEI erbij moet geschoven worden. Het gaat hier om een alternatieve display server, waarom die politiek er dan bij?

[Gehenna]

Omdat Weigelt, de hoofddeveloper, dat soort uitingen vanaf dag 1 voorop stelt, op elke landingpage van het project. Hij maakt het zelf politiek. En inderdaad, dat is nogal absurd voor een displaydriver en daarom (voor mij althans) inderdaad een red-flag.

[kabelmannetje]

En waarom precies? Ten eerste is het een engerd. En ten 2e is het sterk verouderde techniek, er wordt niet /nauwelijks meer voor ontwikkeld, het is gruwelijk slechte code en technisch totaal achterhaald.

Hilarisch slechte argumenten ook op dat YT filmpje. Na 5 minuten en 10 kinderlijke drogredenen verder, geen tijd meer aan besteed.

[Reactie gewijzigd door kabelmannetje op 19 maart 2026 04:34]

[arithcoder]

Het zit mij juist heel veel in de weg. Moet constant mee vechten! KDE Plasma ftw!

[manuarmata]

Vanilla Gnome is op het eerste zicht maar een halve DE maar eens je de filosofie erachter omarmt dan vind ik het eigenlijk verrassend elegant. Het duurt wel een paar maand voor het echt in de vingers hebt.

Gelukkig kan je in Linux kiezen tussen een half dozijn prima desktopomgevingen dus als het je ding niet is dan zijn er nog tal van andere mogelijkheden. Da's het mooie aan Foss.

[Halfscherp]

Het feit dat praktisch iedere distro en 95%+ van alle users Dash to Dock installeert zou je moeten vertellen dat Gnome alles behalve "elegant" is.

Een van de meest bizarre beslissingen in Gnome is dat ze naar macOS hebben gekeken, zagen dat mensen Spotlight, Mission Control, en de Dock prettig vinden, en dat allemaal maar in één functie hebben geramd (Overview).
Wil je even 5+5 berekenen of een contactje zoeken? Al je windows en UI vliegen tien kanten op. Klaar met berekenen en zoeken? Vliegen je windows weer terug op hun plek vanuit tien plekken.
Even snel context menu van een application openen? Nope, eerst weer Overview in, waardoor weer alles tien kanten in en uit moet vliegen.

Of wat dacht je van hun 10+ jaar lange gevecht tegen systray icons, terwijl, opnieuw, users dit willen en de overweldigende meerderheid dus AppIndicator Installeert. Nu komt Gnome zelf met een systray, maar dan weigeren ze de AppIndicator/KstatusNotifier standaard te gebruiken en willen ze hun vage eigen standaard pushen

Oprecht een van de meeste brakke DEs ooit. Als alternatief heeft het nog een lange weg te gaan, maar COSMIC lijkt veelbelovend. Of KDE, als ze een keer flink snoeien in de opties en de overgebleven code gaan profilen voor performance.

[Reactie gewijzigd door Halfscherp op 19 maart 2026 02:21]

[graey]

Elegantie en mensen die oude gewoontes gewend zijn hebben niet altijd veel met elkaar te maken. En dat je dash to dock überhaupt kan installeren, geeft wmb aan dat Gnome als DE best lekker gaat; basisfeatures zijn stabiel en aanwezig voor iedereen, en dit soort dingen zijn makkelijk installeerbaar als extensie voor ieder die wil.

[Halfscherp]

Grappig dat je zegt "basisfeatures zijn stabiel", want laat Gnome nou net constant breaking changes doen waardoor extensies niet meer werken. Al zijn ze er sinds Gnome... 42(?) wel een stuk beter mee geworden.

Mijn inziens is het zo dat als het overgrote deel van je gebruikers bepaalde extensies installeert, je die feature beter first party in kan bouwen. Dit zou dus zo moeten zijn met Dash to Dock en AppIndicator.

Ondertussen is het een beetje een geval van not my clowns not my circus, ik gebruik Gnome al een tijdje niet meer. Maar ik moet ook gewoon toegeven dat hun DE er wel het meest stijlvol uitziet, LibAdwaita apps ook, en dat ze flink moeite lijken te doen voor performance. Dat laatste kan je van COSMIC wel zeggen, van KDE helaas niet.

[Reactie gewijzigd door Halfscherp op 19 maart 2026 13:58]

[lieziewiezie]

"dat praktisch iedere distro en 95%+ van alle users Dash to Dock installeert" ik heb die uitspraak nog al gehoord maar van waar komt die statistiek? ik vind die eerlijk gezegd wat ongeloofwaardig

het is allemaal zo persoonlijk. wat jij als nadelen ervaart, ervaar ik als voordelen. Ik vind bvb de overview superhandig en ik mis die keihard als ik ergens moet werken waar mijn superkey geen overview opent.

er zijn legio DE's die die functionaliteiten wel bieden. Ik vind Gnome net fijn omdat ze de dingen op een andere manier doen. Ze hebben een duidelijke visie en volgen die. En die visie ligt mij.

[manuarmata]

'Ik vind het elegant' =/= 'Het is elegant'.

[ZinloosGeweldig]

Mijn zelf verzonnen feit zou je moeten vertellen dat jou mening fout is en je eigenlijk mijn mening moet hebben?

[teek2]

Ik vind het ook heerlijk. Want wat heb je nou eigenlijk nodig? Niet veel, een randje om je windows, snel kunnen switchen, en fijn als het er gelikt uitziet als je met wat system settings aan de slag moet. Betere/custom tiling zou het voor mij wel helemaal afmaken, maar Quarter Windows (https://github.com/troyready/quarterwindows) maakt het al goed te doen.

Ja, KDE heeft mooie tiling, en dat vind ik daar ook echt veel beter (oh en wobbly windows mis ik nog elke dag op Gnome). Verder ga ik altijd de menu bar auto-hiden en dat werkt altijd zo slecht dat ik weer naar Gnome ga... Oh en dat gedoe met kio-slaves, dat je SFTP mounts nergens op je filesystem te vinden zijn. Dat vind ik ook onhandig aan KDE. Verder zit het ramvol met dingen die ik nooit gebruik, maar ach.

[ManIkWeet]

wobbly windows mis ik nog elke dag

en dan ook

Verder zit het ramvol met dingen die ik nooit gebruik, maar ach.

Héél overtuigend

[kabelmannetje]

Wobbly windows kan je als extentie downloaden.

[Timmmeeehhh]

Kon ook echt niet wennen aan gnome. Zit op Fedora met KDE en dat bevalt erg goed

[Asitis]

Zoveel mensen, zoveel wensen. Ik kan absoluut niet wennen aan KDE ondanks meerdere pogingen, en stock Gnome is wel echt precies wat ik wil.

[DinoBe]

Ik heb vanilla Gnome 2,5 jaar gebruikt als mijn daily driver en ondanks dat ik de cleane, unclutterde look & feel echt goed vind en de dynamische workspaces fantastisch vind, voelde ik mij altijd zo verloren in gnome en had ik echt geen enkel overzicht. Heel wat "file" operatie taken voelden zo nodeloos ingewikkeld aan. Files vergelijken, verplaatsen, kopieren, selecteren, bekijken, wat een werk. Hoe vaak ik files verkeerd verplaatst heb of kwijt gespeeld ben, het is niet te tellen.

Nadat ik mijn systeem verknoeid had door een aantal repositories te installeren het niet meer ongedaan kreeg, mijn systeem herinstalleerde met KDE voel ik mij echt weer in controle over mijn systeem.

Ondanks alle panels en toeters en bellen en aanpasbaarheid van KDE waar mee ik niets doe, heb ik tenminste weer overzicht.

[HollowGamer]

Gnome blijft voor mij in alles te beperkt, zelfs na deze update. Ik heb niets tegen Gnome, maar aangezien ik toch meer houd van de good old Windows look (start menu, taskbar, systemtray), is dat met extensies toch allemaal omslachtiger.

Het enige wat ik vervelend vind, is de manier waarop ze met apps omgaan. Gnome boeit andere echt niets, dus een moderne GTK-app, werkt maar half op KDE. Voor mij hadden ze best een soort flag mogen hebben met klassiek of moderne modes. Dus dan wel gewoon een klassieke window border.

VRR/HDR blijft een gevecht op Linux. Zelfs nu dus de grote twee het ondersteunen (KDE al langer), moeten apps en games hier ook mee om kunnen gaan. Dus meeste moeten nu echt forceren dat apps Wayland gebruiken, willen ze profiteren van HDR/scaling en ook van de Wayland-only sessie.

TLTR: nog een hele lange weg te gaan. Maar elke stap is merkbaar.

[Clemens123]

Extensies installeren en instellen duurt geen 10 minuten, en komt toch dicht in de buurt bij Windows desktio gebruiksmechanismen met bv. ArcMenu en dash2panel, en omslachtig zou ik dat nu niet noemen, installeren is zeer gemakkelijk met de browser plugin.

Draai zelf vooral Debian en gebruik liefst de default Gnome omgeving (heb ik minste problemen mee gehad doorheen de jaren), en dankzij extensies mis ik nauwelijks iets.

[HollowGamer]

Extensies zijn vaak instabieler. Ik heb heel lang met Gnome gewerkt, en de meeste waren goed geschreven, maar het systeem is erg buggy (vind ik).

[Clemens123]

heb er persoonlijk geen last van...maar met Debian Stable een keer dat het goed draait gebeurt er 2 jaar lang niet veel en verandert de Gnome versie niet

Bij rolling distros kan ik me wel voorstellen dat extensies wel eens durven breken met gnome updates, daar heb je zeker een punt om misschien extensies te mijden.

[Kobboi]

Het enige wat ik vervelend vind, is de manier waarop ze met apps omgaan. Gnome boeit andere echt niets, dus een moderne GTK-app, werkt maar half op KDE

Ik weet dat je deels op het uiterlijk doelt, maar een KDE app op GNOME voelt dan weer echt zwaar. Een KDE app verwacht vaak een hele hoop processen van de KDE infrastructuur, terwijl dat andersom toch vaak minder is.

[thegve]

Wil je iets Windows-achtigs -> gebruik KDE

Wil je iets Mac-achtigs -> gebruik Gnome.

[YGDRASSIL]

Wil je iets Windows-achtigs -> gebruik Windows

Wil je iets Mac-achtigs -> gebruik een Mac

Wil je vooral bezig zijn met je os -> start je zoektoch naar een linux distro

[HollowGamer]

Gnome heeft naar mijn weten geen 'glass' mogelijkheden?

[Magic Power]

Daarom ook: Achtigs. thegve vat het mooi en simpel samen.

[sfranken]

Gnome blijft voor mij in alles te beperkt, zelfs na deze update.

En daar komt IMHO het mooie van Linux om de hoek kijken. Bevalt iets je niet, of is iets niet je ding? Dan heb je 1) genoeg keus uit (volwassen) alternatieven en 2) ben je vrij om te gaan en staan waar je wilt.

Is Cinnamon of KDE dan misschien niet een betere keuze voor je vraag ik me af?

[jbhc]

Ik heb Gnome een tijdje geprobeerd maar kon er maar niet aan wennen. Ik gebruik nu al jaren naar volle tevredenheid Cinnamon maar dat maakt Linux ook zo leuk. Als iets je niet bevalt neem je gewoon iets anders.

[sfranken]

En niet alleen leuk, maar ook mooi in mijn ogen. Zoals je zelf al zegt

Als iets je niet bevalt neem je gewoon iets anders.

Ik houd van keuzevrijheid.

[Verwijderd]

X11 is eindelijk de deur uit — dat had jaren geleden al mogen gebeuren. Wayland is al zo lang de standaard dat dit meer een langverwachte schoonmaakbeurt is dan nieuws. VRR standaard aan is wel een concrete verbetering voor dagelijks gebruik. Solide release, weinig spektakel.

[technorabilia]

Welke screenshot‑tool werkt goed onder Wayland? Iets als Flameshot, maar dan wel goed werkend onder Wayland (want Flameshot werkt bij mij alleen onder X11).

edit:
Ik bedoelde eigenlijk screenshot- en annotatie-tool wat Flameshot is.

[Reactie gewijzigd door technorabilia op 18 maart 2026 21:44]

[IEF]

Spectacle,wat de default screenshot tool is in KDE werkt perfect.

[Verwijderd]

Gnome heeft een goed werkende screenshot tool ingebouwd.

Wikipedia: GNOME Screenshot

Werkt naar mijn smaak prima.

[technorabilia]

Die gebruik ik ook wel, maar ik bedoelde eigenlijk eveneens een annotatie-tool. My bad. Zie mijn edit.

[QuitsAlbatross]

Ook op externe schermen? Enkel op mijn laptop zijn de screenshots echt scherp, op externe schermen lichtjes blurry.

Heeft wellicht iets te maken met fractional scaling (laptop 125%, andere 100%). Alleen vreemd dat het beeld zelf wel scherp is

[asing]

Fedora heeft een standaard app. Hit prtscr en je hebt hem.

[sfranken]

Dat is de in GNOME ingebouwde screenshot tool

[asing]

Voor de edit vroeg hij om een screenshot tool. Die zit er dus al tijden in.

Na de edit blijkt dat dat niet genoeg was. Er moet iets bij.

[Pendora]

Nice maar is er ondertussen al ondersteuning voor unattended remote control? Ik snap dat veel via ssh kan maar soms is een GUI net fijner.

[!nFerNo]

Je kan in GNOME via RDP ofwel de sessie overnemen ("desktop sharing") ofwel een nieuwe sessie starten ("remote login").

[latka]

Werkt dat al? Vorige week nog getest (remote control en desktop sharing) maar als je remote control aanzet meld'ie dat sharing naar poort 3390 verhuist (wat je ook na het uitzetten van remote login nooit meer terug krijgt naar poort 3389 want het veld is een niet editable textfield) en op poort 3389 of 3390 wordt geen network service gekoppeld. Was voor vrouwlief die kde wat veel leek, maar de tweakability van gnome en het ontbreken van feedback maken het lastig om het lekker in te regelen. Als je met lsof/netstat/ps je desktop moet inregelen kun je ook gewoon tmux gebruiken.

[!nFerNo]

Werkt gewoon... Ik gebruik het hier vaak, en het zit er al lang in ondertussen. Gewoon inschakelen en connecteren (op de juiste poort zoals je aangaf).

[GertMenkel]

Ja, dat kan al een tijdje. Via Waypipe als je één applicatie wilt draaien of via RDP om het hele scherm op afstand over te nemetmoet je even aanzetten in de Gnome-instellingen).

[rbr320]

Is Waypipe al een beetje stabiel te noemen? Het is lang geleden dat ik er naar gekeken heb, simpelweg omdat ik weinig behoefte heb aan desktop (applicaties) delen over het netwerk.

En dat Gnome RDP, werkt dat via Wayland? Ik ben alleen bekend met xrdp, dus RDP met een X11 desktop.

[sfranken]

En dat Gnome RDP, werkt dat via Wayland? Ik ben alleen bekend met xrdp, dus RDP met een X11 desktop.

Ja. Maar zo'n beetje elke moderne RDP client zal dit aan z'n reet roesten, want GNOME presenteert het als een RDP sessie, en dat is waar de client genoegen mee neemt.

Ik zit hier met de MS RDP applicatie op een Mac verbonden met mijn desktop verbonden deze reactie(s) te tikken en Tweakers te lezen.

[rbr320]

[...]

Ja. Maar zo'n beetje elke moderne RDP client zal dit aan z'n reet roesten, want GNOME presenteert het als een RDP sessie, en dat is waar de client genoegen mee neemt.

Dat snap ik want dat is bij xrdp ook zo. Ik ben echter benieuwd hoe het onder water echt werkt. Xrdp leunt op een xvnc sessie, waarbij er een soort vnc naar RDP vertaalslag wordt gemaakt. Ik ben benieuwd of Wayland en meer native vorm van RDP ondersteund

[sfranken]

Ik ben benieuwd of Wayland en meer native vorm van RDP ondersteund

Uit mijn testen tot nu toe is het inderdaad gewoon "native" RDP. Maar volgens mij beredeneer je het de verkeerde kant op, als je een externe sessie start is het:

1: VNC of RDP
2: Xorg of Wayland
3: Desktop omgeving

En niet
1: Xorg of Wayland
2: VNC of RDP
3: Desktop omgeving

Want een remote sessie is precies dat, een eigen sessie. Al weet ik niet 100% zeker of mijn onderbuikgevoel klopt, zo diep zit ik niet in die materie. Ik roep alleen wat ik zie als ik op mijn desktop ingelogd ben lokaal en via RDP, en dan `who` uitvoer.

[GertMenkel]

Gnome RDP werkt exclusief met Wayland, in tegenstelling tot xorgrdp bijvoorbeeld wat niet meer werkt. Aan de buitenwereld wordt alleen RDP (of indien gewenst VNC maar dat is onveiliger) gepresenteerd, binnen de RDP-sessie worden dingen via Wayland of XWayland gedraaid.

Waypipe zelf is in mijn ervaring stabiel, al heeft de GPU-driver van Nvidia op mijn laptop de neiging een kernel panic te gooien als ik hem gebruik. Daar kan Waypipe natuurlijk weinig aan doen, dat is mijn schuld voor het kopen van Nvidia-hardware.

Ik gebruik RDP daarom vaker als ik een keer wat remote op de GUI moet draaien. Ik zou er geen games over streamen, maar voor dingen als IDE's en zelfs video's kijken in de browser is het prima.

[Reactie gewijzigd door GertMenkel op 19 maart 2026 12:58]

[Verwijderd]

Ik snap dat veel via ssh kan maar soms is een GUI net fijner.

In een (te) ver verleden maakte ik gebruik van xnest, en kon zo de X11 desktop van machine A op Machine B gebruiken. Of dit met Wayland mogelijk is, is mij in ieder geval onbekend.

[patrom]

Is wayland in de xubuntu ook Standaard

[Verwijderd]

Nope.

https://askubuntu.com/questions/1538644/how-do-i-enable-wayland-in-xubuntu-24-04

[HollowGamer]

XFCE is echt mega traag in ontwikkeling. Gok dat het pas over 2 jaar mogelijk is, dacht wel dat ze bezig zijn met Wayland ondersteuning?

[ProxyDaily]

Nee, xubuntu gebruikt xfce in plaats van Gnome. Xfce gebruikt nog niet standaard wayland (als is het wel mogelijk om te gebruiken)

[alex3305]

Toevallig redelijk recent een keer Gnome geprobeerd omdat ik een beetje overweldigd werd door alle opties in KDE. Voor mij was echter het ontbreken van een full screen desktop zoom echt een showstopper. Echt jammer, want het is een functie die al sinds jaar en dag in macOS, Windows en dus ook KDE zit.

Ik weet dat er een shell extensie is om dit op te lossen, maar die is al tijden niet meer bijgewerkt en 'incompatibel'. Dus ook niet ideaal.

[HollowGamer]

Gnome is dus niet van dit soort dingen (helaas).

Het is bedoelt als minimaal en de rest met extensies.

[sfranken]

Echt, dat is een opmerking die niet helemaal klopt. Ja, GNOME is minimaal, maar niet zó minimaal.

Instellingen -> Toegankelijkheid -> Vergroting

[alex3305]

Met zo'n instelling is het mij meteen weer duidelijk waarom ik Linux, of in ieder geval Gnome, niet zal gebruiken . Een dergelijke 'minimale' toegankelijkheidsfunctie die per slot van rekening in de instellingen 'permanent' te activeren is niet achter een sneltoets stoppen is star en dom. Vooral als je redelijk prominent in de release notes praat over toegankelijkheidsverbeteringen.

Dan is zo'n systeem dus vooral op papier toegankelijk.

[Maupertus]

Ik moet bekennen dat ik niet helemaal weet wat je zoekt, maar standaard wordt Orca meegeleverd. Is dat iets in de buurt?

[alex3305]

Ik ken Orca en had de release notes eveneens gelezen .

Orca is echter voor mensen die bijvoorbeeld een braille leesregel gebruiken of een screen reader nodig hebben, maar dat heb ik niet nodig. Ik wil voornamelijk grotere letters, schermschaling en af en toe de mogelijkheid hebben om te kunnen zoomen.

In Windows en KDE kan ik een vergrootglas oproepen met de Windows + Plus. In macOS is het Option + Command + Plus. In Gnome ontbreekt deze toegankelijkheidsfunctie. Mja, dat is niet helemaal waar. Het is te activeren in de instellingen, maar dat is voor incidentele gebruik praktisch onwerkbaar.

[KRiZiES]

Kun je via Super+Alt+8 aanzetten (Super is de WIndows-toets). En dan Super+Alt+'+' en '-' voor in-/uitzoomen (de gewone +/- toetsen, numerieke werken bij mij niet).
Je kunt de opties hiervan instellen via Settings > Accessibility > Zoom, zie https://help.gnome.org//gnome-help/a11y-mag.html

[Knallmeister]

Kan er niet rouwig om zijn dat X11 (waar ik overigens jaren en jaren mee heb gewerkt) eindelijk volledig aan de kant wordt gezet. Wayland is een stuk efficienter en veiliger. Gnome heeft wel wat tweakjes (extenties) nodig om te werken zoals ik gewend ben, dat wordt een uitdaginkje.

[HollowGamer]

Ik deel die mening, maar het heeft weinig zin als je eigen apps nog werken op basis van XWayland. Het is wat veiliger, maar niet super veel.

[sfranken]

maar het heeft weinig zin als je eigen apps nog werken op basis van XWayland. Het is wat veiliger, maar niet super veel.

In regulier X11 heeft applicatie A toegang tot de data (en meer) van alle (grafische) applicaties die draaien op je computer. Letterlijk, alle. Dat is nu met een single user computer niet zoveel meer als vroeger, dat klopt, maar toch. Vroeger was het mogelijk als je 2 gebruikers op een machine (server) had ingelogd dat gebruiker A de applicatiedata van B kon zien/sniffen.

Met Xwayland is dat ook niet meer. Per applicatie word nu een aparte gesandboxte X11(-lite) sessie gestart die verder geen toegang geeft tot andere data van processen of applicaties. Ook al heb je dus 20 gebruikers met Xwayland applicaties, kunnen ze nog niets van elkaar zien.

[latka]

Als je een multi user X station hebt en per gebruiker een eigen user ID hanteert is sniffen van gebruiker A op de desktop van gebruiker B niet echt een ding. Althans, in de 30+ jaar dat ik X gebruik. Als je xhost + oid uitvoert of je inrichting niet goed is wellicht.

[sfranken]

Dat was inderdaad een voorbeeld waarbij er meer mis is met de configuratie, dat had ik wat duidelijker kunnen/moeten vermelden ja.

[sfranken]

Gnome heeft wel wat tweakjes (extenties) nodig om te werken zoals ik gewend ben, dat wordt een uitdaginkje.

Als het goed is niet, want je extensie zal het een zorg zijn welke displayserver er gebruikt word, dat is letterlijk boven zijn pet. Of je moet een hele obscure extensie gebruiken die direct probeert wat te doen met X11..