Gigabyte en MSI werken aan moederborden die DDR5-modules van 128GB aankunnen

Zowel Gigabyte als MSI hebben moederborden in ontwikkeling die overweg kunnen met grote geheugenmodules van 128GB die op hoge snelheden werken. De Cqdimm-modules maken 256GB aan snel werkgeheugen mogelijk met twee modules.

De moederborden van Gigabyte en MSI maken dit mogelijk doordat ze Cqdimm ondersteunen. Cqdimm is de nieuwe specificatie die standaardenorganisatie Jedec sinds eind november ontwikkelt. Het is een variant op de bestaande Cudimm-standaard. Die modules hebben een clockdriver aan boord om het geheugen met hoge snelheden te kunnen benaderen.

De meeste Cudimms zijn single- of dualrankmodules, maar voor hogere capaciteiten is quadrankgeheugen nodig. De Cqdimm-standaard maakt snel quadrankgeheugen met hoge capaciteit én hoge snelheid mogelijk.

Gigabyte gebruikt voor zijn demonstratie op de CES een speciale uitvoering van het Z890 Aorus Tachyon Ice-moederbord: de Cqdimm Edition. Dat moederbord werd voorzien van twee geheugenreepjes van ieder 128GB. Daarmee werden snelheden van 7200MT/s gehaald. Het bord van MSI zit nog volop in ontwikkeling en is vooralsnog een prototype.

Zowel Gigabyte als MSI benadrukken dat het erg lastig is om quadrankgeheugenreepjes van 128GB op hoge snelheid aan te sturen. Het vergt veel van de geheugencontroller in de processor, maar ook de firmware en hardware van het moederbord moeten het aankunnen. Zo is een zorgvuldige routing van de spoortjes op het pcb nodig en moet de biosfirmware nauwkeurig clocks, spanningen en timings controleren. De moederbordfabrikanten werken nauw samen met geheugenfabrikanten als Adata, Kingston en TeamGroup om het geheugen te ontwikkelen en valideren.

Vooralsnog zijn er geen Cqdimm-setjes van 2x 128GB op de markt. Wanneer daarin verandering komt, is niet bekend. Mogelijk zou dat samenvallen met Intels nieuwe Nova Lake-S-processors of de vermeende refresh van Arrow Lake. Gezien de geheugenschaarste zouden de prijzen momenteel bijna astronomisch moeten worden, maar mogelijk is dat in de tweede helft van dit jaar aantrekkelijker.

Reacties (57)

[Wildfire]

Wat voor zin heeft dit eigenlijk nog? Dat geheugen gaat compleet onbetaalbaar zijn en de moederborden daardoor nutteloos...

Ik neem tenminste aan dat voor CUDIMM en CQDIMM precies dezelfde geheugentekorten van toepassing zijn als voor regulier RAM. En die zijn, zeker in hoge capaciteiten, praktisch onbetaalbaar geworden. Ik heb zelf een 2x 48GB DDR5-6000 setje dat me vorig jaar februari ca. €360 kostte. Momenteel mag je daar ruim €1000 bij optellen...

[Reactie gewijzigd door Wildfire op 9 januari 2026 13:11]

[Klauwhamer]

Zo tegen de tijd dat het uit ontwikkeling is of kan komen, zal 't vast zo zijn dat de prijzen weer aan de onderkant van de varkenscyclus zit. En zo niet, dan houden ze het gewoon op de plank. Either way: het is nodig en goed. Dat geheugenprijzen op dit moment (en in de nabije toekomst) voor consumenten relatief onbetaalbaar zijn, hoort geen rol van betekenis te spelen in R&D op dit soort dingen.

[Reactie gewijzigd door Klauwhamer op 9 januari 2026 13:58]

[jpsch]

Het is wel DDR5 en DDR6 gaat er aankomen.

[xenn99]

Dat maakt toch geen verschil voor de capaciteit? Enkel voor de snelheid.
Ik denk dat het nog wel 2 jaar duurt voor de eerste borden met DDR6 op de markt zijn, en waarschijnlijk nog een jaar extra voor het enigszins betaalbaar wordt.
(mits de markt niet nog verder over de kop gaat)

[Tourmaline]

Ja, NOG duurder dan DDR5...

[Jerie]

Mijn eerste reactie is: nodig en goed? Voor consumenten ('Consumer Electronics Show')? Dat weet ik nog zo net niet. Ik denk niet dat consumenten de komende vijf jaar (t/m 2030) behoefte gaan hebben aan repen van 128 GB RAM op een moederbord. Want met 4 slots zit je dan op 512 GB, en met 2 slots op 256 GB.

Maar daarna wel, al is de vraag wanneer het gemeengoed zou worden (wanneer is dat het geval voor 64 GB of 128 GB?). Vergeet ook niet dat er gekke dingen voorbij komen op CES, die je pas vele jaren later (soms in een andere hoedanigheid) op de markt ziet verschijnen. Al dan niet peperduur, en/of voor niches.

Als ik het gratis zou krijgen (of voor een betaalbare prijs) zou ik er wel raad mee weten: namelijk om lokaal betere ML-modellen te draaien. Behalve dat je die eigenlijk op de GPU wilt hebben draaien, en dan zie ik de use-case voorlopig toch (nog) niet. Mis ik iets?

[freaq]

Ik doe VfX en wetenschappelijk werk en ik kan ALTIJD meer ram gebruiken,

Dus ja.

Dat het niet nuttig is voor de meerderheid is natuurlijk duidelijk, maar voor mij wel.

[Jerie]

Kijk, een use case (en dat het niches zijn is ook naar verwachting). Mijn vraag is dan: zijn er geen huidige moederborden die voldoen? Kun je niet beter een (groot deel) op een server draaien? Immers, wanneer je de hardware dan niet gebruikt, kunnen anderen die gebruiken, en zoals je zegt: je kunt altijd meer RAM gebruiken. Dat geldt ook voor die anderen. Of voor jou wanneer die anderen het niet gebruiken.

[freaq]

Nee, niet echt, de huidige borden doen dat niet tenzij je naar epyc of dure xeon upper range gaat en dan heb je het echt over 50k+ euro voor je machine.

Probleem daar is ook dat de singlecore perf meestal flink minder is door de lagere clockspeed

Kortom voor mij is een HEDT of nog beter consumenten systeem preferabel.

Singlecore clock is nog steeds relevant, en de kosten ook.

Nu ga ik natuurlijk het komende jaar geen ram kopen gok ik zo, maar dit is zeer behulpzaam

[Nyarlathotep]

Bij het ontwikkelen van deze borden was de huidige prijsgekte natuurlijk nog niet aan de orde.

En er zal hoe dan ook een (kleine) markt voor zijn; Genoeg mensen voor wie geld geen rol speelt. Dit willen gewoon het beste van het beste.

[Wolfos]

Bij dit soort hoeveelheden gaat het meestal om professioneel gebruik. Het is niet dat geld dan geen rol speelt, maar als je het nodig hebt dan heb je weinig keuze.

[bierschuit]

Afgezien van de absurde prijzen, 128GB DIMMs zijn niet voor de gamer / hobbyist. Deze modules zijn meerdendeel bedoeld voor systemen waar mensen hun geld mee verdienen.

Als zij de afweging maken dat de prijs nog steeds gerechtvaardigd is in hun verdienmodel zal het wel verkocht worden.

[watercoolertje]

Dat geheugen gaat compleet onbetaalbaar zijn

Duur misschien maar vrijwel niks is onbetaalbaar (voor iedereen)...

En wat heeft klagen over prijzen eigenlijk voor nut? Gaan ze daarvan omlaag?

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 9 januari 2026 13:20]

[JBVisual]

Duur misschien maar vrijwel niks is onbetaalbaar...

De tweakers community is onbetaalbaar

Ontopic
Je hebt verder wel gelijk, het is maar net wat een persoon ervoor over heeft.
Ik heb in een ander topic al eens aangegeven dat ik de RTX5090 bijvoorbeeld prima zou kunnen betalen, maar dat ik van dat geld liever op vakantie ga met mijn gezin.

Hetzelfde kan ik zeggen over geheugen, Het is misschien veel geld maar geugen is jarenlang tegen kostprijzen of zelfs daaronder gedumpt door de ram fabriekanten waardoor we gewend zijn geraakt aan zeer lage prijzen.
De prijzen zijn misschien nu duurder geworden dan het misschien waard zou moeten zijn, maar voor een pc waar ik 4-5 jaar mee doe, vind ik het nog te doen. (ik zou mijn aankoop er bijvoorbeeld niet 1,5 jaar voor uitstellen)

[DutchGamer1982]

'onbetaalbaar"

kocht ik 128gb (8x16gb true latency 10 voor 700 euro in 2016, verklaarde iedereen me voor gek.. "overkill jadada"
toen ging de prijs omhoog naar 1400 euro.. vraag me niet waarom.... en is daar een goed jaar gebleven.. maar uiteindelijk zakte hij weer..
->
wel ging het HEDT platform dood, en daarmee de 6 kanaals, 12 ramchips voor consumentenchips en heeft amd er nooit een goede opvolger van gemaakt.
(een treadripper x3d zou erg helpen, maar alas)
-> en voeg dan toe dat amd moederborden eigenlijk alleen maar 4 dims voor de show hebben, ze werken er maar met 2..

dus dat zorgde voor een terugval van 12 dimms (6 kanaals, elk met 2 ) naar 2 dimms
wat mijn wens om "in elke nieuwe pc die ik koop de hoeveelheid ram te verdubbelen"
-> erg moeilijk maakt.

maar ok, eindelijk na lange tijd kon je 128gb ddr5 2x64 gb true latency 10 kopen en hoefde ik iig geen stap terug te doen in hoeveelheid ram
wel was het aanvankelijk "duur" 1100 euro...
langzaamaan daalde het.. tot het rond de 600 euro was in november
om ondertussen het 5 voudige te kosten..

voeg daarbij op dat een 5090 ook 300% meer in prijs gestegen is dan inflatie tov de vroegere titans, dat hij 250% meer stroom verbruikt, en maar 30% van de hoeveelheid vram heeft die hij had moeten hebben (als je kijkt hoeveel meer vram een x80ti/titan historisch had vs een x60, dan is het vram van een x60 x6 gegaan.. tussen 900 en 5000 series, maar dat van een top model kaart mnaar x2.4.
-
en wil je dat ding gewoon undervolten zodat je op 250w blijft.. dan vallen de prestaties erg tegen.. mede omdat er zinloze ai cores op zitten die sowieso 150w blijven vreten ook al zet je alle dlss en upskaling meuk uit...

maargoed ondanks dat dat dus een onding is en ik al enige tijd wacht op een high end gpu die wel laag in voltage is.. (en bij voorkeur ook de hoeveelheid vram krijgt die je voor dat geld zou moeten verwachten) zal dat met deze ram prijzen voorlopig OOK wel niet gebeuren..

[SambalSamurai]

1 Worden nu niet een overvloed aan fabrieken opgetuigd om DDR geheugen te maken?

2 Stel dat alle voor ai bubbel benodigde ram geinstalleerd is en de vraag vanuit ai voor geheugen afneemt, is er dan niet door alleen al dat feit, en het feit dat er een enorme productievoorraad is opgetuigd, niet een gigantische overvloed van geheugen, die de fabrieken over een jaar of twee aan de straatstenen niet meer kunnen slijten?

Zoja zou over een jaar of twee geheugem veel goedkoper moeten zijn/worden dan ze waren enige maanden geleden, niet?

[demianmonteverd]

1 Worden nu niet een overvloed aan fabrieken opgetuigd om DDR geheugen te maken?

Nee, er word niet echt veel meer in geinvesteerd.

[DutchGamer1982]

helaas dat word dus niet gedaan "we willen niet straks met overcapaciteit zitten"

als jij een geheugenfabriek was :
-investeren nu betekend pas over 3 jaar een fabriek die kan produceren op en kost je miljarden

de kans dat deze ai bubbel alweer over is over 3 jaar is aanwezig, en dan zit je met een fabriek waar je niks aan hebt, maar wel miljarden ingestoken hebt.

aan de andere kant als de schaarste aanhoud, betekend het dat je alleen nog maar NOG hogere prijzen kunt vragen voor je huidige productie.

als iemand een fabriek zou bouwen zou het een derde partij moeten zijn..
een partij die als vierde speler op de markt concurrentie zal willen geven aan de andere 3.
dan zul je echter wel diepe zakken moeten hebben, want niet alleen moet je dan dus een dure fabriek financieren, je zult ook tegen de oorlogskas moeten opboksen die de huidige 3 nu opbouwen

alleen overheden en hele grote investeerders hebben daarvoor budget.

-> de inversteerders achter de ai bubbel zelf zouden ram fabrieken kunnen bouwen.. of de aanbouw ervan financieren, het nadeel is dan natuurlijk dat als de bubbel barst die financiering stilvalt, en zo niet dat al die chips dan naar ai zullen gaan. het zal geen respijt voor ons geven
-> de eu zou eventueel de bouw van een ram fabriek kunnen financieren, zelfs als de bubbel barst, het hebben van een productiesector als dat zou een aanwinst zijn, maar de eu blinkt niet uit in dit soort projecten, en of het deel is van de chip act is ook onduidelijk.
-> china is wel flink op weg zelf chips te produceren, of die echter ook beschikbaar komen voor ons is maar de vraag, iig kan het china's vraag naar chips doen afnemen

veel anderer investeerdeers met kapitaal als dat ken ik niet.. en micron, hynix and samsung zelf.. hebben dus geen interesse.. maar de opkomst van veel nieuwe concurenten om marktaandeel weg te nemen, zou wellicht als enige daar verandering in kunnen brengen.

[SambalSamurai]

Super dank voor je heldere uitleg.

Uit je toelichting maak ik op dat het simpelweg verhogen van de productiecapaciteit óok niet eenvoudig is, en dat de de bestaande 3 geheugenproducten kennelijk al jaren tegen hun maximale productie zaten te draaien?

Waarom is het verhogen of opschalen van een bestaand DDR5 chipontwerp, met bestaand ontwerp en paar chips, zo moeilijk voor de bestaande 3 grote namen (Samsung, SKHynix en Micron) om daar nog meer van bij te maken, juist nu men er meer voor over heeft?

Hebben ze gigantisch grote backorders om weg te werken?
Misschien doen ze dat al (een veelvoud aan productieopschaling) maar desalniettemin vissen budgetbwuste consumenten achter het net.

[DutchGamer1982]

de huidige productiecapaciteit draait al op 100%
en de hele productie voor 2026 is al verkocht

en die productie is niet alleen voor ddr, wat ze maken zijn rode schijven (wafers genoemd) volgens een bepaald procede, de klant kan kiezen wat de layout op die wafers is (leverd het ontwerp aan)
dezelfde wafers kunnen dus worden gebruikt voor vele zaken, ddr geheugen, vram, flashgeheugen, m.2 geheugen, processors, etc.

vele partijen die dus voor dezelfde universele productiecapaciteit bieden, waar maar 3 produceren van zijn op de wereld.

en de investeerders achter AI hebben gewoon zoveel geld erin gepompt dat ai projecten gewoon alle productie hebben opgekocht, microns productie voor 2026 volledig, en sneaky hebben ze met de andere 2, samsung en hynix afzonderlijk een deal gesloten voor het leeuwendeel (maar niet gespecifieerd) percentage van hun productie, voor hynix is dit 100% van de productie voor 2026, van samsung is het percentage onbekend, maar dat zal ook wel 80-90% zijn.

dus een vitale technologie waarop alles bouwed, gpu produceeren, computers, zelfs veel witgoed en militaire hardware.. heeft opeens een partij die 95% van de productie van 2026 heeft opgekocht, en ws al een fors deel van 2027... dus moet iedereen opeens als een gek gaan bieden voor die laatste 5% die eigenlijk alleen samsung nog heeft. (en daarbij meer bieden dat de ai jongens die bodemloze zakken hebben)

en het is niet eens dat ai die chips NU gebruikt.. de ironie wil dat ze die grotendeels nu laten verstoffen in warenhuizen.. maar er zijn een aantal ai projecten op de wereld, geen maakt er winst, maar ze willen allemaal de eerste zijn met generieke ai, en ze weten allemaal dat snel geheugen daarbij vitaal is, dus hebben ze alles opgekocht, zodat ze zeker zijn dat geheugen voor hen geen bottleneck is, en wellicht voor hun concurenten wel.. de rest van de wereld (ons) is daarbij een onbedoeld slachtoffer,,,

en natuurlijk is bij het opkopen van productiecapaciteit 1 grote partner die ook nog eens veel meer wil bieden dan de normale partners, voor die fabrieken veel interesanter (zo interesant dat micron, een van de drie zelfs helemaal gestopt is met leveren van chips voor consumenten.

ram producenten zoals kingston, corsair, en m.2 produceren zoals samsung, lexar, kopen chips in bij deze 3.. en moeten dus niet opeens de hoofdprijs bieden (en zullen vaak misgrijpen, zij maken die printplaten) ook gpu produceren die vram nodig hebben, hebben hetzelfde euvel, met een door nvidea of amd geleverde chip is niks te beginnen als ze geen vram kunnen inkopen..

voor de grote 3 :
het zetten van een productielijn naar een van deze ontwerpen is vaak een process van 3 maanden en vaak kost het ook nog 6 maanden van begin tot eind, daarom word productie van het opvolgende jaar al een jaar vantevoren verkocht

dus zelfs als de bubbel NU barst.. dan zal die productiecapaciteit niet opeens terug zijn, heel 2026 IS al verkocht, en ze hebben er alle belang bij dat ook te leveren, falliet of niet...
en wat de geheugenproduceren betreft.. zelfs al krijgen die weer goedkopere chips binnen, die moeten NU de hoofdprijs betalen, en ook dat kost vaak 3-6 maanden tussen het begin van het maken van een ddr of m.2 en voor hij voor jou in het schap ligt..

dus ga ervan uit dat het wel 1 a 1.5 jaar na een crash kan duren voor de prijzen in de winkel voor jou weer zullen dalen..
-> voor de producie van 2027 zullen de geheugenproduceten op zijn vroegst kunnen meebieden... nu ze weten dat er een partij is die alles voor 2026 opgekocht heeft, dus ALS die bubbel ploft zie je wellicht in 2028 eindelijk daar dan weer goedkoper geheugen en m.2 door.. niet eerder..

als de bubbel aanhoud heel dit jaar.. dan zal je wel zien dat nu gewaarschuwde geheugenproduceren mee zullen bieden om iig meer dan 5% van de wereldmarkt te krijgen.. en AI minder te laten wegkopen.. maar de prijs zal dat niet verlagen... en in dat geval is niet alleen een hoge prijs maar zelfs volledig lege schappen een echt gevaar.

en deze fabrieken die deze wafers kunnen bouwen zijn immens complex, het is niet zomaar een hal, het moet volledig stofvrij zijn, denk rakettechnologie, met extreem straf afgestelde machines, die alleen asml kan leveren, dan heb je nog experts nodig die zo precies met al deze machines en labs om kunnen gaan. die er niet voldoende zijn (en je dus moet opleiden)
-> het is niet zozeer het maken van chips wat moeilijk is, het is het doen met een groot genoege snelheid, en een preciesie die de yields hoog houd.
-> een wafer word in stukjes gesneden soms 100den, soms meer soms minder, ligt aan ontwerp klant, er zitten altijd foutjes in een wafer, maar de meeste ontwerpen hebben een marge voor error, bij testen zullen sommige extreem beter presteren dan de standard settings (cherry picked), en sommige de ondergrens niet halen (binned, letterlijk vertaald weggeworpen) het aantal chips per wafer dat binnen de specs valt = de yield.

je moet dus wafers snel genoeg kunnen maken en met hoge yield, om binnen de marges in deze markt winst te kunnen maken.
=> klanten moeten ook met jouw procedee willen werken, elke fabriek heeft een net ander process van wafers maken, dus dezelfde chip moet een nieuw ontwerp hebben spececiaal voor JOUW fabriek.
omdat dat duur is, zullen klanten dat vaak alleen willen voor fabrieken die veel kunnen leveren.)
andersom jouw productielijn omzetten voor een nieuw ontwerp kost maanden, en pas maanden later zullen die chips eruit rollen.. een grote klant die een jaar lang dezelfde chips willen.. betekend minder maanden stil liggen om om te zetten naar een nieuw procede.. wat die grote AI orders economisch zo interesant voor ze maakt.

ja deze grote 3 hebben al de expertise en zullen dus sneller nieuw personeel kunnen opleiden (door ze door het huidige personeel te trainen) maar zelfs dan, er moet zeer specialistische apparatuur gebouwd worden, dat is niet even bestellen, morgen geleverd asml is daar wel even mee bezig, dan moet je gaan testen, finetunen, je hele process gaan afstellen, tot het perfect is.. dat kost jaren...


voor een nieuwe speler die dus deze hele expetise nog moet opbouwen zal dit ws nog langer duren..

opschalen betekend dus : een fabriek bouwen, wat een "raketlab" is, je praat niet over beun de beunhaas maar mensen die met microscopische precissie kunnen bouwen.
maar ok de fabriekshal kan er in 6 maanden staan, als ze beginnen met bouwen (hoeveel wachttijd je bouworder heeft tot aan aflevering, ligt aan hoe idioot je wilt betalen, bouw altijd met tekorten zoals je wilt)

dat doet echter niet af dat de specialistische aparatuur, zeker een jaar nodig zal hebben, als je nu bij asml nieuwe machines besteld a 300 miljoen per stuk, en je hebt er een zooi nodig.. dan zijn die wellicht met de huidige backlog, die asml heeft + de materialen die zijn daarvoor moeten bestellen als je geluk hebt over 1.5 jaar geleverd.

dan je personeel, zelfs als je begind bij mensen die al een beetje ervaring hebben.. opleiden van mensen kost zeker 3 jaar..
(en ja dat is vaak deels doorschuiven, van experts en deels nieuwe mensen aantrekken, want natuurlijk duurt iemand van middelbare scholier tot raketgeleerde opleiden wel langer dan dat.. maar zulke mensen zijn dus schaars en opleiden duurt lang..)


dus je hebt je fabriekshal staan na minimaal 6 maanden, de machines geinstaleerd op zijn vroegst na 21 maanden, en dan moet je minimaal een jaar testen om deze apparatuur exact af te stellen om de productiesnelheid en yield omhoog te krijgen, het is zo;n preciesiewerkje dat je niet domweg iemand anders huiswerk kunt kopieren, het exact afstellen is het meeste werk.. we praten over preciessie op een nanometerschaal hier.. en een wafer bakken van begin tot einde duurt een maand of 3.. dus afstellen
.. kost je gewoon een jaar.

en dan nog is dat EEN fabriek.. de grote 3 hebben al tientallen fabrieken elk... dus om de productie significant op te schalen zou je er veel meer dan 1 bij moeten bouwen.

ze verkochten met zeer lage marges onder de oude prijzen, wat voor ons prettige prijzen waren, voelde voor deze fabrieken als "bijna tegen kostprijs leveren" dus 32 gb ram voor 200 euro is NIET wat deze mensen willen.
als ze een fabriek bijbouwen, dan lopen ze de kans dat er zoveel productie is dat ze zelfs onder kostprijs moeten gaan leveren als de bubbel barst.. dat willen ze koste wat kost voorkomen.
-> een fabriek stilllegggen gaat niet, die preciesie die juist zo duur is vraagt continue doordraaien, en is juist waarom het dus zo slecht te schalen is..

de grote 3 zullen ws op minimaal vermogen hebben gedraaid in 2022-2025... de prijzen van ram en opslag waren nauwelijks genoeg hun onkosten te dekken..
nu kunnen ze eindelijk winst maken, en betet nog 1 grote klant ipv onderhandelen met 10000 kleine klantjes.. en gegaranderde afname voor iig heel 2026... voor een zeer ruime winstmarge..
maar ze weten ook dat deze vette jaren weer zullen eindigen.. en ze vrezen dan een terugkeer naar de "nauwelijks kiet spelen"
=> ga er maar vanuit dat met de prijzen van nu ze waar ze machines een tandje sneller kunnen zetten (ook al zal dat meer binned chips opleveren per wafer) en waar ze personeel overuren kunnen betalen, ze dat allang gedaan hebben met de prijzen van nu..

maar het verschil tussen "waakvlamproductie" en "maximale prductievermogen" van een fabriek is relatief klein.
stilleggen is geen optie, dan verlies je al die nauwkeurigheid die je zoveel geld en tijd gekost heeft op gang te krijgen.. dus je productielijn draait altijd door wellicht met een variatie tussen meer efficiente 80% output, en minder efficiente 100% output.. maar de marge tussen die twee in output is relatief klein.
-> dat betekend dat deze 3 altijd in een cyclus zaten met jaren waar ze close to break even draaiden (of zelfs verlies) en jaren waar ze dikke winst maakten.

waar wij 2025 heerlijk vonden met prettig geprijst ram, en 2026 een rampjaar.. is dat voor de ceo's van deze grote 3 chipproduceren, het compleet tegengestelde..

dat is ook waarom ze niet WILLEN investeren.

stel ze investeren 1.5 miljard om 1 fabriek bij te bouwen, +10% productie voor een van de 3.
dan zou dat at best als de bubbel 3 jaar aanhoud betekenen dat ze +10% winst maken.. en de schaarste voor ons aanhoud.
in dat geval, verdienen ze die investering terug in 2 jaar met de prijzen van nu
-> maar dan moet de bubbel aanhouden.

als de bubbel klapt.. of afzwakt... voor die 3 jaar om zijn
-> bij klappen betekend het dat er wereldwijd zoveel overproductie is dat ze dan onder kostprijs moeten leveren, en dan hebben ze een dubbel nadeel.. 1.5 miljard schuld die hun concurrenten niet hebben EN een grotere productie, dus een grote verlies per jaar om hun fabrieken open te houden
-> het betekend dus een kleinere reserve, en grotere kosten per jaar om de magere jaren die hierop zullen volgen te overleven.

zelfs als de bubbel alleen maar afzwakt.. niet geheel wegvalt.. +10% productie brengt vraag en aanbod meer in balans.. wat betekend dat de prijs zal dalen, in dat geval hebben zij dan wel hun aandeel van 33% naar 35.5% vergroot, maar de marge per chip zal dan lager zijn, dan als er geen fabriek gebouwd word. ook heeft hun concurrentie nog de 1.5 miljard in kas die zijn niet langer hebben.. waardoor zij meer noodzaak hebben te verkopen tegen een lagere prijs.

worst case als geen productieuitbreiding : niet zoveel winst als anders gekunt zou hebben maar nog steeds een hele hoop winst
worst case als wel productieuitbreiding : zware financiele verliezen.. en mogelijk verliezen concurentiepositie..

als de ai bubbel er over 5 jaar nog is en stuctureel blijkt (en geen bubbel) dan zul je wellicht zien dat productie word opgeschroeft.. maar zelfs dan nog minder dan nodig.. want de producenten houden de prijs graag hoger dan hij was.

natuurlijk als vraag en winstmarge structureel zo hoog is gaan anderen mensen wel fabrieken openen als er vraag is..

voor nu is de verwachting dat de bubbel wel zal barsten voor 3 jaar om is.. en dus verwachten ze geen concurrent van buitenaf.. en is grijpen wat je griijpen kan (waar schaarste bij helpt) zolang het duurt hun beleid.

[Reactie gewijzigd door DutchGamer1982 op 9 januari 2026 22:59]

[SambalSamurai]

Halverweg het lezen dacht ik ...  jongens komop geef deze tweaker een welverdiende +3 voor dit volledige inzichtvolle uiteenzetting die het probleem helder ontleedt en van alle kanten belicht.

In één adem doorgelezen als een filmscript, zag visueel voor me de dagploegen de nachtploegen inwisselen in de fabs, geen woord te veel of te weinig, rond verhaal, je hebt ook ál mij vervolg-vragen meteen beantwoord.

Dit zal zeker een impact hebben inderdaad ook op SSDs, moederborden, CPU, GPU en het wordt dus een grijs jaar voor ons zelfbouw-tweakers waarin we geduld moeten hebben en wennen aan lege schappen tot (wat mij betreft hopelijk zo snel mogelijk) de bubbel barst en alles uit de opgeslagen voorraad warenhuizen ineens gedumpt wordt op de consumenten markt voor lage prijzen. Kleine kans, maar zoals ze zelf zeggen, niets is ondenkbaar in het ai tijdperk.

[DutchGamer1982]

hopen dat de bubbel barst idd.

maar dan zullen niet opeens "de warenhuizen openen"

-> zoals gezegd waarop geboden word is wafer productie.

er liggen geen warenhuizen vol met ram chips en m.2 chips, maar deze wafers zijn gevormd tot geheugenchips, die voor consumentendoeleinden ongeschikt zijn.

denk aan een staalfabriek, die kan dat metaal in alle denkbare vormen persen. maar maar zoveel ton staal per jaar verwerken.
als een partij dan opeens de hele jaarproductie opkoopt en daarvan warenhuizen vol fliebertjes laat maken, waarvoor vooruit betaald is, dan gaat die fabriek niet opeens stoppen met fliebertjes maken als die partij falliet gaat.
immers, niet leveren is contractbreuk en betekend geld terugbetalen, wel leveren, ook al weet je dat het nu zinloos is is geld houden.

natuurlijk zullen dan die curatoren dat warenhuis vol fliebertjes te koop aanbieden maar dat helpt niet om aan de vraag naar spijkers en deurklinken te voldoen.

-> en ze omsmelten duurt net zo lang als nieuwe maken, en we praten hier natuurlijk over silicawafers, die smelt je niet eventjes om.

onderhandelen met de curatoren op overkopen van de bestelde productiecapaciteit, zodat het geen fliebers worden, is lastig, immers kun je een contract met een derde partij wel doorverkopen? zelfs als dat lukt, de keten is minimaal 6 maanden lang, dus zelfs als je vandaag stillegt, komen er nog fliebers uit voor 6 maanden.
en omdat omzetten naar een andere productie ook zo'n 3 maanden duurt, komen er pas 9 maanden later eindelijk de gewenste spijkers en deurklinken uit.

zelfs ALS geheugenproducenten een manier vinden om fliebertjes met een tussenstukje toe te passen op m.2 en ddr sticks, dan zullen die nog steeds eerst de oude, duur ingekochte voorraad van de hand willen doen, en duurt het een tijd voor de nieuwe met flieber gemaakte producten in de schappen liggen.

dus zelfs als de bubbel vandaag barst, zitten we hoe dan ook nog met duur en schaars geheugen tot 2027

[Reactie gewijzigd door DutchGamer1982 op 10 januari 2026 11:13]

[SambalSamurai]

Dank voor de toevoegingen!

Kwam zojuist dit arikel tegen, met enkele quotes zoals "de grootste ramp is geen ramp" waarmee de kromme economische wetmatigheden van overproductie en prijsdruk ook hier gelden.
https://nos.nl/artikel/2597605-te-goede-oogst-leidt-tot-overaanbod-kolen-van-paar-kilo

Tijd om de hibernation modus in te gaan, maak me wakker als het 2027 is dan is Intel met 14A en 18A HighNA en hopelijk normale DDR6 prijzen het wachten waard geweest :)

[White Feather]

De usercase voor deze combi is natuurlijk heel erg beperkt. 256 GB geheugen “nodig hebben” op hele hoge snelheid en dan gelijk dik gebottleneckt zijn door de dual channel controller.

Als je dit soort hoeveelheden geheugen nodig hebt èn ook nog eens op hoge snelheid, dan zit je op een professioneel platform, niet op socket AM5 of socket 1851. De professionele platforms hebben minimaal quad channel geheugen.

[Mhp]

Technische ontwikkelingen blijven altijd doorgaan ondanks eventuele marktprijzen, schaarste en andere onzekerheden. Geen enkele fabrikant gaat afwachten met het risico dat ze straks achterlopen op de rest als de markt weer aantrekkelijk is

[Hans1990]

Ze moeten ergens beginnen... Stilstand is achteruitgang.

Geheugen aankoopadvies verdubbelt nog steeds elke 4-6 jaar. Vanwege de geheugencrisis zullen mensen nu 16GB overwegen, maar daarvoor was 32GB al tijdje de norm. Als ik even brutaal de trend doortrek, dan kan je over 10 jaar dus 128GB als aankoopadvies verwachten.

En dan zijn er nog mensen zoals mij die het dubbele van zo'n advies nemen, omdat ik te lui ben om productivity programma's af te sluiten als ik gamen.

Dan is het toch wel fijn dat er nu al support komt om 128GB modules te draaien Nou verwacht ik niet dat ik over 10 jaar nog een AMD AM5 of Intel 1851 systeem draai, maar tegelijkertijd met de relatieve stagnatie in (x86) land¹⁾ zou ik het ook niet uitsluiten dat iemand er nog z'n laatste paar spelen op speelt.. Voor een thuisserver kan zo'n bak RAM ook fijn zijn.

1) AMD verkoopt heeft al ruim 6 jaar een line-up van 6, 8, 12 en 16 cores voor consumenten platform. Na 8 jaar Intel quad-cores begon men ook al te zuchten, dus tenzij AMD Zen 6 CPU's de cores uitbreid, zijn ze hard op weg om hetzelfde als Intel te doen.

[Royale de Luxe]

Voor de gewone gebruikers niets. Voor mensen die zitten te wachten op workloads alles. Sneller = less money cost.

Voor gewone gebruikers heb je veel meer aan goed geoptimaliseerde software die weinig geheugen gebruikt , geen memory issues kent en een goede UI ipv die draken van software die we tegenwoordig moeten slikken die slecht en niet geoptimaliseerd is en hopen geheugen vraagt en daar dan ook nog slecht mee omgaat.

[Eksit]

Zou je niet liever 4 modules kwijt kunnen?

[CriticalHit_NL]

DDR5 heeft meer problemen om 4-DIMMs stabiel te draaien op hogere snelheden, met name AM5 heeft hier veel issues mee. Zelf draai ik wel 4x32GB DDR5-5400 XMP CL40 op een Z790 platform.

Maar de hogere density van de modules kan wellicht ook meer stress veroorzaken op de IMC dus wellicht dat die misschien ook niet de snelheden halen dan bijvoorbeeld een 2x16GB kitje, er zit natuurlijk een verschil tussen de single-rank en dual-rank modules en de dual-ranks zijn meestal 32GB of meer capaciteit per DIMM volgens mij.

Wat mij betreft kan dat kleine beetje extra snelheid gestolen worden als ik meer capaciteit heb, in de praktijk werkt het snel zat boven de 5000Mhz en als je een beetje zwaardere taken doet of wilt multi-tasken dan ervaar je sneller belemmering van een geheugen tekort dan van een beetje snelheidsverlies.

de ~79GB/s bandbreedte die ik momenteel met 4-DIMM haal is nog altijd sneller dan de 52-54GB/s van de Quad-channel X79 DDR3-1866 CL9 XMP met 8 modules en toen ik de RTX 5090 de eerste maanden van de launch had lukte het prima om nog hoog in de top-100 3DMark scores te komen dan wel soms zelfs top 5 t/m 10, totdat de echte die-hard overclockers aan de gang gingen. Qua performance dus niks te klagen.

[latka]

Die AM5 problemen lijken langzaamaan minder te worden: draai hier 4x48Gb DDR5-6000 CL30 met een 9950x3d op een x870 bord. Maar het is wel waar dat de geheugencontroller hier best een tijdje bezig is met trainen. Vandaar dat servers ook registered geheugen gebruiken: ontkoppelen van de load van de dimms op de cpu. Ik snap dit soort ontwikkelingen dan ook niet echt: als amd en intel nou gewoon registered geheugen aan de imc toevoegen dan is het probleem ook in 1 klap voorbij (en heb je gewoon 1 soort geheugen voor beide wat ook weer voordelen bied).

[CriticalHit_NL]

Dan heb je geluk, recent een PC gebouwd voor iemand met 9950X3D en ook 4x48GB DDR5-6600 CL32 op X870E Crosshair Extreme, maar ook bij DDR5-4400 en lossere timings vertikt hij het en valt terug naar memory training bij reboot.

En nu maar hopen dat de boel niet kapot gaat, Level1techs gaf recent aan dat het consumenten DDR5-RAM gevoeliger is voor de hogere temperaturen en je ze bij oververhitting ook zomaar stuk kan maken en dat thermische beveiligingen in sommige gevallen niet eens goed werken bij bepaalde moederborden waardoor de veilige waarden worden overschreden.

YouTube: Your DDR5 Memory Could be at Risk! All About DDR5

Hier blijven de DIMMs gelukkig vrijwel altijd onder de 60°C, eerder 48-56°C

[latka]

Op basis van level1techs gegaan voor msi/g.skill combo. Als je dat filmpje ziet dan zie je wendel zijn "asoooeeees!!!!" ook terugkomen.

[KittySeraphim]

Klinkt heel interessant met de huidige prijzen. Misschien dat the 5090 dan niet eens de duurste component in je build wordt

[Metallize]

Mischien dat de Chinese markt de RAM modules markt kan vullen , goedkope ddr5 namaak ram is beter dan geen ram .. en er zal vast wel kwalitatief goede ram tussen komen.

[vinkjb]

Ik zag net een setje ddr5 64gig voor ruim 1200 eurootjes, misschien speciaal type ofzo maar schrok me de #@%$^$&

[litebyte]

1496,- kost de 128 GB ddr5 RAM als ik het nu zou kopen, december '24 was dat nog 428,- Euro.

[Denktank]

Het goedkoopste setje 2x64GB kost vandaag op Megekko: 1629 EUR en G.Skill DDR5 T5 Neo 256 GB 4 x 64 GB DDR5 6400: 6240 EUR

[litebyte]

Niet meer investeren in goud dus....maar in RAM modules

[de.maarschalk]

Weet iemand het verschil tussen zo'n clock driver en geregisterd geheugen dat bij servers gebruikt wordt? Ik heb gemerkt dat door dat register ook vaak betere timings (en hogere capaciteiten) aangehouden kunnen worden.

[Reactie gewijzigd door de.maarschalk op 9 januari 2026 15:09]

[Dekar]

Clock driver heeft met de timings/snelheid te maken van de modules. Registered verwijst naar volledige error correction, van de CPU tot aan het RAM.

[Unbound2147]

Wat is dit nu weer met de wetenschap van de tekorten?

[bzzzt]

Ze zullen vast niet gisteren begonnen zijn met de ontwikkeling van deze moederborden.

[Unbound2147]

Vast niet, maar ze hadden het wel tijdelijk in de vriestkast kunnen gooien met het vooruitzicht.

[bzzzt]

En dan voorbij gereden worden door concurrentie als de markt wel weer aantrekt.

Een absurde hoeveelheid geheugen ondersteunen is toch de eerste stap als we ooit bij die hoeveelheid willen komen. Je hoeft nu een systeem nog niet tot de nok te vullen, maar als de ondersteuning niet bestaat valt er later ook niks te pluggen. Een DIMM module buiten je PC heeft maar een beperkt nut...

[bantoo]

Als je meer geheugen nodig hebt heb je meer geheugen nodig. Maakt niet echt uit hoeveel dit kost.

[System]

maar 512 GB? dat is server territory.

[bantoo]

Dat is puur zo omdat de markt toevallig geen grote hoeveelheden geheugen voor desktops levert. Maak een model met 10TB en mensen vinden er ook wel een doel voor.

Puur arbitrair die segmentatie.

[System]

Ik zou echt niet weten wat daarmee aan te vangen.

[heerhaan]

Volgens mij is het idee hierachter meer dat het "waarde" heeft voor business klanten. Oftewel voor de partijen die verantwoordelijk zijn voor deze tekorten.

[da_PSI]

Voor nu niet echt nut, tenzij de prijzen snel naar beneden gaan. Anders wordt het wel een erg dure PC.

[Call of Duty]

Meeste moederborden kunnen toch wel 128gb aan? Heb het net in een mITX B850i geprikt. Las ergens dat 256 ook nog wel kan wellicht maar heeft niet officieel ondersteuning.

[RA7]

Lol die van mij nog gekocht voor e175 2 jaar geleden :-)

[System]

128GB per module.
Dus 4x 128GB = dus 512GB ram.
Wel geen idee waarom je dat moet hebben in een desktop pc...
Er zal wel ergens een use case zijn.

[ArcticWolf]

Eens en anders koop je toch een pro/server bordje met 8 ramsloten (of meer). Snap de use-case ook niet helemaal...