KLM stapt over op Starlink voor gratis internetverbindingen op verre vluchten

KLM gaat de satellietdienst van Starlink gebruiken om passagiers op intercontinentale vluchten snelle internetverbindingen te bieden. De luchtvaartmaatschappij voert dit gratis aanbod vanaf half 2027 geleidelijk in. Het geldt in alle reisklassen. KLM noemt nog geen internetsnelheden.

Via Starlink-satellieten biedt de gratis wifidienst aan boord internetverbindingen die volgens KLM zeer snel zijn en een lage latency hebben. De luchtvaartmaatschappij noemt de minimale en maximale datasnelheden niet en geeft geen concrete cijfers voor de geclaimde lage latency. Wel stelt ze dat passagiers films en series kunnen streamen. Daarnaast noemt KLM ook e-mails versturen, op internet browsen, naar muziek luisteren en games spelen.

Account nodig

Passagiers kunnen de gratis internetverbinding aan boord gebruiken door in te loggen met een Flying Blue-account. Ze hoeven dat account bij KLM niet vooraf te hebben. Een account aanmaken kan ook vlak voor vertrek of aan boord van een vliegtuig.

KLM biedt al gratis internetverbindingen via wifi op Europese vluchten. Het bedrijf breidt dit vanaf het midden van volgend jaar geleidelijk uit naar intercontinentale vluchten. Het is nog niet bekend welke vliegroutes als eerste aan de beurt zijn. Ook is onbekend hoeveel KLM betaalt aan het satellietbedrijf van miljardair Elon Musk. Zustermaatschappij Air France koos twee jaar geleden al voor Starlink.

KLM Airbus A350-900. Beeld: KLM

Reacties (247)

[Georg]

Opzich wel goed dat KLM dit gaat doen, op sommige vluchten binnen Europa hebben ze het al, en het werkt super. (kan gewoon bijv NL tv livestreamen, etc).

Ik vloog vorige week long distance met Air France van Singapore naar Parijs, en daar was Starlink ook al beschikbaar, helemaal gratis, en heb er z'n 50 GB overheen gestookt ivm app updates, streaming, enzovoorts. Er waren geen restricties vermeld.

Er was alleen geen coverage boven India/Pakistan vanwege compliancy reasons.

[skatebiker]

Half jaar geleden met Singapore Airlines naar Sydney gevlogen.
De hele weg gewoon internet en kon zelfs met flighradar24 mijn eigen vlucht (en andere) volgen.
Ook Youtube filmpjes bekeken, maar dit had ik vooraf ge-download, dus daar had ik geen internet voor nodig.

[kw_nl]

Met dit soort gedrag is het natuurlijk een kwestie van tijd tot er wel restricties zijn of dat er geld voor gevraagd gaat worden. 50GB tijdens een vlucht verstoken is natuurlijk gewoon bizar.

Deze zomer met 4 personen in 3 weken nog geen 75GB verstookt via Starlink… en dan streamen de kinderen gewoon YouTube.

[adje123]

Waarom kiest KLM(als Europees bedrijf) niet voor een Europees alternatief op Starlink?

[Mathijs Kok]

Omdat dat er eenvoudig niet is op dit moment.

[Scribe]

https://ioplus.nl/en/posts/these-are-the-six-european-alternatives-to-elon-musks-starlink

[logisch]

Het wordt wellicht een beetje een semantische discussie, maar er is geen volwaardig of bijna volwaardig Europees alternatief. Geen van de zes alternatieven bieden op dit moment een product dat in de buurt komt van de prestaties van Starlink, hoe vervelend we dat misschien ook vinden.

[stftweaker]

Vervelend is zeker de juiste term. Want het is inderdaad vervelend dat 1 land, 1 bedrijf zoveel kennis en kunde heeft om dit allemaal te maken. En wij als Europa dit niet hebben / ondersteunen. Het is een goede wake up call, en laten we eerlijk wezen er is niks mis mee om een dienst als dit af te nemen bij een Amerikaanse leverancier. Want stopt het vanwege reden XYZ, jammer maar helaas geen nood aan de man.

[Goldwing1973]

"Wij" als Europa hebben ongetwijfeld wel de kennis om dit te maken, alleen is er de noodzaak niet voor geweest.
Nu met Trump aan het roer is het wel wenselijk om een Starlink concurrent vanuit Europa te hebben, alleen dit is niet even in een week opgelost.
Starlink heeft ook jaren nodig gehad om te komen waar ze nu zijn.

En de kans is zeer aanwezig dat de opvolger van Trump de banden met Europa gelijk weer gaat herstellen.

[Snowdog]

Het is echter niet alleen Trump, het is een hele beweging achter Trump en ook Musk, de man achter Starlink, zelf is een probleem gezien zijn politieke invloed en steun aan conservatieve (extreemrechtse) partijen die de EU en daarmee macht van Europa willen afbreken.

Daarnaast moeten we ook niet denken alsof de US daarvoor onze beste vrienden waren, Snowden vergeten?

[Reactie gewijzigd door Snowdog op 8 oktober 2026 12:03]

[zonglew00]

Ik vind het storend dat mensen bedrijven compleet blacklisten op basis van de eigenaar. Natuurlijk begrijp ik dat mensen dat doen, bij mij staan ze lager op mijn lijstje.

Naar mate de situatie ontwikkelt, des te meer ik ben meer voor een model waarbij we kritieke onderdelen van onze samenleving moeten beschermen tegen buitenlandse invloeden.

Stel je eens voor dat onze banksysteem met een druk op de knop stop gezet omdat iemand vind ons niet meer lief.

Internet hebben tijdens het vliegen? Het kan mij geen ruk schelen van welk bedrijf het is, zolang er EU regels geldt.

[Snowdog]

Nouja, Musk is als eigenaar grootaandeelhouder en hij gebruikt zijn vermogen actief voor het destabiliseren van ons continent. Dat zou wat mij betreft wel degelijk moeten meespelen bij het afnemen van diensten van zo'n bedrijf. Natuurlijk zijn er ook andere zaken die belangrijk zijn en redenen en factoren die kunnen meewegen, maar dat betekent wat mij betreft niet dat we dit daarom maar moeten negeren.

[azortje]

"hij gebruikt zijn vermogen actief voor het destabiliseren van ons continent."
Dat zijn beschuldigingen die m.i. wel een onderbouwing vereisen.

Feitelijker correct: hij gebruikt zijn vermogen actief om de wereld beter te maken doordat hij de industrie van electrische auto's aanjaagt, landen goedkope toegang geeft tot het ISS en de ruimte om wetenschappelijke instrumenten te kunnen lanceren t.b.v. klimaat monitoring. Mensen met een ziekte de mogelijkheid geeft te communiceren door middel van Neuralink. Mensenlevens te besparen door de veiligste auto's te bouwen met de hoogste NCAP ratings. De meest duurzame auto's produceert (b.v. met motoren zonder zeldzame aardmetalen). Landen en eilanden ondersteunt in het stabiel houden van het grid en het uitfaseren van gas peaker plants doormiddel van gigantische batterijen (megapack). enz enz.

[Stridone]

Net alsof het de schuld van Trump en Musk is dat Europa zichzelf buitenspel zet op het gebied van ruimtevaart, AI, robotica, energievoorziening en zo'n beetje elk ander veld dat innovatie en ondernemerschap vergt.

We mogen blij zijn dat we van Amerikaanse innovatie kunnen meeprofiteren.

[MonoKid]

Meer zelfs, we kozen er bewust voor. Sinds de val van de Berlijnse muur en de ontmanteling van de Soviet Unie, hebben we met blijdschap veiligheidsgaranties, innovatie en investeringen in allerlei sectoren doorverpand aan de Amerikanen.

Nu de geopolitieke banden onder druk staan, gaan we hier in Europa een pity-party houden en onze eigen luiheid op de Amerikanen afschuiven.

De trend waarbij we achterblijven in innovatie, dateert reeds lang voor Trump. Zo gemakkelijk altijd, Europa presteert niet, because Trump/Musk.

[NoTechSupport]

Ja we kozen in stabielere tijden voor bondgenootschap. Niet noodzakelijk een slecht idee. We hebben wel veel te traag gereageerd toen Rusland de Krim binnenviel en China zich steeds agressiever begon te gedragen. Daarna hadden we ook bij de verkiezing van Trump sneller kunnen schakelen.

Nee geen pity party, gewoon een alternatief ontwikkelen dat niet gecontroleerd wordt door iemand die extreemrechtse Europa destabiliserende partijen steunt zoals AFD.

nieuws: Belgisch satellietbedrijf wint miljardencontract voor Starlink-altern...

[Cycatrix]

Een bondgenootschap waar wij onze militaire uitgaven lieten wegzakken tot 1.2% oid terwijl de Amerikanen wel er geld in bleven steken. We hoorden al wel van de problemen (soldaten die Pang Pang moesten roepen tijdens hun oefeningen. Of soldaten die hun helm moesten delen. Of soldaten die zelf winterkleding moesten kopen voor een training in noorwegen), maar daar werd om gelachen.

Trump is een nare man, maar als bondgenoot hebben we ook niet echt ons best gedaan. Als we de 2% richtlijn hadden aangehouden hadden we nu dan wel zelf raket- en mortierfabrieken staan om de Oekraïners te bevoorraden.

[demianmonteverd]

Je punt is natuurlijk dat NL en andere EU landen te langzaam hebben ingegrepen en dat punt blijft (helaas) staan.

Toch een kleine aanvulling:
De US gaf het geld ook bijna altijd weer uit in de US. In NL kochten we regelmatig spullen uit de US. Bovendien haalde de US allerlei andere voordelen uit hun invloed. Heel veel technologie is begonnen doordat men er geld in stak vanuit defensie oogpunt. Oh, en mensen vergeten ook vaak dat er nog allerlei andere diensten onder het defensie budget in de US vallen, zoals het zgn. army corps of engineers die onder andere de dijkbewaking doen. Dat is in veel landen anders geregeld.

En de 2% had niets uitgemaakt, het gaat om zulke bedragen, daar kun je niet tegenop met 2% ipv 1.3 of wat het dan ook was, de grootste post is bijna altijd personeel. Productie capaciteit die je niet benut inkopen of op voorbereiden, dat is het enige dat had kunnen helpen. Dat doen we nog steeds nauwelijks?

[mbb]

Oh, en mensen vergeten ook vaak dat er nog allerlei andere diensten onder het defensie budget in de US vallen, zoals het zgn. army corps of engineers die onder andere de dijkbewaking doen. Dat is in veel landen anders geregeld.

Ja, GPS valt onder de Amerikaanse defensie, de Europese tegenhanger Galileo komt uit het civiele budget. (Ookal bevat het ook een encrypted signaal dat het leger kan gebruiken)

Of relevanter tot het onderwerp; DARPA begon al met een eigen testproject voor een LEO satellietconstellatie (BlackJack) tijdens Trump I, wat werd ingehaald door het layer-project van de eveneens militaire Space Development Agency (SDA), en pas nadat het operationeel was ging het naar de Space Force met zijn eigen budget, die nu Starshield-satellieten bij SpaceX bestelt.

[Skit3000]

Hoe meer Europese airliners Starlink gaan gebruiken, hoe groter de kans wordt dat zodra er een goed Europees alternatief is, de luchtvaartmaatschappijen daar op kunnen/gaan overstappen. Aangezien Starlink nu de enige optie is en KLM niet achter kan blijven op concurrenten moeten ze wel hun slag slaan. Ondertussen kunnen ze wel al een intentieovereenkomst tekenen met een Europese aanbieder dat ze bijvoorbeeld vanaf 2030 (ik noem maar wat) hun systeem gaan gebruiken.

Het upgraden van vliegtuigen om Starlink te ondersteunen lijkt betrekkelijk simpel; er vliegen al duizenden die het gebruiken en dat wordt uitgebreid naar zo'n 7.000.

[fliepeltje]

Zeker is Trump daar medeschuldig aan. Ze hebben een expliciete "energy dominance" strategie en hebben de EU met importheffingen onder druk gezet. In het nieuws was daarna enkel dat de VS 15% zou blijven heffen op veel producten, maar onderdeel van die deal was ook dat de EU in de 3 jaren die erop volgde, voor 750 miljard dollar aan LNG uit de VS gaat importeren.

Dat de EU veel te traag is met de energietransitie, nucleaire energie inruilt voor kolen etc., dat is natuurlijk wel eigen schuld.

En voor de ruimtevaart zijn de voorgangers van Trump medeschuldig, al in 2001 heeft de VS geprobeerd Galileo tegen te houden omdat zij dat spectrum wilden behouden voor toekomstige GPS-toepassingen (en daarmee ook de positie van GPS als enige positioneringssysteem).

[MAX3400]

"Wij" als Europa hebben ongetwijfeld wel de kennis om dit te maken, alleen is er de noodzaak niet voor geweest.

ESA is qua vaste werknemers slechts 40% grootte van SpaceX. Het budget van ESA is "slechts" 2x de netto-winst van SpaceX. Heel Europa heeft sinds de uitvinding van de ruimtevaart nu in totaal ongeveer 1700 actieve satellieten. StarLink heeft in 10 jaar bijna 12.000 operationele satellieten in orbit gebracht.

Europa, als continent / kennispartners / "anti USA club", heeft gewoonweg niet de technische slagkracht om zo groot en snel als een aantal Amerikaanse, Chinese, etc bedrijven iets op te tuigen. Schaalgrootte en daarmee een technische voorsprong / achterstand is een zeer belangrijke factor.

[cobaco]

""Wij" als Europa hebben ongetwijfeld wel de kennis om dit te maken"

In Europa is het probleem niet de kennis
In Europa is het probleem de overregularisering die het economisch niet onrendabel maakt om zo'n dienst uit de grond te stampen

Zelfs het eigen rapport van de EU (gemaakt door Draghi) gaf 40% teveel regulaties aan... en het is in de tijd sinds dat rapport niet beter op geworden

[Sissors]

"Wij" als Europa hebben ongetwijfeld wel de kennis om dit te maken, alleen is er de noodzaak niet voor geweest.

Hebben wij de kennis om iets als Starlink te maken en in de ruimte te schieten? Yep. Hebben wij de kennis en mogelijkheden om zoiets competitief te maken en in de ruimte te schieten? Absoluut niet. Anders deden we dat al wel. Het is immers ook niet toen Ford auto's ging massa produceren dat we in Europa zeiden: Nou die doen het al, geen noodzaak voor ons nog om het te doen. (Jaja, transport zou een issue zijn geweest, maar het punt blijft, als we dachten te kunnen concurreren dan was het wel gedaan).

[tw_gotcha]

Tja, er is geen "wij Europa", er zijn 27 landen en de EU kan dus niet reageren als 1 land en een product in de markt zetten. Want niet alle landen zijn zullen het eens zijn dat er EU geld naar bijv. een Frans bedrijf gaat die dat dan maakt. Dus hoe zoiets moet en door wie dat gedaan moet worden geeft altijd gezeik. Als je dat wel wil moet je bij de volgende verkiezingen voor vergaande autonomie van het parlement in Brussel kiezen met een hoge afdracht aan Brussel en dan nog hopen dat beslisisntgen jouw kant uitvallen...

[skatebiker]

Dat is de kern van het probleem. Het is niet zoalsUS of CN (of Australië or India) dat het één groot land is maar een lappendeken van zogenaamd 'soevereine' staten. Het wordt tijd dat de EU geleidelijk aan een federatie wordt zoals de USA. Uiteraard behouden de deelstaten hun eigen regering, maar die zijn dan 'ondergeschikt' aan de EU.
Pas dan kan Europa een speler worden in de wereld.

[Stridone]

Europa was een grotere speler in de wereld vóór de bureaucratische ellende van EU. Toen was er nog ruimte voor diversiteit, innovatie en ondernemerschap op individueel landelijk niveau. De EU meer macht geven gaat het probleem enkel verergeren.

[arjankoole]

Dat is er nu nog steeds. We zijn het grootste economische blok ter wereld.

Er is een reden dat nu zelfs Canada, Australië, Nieuw Zeeland, Japan en Zuid Korea (soortvan) lid willen worden.

[Stridone]

De succesvolste landen van Europa (Zwitserland, Noorwegen) willen niet eens lid worden.

[arjankoole]

De succesvolste landen van Europa (Zwitserland, Noorwegen) willen niet eens lid worden.

Ze hebben er voor gekozen om de interne markt te betreden via een constructie waar ze de regels accepteren en niet kunnen protesteren / stemmen. Dat is niet zo onafhankelijk als je voorspiegeld.

En binnen die club hebben ze veel te zeggen, toen GB / Boris de Norway option opperde, zei Norwegen direct nee.

Formeel niet EU lid. In praktijk meer wel dan niet.

[tw_gotcha]

Je hebt het nu over een koloniaal verleden? China is onder Xi jinping een wereldmacht geworden door eindeloze staatssubsidie en lage lonen,terwijl de US al sinds de 2e wereldoorlog sterker is dan Europa. Zogenaamde Europeese bedrijven zijn gewoon wereldspelers geworden die nergens thuishoren en nergens belasting betalen. Dat soort processen kan de EU niks aan doen.Als er opgetreden wordt janken allebedrijven over een slecht 'vestigingsklimaat' (eufemisme voor belasting voordeel) en innovatie bevorderen (eufemisme voor subsidie) en als ze iets moeten voor het milieu,willen ze 10 jaar de tijd om te beginnen met nadenken. Je kunt dit alleen maar aanpakken in een autocratie,zoals China of the US.

[AvanCade]

Geld. Het komt gewoon doordat wij decennia lang op de US geteerd hebben en nu wakker worden. Ja, dan moet je flink inlopen en dat kost veel geld.

[demianmonteverd]

Inlopen is doorgaans goedkoper omdat je al een idee hebt van wat werkt.

[Tim AtSharp]

"Want het is inderdaad vervelend dat 1 land, 1 bedrijf zoveel kennis en kunde heeft om dit allemaal te maken."

In principe moeten we in EU daar niet voor onderdoen. We kunnen dat zeker ook.

Maar de EU politiek steekt daar op talloze manieren ene stokje voor, zodat die innovatie inderdaad niet in EU gebeurt.

In dat kader: Schrijnende gewoon: https://www.tijd.be/markten-live/nieuws/aandelen-buitenlandse-beurzen/asml-topman-waarschuwt-europa-raakt-achterop/10687031.html

" Een topbestuurder van ASML, veruit het meest waardevolle bedrijf van Europa, heeft gezegd dat het bedrijf geen enkele van zijn chipmachines op het continent verkoopt. 'We verkopen helemaal niets in Europa. Dat komt doordat Europa niet investeert en doordat er geen chipfabrieken worden gebouwd', heeft Frank Heemskerk maandagavond gezegd, zo meldt Bloomberg."

Dat lijkt me toch tekenend voor wat er fundamenteel fout zit in EU wat betreft technologie...

[TheJoe]

Europa is niet op innoveren. We kunnen wel klagen dat Amerika het voor elkaar krijgt, maar een raket in Europa lanceren is al zoveel meer gedoe omdat Ursula von der Leyen direct achter je aankomt. Voor vervuiling, en voor nieuwe belastingen die ze zullen verzinnen.

[arjankoole]

en toch worden er door Europa zat van raketten gelanceerd. Zowel grote (weliswaar op een andere plek omdat dat veel efficiënter is qua brandstof) als kleine (in europa).

Ik heb notabene wel eens een raket lanceer basis hier in europa bezocht. En die wordt nu uitgebreid naar iets groters, op last van en met funding van, de EU.

Wij zijn dol op innovatie en doen dat dan ook. Maar we zijn niet dol op onbeteugeld destructief kapitalisme (roofbouw) wat de amerikanen plegen te doen. En het lijkt er op dat een enorm deel van de G-zoveel het met ons eens op dat vlak.

Er is ook een reden dat de USA, rusland en China dat proberen te saboteren. Voor hun is de EU vreselijk lastig en zelfs een gevaar.

[Sissors]

Maar we zijn niet dol op onbeteugeld destructief kapitalisme (roofbouw) wat de amerikanen plegen te doen.

Maar we zijn wel dol om de resultaten van dat "onbeteugeld destructieve kapitalisme" te gebruiken. Terwijl wij kunnen zeggen hoeveel beter we moreel zijn dan de Amerikanen, en ons compleet afhankelijk van ze maken (gevolgd door China).

[arjankoole]

[...]

Maar we zijn wel dol om de resultaten van dat "onbeteugeld destructieve kapitalisme" te gebruiken. Terwijl wij kunnen zeggen hoeveel beter we moreel zijn dan de Amerikanen, en ons compleet afhankelijk van ze maken (gevolgd door China).

Ik zeg al velen jaren dat we dat inderdaad niet moeten doen. ik krijg de indruk dat men eindelijk een beetje is gaan luisteren.

[Sissors]

Ik zie dat eigenlijk zelf totaal niet. Er wordt weinig gedaan aan de fundamentele problemen die we hebben in Europa waardoor we steeds verder komen achter te liggen. Wat opensource tools aan elkaar knuppen is dan leuk hoor, maar het lost niet het onderliggende probleem op. En dat is dat Amerika (en China) veel meer innoveren dan wij doen in Europa.

[Phosoup]

Er is een complete cultuurverandering in de EU nodig denk ik, anders lopen we nog steeds achter en kunnen we niet tippen aan de VS qua prijs en kwaliteit op veel dingen, zoals Starlink. Een Europees alternatief daarvan maken is prima en verstandig, maar is dat ook enigszins competitief en betaalbaar en betrouwbaar met hoe wij in Europa werken? Musk zit er bovenop om alles super efficiënt te doen en daarmee zo goedkoop mogelijk qua satellieten en lanceringen. Kunnen wij daar in de buurt komen met onze werkwijze?

[demianmonteverd]

De US heeft enorm hierin geinvesteerd ivm hun nationale veiligheid. Als dat hier ook gebeurt kan het nog een keer gedaan worden. Het enige is dat we dan straks met drie partijen treintjes in een baan om de aarde hebben zitten (US, EU en CN).

[Phosoup]

Starlink is een commercieel bedrijf dat wereldwijd zijn diensten aanbiedt, wel met banden met de overheid, maar privaat opgestart en succesvol geworden, competitief met bestaande internetproviders. Ik zie een reële kans dat een door de EU opgezet alternatief vele malen meer gaat kosten en dan nog niet zo goed werkend gaat zijn als het commerciële product, want die hebben gewoon niet dezelfde drive. En daarmee zichzelf niet kan bedruipen maar gesubsidieerd moet worden. Dan hebben we wel vanwege EU/landsbelang een eigen systeem, maar veel te duur vergeleken met de VS.

De EU biedt helaas niet dezelfde mogelijkheden voor bedrijven om goed te ondernemen en (wereldwijd) succesvol te worden als de VS, wat ons kwetsbaar en afhankelijk maakt op veel gebieden. Daar moet echt verbetering in komen. Maar wat ik zo van ondernemers hoor is dat het juist de andere kant op gaat, en dat vertrekken uit Nederland en soms zelfs uit de EU de enige optie is om überhaupt nog een concurrerend bedrijf op te zetten: teveel regels, teveel belastingdruk, te traag, te moeilijk om aan financiering te komen, energie-onzekerheid, het wordt er veelal niet beter op.

[demianmonteverd]

Je hebt denk ik wel een punt. Zonder grote investeringen door investeerders of een of meerdere krijgsmachten met grote diepe zakken, kun je een groot netwerk met veel treintjes wel vergeten voor de EU in elk geval. Maar goed, je kunt dadelijk vast wel hetzelfde krijgen uit CN. Die investeren ook enorm in hun ruimtevaart programma. En als ze dat net als AI doen, is het ook nog eens goedkoper meteen.

Overigens had de 'EU' voor spacex al een ruimtevaart bedrijf inclusief eigen lanceerinstallaties, etc.. Naam even kwijt helaas, bestond jaren voor spacex en was volledig privaat. Pas later kwamen er overheden bij, meen een Noord-Afrikaans land als laatste grote aandeelhouder zelfs.

[SwaggyEggs]

De EU burger is ook gewoon veel afhankelijker van de overheid om van alles te doen (toeslag subsidies etc.) dan de US of CN burger die gewoon veel meer voor zichzelf kan opkomen. We hebben een model dat van top tot bottom niet mee kan komen in de moderne wereld.

[n4m3l355]

Dan maar misschien niet? Ik vind het bijzonder toen twee jaar geleden Musk met zijn handje zat te wapperen en zelfs recentelijk nog graag gezien werd door extreem rechtse partijen iedereen er wat van te zeggen had. Talloze potentiele Tesla kopers kochten toch maar even wat anders en nu zijn we dat allemaal weer vergeten?

Ik snap dat bedrijven een moeilijke keuze moeten maken, maar voor Musk hadden we internet in een vliegtuig, er is dan geen reden voor om nu alsnog voor Musk te kiezen tenzij je akkoord gaat met het subsidieren van een fascist. Persoonlijk vind ik dit heel teleurstellend van KLM dat ze en niet voor een EU optie kiezen en daarnaast ook nog eens in zee gaan met Musk, iemand die actief onze democratie destabiliseert.

[jongetje]

En dan gaan we nu kijken hoe principieel iedereen tegen Musk is en geen internet aan boord gaat gebruiken...

[davince72]

Even omhoog geplust, want je hebt een goed punt.

De meesten zullen toch zwichten en Starlink sponsoren.

Ik begrijp de behoefte ook niet goed hoor.

Idéaliter vlieg je niet zo vaak en als je dan vliegt kun je dan echt niet zonder?

Ik heb gewoon wat series vooraf gedownload, maar geen behoefte om connected te zijn.

[Fly-guy]

De klant vindt internet gewoon steeds belangrijker en de luchtvaart is een vrij concurrerende industrie. Het huisdier internet eerst echt gezien als niet meer toereikend (door de klanten) en helemaal geen internet is dus ook geen optie.


Starlink is de enige valide keuze op dit moment, over een tijdje is er geen grotere airline meer die het niet gebruikt.

[azortje]

Ik snap dat bedrijven een moeilijke keuze moeten maken, maar voor Musk hadden we internet in een vliegtuig,

Als je Starlink internet voor het gemak maar even vergelijkt met ander internet in het vliegtuig dan wek je niet de indruk echt objectief te zijn. En begrijp ik het goed dat elke bedrijf waar iemand aandelen in heeft die extreem is uitgesloten moet worden van opdrachten? Of is dat alleen als het Musk betreft? Of alleen wanneer het extreem rechts is?

Het lijkt namelijk nooit iemand iets te boeien wie de (groot) aandeelhouders zijn van een bedrijf tenzij het een bedrijf van Musk betreft. IT gemaakt in china waar ze oeigoeren in interneringskampen stoppen? Boeiend!
Een auto van 'Dieselschandaal - fuck het klimaat ' Volkswagen? Zolang het maar geen auto van Musk is!

[dehardstyler]

Allemaal MEO en GEO en dus geen concurrentie. Er komt wel concurrentie aan een keer. Maar die is er nu nog niet volgens mij.
Anders zouden we niet ineens nu eindelijk gratis internet aan boord krijgen. Dan zou het gewoon nog 50 euro per vlucht zijn om te kunnen emailen en Whatsappen.

[dmantione]

Eutelsat heeft LEO en dat is wat nu in Oekraïne wordt uitgerold om de afhankelijkheid van Musk te verminderen. De belangrijkste reden om Eutelsat niet te gebruiken lijkt mij prijs: Eutelsat heeft nog geen product voor de massamarkt en is daarom een stuk duurder. Als je internet gratis wilt aanbieden...

[Sachertorte]

Er komt wel concurrentie aan een keer. Maar die is er nu nog niet volgens mij.

Dat vraag ik mij af, de combi met SpaceX (en dus relatief goedkope launches) maakt een combinatie die op prijs nooit te verslaan gaat zijn.

[dmantione]

Dat lijkt mij niet de reden: Ariane 6 is ongeveer even duur als SpaceX.

[Stridone]

Voor de koper, ja. SpaceX betaalt zelf veel minder per vlucht terwijl Ariane 6 met verlies/subsidie gelanceerd wordt.

[dmantione]

Dat lijkt mij onjuist: SpaceX maakt de enorme verliezen. Ariancespace is op het moment weliswaar ook verliesgevend, gezien de aanloop naar de Ariane 6, maar niet in de mate dat SpaceX dat is.

[Stridone]

SpaceX maakt geen verliezen op Falcon 9 en zeker niet op Starlink. Er zitten natuurlijk enorme R&D kosten in Starship maar die betalen zich later weer uit. De gesubsidieerde Europese ruimtevaart is totaal niet serieus te nemen in deze context. Met alle respect voor de ingenieurs bij Arianespace, hun schuld is het niet.

[dmantione]

Er is tijdens de beursgang uitgebreid gepubliceerd dat Starlink het enige onderdeel is van SpaceX dat wat winst maakt, dus als het tegendeel wilt beweren zul je dat moeten onderbouwen.

Wat betreft Europese subsidies: De Europese ruimtevaart vertrouwt wereldwijd het minst op subsidies, om de heel eenvoudige reden dat Europa niet zoveel aan ruimtevaart besteed als de andere grootmachten. Dat er wat subsidie naar Arianespace gaat om de concurrentiepositie vast te houden lijkt me vrij logisch. Elon Musk concurreert immers met andermans geld, als je daar geen stokje voor steek ben je je eigen bedrijven kwijt.

[Stridone]

Starlink maakt inderdaad winst, hierbij zitten de Falcon 9 launch kosten inbegrepen. En de tientallen jaarlijkse non-Starlink launches gaat SpaceX natuurlijk ook niet met verlies de lucht in schieten. Ik heb ruwe schattingen tussen de $20-28 miljoen kosten per launch gezien terwijl een klant $70 miljoen betaalt.

[dmantione]

Die half miljard verlies per kwartaal komt ergens vandaag: Ze schieten een hoop met verlies de lucht in. Die $20-28 miljoen zijn waarschijnlijk de directe kosten, maar je kunt als bedrijf niet werken met alleen directe kosten, zo zit de wereld niet in elkaar.

[Stridone]

Starship R&D is natuurlijk een gigantische kostenpost.

[ledroledro]

Ariane 6 wordt helemaal plat gesubsidieerd om de prijs competitief the maken met SpaceX.
https://arstechnica.com/space/2023/10/oops-it-looks-like-the-ariane-6-rocket-may-not-offer-europe-any-launch-savings/

[dmantione]

En hoeveel winst maakt SpaceX?

[Brazos]

Maar dat geldt ook voor SpaceX dat enorme verliezen draait. Dat is nu eenmaal hoe deze markten werken. Van een commercieel bedrijf uit de vrije markt krijg je niet dit soort producten, het is een vorm van Staatskapitalisme dat SpaceX en alle andere alternatieven zover heeft gebracht.

[azortje]

Dat is feitelijk onjuist. De Ariane 6 raketten worden gesubsidieerd zodat ze vervolgens tegen concurrende prijzen kunnen worden verkocht aan commerciele partijen. Hier is bij Space X helemaal geen sprake van. Zij hebben destijds wel missies gevlogen voor de VS, maar dat heeft net zo min te maken met subsidie als dat de overheid in Nederland een snelweg aan laat leggen door BAM.

Alle missies die Space X vliegt bespaart NASA juist gigantisch veel geld. En niet alleen de VS, ook de ESA maakt gebruik van de veel goedkopere vluchten van Space X.

En het ironische is nu juist dat Musk al zijn geld zelf in SpaceX had gestoken.

[Brazos]

Maar hetzelfde geldt voor SpaceX dat ook niet kan vliegen tegen concurrerende prijzen en dit dus aanbiedt tegen grote verliezen.

Het geld komt uiteindelijk van de staat en de oligarchie in de VS om het bedrijf draaiende te houden. In Europa zit dat wat meer in publieke middelen. Maar in beide gevallen geldt dat het doelgerichte bestedingen zijn met strategische ambities, en niet een commerciële onderneming die winst nastreeft.

Dat is wel een belangrijk onderscheid want dat is wel de wassen neus die vaak verkocht wordt hier.

[arjankoole]

Allemaal MEO en GEO en dus geen concurrentie. Er komt wel concurrentie aan een keer. Maar die is er nu nog niet volgens mij.
Anders zouden we niet ineens nu eindelijk gratis internet aan boord krijgen. Dan zou het gewoon nog 50 euro per vlucht zijn om te kunnen emailen en Whatsappen.

Whatsapp en andere berichten diensten waren al gratis standaard. Je kon er alleen geen media overheen gooien. Echt internet koste wat geld. 29 euro voor de hele vlucht. (~13 uur, net nagekeken in m'n banktransacties van oktober vorig jaar)

[swhnld]

https://ioplus.nl/en/posts/these-are-the-six-european-alternatives-to-elon-musks-starlink

Ja, en nee. KLM heeft al heel lang internet op vluchten, maar met grote gaten in de dekking. Dus nu kiezen ze nadat het bij AF beter bevallen is, voor deze oplossing.

En bedenk wel, als een partij als AF met grootaandeelhouder de Franse staat kiest voor een Amerikaanse leverancier, dan zegt dat iets over de alternatieven want VS als leverancier ligt gevoelig in Frankrijk.

[AWitteveen]

Alle genoemde alternatieve zijn of duurder, of niet wereld dekkend, of hebben lage snelheden dan wel hoge latency. Het zijn dus niet echt alternatieven waar KLM wat aan heeft.

[Reactie gewijzigd door AWitteveen op 8 oktober 2026 10:48]

[Jack_NL]

volgens mij zijn er van deze lijst maar 3 die ook daadwerkelijk internet bieden voor bedrijven

Als je dan de kosten erbij pakt, dan zijn ook die 3 eigenlijk niet echt alternatieven (zeker niet voor een commercieel bedrijf)

[b12e]

2 van de 6 bestaan nog niet, de andere 4 bieden ofwel geen wereldwijde dekking, ofwel geen lage latency / hoge snelheid. Inmarsat is trouwens onderdeel van Viasat, wat Amerikaans is.

Dus ja, dat zijn alternatieven in bepaalde gevallen, maar als je met een lijstje komt met dingen waaraan de oplossing moet voldoen, en dat lijstje bestaat uit 'wereldwijde dekking', en 'hoge snelheid' met 'lage latency', dan is er momenteel maar 1 aanbieder die daar min of meer aan kan voldoen. IRIS² zal daar in de toekomst misschien ook aan kunnen voldoen, maar dat netwerk is nog niet in de lucht en zal initieel enkel door overheden kunnen gebruikt worden. En Amazon Leo, maarja, weer Amerikaans.

Je kan ook niet zomaar een willekeurige satellietschotel op een vliegtuig plakken, al die hardware moet door tests en certificering worden goedgekeurd, en bij Starlink is dat in elk geval al gebeurd. Bij Viasat en Panasonic Avionics (beide Amerikaans) overigens ook, maar da's geen LEO netwerk. Geen idee hoe het zit met de overige aanbieders en wat voor snelheden ze dan beloven.

[Reactie gewijzigd door b12e op 8 oktober 2026 17:34]

[Tweaker1958]

Haha. Niet voor de prijzen die Starlink vraagt. Is meer gericht op zakelijke markt.

[GrooV]

KLM is de zakelijke markt? Of verwacht je dat iedere passagier z’n eigen dish op de romp mag plakken?

[mbb]

Published on March 18, 2025
...
IRIS² represents Europe's ambition for complete independence in satellite communications. With a budget of € 10.5 billion, of which € 6.5 billion will come from public funds, this multi-orbit system is expected to be operational by 2027

2027 :lol:

Dat artikel is wat optimistisch; het contract is pas na het artikel getekend. Het hele project is nog in de design-fase, en ze hopen de eerste lancering in 2029 te doen.
En in de ruimtevaart willen planningen vaak met 2x uitlopen, dus maak daar maar (december) 2031 van. En zal waarschijnlijk niet voor private partijen interessant zijn.

(Weet niet wat dat over de betrouwbaarheid van de rest van die lijst zegt)

Sep 28, 2026
The European Commission and the SpaceRISE consortium signed the IRIS² implementation agreement on 7 August, adding a dedicated layer of 66 low-Earth-orbit satellites and taking the constellation to 348.
...
The Commission says the reinforcement lifts secure governmental communications capacity by 60% inside the EU and 54% globally, with first launches still targeted for 2029.
...
When the 12-year concession contract was signed in December 2024, the design called for 290 satellites.
...
By the time the first IRIS² satellite reaches orbit, the market it was designed for will look nothing like the market of 2020, when the programme was conceived. That is the standard criticism, and it misreads what IRIS² is for. Nobody in Brussels expects the constellation to compete with Starlink for consumer subscriptions. IRIS² will serve authorised governmental users across member states plus Norway and Iceland, and the value of that service is not bandwidth per euro. It is that no foreign executive can switch it off, throttle it, or make its continued operation a bargaining chip in someone else's negotiation.

https://www.euinsider.eu/news/iris2-348-satellites-implementation-agreement-2026

[Reactie gewijzigd door mbb op 8 oktober 2026 23:05]

[GrooV]

KLM heeft nu ook al gratis internet op Europese vluchten. Vorige week nog gebruik van gemaakt…

[b12e]

Klopt, dat was eerst te betalen maar omdat de markt naar gratis wifi beweegt, en Air France (die andere helft van Air France - KLM) later is begonnen met uitrol van wifi op de short haul vloot en dus gelijk voor Starlink ging ook al gratis wifi had, is KLM van koers veranderd en is dat nu ook gratis voor passagiers.

Volgens mij loopt het via Viasat, maar ik kan me vergissen, welk eveneens Amerikaans is.

[bytemaster460]

KLM is geen nationalistisch of patriottisch bedrijf maar een commercieel bedrijf dat voor het gunstigste contract gaat. Als Starlink dat biedt, wordt het Starlink.

[closefuture]

KLM is geen nationalistisch of patriottisch bedrijf maar een commercieel bedrijf dat voor het gunstigste contract gaat. Als Starlink dat biedt, wordt het Starlink.

Met alle subsidies en staatssteun die in KLM gaat zou je toch wat anders verwachten.

[bytemaster460]

Die staatssteun is gewoon met rente terugbetaald. Daarnaast is die staatssteun niet verbonden aan voorwaarden om contracten met Europese bedrijven af te sluiten.

[closefuture]

Die staatssteun is gewoon met rente terugbetaald.

Om te beginnen heeft de Nederlandse staat een 14% belang in KLM-Air France in 2019 genomen om KLM destijds overeind te houden. De staat heeft ook garant gestaan voor leningen van KLM bij banken. Ook hebben ze meerdere keren uitstel gekregen voor het betalen van belasting. Bij de fusie afspraken in 2004 met Air France kreeg de Nederlandse overheid het recht om 50,1% van de aandelen te verwerven.

Dus laten we nou niet net doen alsof KLM "gewoon een commercieel bedrijf is" zonder enige link naar de Nederlandse overheid en dat behandeld word "als ieder ander bedrijf".

Ik raad je aan het boek "De blauwe fabel: Waarom we de KLM al een eeuw lang tegen elke prijs in de lucht houden" van Ties Joosten (follow the money) eens te lezen.

[bytemaster460]

Ik zeg nergens dat er geen link is maar een belang door de staat in een commercieel bedrijf maakt het bedrijf nog geen staatsbedrijf en al helemaal niet bij een 14% belang. Het blijft gewoon een commercieel bedrijf dat commerciele keuzes maakt.

[closefuture]

Als jij denkt dat het "commercieel" handig is om Nederlands, dan wel Europees, belang te negeren terwijl je praktisch in leven gehouden word door de Nederlandse en Franse regering dan is dat aan jou uiteraard.

[bytemaster460]

Dat is niet aan mij maar dat is gewoon zoals een commercieel bedrijf opereert. Groei en resultaat staan bovenaan.

[Greetoz]

Zo'n beetje elk bedrijf heeft uitstel gekregen op het betalen van belasting na corona, ook is het garant staan iets heel anders dan dat het de staat daadwerkelijk geld heeft gekost en de berichtgeving in de media is hier bijna altijd onvolledig in geweest.

Ties Joosten is aantoonbaar zeer kritisch over de luchtvaartsector en in het bijzonder over KLM en Schiphol. Zijn publicaties laten een duidelijke voorkeur zien voor een kleinere luchtvaartsector, minder overheidssteun en strengere milieuregels.

Het is dus ook absoluut geen objectief boek en hij is ook al bij meerdere andere publicaties betrapt op onjuiste interpretaties etc.

Bedrijven waarbij de staat/nederland veel belang hebben dat ze blijven bestaan worden inderdaad anders behandeld dan de kaasboer op de markt. Ook zijn een aantal zaken waardoor KLM het moeilijk heeft in een wereldwijde markt juist de schuld van de overheid (hoge vliegtax, inkrimping Schiphol).

ontopic: het heeft al veel te lang geduurd voordat deze beslissing is genomen voor Starlink, internet aan boord is op dit moment zo erbarmelijk slecht dat je er bijna geen geld voor kon vragen.

[closefuture]

Zo'n beetje elk bedrijf heeft uitstel gekregen op het betalen van belasting na corona [...]en de berichtgeving in de media is hier bijna altijd onvolledig in geweest.

Als je het dan wil hebben over "onvolledigheid": Die specifieke afspraken is KLM overigens niet nagekomen. KLM vind van wel, overheid vind van niet. Overheid laat het over zijn kant gaan. Zijn niet heel veel bedrijven waarbij de overheid er voor kiest om niet te handhaven.

Ties Joosten is aantoonbaar zeer kritisch over de luchtvaartsector en in het bijzonder over KLM en Schiphol.

"Zeer kritisch" is niet hetzelfde als "niet objectief".

Zijn publicaties laten een duidelijke voorkeur zien voor een kleinere luchtvaartsector, minder overheidssteun en strengere milieuregels.

Dat is jouw interperatie, en die is ook niet objectief. Ik zou zeggen dat het niet heel gek is dat mensen zich afvragen waarom er geen gelijkspeelveld is voor de luchtvaartindustrie en andere logistiek; Bijvoorbeeld KLM betaald geen accijns op kerosine.

Ook zijn een aantal zaken waardoor KLM het moeilijk heeft in een wereldwijde markt juist de schuld van de overheid (hoge vliegtax, inkrimping Schiphol).

Nogmaals; Ook niet objectief.

Dan kun je je zelfs afvragen; Waarom zouden jouw subjectieve argumenten er wel toe doen als je vind dat iemands anders zijn argumenten subjectief zijn er er daarom niet toe doen?

[Greetoz]

Kritisch zijn is niet hetzelfde als niet objectief zijn, maar door selectief feiten te noemen schets je alsnog een eenzijdig beeld. Dat is mijn kritiek op Joosten.

KLM nam €942 miljoen op van de €3,4 miljard aan leningen en garanties. Dat is volledig terugbetaald en de staat verdiende er ruim €80 miljoen aan rente en premies aan. Dat KLM de voorwaarden zou hebben geschonden is de stelling van de staatsagent, wiens aanpak ook omstreden was. De landsadvocaat zag geen kans van slagen om dat juridisch hard te maken, en een rechter heeft nooit contractbreuk vastgesteld.

De accijnsvrije kerosine geldt bovendien voor alle maatschappijen, en die betalen ook voor CO₂ via het ETS, plus vliegbelasting.

Ik zeg niet dat KLM niets fout heeft gedaan, maar wat meer nuance zou de berichtgeving sieren. Ook bij Joosten.

En wat je laatste opmerking betreft: ik beweer nergens dat mijn eigen argumenten volledig objectief zijn. Dat ik zelf een bepaalde kijk op de zaak heb, maakt mijn argumenten niet automatisch onjuist. Net zoals kritiek op de objectiviteit van Joosten niet betekent dat alles wat hij schrijft onjuist is. Het gaat erom of de feiten kloppen en of het hele verhaal wordt verteld. Niet om wie het zegt.

[HooksForFeet]

Ooit bestond er zoiets als maatschappelijk verantwoord ondernemen en namen bedrijven verantwoordelijkheid voor de financiele steun die ze ontvangen van staten.

[Lisadr]

Wanneer was dit? Maatschappelijk verantwoord ondernemen is tijdens mijn leven altijd een PR ding of een branding ding geweest. "We positioneren ons als maatschappelijk verantwoord om een andere doelgroep aan te trekken met een hogere winstmarge" is één van de motivaties.

Het zijn vooral politici, die zelf nog nooit bij een grote multinational hebben gewerkt in een leidinggevende rol, die de illusie hebben dat bedrijven maatschappelijk verantwoordelijk ondernemen.

[HooksForFeet]

Geloof het of niet maar rond de vorige eeuwwisseling waren er zowaar fabriekseigenaren die vonden dat hun personeel betere huisvesting nodig had en daar maatschappelijke projecten voor opzette die eenvoudige maar kwalitatief goede woningen uit de grond stampten. En ja, dit is meer dan honderd jaar geleden, wat het nog triester maakt.

Er zijn nog wel uitzonderingen overigens. Outdoormerk Patagonia is er een van.

[Reactie gewijzigd door HooksForFeet op 8 oktober 2026 12:28]

[Lisadr]

Weet je zeker dat Patagonia er één van is. Ze zijn de afgelopen 20 jaar meerdere keren betrapt op het gebruiken van slaven in hun fabrieken en uitbuiten van werknemers.

[bytemaster460]

Die nam KLM ook. Die steun is met rente terugbetaald en daarmee is de rekening vereffend. Er is nergens een regel dat men Europese contracten MOET afsluiten. Zeker niet als er eigenlijk geen alternatief is.

[HooksForFeet]

Dat is het punt van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat doe je niet omdat je gedwongen wordt, maar omdat je vindt dat het juist is.

[bytemaster460]

Dat is als buitenstaander gemakkelijk te roepen maar als je als bedrijf voor iedere Euro moet vechten is de keuze snel gemaakt. Men maakt weliswaar winst maar die is zeer fragiel.

[HooksForFeet]

Jaja.

[bytemaster460]

Wat heeft het voor zin om in een discussie enkel een link te plaatsen zonder argumenten?

Aandeelhouders hebben belang bij groei en winst van de onderneming. Als die vinden dat een bepaalde persoon tegen een bepaalde prijs de leiding moet hebben, is dat hun goed recht. Ze steunen die beloning niet om geld over de balk te gooien maar in de verwachting dat Smith hen meer brengt dan een ander.

[HooksForFeet]

Als die aandeelhouders denken dat dit enorme bedrag hen nog meer winst op zal leveren, dan is er dus geen sprake van een bedrijf dat voor iedere euro moet vechten en zeer fragiele winst maakt. Ik legde dat niet uit omdat het me echt teringlogisch leek.

[bytemaster460]

Jawel, als je tien miljoen uit kan geven voor een miljard extra inkomsten of 1 miljoen kan uitgeven voor 900 miljoen extra inkomsten, dan doe je dat eerste.

[MarcoC]

Frankrijk en Nederland zijn samen voor 37% aandeelhouder.

[bytemaster460]

Klopt, maar het blijft een commercieel bedrijf en geen staatsbedrijf.

[Llopigat]

KLM heeft natuurlijk ook wel te maken met geopolitieke invloed. Denk alleen al aan de enorme stijging van brandstofkosten door de door Amerika veroorzaakte Iran oorlog.

Dus ik denk dat die ook wel het voordeel van onafhankelijkheid inzien, als Amerika er een halszaak van willen maken dan sluiten ze die starlink zo af.

Maar in dit geval gaat het natuurlijk wel meer om een 'nice to have' en geen functie die echt kritiek is voor de bedrijfsvoering.

[Finder]

En dat heeft niets te maken met het feit dat we rechtzaken voeren tegen oliebedrijven in Europa? Investeringen in de oliesector afstraffen? Dat er geen raffinage capaciteit is bijgekomen in de afgelopen 50 jaar? Of dat we allemaal net-zero afdwingen? Of het feit dat we de pijplijn lieten opblazen en niet herstellen?

Je zou juist positief moeten zijn over de oorlog in Iran en de hoge inflatie door de brandstofprijzen: Trump heeft zo indirect toch onze klimaat doelen er door gejaagd. Dit is wat we allemaal wilden in Europa.

Wat ik wil zeggen: zie we onze eigen hypocrisie niet in deze opgelegde mainstream media 'verklaringen'? Blijkbaar niet.

Ik denk dat we fossiele brandstoffen nog heel hard nodig gaan hebben als we een eigen computerindustrie of defensie macht willen opbouwen 'tegen Rusland'. Dan gaan we d'r niet geraken met windmolens en de warmtepompen van Jetten.

[Llopigat]

Nou nee, bij de klimaatdoelen zijn we niet dichter gekomen. We zijn alleen maar meer geld kwijt. Dat soort dingen duren nou eenmaal lang en voor het overstappen is ook olie nodig om bijvoorbeeld electrische auto's te bouwen. En voor het verschepen van China naar hier. We kunnen niet van de ene op de andere dag over.

En nee, dat heeft niets te maken met rechtszaken, die stijging is puur door Trump zijn onnodige oorlog. En die prijsverhoging wordt bovendien momenteel nog een beetje afgeremd doordat noodvoorraden worden aangesproken. Als die op zijn (en dat is bijna het geval) gaat het nog veel harder omhoog met de prijzen. Daar wordt niemand blij van. En over oorlogen ben ik sowieso nooit 'positief'.

Ik zie ook geen hypocrisie. Dat er klimaatverandering plaatsvindt kan je toch niet bepaald ontkennen? En dat de olie industrie vergroening tegenwerkt is ook duidelijk. Die pijplijn hebben we niet hersteld omdat we Rusland geen inkomsten willen geven die ze dan weer in de vorm van drones op Oekraine schieten natuurlijk.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 11:30]

[Speedster]

Goed dat je over de (nood)voorraden begint. Die zijn ingekocht voor een STUK minder dan de huidige prijs, je zou denken dan verhoog je de prijzen niet, je zou ook denken dat een land niet mee profiteerd van olieprijs stijgingen, er zijn landen die WEL de accijns op brandstof verlagen, nederland niet, dat extra geld geven we aan de warmtepomp en thuisaccu boeren. Anders halen we de klimaatdoelen niet!!!!

[wiseger]

https://hbpmedia.nl/nieuws/verkoop-elektrische-occasions-stijgt-fors-door-hoge-brandstofprijzen

https://www.nu.nl/economie/6411608/meer-nieuwe-personenautos-verkocht-elektrische-verkoop-bereikt-hoogtepunt.html

Al maanden lezen we dat de verkoop van elektrische auto's enorm toeneemt door de hoge brandstofprijzen. Net zoals een hoge gasprijs mensen er eerder van overtuigt om voor een warmtepomp te gaan.

https://www.technieknederland.nl/pers/hogere-gasprijs-vergroot-belangstelling-voor-warmtepompen

Dus komen de klimaatdoelen wel degelijk dichterbij door de hoge brandstofprijzen.

[Llopigat]

Ja even een korte toename, maar als dit voortduurt wordt de crisis alleen maar groter omdat er niet meer uit de noodvoorraden geleverd kan worden.

Dan kopen mensen straks helemaal geen auto's meer omdat de inflatie door het dak gaat. Ook wel goed voor het milieu maar niet op de manier die we willen denk ik.

Bovendien gaat de stroomprijs natuurlijk ook omhoog, vooral in de winter.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 11:37]

[wiseger]

De tekorten die veroorzaakt worden door de Iran oorlog bedragen procenten. Op het hoogtepunt, toen alle tankers stillagen, net aan tien procent.

Zodra prijzen stijgen, zien we ook dat bedrijven en particulieren andere keuzes gaan maken waardoor de vraag naar olie ook weer daalt. Uiteindelijk is de impact op de prijs ook marginaal, voor de oorlog kostte een liter 2 euro, nu 2,40 euro. Verschil is dus krap aan 20 procent. Hoe meer de prijs stijgt, hoe meer vraaguitval.

De dagprijs van stroom kan omhoog gaan, echter de grote energiebedrijven kopen hun stroom lang van tevoren in tegen vaste prijzen. Zo hebben Franse kerncentrales contracten afgesloten die tot wel 15 jaar kunnen lopen. En een hoge stroomprijs is weer gunstig voor de zonnepaneelbezitters, die zo een hogere vergoeding krijgen nu de salderingsregeling afloopt.

De inflatie gaat helemaal niet door het dak. In de Eurozone is die 3,2 procent. De prijsstijgingen van auto's in het afgelopen decennium komen door de toegenomen eisen van de EU die aan uitstoot en veiligheidssystemen gesteld worden. Inflatie heeft slechts marginaal invloed gehad.

Al met al valt het allemaal reuze mee.

[stoep1987]

Klopt maar deels. Ja, in de huidige situatie hebben we een probleem door Trump.
Maar er liggen nog voor miljarden vaten reserves in Europa. Dat we zo afhankelijk zijn van externe fratsen ligt dus wel degelijk aan onszelf.

[morphje]

Vergeet niet de acijnzen die continue aan het verhogen zijn. Immers was er eerder ook een periode van 100 dollar per vat olie en toen lagen de prijzen voor brandstof een flink stuk lager.

[LootersV]

Er bestaat helaas geen Europees alternatief op dit moment. En iets dat niet bestaat, kan je uiteraard niet gebruiken

[DrClaw]

Dat is niet waar. Nu is Eutelsat OneWeb al commercieel beschikbaar, en goed vergelijkbaar.

En vanaf 2030 wordt IRIS² operationeel. Eerst voor overheidsdoeleinden, later voor commerciële doeleinden.

[LootersV]

Wat jij schrijft is niet waar; Eutelsat heeft niet de latency, niet de bandbreedte, niet de dekking, en al helemaal niet de prijs. Derhalve is het geen alternatief. Vanaf 2030 telt niet mee voor iets dat men vandaag wilt vergelijken helaas

[Yakolev]

Volgens mij is OneWeb van Eutelsat het enige alternatief, maar zijn ze nog lang niet op het niveau van Starlink. (voor een LEO optie dan).

[Reactie gewijzigd door Yakolev op 8 oktober 2026 10:38]

[DrClaw]

wat is het niveau van starlink dan?

Volgens mij hebben ze met OneWeb een volwassen propositie met een sterke SLA. Misschien inderdaad wat minder satellieten in een baan om de aarde, en in een andere LEO (1200 km hoogte ipv 550 km).

Maar persoonlijk vind ik het soevereiniteitsaspect ook belangrijk. Want als we onze Europese alternatieven geen kansen bieden worden ze nooit zo groot / goedkoop / functioneel rijk als die diensten uit landen waar ze het niet zo nauw nemen met de regeltjes als hier in Europa.

https://www.eutelsat.com/satellite-services/aviation

[Reactie gewijzigd door DrClaw op 8 oktober 2026 14:51]

[BaZuKi]

Vanuit de veiligheid kan ik me hier enigszins in vinden (Starlink vs de U.S. Cloud Act) maar dat valt middels encryptie en VPN tot op zekere hoogte wel te tackelen. Als er een volwaardig alternatief zou zijn zou het zeker mijn voorkeur hebben.

Aan de andere kant, als je daar in de Boeing zit (Amerikaans) aan het netwerkje (laat het eens europees zijn) op de GPS (Amerikaans / Europees / Chinees en Russisch) met je Ipad en Iphone (werkt bijna de helft op, is me verteld dat dat ook niet Europees is). Is dan de wens voor een Europees netwerk niet een beetje schijnveiligheid?

Mijn voorkeur is ook Airbus/Fokker met Galileo, een Europees satellietnetwerk en een Fairphone of Nokia..... zie dat de eerste jaren alleen niet echt doorbreken en maak me daar nu nog geen grote zorgen over. Ben zeker voorstander van goede Europese alternatieven.

[Advanced03]

Omdat deze niet de zelfde snelheden voor vergelijkbare prijzen kunnen aanbieden.

[tendmex]

Waarom wel? Als er een bedrijf is waar ik snap dat ze de beste partij kiezen (kwaliteit of prijs) boven een Europees bedrijf, is het wel een bedrijf dat met de dienst de Europese grenzen fysiek al verlaat.

[j0eyv]

Waarom vliegt een europees bedrijf naar amerikaanse steden?


In aviation/(air)space is vrijwel niets aan landgrenzen gebonden..

[slijkie]

Ten eerste, heel blij dat Starlink naar KLM komt.

Maar, wat KLM nu doet gaat recht in tegen wat SpaceX als eis stelt van Airlines (daarom is er nu flink mot met United Delta).

https://x.com/i/status/2054679135637962951

Er mag geen "portal" zijn, dus exclusief voor flying blue. Het moet gewoon werken, een wifi punt en direct internet.

Heb hier een mail naar SpaceX over gestuurd, misschien ook een idee voor Tweakers om dit te doen? Opheldering hierover? @JaspB

[Reactie gewijzigd door slijkie op 8 oktober 2026 12:01]

[Ascension]

Heeft de KLM niet de verantwoordelijkheid om gebruikers te kunnen identificeren bij misbruik? Zonder portal met login lukt dat niet.

[slijkie]

Ik zie dat anders, KLM wil hier winst uit halen met ‘userdata’ dus zodat ze de data kunnen linken aan flying blue leden. En anders wel dwang data doordat ze mensen kunnen lastig vallen met marketing. Men betaald al voor de vlucht. Ik hoef geen flying blue om naar de wc te moeten, broodje/water te krijgen of iets dergelijks.

Dus ik vind de regel/eis die SpaceX stelt aan de airlines heel redelijk en in het belang van de passagiers/gebruikers.

[Menesis]

stellen ze eisen aan het wifi AP? Hopelijk moet er beveiliging opzitten.

[watercoolertje]

Hopelijk moet er beveiliging opzitten.

Ten behoeve van wat dan? Dat er een ander vliegtuig naast vliegt die stiekem op je wifi gaat?

In principe hebben alle mensen aan boord toch recht om het te gebruiken dus wat moet je precies beveiligen? Wat is het verschil tussen een open wifi en 1 waarvan iedereen aan boord de login heeft?

Sorry voor de vele vragen

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 8 oktober 2026 13:38]

[Menesis]

Ik dacht dat een open wifi altijd ongecrypteerd en daarmee onveilig was, maar misschien heb ik dat mis in deze tijden van https etc?

edit. ik lees dat het grotendeels idd gedekt is door https. Maar je hebt nog wel metadata die open is en evt non https websites, evil twin hotspots en portal phishing.

[Reactie gewijzigd door Menesis op 8 oktober 2026 13:46]

[skatebiker]

Als je een webserver (of een andere open poort) op je apparaat hebt,zou ik een firewall aanzetten zodat alle poorten naar buiten dicht staan. Dat moet je overigens altijd in een publieke wifi doen and je geen VPN mag gebruiken (zoals in het vliegtuig denk ik).

[JaspB]

Hm, interessant! Mogelijk dat het portal van KLM alleen is voor aanmaken van een Flying Blue-account, waarna wifi/Starlink-gebruik zonder dat portal kan/gaat. Ik zal eens navragen.

Dank voor de tip!

[b12e]

Zo ongeveer elke luchtvaartmaatschappij die internet via Starlink heeft, heeft een portal waar een gratis account voor hun loyaltyprogramma een vereiste is alvorens je toegang krijgt tot het internet.

Air France, SAS, Lufhansa, om er een paar grote te noemen in Europa.

Air France:

We are progressively equipping our aircraft to offer you free and unlimited high-speed wifi. Thanks to Starlink wifi, enjoy a stable, secure, and seamless connection wherever you are. This service is reserved for our Flying Blue members. Joining is easy and free.

SAS:

Stay connected on board like never before. High-speed WiFi is rolling out across the entire SAS’ fleet during 2026, giving EuroBonus members free access as aircraft are equipped.*

Lufthansa:

Discover the Lufthansa Group Wi-Fi – powered by Starlink and stay connected for free with your Travel ID or Miles & More service card number.

[Reactie gewijzigd door b12e op 8 oktober 2026 17:58]

[arjankoole]

de regels die een bedrijf kan stellen aan een ander bedrijf zijn nogal eens verschillend in Amerika ( legaal poot uitdraaien ) en europa (veel meer in balans).

Ook Musk lijkt dat inmiddels te begrijpen.

[slijkie]

Heeft hier helemaal niks mee te maken.

[Codeaction]

Ben benieuwd naar de integratie in een vliegtuig, specifiek voor de wireharness.

Verder lijkt de vorm als uitstekend deel boven de romp wel een kleine aerodinamische weerstand te geven:

claylacy.com/company/news-views

[Ascension]

Volgens Ryanair kost het 2% extra brandstof ivm drag. Maar dat is denk ik ten opzichte van geen satelliet internet, geen idee hoeveel de drag is van de panasonic oplossing die KLM nu gebruikt.

Reuters artikeltje

[Reactie gewijzigd door Ascension op 8 oktober 2026 11:26]

[Codeaction]

Zou de 2% brandstof kosten verhoging ook verrekend worden voor de internet gebruikers specifiek

[Nimac91]

De Ryanair CEO loog om het weghalen van starlink goed te praten. 2% extra brandstof klopte totaal niet. Er was hier een hele ruzie tussen Musk en Ryanair over. In realiteit is het 0,3% en ze kunnen in principe in nieuwe vliegtuigen het flush inbouwen zodat er geen bump boven de vliegtuig komt.

[Reactie gewijzigd door Nimac91 op 8 oktober 2026 14:22]

[Llopigat]

Deze bult valt erg mee ten opzichte van die van inmarsat, die is een paar meter lang en ook een stuk hoger: https://cdn.prod.website-...rsat-gx_gdc-technics.jpeg

Ik kan helaas geen betere foto vinden.

[TheDutchWesley]

Die weerstand is er nu ook al in de vorm van een SATCOM antenne.

[arjankoole]

Ze hebben op in elk geval de 777 en 787 (en dus ook op de A350) al een sat link zitten, want ze boden tot nu toe via panasonic internet aan tegen betaling. (messagers waren gratis, dus whatsappen met thuis kon gewoon, maar alleen text)/

[Landon]

KLM biedt al Wi-Fi voor intercontinentale vluchten? Of is dit niet op basis van Starlink?

[Hemingr]

ViaSat. Traag en duuuuuuuuur.

[jh26]

Ze pakken je natuurlijk overal mee

[Reactie gewijzigd door jh26 op 8 oktober 2026 13:29]

[tijsvb]

Maar waar betaalt KLM die Wifi van eigenlijk en verstoord dan niet de cominucatie?

[arjankoole]

nee, die dienst is gewoon duurder dan wat spacex biedt.

[watercoolertje]

KLM biedt al Wi-Fi voor intercontinentale vluchten?

Dat staat ook in het artikel.

Of is dit niet op basis van Starlink?

Nee anders bestond dit artikel niet.

[AlesT]

Nope dit zijn ‘traditionele’ satelliet aanbieders, te herkennen aan de bult bovenop de romp, vlak voor de staart.

Starlink heeft ook zo’n bult, maar véél platter. Dus als bijkomend voordeel minder luchtweerstand en dus minder kerosine/CO2.

Op Europese vluchten kan deze bult zelfs nóg kleiner, met het European Aviation Network (EAN). Op dit moment gebruiken vooral IAG (British Airways/Iberia/Vueling) en Lufthansa Group dit, waarbij de laatste volgend jaar ook over gaat op Starlink.

Mooie van EAN is dat het Air-to-Ground is (lage latency én het is een Europees product (deels dan, joint venture tussen Deutsche Telekom en Inmarsat (Brits) Viasat (USA).

[Reactie gewijzigd door AlesT op 8 oktober 2026 11:35]

[b12e]

Starlink heeft ook zo’n bult, maar véél platter. Dus als bijkomend voordeel minder luchtweerstand en dus minder kerosine/CO2.

En de benodigde hardware weegt ook maar een derde van de 'oude' hardware. Minder gewicht mee de lucht in brengt ook nog eens bijkomende voordelen qua brandstofgebruik.

[arjankoole]

KLM biedt al Wi-Fi voor intercontinentale vluchten? Of is dit niet op basis van Starlink?

Panasonic leverde die dienst, en bovendien niet gratis.

[Anonymoussaurus]

Mocht tijd worden voor de prijzen die ze rekenen. Vorig jaar met Qatar Airways naar Maleisië geweest met een tussenstop in Doha, en beide vluchten had ik Starlink Wi-Fi (gratis). Wat was dat een verademing. Zeer snel (200mb up en down), je kon van alles doen.

[joker1977]

Is dat niet een beetje overdreven met "mocht tijd worden voor de prijzen die ze rekenen" ?

Als de afhankelijkheid van internet zó groot is, dan betaal je er (maar) voor. Als je niet bereid bent om ervoor te betalen is de behoefte schijnbaar niet zo groot.

Persoonlijk heb ik nooit zo de noodzaak gezien, maar intercontinentale vluchten waren enkel voor werk bij mij en ik vond het heerlijk om niet bereikbaar te zijn in die tijd

[Anonymoussaurus]

Waarom is dat overdreven? Immers betaal ik voor een directe vlucht van KLM naar Maleisië rond de 1000 euro, en via Qatar Airways met beter eten, snellere Wi-Fi, meer beenruimte en luxere stoelen letterlijk de helft minder (rond de 500 euro). Dat je dan 2 uurtjes de benen mag strekken in Doha vind ik dan alleen maar een voordeel. Het gaat dus niet enkel om die snelle Wi-Fi, maar dat rechtvaardigt die 1000 euro ietsjes meer.

En btw, nee ik ben niet super afhankelijk van internet, maar als ik een vlucht van 13 uur heb vind ik het toch wel leuk om wat YouTube te kijken, UFC te kijken. 13 uur slapen lukt niet. Het gaat mij dus niet om het niet bereikbaar kunnen zijn (immers heb je daar de gratis Wi-Fi voor, waarbij je enkel WhatsApp en nog wat andere messengers kan gebruiken).

[Reactie gewijzigd door Anonymoussaurus op 8 oktober 2026 10:42]

[swhnld]

Tot je je realiseert dat jou vlucht gesponsord is op dezelfde manier als China dat deed om de eigen diensten op te bouwen en de concurrentie op afstand kapot te maken, en de VS hielp de IT sector over te nemen, waarbij je uiteindelijk afhankelijk wordt en autonomie kwijt raakt.

[Wouterie]

Als je het kan kopen of gebruiken, dan mag het ook. Als het niet mag, dan kun je het ook niet kopen of gebruiken. Zo simpel is het, of zou het moeten zijn. En als China en de VS het mogen/kunnen, dan kan/mag het hier ook.

[Mathijs Kok]

Tot je je realiseert dat jou vlucht gesponsord is

Mmmm, ik denk dat er een hele goede case voor te maken is dat KLM behoorlijke steun van de staat krijgt. Van belasting tot het feit dat Schiphol totaal onaantastbaar is in de politiek.

[Anonymoussaurus]

Ja wow, boeh-boeh, wat maakt mij dat nou uit? Ik krijg redelijke luxe voor relatief weinig geld. Wat verwacht je dan? Dat ik denk: Qatar en omringende landen doen aan oneerlijke concurrentie! Laat ik maar voor het duurste kiezen. Nee, dat vind ik de moraalridder spelen, en daar doe ik niet aan. iig niet op dit vlak. 500 euro verschil is niet niks.

En daarnaast: dus omdat Europa vliegen duur maakt en kapot-belast, moet ik dus maar alsnog kiezen voor die 1000 euro-optie? Nee, dat ga ik niet doen. Ze maken het zelf kapot, omdat ze vliegen onaantrekkelijk willen maken door het kapot te belasten vanwege milieu. Ja, dan is het logisch dat andere landen daar een gat in de markt zien door betaalbare alternatieven aan te bieden.

[Reactie gewijzigd door Anonymoussaurus op 8 oktober 2026 11:03]

[JP1980]

Waarom wordt 'moraalridder' tegenwoordig gebruikt als negatief woord?

[Anonymoussaurus]

Dat wordt toch al sinds jaar en dag als negatief woord gebruikt? En dat blijft een mening natuurlijk. Ikzelf vind het gewoon enorm irritant dat er veel mensen zijn die met hun belerende vingertje je vertellen wat je zou moeten doen, of dat je zelf de economie kapot maakt door jouw actie, terwijl de realiteit is dat burgers gewoon eindelijk eens iets willen wat betaalbaar is. Nogmaals: er moeten hele, hele goede argumenten zijn voor mij om voor die 1000 euro-vlucht te kiezen in plaats van die 500 euro vlucht. En dat argument is niet "oneerlijke concurrentie".

[JP1980]

Die irritatie die je voelt is een confrontatie tussen een deel van je hersenen wat individualisme beloont en het deel wat collectivisme beloont.

[flurb]

Los van wie met wie ik het eens ben:

Hij: ik vind het gewoon irritant
Jij: Ik leg jouw emotie even uit.. en plaats dat in een morele context...

Zou het niet zo zijn dat iemand het gewoon irritant kan vinden?

[JP1980]

Het is de vinger op de zere plek van de huidige tijd. We ervaren negatieve emoties en projecteren dat tegen beslissingen die de politiek neemt die bedoeld zijn voor het langere termijn collectief.

Dergelijke emoties haal je moeilijk weg met harde argumenten. Dus misschien werkt een spiegel.

Overigens ik zou ook een 500 euro goedkopere vlucht nemen. Dat verschil ik groot. Als iemand dan zegt je bent slecht bezig voor het milieu of economie geef ik ze wel gelijk zonder iemand uit te maken voor moraalridder.

Als de politiek vanuit collectief lange termijn belang het speelveld probeert gelijk te maken dan juich ik dat wel toe.

[joker1977]

Ik vermoed dat de irritatie simpelweg is dat je in eerste instantie iets zegt wat niet heel zinnig is (vergelijking directe vlucht en vlucht met overstap, voor de rest subjectieve belevenis als betere stoelen, beter eten etc) en dat je daarmee geconfronteerd wordt.

Je hersenen vinden dat vervelend en daardoor treedt er irritatie op. De irritatie door cognitieve dissonantie is een welbekend fenomeen, overigens.

De argumenten die jij nodig hebt om 500 meer te betalen kunnen (en mogen) anders zijn dan die van een ander. Daarover een discussie voeren is (ook) niet heel zinvol.

[flurb]

moraalridder Nederlands woordenboek - Woorden.org
Omdat het ook zo bedoelt is?

[Reactie gewijzigd door flurb op 8 oktober 2026 14:57]

[Chris_147]

"Europa belast vliegen kapot"?

Ik denk het niet, eerder veel subsidies:

https://schipholwatch.nl/...e-voor-de-vliegindustrie/

[wiseger]

Je vergelijkt twee compleet verschillende producten. Een rechtstreekse vlucht is altijd een stuk duurder. Dat komt omdat de maatschappij verplicht is regelmatig de vlucht uit te voeren om de slot te behouden.

Dan is vliegen met een overstap en een omweg inderdaad een stuk goedkoper.

Beenruimte is onzin. De KLM hanteert 79 centimeter voor economy bij internationale vluchten, Qatar Airways hanteert 79 tot 81 centimeter voor economy bij internationale vluchten.

KLM vliegt overigens in 12 uur en 19 minuten naar Maleisië. Qatar Airways doet het gemiddeld in 17 uur en 34 minuten door de overstap en het omvliegen.

[don_jorg]

De reden dat een rechtstreekse vlucht duurder is, heeft niets te maken met slotbehoud. Het heeft alles te maken met dat mensen bereid zijn meer te betalen voor een rechtstreekse vlucht.

De logica achter ticketprijzen is compleet gebaseerd op vraag en aanbod. Amper op daadwerkelijke kosten.

[JP1980]

Het is inderdaad belachelijk hoe dit gaat. Het is mij vaak genoeg overkomen dat een vlucht via Frankfurt vanaf Amsterdam gewoon goedkoper was dan alleen de 2e leg nemen vanaf Frankfurt. Dat wringt aan alle kanten, want je neemt minder diensten af en het is slechter voor het milieu. Misschien moeten we maar belasting gaan heffen op overstappen om rechtstreeks vliegen aantrekkelijker te maken.

[wiseger]

Alleen zit het probleem altijd in die 'we'. In Nederland denken we graag groot, bemoeien we ons graag met wereldwijde problemen. Alleen de rest van de wereld ziet zaken heel anders. Die zijn blij als hun eigen luchthavens een hub functie krijgen, als ze groeien. Dus heffen ze daar helemaal geen extra belasting.

Dus zien we vakantiegangers meer en meer Schiphol mijden en is Zaventem al jaren heel hard aan het groeien. Dit jaar alweer 3,6 procent groei terwijl Schiphol krimpt.

[JP1980]

Dat klopt. Dit moet ook minstens vanuit Europa worden geregeld. Het is ook lastig want de hubs in het Midden Oosten zijn wel soort val logisch (even de oorlog wegdenkend dan). Maar die korte Europese vluchten onnodig imho.

[wiseger]

Slot behoudt telt wel degelijk mee. Regelmatig moeten luchtvaartmaatschappijen onrendabele vlucht uitvoeren om aan de voorwaarden om het slot te behouden te voldoen.

Dat probleem heb je stukken minder bij vluchten naar overstaphubs. Simpel gezegd, de vlucht Schiphol-Doha zit vol met passagiers die andere eindbestemmingen hebben. Aangekomen op Doha stappen ze over op kleinere vliegtuigen die hun naar het gewenste eindpunt brengen.

De vlucht Schiphol-Doha is dus vrij eenvoudig vol te krijgen. Bij een rechtstreekse vlucht naar een niet hub-locatie is het stukken moeilijker. Dus vlieg je dan regelmatig met minder goed gevulde vliegtuigen en daarmee dus hogere kosten.

[HakanX]

Technisch gezien heb je natuurlijk gelijk. Maar in de werkelijkheid wordt de prijs vrijwel volledig bepaald door vraag / aanbod, met natuurlijk een drempelbedrag voor de werkelijke kosten.

Mijn routes zijn niet zo lang, maar bv naar Turkije heb ik voor dezelfde vlucht voor mezelf €80 betaald en mijn neefje die er later bijkwam €400. Dit werkt altijd zo. Vroeger had je juist last minute aanbiedingen om de laatste plekken vol te krijgen, nu zijn dat de duurste tickets.

[b12e]

Een goed voorbeeld is trouwens XXX-AMS-Antwerpen, waarbij XXX-AMS een vlucht is (en meestal best duur met KLM) terwijl AMS-Antwerpen met de Eurostar is.

Ik betaal regelmatig tussen de 65 en 70€ voor een enkeltje XXX-AMS-Antwerpen (inclusief Eurostar ticket dus, welke los meestal rond de 50€ kosten) terwijl ik onder de 100€ zelden of nooit naar Amsterdam kan vliegen met KLM.

Het alternatief, op Brussel vliegen, kost me meestal evenveel met een LCC, terwijl ik in beide gevallen een trein moet nemen en dus vanaf Brussel nog bijkomend een treinticket moet kopen naar Antwerpen. In het geval van KLM zit die trein al in het ticket inbegrepen, en als de trein te laat is of geannuleerd is dan verlies ik niet automatisch mijn vlucht maar word ik omgeboekt.

Dat is puur vraag/aanbod en marktwerking: Amsterdam is de "thuismarkt" voor KLM, maar in België zijn ze klein. Om toch mensen die van/naar België moeten te overtuigen met KLM te vliegen zijn die prijzen dus veel lager.

[bytemaster460]

Directe intercontinentale vluchten zijn nu eenmaal bijna altijd duurder. Daar is KLM niet de enige in. Ben laatst van Amsterdam naar Las Vegas gevlogen met KLM. Toen was KLM de goedkoopste optie.

[Aldy]

Ik zou deze maand ook naar LV vliegen, maar door omstandigheden is dit niet doorgegaan. Als je naar een vergelijkingssite gaat, zie je heel vaak dat KLM/Delta de goedkoopste is. Begin dit jaar nog teruggekomen uit San Diego, precies hetzelfde. Ik denk dat dit vooral komt door de samenwerking met Delta, maar KLM is zeker niet de duurste, eerder de goedkoopste. In ieder geval heen en terug naar en van de VS.

[joker1977]

Als je directe vluchten gaat vergelijken met overstappen onder het mom "ik vind even 2 uurtjes benen strekken wel fijn" dan heb je volkomen gelijk.

Maar dat is natuurlijk een volstrekt zinloze benadering van de kwestie. Vergelijkbaar met "Ik vind 6 euro voor de bus maar duur, ik kan nl. ook gaan wandelen en dan strek ik mijn benen ook, vind ik ook wel lekker".

Het product wat je afneemt is niet hetzelfde - en dus kun je de prijs niet vergelijken.

[Anonymoussaurus]

Nee, dat niet zozeer. Het is een stuk duurder omdat er vraag naar is, namelijk meer gemak. Sommige mensen willen namelijk helemaal niet overstappen omdat het 'te veel gedoe' is.

[Llopigat]

Hm het probleem met die gratis wifi is dat je wel whatsapp kan gebruiken maar dat plaatjes ook niet gaan. En dat gaat nogal bot op packetgrootte, dus als er iemand in een groepschat een plaatje stuurt dan komt de rest daarna ook niet meer binnen, is mijn ervaring.

[Anonymoussaurus]

Klopt idd, media gaat dan vaak niet, maar dat is niet zo'n probleem voor mij. Zolang ik maar m'n naasten kan berichten over het een en ander.

[Llopigat]

Ja maar het probleem dat ik zag is dat zodra er media langskomt, de hele boel stokt en tekst daarna ook niet meer doorkomt. Ook wel logisch want WhatsApp is end to end encrypted en die snapt niet dat sommige pakketjes wel doorkomen en anderen niet. En KLM kan het door die encryptie niet zomaar op type content filteren.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 11:03]

[Anonymoussaurus]

Hmm, zelf geen last van gehad gelukkig. Waar ik wel last van heb gehad is dat ik eens in de zoveel tijd opnieuw moest authentiseren, maar dat werkt ook niet echt lekker. Dan wil je op de authenticatiepagina terecht komen maar kom je telkens op de verkeerde, waardoor je je session niet kan vernieuwen.

[Llopigat]

Ja daar had ik ook last van toen het nog de gratis wifi was. Dan moest ik idd de wifi helemaal afsluiten en opnieuw openen zodat hij een redirect krijgt via de android HTML request die checkt of er een captive portal is.

Ik ben blij dat ze binnen europa nu gewoon gratis volledig internet bieden. En buiten Europa kom ik toch eigenlijk nooit Al meer dan 20 jaar niet meer.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 11:06]

[Anonymoussaurus]

Zelfs dat werkte dan bij mij niet. Er kwam wel een melding van de captive portal, maar als ik daarop drukte werkte of die hele pagina niet (eindeloos laden) of ik kwam op de verkeerde pagina en er gebeurde verder vrij weinig. Maar goed, uiteindelijk werkte het wel. Het is immers gratis. Paar uur niet WhatsAppen is ook niet zo'n groot probleem.

[Llopigat]

Oh vreemd. Misschien werd zelfs dat afgeknepen op de gratis versie. Dat heb ik dan weer niet gehad.

Ik kwam er ook later pas achter dat je op de pagina die hij dan opent ook de voortgang van de vlucht kan zien en nog wat dingen als overstap enzo. Die had ik gelijk weggeklikt.

[Llopigat]

Een regel tekst vult geen heel TCP pakketje op, ik denk dat ze het op die manier doen. Een plaatje wel, dan zit je gelijk aan de MSS.

Ze doen het of op die manier, of WhatsApp gebruikt andere IP's om media te versturen, dat zou ook nog kunnen (maar dat denk ik niet eigenlijk).

[LootersV]

Misschien is dat het ja dat zou kunnen dat gewoon de bandbreedte beperkt wordt

[Anonymoussaurus]

Nee volgens mij wordt de infrastructuur van Meta gebruikt voor media, en voor puur berichten via de infra van WhatsApp zelf. Beide zijn natuurlijk E2EE, maar zo kan je het wel makkelijker firewallen omdat er verschilende domeinen worden gebruikt voor verschillende use-cases.

[Reactie gewijzigd door Anonymoussaurus op 8 oktober 2026 11:50]

[Llopigat]

Hm ja maar het is niet in het belang van meta dat mensen gaan firewallen op het soort content. Want dat levert alleen maar geklaag van hun gebruikers op ("waarom werken plaatjes niet??").

Dus ik zou eigenlijk verwachten dat ze het juist ter obfuscatie allemaal vanuit een enkel endpoint laten komen. Dat is veel meer in hun voordeel.

Maar ik ben nu wel benieuwd. Ik moet er eens een packet sniffer op gooien.

[demianmonteverd]

Zonder te checken, maar is het niet waarschijnlijker dat meta/whatsapp al een andere server gebruikt voor plaatjes dan voor interactief verkeer? Dan kun je op basis van netwerk of zelfs IP al 'zien' wat voor verkeer het betreft (los van dat een pakket met een berichtje waarschijnlijk al een stukje kleiner is als de pakketten die nodig zijn om het plaatje te gaan tonen.

[b12e]

Geen idee maar bijvoorbeeld Telegram werkte ook op de gratis "Messaging" pas, en als je maar genoeg geduld had kon je ook een foto sturen of ontvangen. Volgens mij word je gewoon afgeknepen op een belachelijk lage snelheid.

Er zijn ook flight tracking apps, zoals bvb Flighty op iOS, die ook werken "op de gratis wifi" omdat ze gewoon zodanig weinig data ophalen tijdens hun "inflight" modus dat het uiteindelijk wel door komt.

[jmvdkolk]

Blijkbaar is KLM voor jou niet de juiste airline. Ik zou zeggen, boek lekker met Qatar Airways. Dat is voor jou op alle fronten beter. Ook als KLM dit doet, is het voor jou blijkbaar niet beter, want twee keer zo duur. Als ik KLM was, zou ik dus niet naar jou luisteren, want je bent toch niet de doelgroep.

[b12e]

Nouja KLM is ook niet altijd 2x zo duur. Niet alles is zwart en wit, er zit ook grijze zone.

Ik vlieg ~40 vluchten per jaar ongeveer, daar was vroeger 75% van met Air France/KLM, het afgelopen jaar minder dan 25% gewoon puur omdat ze zich uit de markt prijzen op bepaalde routes die ik moet vliegen.

Als ik in 18 uur tijd van thuis naar Bangkok kan vliegen met KLM voor 4100 euro, met overstap in Schiphol, of in 20 uur tijd van thuis naar Bangkok kan vliegen voor 2300 euro met een overstap in Shanghai, dan weet ik wel dat ik die vlucht niet met KLM ga vliegen. Het KLM huisje in de business class is me echt geen 1700€ waard, en verder is de cabine niet zo heel bijzonder ten opzichte van andere maatschappijen.

Vorig jaar dezelfde route gevlogen met Saudia via Jeddah, ook daar was KLM de helft duurder (3600€ vs 2400€).

Maar bijvoorbeeld voor de vlucht naar Sao Paulo waren ze dan weer wel redelijk competitief, met alle (goede) alternatieven rond dezelfde prijs, dus dan vlieg ik zonder morren met KLM (of Air France, degene die het beste vliegschema heeft, prijzen lopen bij die 2 toch meestal gelijk).

[Llopigat]

Persoonlijk heb ik nooit zo de noodzaak gezien, maar intercontinentale vluchten waren enkel voor werk bij mij en ik vond het heerlijk om niet bereikbaar te zijn in die tijd

Je kan jezelf toch gewoon niet bereikbaar maken voor werk? Maar wel een beetje andere dingen doen online ter ontspanning.

Als ik moet reizen voor werk ga ik in het vliegtuig ook geen werk zitten doen. Ik kan me daar toch niet goed concentreren en je zit al zo ingeprakt in zo'n economy stoeltje (business zit er bij ons op het werk al jaren niet meer in). En tijdens een werkreis maak je al veel langere uren dan 8 per dag dus ik pak zoveel mogelijk tijd voor mezelf en laat emails gewoon liggen.

Maar voor mij is internet wel iets belangrijks persoonlijk. Beetje chatten met vrienden enz. Dat levert geen geld op en ik kan het zakelijk dan niet declareren dus als het gratis is is dat zeker meegenomen (en daar zou ik ook een maatschappij op uitkiezen).

Nou ben ik ook iemand die niet graag op zakenreis gaat en alleen gaat als ik het echt niet kan weigeren.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 10:54]

[SuperDre]

Nouja, voor een vliegtuigmaatschappij is het veel goedkoper om alleen gratis wifi aan te bieden dan zelf het hele emtertainmentsysteem in te bouwen, immers moeten ze ook licenties etc betalen voor de films die ze aanbieden (en soms ook nog extra aparte versies van de films waar bv vliegtuigcrashes er uit gehaald/vervangen zijn. Een wifisysteem heeft ook een heel stuk kleiner computersysteem nodig, in principe 1 klein computerje is daar al voldoende voor.

[arjankoole]

tot nu toe boden ze internet via een commerciële (dure) satelliet dienst van panasonic.

dat contract loopt af, en daardoor veranderen de zaken nu.

[Llopigat]

KLM biedt al gratis internetverbindingen via wifi op Europese vluchten.

Wat gebruiken ze hier dan voor, vraag ik me af? Ik dacht dat het starlink was maar blijkbaar niet? Het werkt best goed moet ik zeggen, zeker aangezien de hele vlucht ermee zit te internetten.

In het begin kon je alleen gratis whatsapp berichtjes sturen maar geen foto's e.d. of webbrowsen en daar moest je voor bijbetalen maar ergens begin dit jaar hebben ze alles gratis gemaakt.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 8 oktober 2026 10:48]

[AlesT]

KLM gebruikt op dit moment Viasat op Europese vluchten. Dit is inderdaad sinds kort gratis voor Flying Blue accounts. Gratis via loyalty programma is nu ongeveer de norm bij bij alle Europese airlines die WiFi aan boord hebben.

Vorige week trouwens nog gebruikt op een Europese KLM vlucht en werkte best goed, snelheid had uitschieters naar 15Mbps. Was ook nog een betaalde optie, waarschijnlijk voor mensen die geen Flying Blue willen (want je kon er ook een aanmaken tijdens de vlucht), verder was betaalde optie identiek aan gratis versie.


Voor intercontinentale vluchten gebruikt KLM een combinatie van partijen, afhankelijk van het vliegtuigtype en toestel leeftijd. Wel zijn tegenwoordig alle prijsopties zonder MB limiet, weet nog wel vroeger 10 hele MB’s voor 10€ ofzo

[Reactie gewijzigd door AlesT op 8 oktober 2026 11:36]

[arjankoole]

europa weet ik niet, maar op intercontinentale vluchten was het een commerciële satelliet dienst die Panasonic bood. Messaging was gratis (text only), dan was er nog een tussenvariant die ik niet meer weet qua details en prijs, en de 'unlimited' hele vlucht was 29 euro toen ik vorig jaar naar Japan vloog en weer terug. (slechte dekking boven de pacific en groenland)

[Gert456]

Vorige week op een vlucht vanuit Singapore (Air France) voor het eerst Starlink kunnen gebruiken, Onder de indruk van de snelheid en de mogelijkheid alle soorten content (oa Whatsapp, krant, video) te kunnen gebruiken. Wel enige twijfel bij het feit dat de laatste plek waar je niet 24/7 bereikbaar bent nu aan het verdwijnen is...

[Ocin32]

Ik zal wel weer een ouderwetse zeur zijn, maar ik vond het altijd heerlijk dat er geen internet in vliegtuigen aanwezig was, behalve dan voor die enkeling die er heel veel geld voor betaalde.

Niets mis met even een moment helemaal offline zijn, men had ook geen verwachtingen van iemand die "in de lucht" zat.

[Krommetenen]

Dat kan ook zonder te vliegen toch? Snap deze reacties niet zo goed. Is het knap om offline te zijn?

[CousinBoneless]

Vorige week vloog ik met KLM uit Singapore. Aan boord had ik zeer snel internet en heb live de Formule1 race gestreamed zonder haperingen.