Kijken we bij AI niet veel te veel naar slechts één kant?
Misschien is Tweakers niet het meest voor de hand liggende platform voor deze discussie, maar ik heb al langer het gevoel dat bij de huidige AI-revolutie vooral één perspectief wordt belicht: hoe kunnen we de technologie zo snel mogelijk ontwikkelen, toepassen en vermarkten?
Dat is begrijpelijk. Zo hebben we het immers vaker gedaan. Ook smartphones en sociale media werden eerst massaal omarmd, terwijl de schadelijke effecten pas veel later serieus werden onderzocht. Denk bijvoorbeeld aan de gevolgen van voortdurende sociale vergelijking, vooral voor kinderen en in het bijzonder voor jonge meisjes.
Maar juist daarin zit mijn bezwaar: we lijken nauwelijks van eerdere technologische revoluties te leren. Het principe blijft vaak shoot first, ask questions later.
Voor ons als Tweakers is dat aantrekkelijk. De technische en innovatieve kant wordt uitgebreid bediend. We kijken naar wat er mogelijk is, hoe iets werkt en wanneer het beschikbaar komt. Maar de vraag of een ontwikkeling ook wenselijk is voor de samenleving als geheel, krijgt veel minder aandacht.
Waarom ontbreken andere vakgebieden?
Waarom worden filosofen, psychologen, sociologen, ethici, juristen en andere relevante beroepsgroepen niet veel nadrukkelijker betrokken bij de vraag of we bepaalde technologieën moeten ontwikkelen, invoeren, reguleren of misschien zelfs tegenhouden?
Technologische vooruitgang wordt vaak gepresenteerd als iets onvermijdelijks. Alsof de enige keuze is of we vooroplopen of achterblijven. Maar dat is geen natuurwet. Ook niet ontwikkelen, vertragen of duidelijke grenzen stellen zijn keuzes.
De vraag zou daarom niet alleen moeten zijn: Kunnen we dit maken?
Maar ook: Moeten we dit willen? Onder welke voorwaarden? Wie profiteert ervan? Wie draagt de risico’s? En welke gevolgen zijn mogelijk onomkeerbaar?
De volgende revolutie staat al voor de deur
Binnenkort betreden we waarschijnlijk op grote schaal de wereld van humanoïde robots. Daarin komen meerdere technologieën samen: kunstmatige intelligentie, robotica, sensoren, gezichts- en stemherkenning, permanente netwerkverbindingen en enorme hoeveelheden persoonsgegevens.
Samen gaan die technologieën een product vormen dat onze samenleving ingrijpend verandert.
Veel mensen zullen het voorlopig geen probleem vinden wanneer er slechts één of enkele wat onhandige robots rondlopen die duidelijk minder kunnen dan mensen. Maar probeer die ontwikkeling eens verder door te trekken.
Wat gebeurt er wanneer je op straat honderd robots tegenkomt? Of duizend?
Wat betekent het wanneer mensen in publieke ruimtes een minderheid worden? Wanneer jij ergens een van de weinige mensen bent, of zelfs de enige?
Wat als die robots op termijn slimmer en sterker zijn dan mensen? Wat als ze nauwelijks nog van echte mensen te onderscheiden zijn? Wat als ze voortdurend met elkaar verbonden zijn, gezamenlijk informatie uitwisselen en alles over jou weten?
Waarschijnlijk kennen ze jouw gedrag, voorkeuren, zwaktes en reacties op dat moment zelfs beter dan jijzelf. Is het duidelijk aan het worden waarom dit wel wat meer verdiend dan alleen maar de technische kant?
Wie is er verantwoordelijk?
Stel dat er in zo’n omgeving een misdrijf plaatsvindt. Wie is dan verantwoordelijk?
De robot zelf? De eigenaar? De fabrikant? De programmeur? De leverancier van het AI-model? Het bedrijf dat de data verzamelde? De organisatie die het systeem inzette? Of de overheid die het toeliet?
En hoe bewijs je eigenlijk wat er is gebeurd wanneer alle aanwezige systemen met elkaar verbonden zijn, dezelfde belangen dienen of door dezelfde partij worden beheerd?
Dit zijn geen vragen die we pas moeten beantwoorden wanneer de technologie al overal aanwezig is. Tegen die tijd zijn de economische belangen groot, is de samenleving afhankelijk geworden en is terugdraaien vrijwel onmogelijk.
We moeten ons veel eerder voorbereiden
Volgens mij hadden we allang veel serieuzer moeten onderzoeken, bespreken en voorbereiden wat deze nieuwe door AI aangedreven wereldorde betekent.
Niet alleen technisch en economisch, maar ook sociaal, juridisch, psychologisch, filosofisch en moreel.
We hoeven technologische vooruitgang niet automatisch af te wijzen. Maar we moeten wel af van het idee dat iedere ontwikkeling zo snel mogelijk moet worden uitgerold, waarna we de negatieve gevolgen later wel proberen op te lossen.
Misschien is echte vooruitgang niet alleen dat we steeds meer kunnen. Misschien is echte vooruitgang ook dat we op tijd leren bepalen wat we wel en niet zouden moeten willen.