KPN heeft nog altijd tienduizenden klanten met Digitenne en ouderwets bellen

KPN heeft nog altijd tienduizenden klanten met een abonnement voor tv-dienst Digitenne en ouderwets bellen via PSTN. Dat aantal klanten neemt al jaren af, maar die afname gaat relatief langzaam.

Er zijn 46.000 klanten met vast bellen via PSTN, zo blijkt uit de kwartaalcijfers van het bedrijf. Dat waren er een jaar geleden 58.000. Dat is een afname van 20 procent in een jaar tijd. KPN beschouwt de dienst al jaren als 'legacy', een oude dienst waar het langzaam afscheid van aan het nemen is. Negen jaar geleden waren er nog 865.000 PSTN-aansluitingen bij KPN. Veel mensen hebben nog wel een variant van vast bellen, maar dat is VoIP en niet langer circuitgeschakeld.

Hetzelfde geldt voor Digitenne, het kijken van tv via het draadloze DVB-T2-netwerk. KPN heeft een licentie die loopt tot 2030. Digitenne heeft 55.000 abonnees en dat zijn er minder dan de 64.000 van een jaar geleden. Vijf jaar geleden waren dat er nog 108.000 en tien jaar geleden 329.000.

Het aantal klanten van KPN steeg op het gebied van vast internet licht met 4000 klanten naar 2,86 miljoen. Het aantal klanten met een mobiel abonnement steeg met 19.000 naar 4,65 miljoen. Het aantal huizen dat glasvezel bij KPN kan nemen steeg van 5,96 miljoen naar 6,05 miljoen. Het aantal glasvezelklanten van KPN steeg van 2,35 miljoen naar 2,48 miljoen. De omzet van KPN steeg jaar op jaar met 2,1 procent naar 1,44 miljard euro. De nettowinst steeg met 19 procent naar 200 miljoen euro.

Reacties (205)

[SampleUser]

Ik vraag mij af, zijn dat gewoon veredelde ATAs die onder de motorkap dezelfde IMS infrastructuur gebruiken als telefonie over glas, of staan er nog ergens stokoude kasten van Lucent of Ericsson een heleboel warmte te creëren voor die paar verdwaalde klanten?

[AW_Bos]

Voor zover ik weet gaan de meeste analoge PSTN-aansluitingen vanuit de straatkasten over op E-POTS naar de VOIP-techniek.

Ook zijn volgens mij alle oude PSTN- telefooncentrales bij de KPN buiten dienst gesteld. Vorig jaar zag ik nog dat ze er een aan het ontmantelen waren bij de centrale in mijn dorp, er lagen wat frames van een PRX-5ESS buiten, en binnen de centrale waren ze de hele dag aan het klussen.

En anderhalf jaar geleden heb ik tijdens een bezoek in de centrale van Amersfoort gezien dat alle PRX-centrales verdwenen waren.

Ik denk dat veel PSTN-aansluitingen gebruikt worden voor bepaalde diensten. Zoals alarminstallaties, liften en andere oude systemen.

[Reactie gewijzigd door AW_Bos op 29 april 2026 10:55]

[willemb2]

Levert dat E-POTS een beetje redelijke lusstroom? Vroeger werd die door krakers gebruikt om een accu (van de autosloop) mee op te laden. Dat was net genoeg om 's avonds wat 12 Volt lampjes te voeden.

[Petje_Kroketje]

Was dat niet 48 volt wisselstroom?

Misschien een leuk projectje om een converter te maken naar een USB-C oplaadstation voor noodgevallen...

[MSalters]

Nee, -48V DC. Negatief zodat kabels minder snel corrodeerden.

[willemb2]

Ongeveer 48V DC, waar je 15-30 mA van kon trekken voor het onder 12 V zakt. Maar als er iemand belde tot wel 90 V AC 25 Hz, dus er waren wel wat diodes nodig.

[redslow]

Die oude systemen werken meestal wel bij stroomstoring, wateroverlast etc. Minder storing gevoelig. Toch wel zaken waar wij tegenwoordig rekening mee moeten houden.

[laptopleon]

Een draadloze internet / belverbinding is toch veel praktischer? Zolang de noodstroom van de zendmast het blijft doen, maar dat is relatief eenvoudig te regelen met een aggregaat of zo.

[redslow]

Als je een aggregaat heeft onderhoud nodig daarnaast als die je beneden plaats en het overstroomt door een natuurramp dan werkt dat ook niet.

terwijl de ouderwetse telefoonlijn het dan nog wel Doet. Wil ik hiermee zeggen dat iedereen het moet behouden? Nee dat niet maar kritische infra, overheidsinstanties etc. Daar zou het wel handig zijn om de oude telefoonlijn te behouden. Tevens is deze ook moeilijker te onderscheppen dan een draadloze verbinding.

[laptopleon]

Begrijp me goed, ik hou van (oer)degelijk en zie graag dat zaken een backup hebben, desnoods dubbel uitgevoerd zijn of wat dan ook, maar daar hangt – zeker in dit geval – ook een fiks prijskaartje aan. Als je daarvoor een koperen netwerk 24/7 aan moet laten staan, wat over een paar jaar hoegenaamd niemand meer gebruikt. Dat moet ook onderhouden worden, die kabels raken beschadigd bij werkzaamheden etc. De realiteit is dat dat niet gaat gebeuren. Het publiek heeft nauwelijks nog een vaste lijn via het koper van KPN, dus daarvoor heeft het al geen zin. Voor kritieke infra ligt een 'gewone' internetverbinding met een draadloze backup meer voor de hand.

Zover ik weet staan er bij 3/4/5G-installaties meestal alleen noodstroom-accu's, soms in combinatie met zonnepanelen. Een aggregaat zou je waarschijnlijk in veel gevallen overigens wel droog kunnen houden omdat het vaak sowieso hoge punten zijn (kerktorens, voormalige watertorens, flatgebouwen, kantoorpanden, eigen locaties langs de snelweg) maar stroomstoringen komen nauwelijks voor en duren meestal hooguit een paar uur en dat kan de noodstroomaccu wel aan.

[rjmno1]

Nee gewoon ouderwets met een 4polige stekker thuis de telefoon aansluiten denk ik.

die zijn dus nog niet overgestapt en gebruiken het ouderwetste koper nog maandelijk of als iemand belt lol..

niks glassfiber rofl.


Ik zal je zeggen als ik zeg maar 80 jaar oud ben had ik het ook graag bij het ouden gehouden omdat dat dus nog gewoonweg functioneert.

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 29 april 2026 17:37]

[krakendmodem]

De 4 polige stekker is dan inderdaad nog aanwezig in huis waarop je inplugt, maar aan de andere kant van de lijn zal dan zo'n 'veredelde ATA' (ietsje duurder wel) staan waar die paar bellen klanten nog op aangesloten zijn.. Dus in de straatkast kom je dan op een kaartje terecht die alles naar VOIP omzetten. (E-POTS).

[Reactie gewijzigd door krakendmodem op 29 april 2026 17:26]

[rjmno1]

Meestal zit dat samen met de kabel verbinding die ziggo gebruikt om tv en internet te ontvangen.

[rjmno1]

bIJ MIJN VADER DIE HEEFT NU DUS OOK KPN EN DIE IS OVERGESTAPT NAAR GLASS VAN KPN EN HEBBEN DE 4 POLIGE STEKKER ERUIT GEHAALT OMDAT DIE DUS NOOIT MEER GEBRUIKT GAAT WORDEN DAT HADDEN ZE GEDAAN GELIJKTEIDIG TOEN ZE GLASS HADDEN AANGESLOTEN shit capslock.en zodoende dus het oudere punt weggehaalt en nieuwere glassfiber vanaf buiten door de kruipruimte weer aangesloten.zonder iets geboort te hoeven die punten die lagen daar nog ze hebben alleen een kabeltje van glass erbij getrokken.En zodoende heeft hij weer snel internet en van alles is hij nu voorzien.dus hij had die 4 polige stekker ook nog in zijn huis zitten maar word in hun buurt dus niet meer gebruikt sinds zij glass hebben aangelegd daar in daalhof maastricht buurt omgeving. Alleen moet hij een nieuwe laptop hebben want daar zit nog windows 10 op en die is eol gegaan naar veel bel werk kan hij nog een paar jaar ermee vooruit.Maar er kan beter windows 11 erop hebben dan kan hij nog een paar jaar langer erover doen voordat windows 11 eol gaat ik weet het type nummer van die laptop niet en ik moet in de bios kijken of hij eufy heeft anders gaat dat met windows 11 ook niet lukken.


Ik ben benieuwd wanneer er een nieuwe windows uitkomt van microsoft.en wat de eisen zijn als je hem wilt installeren..

[Reactie gewijzigd door rjmno1 op 29 april 2026 23:52]

[moonlander]

Ben wel benieuwd hoeveel daarvan slapende klanten zijn die er nooit naar kijken maar wel gewoon betalen.

[Michaelr1]

Vermoed dat het overgrote deel gewoon oude mensen zijn. Die stappen pas over als het moet, want het is veel te ingewikkeld voor ze.

De afname zal dan waarschijnlijk vooral door overledenen komen.

[divvid]

Die stappen pas over als het moet, want het is veel te ingewikkeld voor ze.

gaan we weer. besef wel dat een 80 jarige van nu op kantoor werd dood gegooid met Fax, DOS, Win95 en OS/2. Oh ja, ze waren waarschijnlijk ook de eersten die een C64,Amiga of MSX kochten.

Zet die apparaten voor de neus van een jonge tweakers....die komt er niet uit.

[Vipertje]

Ik denk dat de categorie veel meer in de 70+ groep zit. Van de lading 80+ die ik ken, kan echt een enkeling overweg met technologie. Na heel lang oefenen en het constant blijven vragen lukt een telefoon/tablet nog wel, maar zodra ze iets nieuws moeten doen, zoals bij een ziekenhuis inloggen om formulieren in te vullen haken ze al af. Het is vooral het gebrek aan inzicht en kunnen zien hoe iets gemaakt is en mogelijk zou moeten werken. Alle interfaces zien er anders uit en iets nieuws leren op gevorderde leeftijd is in mijn ervaring simpelweg onmogelijk. Alles wordt ook steeds complexer en digitaal. De klok van een oven veranderen naar zomer/wintertijd is al complex voor die groep

[Tripledad65]

Nou is de HMI van de meeste ovens ook écht dramatisch slecht. Van alle electronica die ik links en rechts in huis heb en elders tegenkom, zijn mijn ovens (en in het bijzonder de Bosch stoomoven) een schoolvoorbeeld van hoe het níet moet.

[William_H]

Leren op gevorderde leeftijd is niet onmogelijk. Het heeft ook met instelling te maken. Vaak zijn dit mensen die met 56 al beginnen dat ze niks meer willen leren. Dan gaat het met 70 ook niet meer lukken.
Daarentegen zijn er ook mensen die met 92 nog afstuderen. Vaak zijn dit mensen die hun hele leven nieuwsgierig en nieuwe dingen blijven leren/hun hersenen laten werken.

[Michaelr1]

Die mensen waren in de zeer flinke minderheid. Mensen van 80 waren al van middelbare leeftijd toen dit uitkwam en bij lange na niet iedereen is ermee in aanraking gekomen.

Daarnaast is het na een bepaalde leeftijd gewoon lastiger om mee te komen, ook als je dit meegemaakt hebt. Ik ben zo goed als 40 en ken de nieuwste snufjes die de kids gebruiken ook al lang niet meer. Heb er ook geen interesse meer in.

Ooit komt er een opvolger voor bijvoorbeeld een Mesh netwerk en vindt ik het ook wel best zo en upgrade ik daarom niet.
En ik zit notabene in de ICT.

[divvid]

Ik ben zo goed als 40 en ken de nieuwste snufjes die de kids gebruiken ook al lang niet meer. Heb er ook geen interesse meer in.

sjeez. met bijna 20 jaar meer op de klok schrik ik hier echt van, serieus, zeker voor een bezoeker van deze site, maar ergens herken ik het wel. De kids hier raken al in paniek als de Wifi het een keer niet doet of ze hun wachtwoord kwijt zijn.

Ik herken verder het beeld van 'niet meekomen' totaal niet in de (nog) oudere mensen in mijn omgeving. Een 73 jarige buurman doet dingen met robotisering in de zorg. Mijn andere buurman (62) zit in de uien teelt en gebruikt drones om zijn gewas te inspecteren. Bij het repair-café waar ik af en toe wat doe laatst nog een dame van 71 aan Linux gekregen (letterlijke woorden:"heb ik eindelijk weer eens iets om mijn tanden in te zetten"). Zelfs mijn schoonmoeder, inmiddels 91, werkt dagelijks met een iPad voor haar hobby's en nieuws.

Ik vrees dat het eerder een mentaliteitskwestie is dan "na een bepaalde leeftijd gewoon lastiger om mee te komen"

[Michaelr1]

Het is niet dat ik niet "kan" meekomen. Maar telefoons hebben tegenwoordig tal van functies die ik niet gebruik. Het voegt voor mij persoonlijk ook niets meer toe om dat aan te leren. Dus het is inderdaad ook een mentaliteitskwestie. Maar het kost ook tijd en energie die ik er niet meer voor over heb.

En dit komt misschien ook juist door mijn werk. Ik ben DevOps Engineer en werk vaak op het scherpst van de snede. Ik vindt mijn werk oprecht heel leuk en zou dit als hobby doen als ik het niet als werk deed (deed ik daarvoor ook). Maar als ik na een werkdag eenmaal thuis kom heb ik helemaal geen zin meer om hier nog tijd en energie in te steken, want dat voelt als een verlengde van werk. Ik ben dus inmiddels meer tweaker van beroep dan hobby-matig

Heb inmiddels ook geen server meer thuis en recent verhuisd en ook geen home automation spul meer. Heb nog wat Hue lampen, waarvan bijvoorbeeld 1 lamp niet meer netjes meedoet met een scene. Heb geen zin om dat soort zaken nog te fixen. Ik hoor van collega's met zonnepanelen, electrische auto's en warmtepompen etc dat die veel bezig zijn om dat allemaal op elkaar af te stemmen. Daar ga ik dus ook al niet meer in mee, dat lijkt me vreselijk.

Maar goed, ik heb ook een hele heftige burnout gehad en ben mn leven heel bewust ook anders in gaan richten en dat speelt ook mee. Het leven is me tekort om tijd te verbrassen aan een niet functionerende Hue-bridge of het afstemmen van wasmachine op de tijdstippen dat de zonnepanelen niets doen etc. Die tijd spendeer ik liever aan mijn vrouw, kinderen, hond, zelfzorg (hardlopen, muziek, films enz).

PS: in een repaircafe krijg je misschien ook wel een vertekend beeld omdat daar mensen komen die uberhaubt al de interesse hebben?

[tedades]

Ik herken het verhaal. Ik werk juist aan de laatste technieken maar heb zelf nooit meer de laatste nieuwe telefoon, omdat ik die niet nodig denk te hebben. Dat terwijl het ooit mijn werk was om te werken aan de laatste mobieltjes en tablets. Ik werk ook aan apps, maar irriteer met ook aan het gevoel dat er teveel onnodig geforceerd gebruik wordt gemaakt van apps. Je hotel deur open maken: app, het menu in een restaurant bekijken: app. Allemaal dingen die handig kunnen zijn, maar een sleutel of fysiek menu ook goed werkte, vooral als je geen mobiel (internet) bij je hebt (of die op is): want wie heeft er geen mobiel bij zich zonder internet? (en als bedrijf dan ook nog geen oplaad of wifi aanbieden...)

Dus ik kan me goed voorstellen dat er mensen zijn die blij zijn met hun werkende oplossing en het nog niet nodig vinden om over te stappen naar iets anders. Hoewel ik verwacht dat in dit geval al deze services toch makkelijker en beter zouden kunnen werken via een app

[PjotterP]

Apparaten die een app nodig hebben vermijd ik echt zoveel mogelijk als de pest.

[tedades]

Ik kreeg de vraag iets op te halen uit een opslag maar daar aangekomen bleken ze te zijn overgestapt naar het gebruik van een app. Daarvoor was het een toegangscode. Naderhand die app opgezocht en geïnstalleerd en die app werkt verder oké.

Maar mijn probleem hiermee is dat je het volgende verplicht aan je gebruiker:

Smartphone die de app kan gebruiken voor de eigenaar van de opslag. Hiervoor had je al een e-mail adres nodig.

Smartphone die de app kan gebruiken, plus mobiel internet en bluetooth, voor de persoon die naar de opslag gaat. En een tweede e-mail adres voor de 'bezoeker'.

Nu kun je stellen dat de gemiddelde Nederlander dit al in bezit heeft, en dit dus geen additionele kosten zijn. Maar als je die vraag omdraait en zegt: Naast de huur van de opslag betalen moet je een moderne smartphone hebben, telefonie abonnement met mobiel internet, e-mail services; dan klinkt dat onredelijk. Waarom zou je die dingen 'moeten' hebben om in een ruimte te komen waarvoor je eigenlijk alleen een fysiek sleuteltje nodig hebt.

En als ik dan toch bezig met het klagen over dit onderwerp: privé gegevens delen, dat vind ik in een vergelijkbaar bakje vallen. Ik snap dat je gegevens nodig hebt om bijvoorbeeld een pakket/brief op te sturen als je iets on-line besteld, maar je moet bijna altijd een telefoonnummer opgeven. Nu heeft iedereen die waarschijnlijk al, maar mocht je deze niet hebben: moet je dan echt niks on-line meer kunnen bestellen?

Zelfs bij het bestellen van een simkaart, zodat ik mobiel kan bellen, moest ik een telefoonnummer opgeven. En als je geen nummer had "vul dat het nummer van bijvoorbeeld je moeder of je buurman in". Dat slaat eigenlijk nergens op Soms zijn dingen 'normaal' en heeft de gemiddelde Nederlander die dingen ook (die hebben daar dan ook niet zoveel last van dan), maar voor mensen die het niet hebben slaat het eigenlijk nergens op. En dat gevoel van onnodig opdringen, verplichten, van dingen heb ik ook bij zoiets als een (voor mijn gevoel onnodige) app.

[divvid]

Die tijd spendeer ik liever aan mijn vrouw, kinderen, hond, zelfzorg (hardlopen, muziek, films enz).

en dat doen we er dus ook gewoon nog naast. (hardlopen niet dan, pleuris hekel aan, maar fietsen en wandelen zeker, met hond(en) en daarnaast nog wat minder alledaags spul.)

[Lothlórien]

wellicht heb je gelijk, maar dat zou je ook uit de middelste allinea van Michaelr1 kunnen halen: "heb er gewoon geen interesse meer in". Ik herken het verhaal in de toepassing van teams, sharepoint en 0365.

20 jaar geleden zette je gewoon je spul lokaal in een folder, met linux kun je zelfs meerdere hard links maken zodat je vanaf meerdere punten bij [b] hetzelfde [/b] bestand kan. Toen kwam sharepoint en met de 365 integraties heb ik ook uit het oog verloren waar, hoe, en voor wie, mijn bestanden toegankelijk zijn.

[Tripledad65]

30 jaar geleden stonden mijn files met filenamen van 8+3 letters op een harde schijf, en diskettes als back-up. Nu staat alles van mijn carriere van ruim 30 jaar op SharePoint op verschillende sites met Libraries. Ik heb overal waar ik wil toegang tot de bestanden, en ik bepaal zelf wie waar toegang toe heeft, ik stimuleer mensen zoveel mogelijk om files op sharepoint te delen, en geen bestanden te mailen. Een verademing. De informatie is uitstekend ontsloten, en (van de bestanden die onder mij vallen) is er altijd maar één versie.

De reden dat ik het zo ben gaan inrichten, heeft vrij weinig te maken met interesse, maar veel meer met het zien van de mogelijkheden. En ik ben ruim 60, en zit niet eens in de IT......

[PjotterP]

Totdat je bij een bedrijf gaat werken dat als standaard beleid heeft dat sharepoints en bestanden ouder dan 7 jaar in beginsel automatisch gedelete worden..

[Tripledad65]

Dan nog heb je 7 jaar plezier van een goede structuur.
Zo'n beleid zou overigens logischerwijze niet uitsluitend voor SharePoint files gelden.

[Reactie gewijzigd door Tripledad65 op 29 april 2026 13:37]

[R_Zwart]

Precies. Grote kans dat mensen die nu 80 zijn 30 jaar geleden mee hebben gedaan aan allerlei PC prive projecten. Bovendien hadden hadden die toen nog 15 jaar werkzaam leven voor zich. En ook toen was ICT al gemeengoed voor heel erg veel mensen.

[robert.v.w.]

9 van de 10 PC's van "PC Prive" projecten stonden ofwel stof te vangen, danwel werden door de kinderen gebruikt. In de jaren 90 deed ik veel "onderhoud" bij particulieren die zo'n ding hadden gekocht omdat het fiscaal gunstig was en de baas het stimuleerde. Vervolgens werd ik gebeld om ze te helpen om ermee te werken. En daarna stond het ding jarenlang in een hoekje niks te doen, of werd ik een paar weken later gebeld omdat de PC besmet was door een gekraakt spel wat de kinderen hadden geinstalleerd.

[R_Zwart]

Hoe zie jij de tijd tot je pensioen voor je als je nu al niet meer bent geïnteresseerd in je vakgebied? Wat ga je de komende 27 jaar doen?

[divvid]

dat vroeg ik mij nu ook af. Lijkt mij vreselijk. Ik wil echt niet zeggen dat ik met alles voorop loop. Heb ook een oudere telefoon en ga niet altijd mee met het nieuwste. Maar dat wil absoluut niet zeggen dat ik niet bij wil blijven, in tegendeel.

Zo fotografeer ik hobbymatig. Je kan mee gaan in de Adobe maalstroom of zelf proberen een AI denoiser te maken/piggybaggen van een ander project. Dan blijk het allemaal ineens helemaal niet zo moeilijk te zijn en hou je ineens geld over door weer een abbo de deur uit te knikkeren. Zo kan ik nog even doorgaan.

[Michaelr1]

In mijn vakgebied ben ik bij. Ik ben geen It beheerder of systeembeheerder. Focus veel meer op automatisering, infra-as-code, networking etc en bijbehorende tooling.

[gwayne]

Helaas zegt dat niet veel. Mijn vader werkte op een mac toen hij met pensioen ging. Maar wilde hij eigenlijk niets meer met moderne technologie te maken hebben want het werkte niet meer zoals vroeger.

Hoe ouder je wordt hoe moeilijker het wordt om met die overvloed van verandering om te gaan. Er zijn mensen die het leuk vinden en dus er redelijk mee omgaan. Maar de meeste ouderen in mijn familie vinden het maar eng.

En dat wordt natuurlijk nog erger door alle moderne vormen van oplichting die er nu zijn.

Dus iets wat ze snappen en niet veranderd is erg prettig.

[Reactie gewijzigd door gwayne op 29 april 2026 10:45]

[R_Zwart]

Jongere mensen worden net zo goed opgelicht.

[The Third Man]

Niet iedereen is tot in die tijd kantoorwerker geweest. Van die generatie is een hoop vrouwen zogeheten 'huisvrouw' geworden en niet gewerkt vanaf dat ze gesettelled waren. En genoeg niet-huisvrouwen die gewoon als handjes ergens gewerkt hebben.

[divvid]

ik zal wel uit een raar nest komen dan. Moeder was 'huisvrouw' (best een zwaar beroep overigens), maar ging na haar 65ste vol in de genealogie, mét PC.

[The Third Man]

Ik volg de logica hier achter niet helemaal. Je hebt het over de 80-jarige van nu en het op kantoor doodgegooid worden met OS/2, DOS, Win95 en Fax. De 80-jarige van nu was 50 toen die zaken op kantoor speelden (Windows 95 is 31 jaar geleden uitgekomen). OS/2 was nog een tik eerder overigens, meer rond '87 (introductie) en was rond '95 wel praktisch weggeconcurreerd.

Vervolgens noem je je moeder die op haar 65e met PC de genealogie op ging pakken. Als die rond de 80 is nu, was dat dus rond 2010. Toen wij al leuk met Windows 7 bezig waren.

Los hiervan is het wel apart om je eigen nest voor de algemene situatie spreken. Ik kom ook uit een kantoorwerkers nest (mijn ouders gebruikten beiden WP 5.1 toen ik klein was, heb zelf mijn eerste stapjes met Windows 3.0 gezet zelfs) maar ik zie dat zeker niet als toonbeeld van hoe de bevolking in het algemeen blootgesteld werd aan digitale zaken.

[fenrirs]

Wie zegt dat zijn ma nu 80 is, was misschien wel in 2000, win 98 was toen nog ‘nieuw’.

Mijn pa was een ware autocad ridder en zou nu 87 zijn. Hij heeft gewoon een punt. Ouderen worden vaak weggezet als onkundig met tech, maar het waren diezelfde ouderen die de tech gemaakt hebben.

[Reactie gewijzigd door fenrirs op 29 april 2026 18:47]

[The Third Man]

Hij heeft het over mensen die nu 80 zijn die met DOS, fax en OS/2 te maken hebben gehad “op kantoor”. Ik zeg dat er zat mensen nooit kantoor ervaring hebben gehad maar bijvoorbeeld huisvrouw waren toentertijd, en hij noemt vervolgens z’n moeder die op haar 65e alsnog de genealogie in ging als voorbeeld van iemand die dan pas pc ervaring kreeg. Als dat geen voorbeeld is van mensen die nu 80 zijn waar slaat het voorbeeld dan op?

[divvid]

laat ik dan zelf maar even de boel op een rijtje zetten voor je:

Fenrirs heeft het bijna goed. Mijn moeder was 65 in 1999. Haar hele leven heeft ze als 'huisvrouw' voor ons gezin gezorgd. Geen ervaring op kantoor en huishoudschool als achtergrond.

Mijn vader's PC-Prive project in 1997 was een toen gloednieuwe Pentium II van wel 400 Mhz en 128 MB geheugen. Ik gebruikte het ding voor studie en mijn moeder dus voor haar nieuwe genealogie hobby. Tot vlak voor haar overlijden in 2017 was ze actief met Aldfaer (geen simpel programma). Zonder enige achtergrond of voorkennis heeft ze zich dat allemaal machtig gemaakt.

Ik wilde hiermee zeggen dat je 'ouderen' nooit moet onderschatten, ook al hebben ze geen ervaring met technologie. Ook wil ik duidelijk maken dat het wegzetten van, nu, 80 jarigen, te kort doet. Inderdaad, velen hebben moeite met technologie, maar hele grote groepen dus ook helemaal niet, omdat ze ZELF aan de basis van vele automatiserings projecten hebben gestaan. Destijds moest alles zelf bedacht worden, was er geen AI, alleen dikke handboeken van software geschreven door techneuten.

Misschien een leuke anekdote: in mijn eerste baan in 1999 zat ik op kantoor naast een stel 'bejaarden' (61 en 63). Ik als biochemisch analist op een cytochemie lab. Ze maakten software om cellen te herkennen. Chromosoom afwijkingen te bepalen en andere microscoop beelden te analyseren. Dingen die we nu dankzij AI voor normaal aannemen (in dat wereldje dan). Let wel, 1999, bijna 30 jaar geleden. Ik doe het ze niet na.

[The Third Man]

Ook wil ik duidelijk maken dat het wegzetten van, nu, 80 jarigen, te kort doet. Inderdaad, velen hebben moeite met technologie, maar hele grote groepen dus ook helemaal niet, omdat ze ZELF aan de basis van vele automatiserings projecten hebben gestaan.

Niemand zette toch de 80 jarigen als geheel weg? Men geeft alleen aan dat er binnen die groep zowel mensen zijn die wel die technische ontwikkeling hebben meegemaakt, maar ook dat er een groep is die daar niet bij betrokken was. Je lijkt te lezen dat als mensen melden dat die tweede groep bestaat, je even moet "rechtzetten" dat er ook een groep is die het wel weet. Niemand ontkende dat toch ook?

Fenrirs heeft het bijna goed. Mijn moeder was 65 in 1999. Haar hele leven heeft ze als 'huisvrouw' voor ons gezin gezorgd. Geen ervaring op kantoor en huishoudschool als achtergrond.

[...]
Mijn vader's PC-Prive project in 1997 was een toen gloednieuwe Pentium II van wel 400 Mhz en 128 MB geheugen. Ik gebruikte het ding voor studie en mijn moeder dus voor haar nieuwe genealogie hobby.

Juist. Dus als die pas in eind jaren '90 aan de pc ging, hoe heeft die dan iets te maken met die groep die OS/2 en DOS hebben meegemaakt? Of de C64 kochtte? Dat is iets van eind jaren '80, ver voordat het pc-bezit thuis algemeen werd, want dat is iets van de late jaren '90, met name door Windows '95 (samen met de introductie van internet als normaal om ook thuis te hebben).

En dan nog, je had het over "op kantoor" wat nogmaals niet iets was waar het meerendeel z'n werk uitvoerde:

gaan we weer. besef wel dat een 80 jarige van nu op kantoor werd dood gegooid met Fax, DOS, Win95 en OS/2. Oh ja, ze waren waarschijnlijk ook de eersten die een C64,Amiga of MSX kochten.

Ik kan hoe meer ik het lees niet volgen wat die groep te maken heeft met jouw thuissituatie waarbij de Pentium II computer in 1997 verscheen.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 april 2026 22:20]

[divvid]

Ik ga het niet nog een keer uitleggen

[robert.v.w.]

Niet mee eens. Ik help regelmatig bij een lokale organisatie die ouderen helpt met computerproblemen. Je wil niet weten hoe moeilijk die mensen het hebben met de hedendaagse technologie. Wat jij beschrijft, is helaas een kleine groep die een uitzondering vormt. De meeste 80-jarigen die ik ken kennen werkelijk waar helemaal niks van moderne techniek.

Mijn ouders hebben een jaar nodig gehad voordat ze enigszins snapten hoe KPN TV+ werkte, t.o.v. voorheen Ziggo op een Humax. Batterijen vervangen in een thermostaat? Zomer/wintertijd op digitale klokken, autoklokje, magnetron e.d.? Allemaal dingen die ze niet kunnen. Ze hebben een superdeluxe SMEG combi-oven, die alleen in hetelucht gebruikt wordt omdat je te diep een menu in moet om te schakelen naar magnetron en grill. Uit pure ellende heb ik ze dus ook nog een simpele magnetron met mechanische klok gekocht om ernaast te gebruiken.

En mijn stiefvader werkte tot 2005 op kantoor (belastingdienst), maar dat was gewoon met een PC en ze gebruikten antieke DOS-software onder Windows NT of 2000. Een fax heeft hij nooit gebruikt, evenmin als OS/2. En thuis had hij gewoon een antieke PC met Windows 95. Een homecomputer is er nooit geweest.

Kijkende bij mijn buren, net geen 75, kom je hetzelfde tegen. Compleet a-technisch en zelfs niet eens een computer, alleen een antieke iPad.

[walteij]

Ik denk dat er ook aardig wat 'caravan/camper' afnemers zijn. Mensen die wel TV in hun caravan of camper willen hebben, maar geen schotel antenne mee willen nemen. Met Digitenne kun je gewoon overal in Nederland gewoon televisie kijken, zonder al te veel moeite. Zeker als je geen vaste standplaats hebt met je caravan en niet vaak naar het buitenland gaat, is dit een prima oplossing. (in ieder geval beter dan TV kijken via je telefoon hotspot en een NLZiet abonnement oid)

[Michaelr1]

Terechte opmerking, die doelgroep had ik niet op het oog. Zal zeker ook een aanzienlijk deel zijn.

[Brechtje]

Je vergeet nog de bootbezitters.

[MadMarky]

Zat ik ook al aan te denken, maar dit is wel een oplossing die 10+ jaar geleden ideaal was. Je kunt sindsdien overal in Europa gratis streamen vanuit je databundel, als je standplaats al niet voorzien is van wifi. En dan heb je gewoon je KPN app en alle andere streamingsdiensten beschikbaar ipv een paar TV zenders.

[Hann1BaL]

Maar daar heb je dus wel een bijbehorende databundel voor nodig. Ook is niet overal een even goede dekking qua data, dus hoewel het nu uiteraard een veelgebruikte manier is om toch overal te kunnen kijken, is het niet voor iedereen “net zo makkelijk”

Het is alleen wel de noodzakelijke route in de toekomst om te blijven kijken

[MadMarky]

Daar heb je inderdaad een databundel voor nodig. Digitenne kost €18 per maand, mijn 20GB databundel slechts €11.
Daar kun je heel war uren mee kijken en is buiten de vakanties om ook nog enigszins nuttig.

[Azrona]

18 euro? Zo dan, dat is omhoog gegaan. Mijn moeder heeft bij Online Digitenne voor 5 euro per maand. Geloof alleen dat ze het niet meer aanbieden en ze hebben ook meermaals geprobeerd om haar er van af te krijgen.

Inderdaad niet nuttig buiten het seizoen, maar voor die prijs valt het wel mee.

[DefaultError]

Op mijn tablet heb ik NPO als app, maar kijk meestal lokale TV in bijvoorbeeld België om even helemaal niks te doen. Digitenne is een prima techniek, en zelfs in de EU kun je heel wat zenders uit de lucht plukken met de juiste spullen.

Het gaat inderdaad om de laatste Mohikanen die stug Digitenne aan de praat houden. Er zal wel een drempelwaarde zijn om dit nog gaande te houden voor KPN.

Sinds een tijdje zitten de regionale zenders ook in de NPO app. Van Limburg tot aan ’t Wad,

En radio luisteren via een url naar Studio Brussel & RTBF Vivacité tijdens eten koken.

Op vakantie een piepklein wereldontvanger [70x67x15 cm] mee als de verveling toeslaat.

[MarcoC]

Waarom zou je iets veranderen wat werkt en waar je tevreden over bent?

[thomasv]

Een deel is ook recreanten welke een een DVB T ontvanger van KPN aan hun boot/camper/caravan gemonteerd hebben.

[himlims_]

was ook mijn gedachten, ouders maken er graag gebruik van; op de camping

[MadMarky]

Terwijl ze al sinds 2017 (gratis EU roaming) hadden kunnen overstappen op streamen via wifi of vanuit een databundel. Is goedkoper dan een Digitenne abo en je hebt veel meer mogelijkheden.

[SampleUser]

Ik wens je erg veel succes met het vinden van een jachthaven met functionerende WiFi die 1) niet zo traag is als wat 2) gratis is 3) geen traffic shaping doet om streaming de nek om te draaien

Dat en havens hebben soms slechte dekking en een boot kan soms best hard een signaal dempen

[MadMarky]

Slechte dekking voor het mobiel netwerk, maar de Digitenne ontvangst is natuurlijk altijd wel super?

[SampleUser]

ja, digitenne gebruikt ook zo’n haaienvin of een andere forse antenne die je op het dak schroeft icm een voorversterker (die KPN boxjes leveren ook stroom over de coax kabel daarvoor)

iemand anders antwoordde met “het lukt mij met wat koperdraad” maar dat is ook net geluk hebben

[Reactie gewijzigd door SampleUser op 29 april 2026 15:18]

[thomasv]

Onderschat niet dat voor veel mensen een verandering vervelender is dan de extra kosten voor iets waarvan ze weten dat het nu werkt. Dat is dan toch ook grotendeels de reden dat PSTN nog bestaat, het is simpel en het werkt. Dat het duurder is doet er voor die doelgroep niet toe

[Wouterie]

Kan, maar een deel is ook gewoon geen beter alternatief tegengekomen. Voor PSTN geldt dat het pas wordt uitgeschakeld wanneer glasvezel een paar jaar beschikbaar is in de wijken. Digitenne is/was gewoon super goedkoop. Ik heb het ook jaren gehad en het was gewoon prima om af en toe TV te kijken.

[Skit3000]

Ik weet niet welke frequentie DVB-T2 heeft, maar je zou denken dat KPN (tientallen/honderden) miljoenen kan verdienen als het die vrij speelt en of zelf gaat gebruiken voor 5G, of doorverkoopt en deze bestaande 55.000 abonnees om zet naar een 5G internetabonnement + tv kastje.

Toevoeging: Bedankt allemaal voor de inzichten hieronder als reactie!

[Reactie gewijzigd door Skit3000 op 29 april 2026 10:42]

[BiG-GuY]

DVB-T2 werkt op grotendeels lagere frequenties die niet volledig geschikt zijn voor 5G zoals nu uitgerold in NL. Het zend uit tussen 470-694Mhz. De laagste 5G band die actief is in NL (en meeste van Europa) is n28 (700Mhz) tussen 703-733Mhz/758-788Mhz.

De enige lagere 5G band die in de standaard zit is n71 (600Mhz). Deze wordt alleen in USA gebruikt en zit tussen 617-652Mhz/663-698Mhz.

Verder bezit KPN de frequentie niet, ze zijn verplicht er een DVB-T2 dienst op aan te bieden. Wat er gaat gebeuren na 2030 is de vraag. Acht de kans klein dat KPN het dan nog wilt doen.

Mocht er tegen die tijd gekozen worden om het spectrum voor DVB-T2 vrij te geven voor 5G/6G, zullen er veilingen komen waarbij alle providers mogen meedoen. Al is de vraag of ze interesse hebben in de lagere banden, die vooral dekking geven, weinig snelheid.

[Reactie gewijzigd door BiG-GuY op 29 april 2026 10:25]

[locke960]

Acht de kans klein dat KPN het dan nog wilt doen.

Misschien dat ze verplicht gaan worden het te doen.

Volgens mij is Digitenne de enige mogelijkheid om Nederland 1, 2 en 3 te kunnen zien zonder een abonnement bij een commerciële partij af te moeten nemen. Dat is vaak een principieel belangrijk punt bij dit soort dingen.

[SterkeYerke]

Ook dat is nog maar een heel klein beetje waar: je kunt de NPO-zenders live kijken via NPO Start. Het enige abonnement wat je daarvoor nodig hebt is internet.

[VVVJeroen]

Daar heb je dan wel weer internet voor nodig. Het leuke aan Digitenne is dat je het zonder enig abonnement kan kijken thuis, of bijvoorbeeld op een vakantieadres.

[MatiasG]

Dat klopt, maar dit werkt alleen i.c.m. met WideVine DRM van Google. Niet iedereen kan (hardware, browser, besturingssysteem of andere factoren) of wil dit op zijn apparaat draaien.

Ik kan op mijn telefoon geen NPO Start kijken omdat ik geen WideVine DRM heb. Dit vind ik kwalijk voor een instantie waar belastingsgeld naartoe gaat.

Dan is een standalobe digitenne kastje toch beter. Zelfs de goedkopere kunnen probleemloos opnemen naar een USB stickje zonder DRM, constante updates of andere onzin. En je bent ervoor niet afhankelijk van een internetverbinding.

Ik heb er een paar jaar geleden een digitenne kastje aan mijn oom verkocht en hij is er nog steeds heel blij mee.

[Reactie gewijzigd door MatiasG op 29 april 2026 12:36]

[SterkeYerke]

Als je baas op eigen buis wil zijn kijk je via DVB (zoals Digitenne), dat staat buiten kijf! Maar hoe krijg je het voor mekaar dat die NPO Start-streams niet werken? Zelfs op m’n tien jaar oude iPhone werkt dit. Ik mag hopen dat alles wat nieuwer is dan ook gewoon WideVine ondersteunt?

[Reactie gewijzigd door SterkeYerke op 29 april 2026 13:00]

[Overheid]

Widevine is geen vrije software, dus dat is het bezwaar wat mensen (waaronder ik) hebben.
Ik heb een USB apparaat om DVB-T2 mee te ontvangen en icm. TvHeadend werkt dat dikke prima. Geen Widevine nodig en op die manier kun je het zelfs DRM-vrij streamen, ook naar nog oudere apparaten dan een 10 jaar oude iPhone.

[SterkeYerke]

Ik heb zelf twee OpenPLI-ontvangers, dus ik kan het me helemaal voorstellen! Nog ouder dan 10 jaar lijkt me overigens wel een uitdaging: Digitenne gebruikt al heel wat jaren H.265. Daarvoor wil je wel een hardware decoder hebben, lijkt me! Of trek je dit met een dikke cpu van 10+ jaar geleden ook wel via software?

[Ruuuuuubje]

Hoe zit dat dan op je telefoon? Ik gebruik lineage os met microG en het werkt prima.

[MatiasG]

Ik gebruik Sailfish OS. De native browsers hebben geen WideVine en met Android Firefox werkt het niet. MicroG heb ik nog niet naar gekeken, maar zo wanhopig ben ik dan ook weer niet.

[specs2021]

Een custom ROM betekent niet automagisch veiligheid.

Zelf gebruik ik profielen op mijn Android phone, waarbij ik in een van de profielen zaken als Android Auto kan gebruiken. Andere apps die DRM gebruiken moeten in hetzelfde (of een vergelijkbaar) profiel staan om te kunnen werken (vanwege een ontbrekende DRM-library). Apps als LinkedIn en WhatsApp plunderen ook een sterk gereduceerd adresboek vanuit een eigen profiel.

Ander voorbeeld: ik kan telebankieren vanuit een van de profielen, maar IDIN werkt 100% niet (te intrusief).

Ja, veiligheid (of gebrek daaraan) volgt na het maken van een kosten/baten analyse. Als je geen enkele beperking merkt is de beveiliging niet effectief. Als je je telefoon niet gebruikt omdat deze niet voldoende functionaliteit heeft, is dat ook niet effectief. Het opzoeken van een goede balans is maatwerk.

Voor risicobeheersing voldoet zo'n ouderwetse kopertelefoon soms. (Je kunt hem o.a. niet meenemen onderweg in risicolanden als dumbphone).

[Bruin Poeper]

Dan is een standalobe digitenne kastje toch beter.

Wat nog beter is: géén digitennekastje.
Zorg dat je een TV met aerial TV-tuneringang hebt. Daar steek je enkel een coaxkabeltje aan met de laatste 30cm ontmanteld. Dat laatste stukje is de antenne, en die werkt (hier) fantastisch, het is nagenoeg onzichtbaar weg te werken.

Ik ontvang er NL 1,2,3, Omroepbrabant, Limburg en NPOextra mee.

Ik heb onlangs nog voor een kennis gedemonstreerd hoe dit in elkaar zit, want hun wilden toch wel graag wat te ontvangen hebben als het internet uitvalt (wat onlangs een paar keer gebeurd is).
Verder heb ik een heleboel FTA satellietkanalen. De engels- en duitstalige kan ik goed volgen en daarmee heb ik nieuws van bijna alle continenten, c.q. van landen die graag willen dat zij hier gehoord/gezien worden.

[Reactie gewijzigd door Bruin Poeper op 29 april 2026 17:56]

[jazzozo]

Kabelaanbieders moeten ten alle tijden NPO1, 2 en 3 leveren aan huishoudens, ook al is er geen abonnement. De coax geeft naar mijn weten altijd die drie zenders door. Dat was in ieder geval met analoge televisie, of dat nu nog zo is wanneer je jouw televisie met DVB-C instelt weet ik eigenlijk niet zeker…

[jongetje]

Dat is onjuist, maar blijkbaar blijven mensen dit maar roepen. Zonder abonnement mag de kabelaar gewoon het signaal eraf halen. Sterker nog, dat moeten ze doen van de contentaanbieders omdat je anders vaak gratis kunt kijken naar veel TV Zenders zonder rechten af te dragen.

De enige die deze verplichting heeft is Digitenne en de NPO doet het via zijn app.

[jazzozo]

Dan is mijn informatie achterhaald. Toen ik 10 jaar terug nog aan de telefoon zat voor de grote, oranje kabelaar werd mij dit steevast medegedeeld door supervisors.

[jongetje]

Dan zijn die supervisors fout want dit is nooit zo geweest. Zeker in de begin jaren was analoge radio en tv de enige dienst. Waarom zouden ze dat gratis weggeven?

[jazzozo]

Omdat het in den beginnen überhaupt allemaal anders ging. Toen bestonden kabelaars nog niet eens.

[Andros]

Reken daar niet al te hard op. NPO start voorziet die functie tegenwoordig ook (onder het mom wie heeft er nou geen internet) en bv de VRT bij de zuiderburen is al niet meer te ontvangen via DVB-T2. In Vlaanderen is die verplichting er nooit geweest en is "antenne TV" van TV Vlaanderen opgedoekt wegens te weinig klanten. Om er de openbare omroep te kunnen ontvangen zonder abonnement wordt je verwezen naar VRTmax

Ik ken de cijfers van het bereik van Digitenne niet maar hoeveel FTA DVB-T2 kijkers zullen er nou eigenlijk zijn? Is het nog te verantwoorden om daar een landelijk tv netwerk voor in de lucht te houden? Er wordt ook al gewerkt aan FTA tv via LTE/5G, ik zie daar meer zinnige toekomst in dan een digitaal antennesysteem online houden dat weinig gebruikt wordt.

[player-x]

Denk dat de meeste DVB-T2 gebruikers, het voornamelijk voor gebruik op de camping zijn.

En ik denk dat er vast wel veel interesse is in de oude DVB-T2 fequinties, voor een degelijk (fail-over)LoRa netwerk, er zijn zeer veel dingen die geen extreme bandbreedte nodig hebben, denk aan infrastructuur monitoring (zoals sluizen/bruggen/verkeer), aanvullende frequenties voor het C2000 systeem, agrarische systemen, enzovoort.

En wat is er mis met het eerder opzeggen van DVB-T, want 55.000 gebruikers is niet echt veel meer, en er zijn genoeg alternatieven, en de meeste campings hebben tegenwoordig gratis internet.

[R_Zwart]

De infrastructuurkosten per gebruiker zijn gigantisch. Je kunt die gebruikers een leuke overstap- of afscheidspremie geven als je de boel per direct zou stoppen.

[icecreamfarmer]

Mijn idee.

[BleghBlarg]

Veel op camping maar ook veel mensen die ook echt een fysieke ontvanger willen maar niet de ethernet willen trekken door hun huis om lekker op de slaapkamer te kijken.

Weet ook niet of al deze abonnees bij KPN zitten. Weet dat enkele resellers het ook hebben aangeboden in het verleden. Meestal vanwege bovenstaande of vanwege een belabberde DSL verbinding waarbij vervangen door glas die aansluiting alleen vergoed zou worden als ze naar KPN zouden overstappen maar niet bij de reseller zelf.

[Fuga]

Digitenne is meer dan Freeview DVB-T. Zonder digitenne kan iedereen met DVB-T2 ontvanger (zit in veel TV's) NPO TV en radio ontvangen. Hoeveel precies weet niemand want alleen ontvangen en gratis. Zullen er meer zijn dan 55k. Ik heb het ook eens een maand sporadisch gebruikt toen internet abbonement precies afliep in periode dat ik vaak afwezig was. Internet toen alleen via tethering mobiel en toch af toe TV kijken. In de categorie elke euro is er één.

Digitenne biedt ook enkele commerciële en buitenlandse zenders Digitenne zenderoverzicht hier

[Z80]

Welke alternatieven zijn er om gratis de publieke zenders te kunnen zien? Die zijn er voor zo ver ik weet niet. Alle opties zijn betaald.

En zolang de publieke zenders ook de noodzenders zijn zal er een mogelijkheid moeten blijven om deze voor iedereen te kunnen zien.

[hcQd]

Sowieso wil men op termijn over naar 5G Broadcast, dit gebruikt overigens hetzelfde spectrum als nu DVB.

[The Third Man]

Kan gebruiken, hoeft niet per se.

[Bliksem B]

Interessant! Dat klinkt inderdaad als een logische DVB-T2 vervanger: 5G Broadcast live at IBC2025: Dutch Field Trials Announced, nieuws: NPO wil live-tv via 5G Broadcast later dit jaar grootschaliger testen en Wikipedia: 5G Broadcast

Dat is juist de reden dat ik nog een DVB-T2 antenne heb in huis: als backup wanneer het internet uitvalt. Ook handig met de live evenementen. De NPO internetstreams kunnen dan haperen, zijn H264 geencodeerd (veel artifacting bij snel beweging beeld) en meer vertraging.

[Reactie gewijzigd door Bliksem B op 29 april 2026 13:46]

[Halfscherp]

Al is de vraag of ze interesse hebben in de lagere banden, die vooral dekking geven, weinig snelheid.

Aangezien op / langs het spoor letterlijk elke provider een gatenkaas van dekking heeft mag er nog flink gesleuteld worden aan die dekking, en lijkt me dat er stevige interesse in die frequenties zou moeten zijn..

[Llopigat]

Het is geen officiele 5G frequentie en daardoor hebben de telefoons er geen antenne voor. Op die frequentie wordt het ook heel lastig om dat te doen want hoe lager de frequentie, hoe langer de antenne moet zijn om goed te kunnen werken. En terug naar een antenne staafje gaan mensen ook niet willen denk ik.

Die frequenties (380-512 Mhz waar digitenne ook deels tussen zit) worden voor 4G wel gebruikt maar alleen voor speciale toepassingen zoals datanetwerken voor slimme meters. LTE 450 heet dat. Maar niet voor telefoons.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 29 april 2026 12:04]

[Halfscherp]

De bovenkant van die frequentieband is wel een officiële 5G band. N71.

[Z80]

De DVB-T gebruikt de zelfde frequentie als de ouderwetse tv zenders. Namelijk de UHF band,470-862 MHz. En deze is te laag voor 5G data.

[R_Zwart]

Op zich niet te laag (je haalt er alleen niet van die hoge snelheden mee), maar het is niet gestandaardiseerd voor 5G.

[willieverhoef]

Digitale snelheid is ook echt wel afhankelijk van de breedte van de band De complete band is 460-862 is 400Mhz en is best breed en dus breder dan de huidige 100Mz op 3.5 Ghz. Maar ja als toestellen het niet ondersteunen kun je er niets mee.
Zie trouwens dat Band 28 (700Mhz) ook al 60 Mhz in gebruik is, en Band 20 (800 Mhz) ook 30, dus het hele stuk is niet vrij.

[Reactie gewijzigd door willieverhoef op 29 april 2026 13:22]

[pa2ra]

Onzin, in die banden kun je prima een 5G dienst met voldoende bandbreedte aanbieden.

[Hann1BaL]

Nee, dat kan niet want die frequentiebanden zijn geen onderdeel van de 5G standaard. Dus geen van de 5G apparaten zou er mee kunnen verbinden.
Dat zou hooguit in een volgende generatie vastgelegd kunnen worden in de standaard, maar misschien zien er naast de lage frequentie zelf, nog wel andere redenen waarom dat niet gaat gebeuren of gebeurd is.

[pa2ra]

De opmerking werd gemaakt:

De DVB-T gebruikt de zelfde frequentie als de ouderwetse tv zenders. Namelijk de UHF band,470-862 MHz. En deze is te laag voor 5G data.

Dat is een technische beoordeling en vanuit technisch perspectief is die band prima geschikt om er een 5G band van te maken. Dat de normen niet zover zijn, is correct. Maar dat is niet het argument van de schrijver, het ging om de geschiktheid van de frequentie.

[Hann1BaL]

Maar dan ga je voorbij aan het simpele feit dat een standaard is vastgelegd. Dus kan het niet.

In het theoretische geval dat ze de frequenties wel voor mobiele netwerken zouden willen gaan gebruiken dan zou dat vastgelegd moeten worden in de 6G standaard.

De standaarden worden vastgelegd zodat fabrikanten hardware en software kunnen ontwikkelen die met elkaar kan samenwerken. Zou je als Nederland aan Nokia vragen een antenne voor die frequenties te ontwikkelen is dat natuurlijk leuk, maar je iPhone kan er niet mee verbinden omdat geen enkele mobiele telefoon over een chip beschikt die die band zou ondersteunen. (Dit dus even buiten het feit dat de frequentieband sowieso ongeschikt is)

[pa2ra]

Ik ga daar helemaal niet aan voorbij. Ik zeg dat het technisch mogelijk is… het feit dat er een protocol of standaard aangepast moet worden, is een administratieve en bureaucratische zaak, geen technische zaak. Als de schrijver beweerd had: het is mogelijk om op de 160 meter amateurband 5G te moduleren, had ik nee gezegd, puur op technische gronden (te weinig bandbreedte).

[Hann1BaL]

Je gaat er dus wel aan voorbij, want we gebruiken al 5G apparaten en die kun je niet met een andere afspraak laten verbinden op een nieuw afgesproken frequentie. Dan ben je dus een nieuwe standaard aan het maken.

mijn iPhone gaat niet werken als we een administratieve afspraak wijzigen en dus is het wel degelijk een technische zaak

[pa2ra]

Nog 1x: het gaat hier over de technische mogelijkheid. Laat ik een ander voobeeld noemen: kun je TV uitzenden in de FM-omroepband? Ja, want die band is 88-108 MHz (20 MHz) breed en dat is genoeg. Natuurlijk zal er iemand zijn die zegt dat dat niet kan, en naar regels en procedures en afspraken verwijzen. Maar het kan gewoon.

[Hann1BaL]

Je snapt niet waar je de mist in gaat. 😊

Ja dat kan dus in een NIEUWE standaard, zoals 6G of 7G. Ja de frequentie zou misschien voor mobiele communicatie gebruikt kunnen worden, maar je kunt een standaard die al wijd gebruikt wordt niet wijzigen. Dat lijk je niet op te pakken uit mijn eerdere reactie.

[pa2ra]

Ik heb het niet over een standaard. Ik kan prima een experiment opzetten om een 5G signaal op 100 MHz uit te zenden. Geen probleem. Ook dat is niet standaard, maar het kan wel - en dat heeft dus niks met frequentie te maken (wel bandbreedte).

[Hann1BaL]

Zucht, het is een 5G signaal OMDAT het onderdeel van de standaard is. 5G = een standaard en geen technische mogelijkheid. Dus wederom heb je gelijk om te experimenteren met mobiele communicatie over de besproken frequentieranges, maar doordat je het 5G noemt, heb je het wel over een standaard, of je dat nu wilt of niet.

[meowmofo]

Hier kan je zien dat KPN dit al wel eens gedaan heeft voor een deel van het spectrum.

[jongetje]

Die frequenties mag je niet zomaar ergens anders voor gebruiken (als dat al kan). Daar zitten natuurlijk voorwaarden aan...KPN heeft die licenties als ik het me goed herinner zo goed als gratis gekregen met als voorwaarde om de publieke zenders als open kanaal (dus voor iedereen gratis te ontvangen) uit te zenden.

[bastro]

Voor een stabiel TV signaal over 5G moet je toch redelijk dicht op de mast zitten. Zelfs 4G in lagere kwaliteit is al een uitdaging, ook als het drukker is op de mast.Helaas zelf mogen ervaren.

Verwacht niet echt een stabiele oplossing op de korte termijn maar het verleden heeft ook laten zien dat er praktische oplossingen gevonden kunnen worden. Kijk maar eens wat er nog met de koperkabel gedaan kon worden wat we vantevoren niet hadden gedacht.

[willieverhoef]

Ik vraag me af hoe ze het tellen, aangezien je ook zonder dat kastje van hun, NL 1,2 en 3 kunt ontvangen.

[Sabes]

Die tellen ze gewoon niet want zijn geen afnemers van het product Digitenne.
Digitenne is het product met de commercielen en abonnement.
Deel van de overeenkomst om Digitenne te mogen aanbieden is dus het gratis aanbieden van NPO 1,2,3.

[SuperDre]

Denk dan toch dat digitenne vooral nog op campings, buitengebied en gebruikt wordt door bejaarden die het ooit hebben aangeschaft en vergeten zijn het op te zeggen. Kan me niet indenken dat er nog echt iemand serieus digitenne gebruikt.

[wiseger]

Natuurlijk wel. Het is geen kwestie van vergeten opzeggen, het is een kwestie dat het gebruik van mobiele data om televisie op campings en buitengebieden voor die doelgroep gewoon te complex is. Die mensen zijn erg blij met hun Digitenne, al was het maar omdat ze naar lineaire Nederlandse televisie kijken en niet streamen. Tel erbij op de lage prijs van Digitenne en ze zijn dik tevreden.

[Xfade]

Op heel veel campings en buitengebieden is mobiele data ook erg slecht.

[Azrona]

De wifi van de camping ook. Genoeg campings waar de mensen wel blijven komen ook zonder goede wifi. Scheelt weer in investeringskosten.

[Finraziel]

Mijn moeder en haar partner in ieder geval wel nog. Die wonen tussen de weilanden in Friesland en hoewel ze glasvezel zouden kunnen krijgen zeggen ze dat dat duurder zou zijn dan hun huidige dsl lijn (ik heb er mijn twijfels bij, ze zitten namelijk al bij kpn, vroeger xs4all, maar hij regelt dat en wil er geen 'hulp' bij). Vroeger hadden ze tv via de schotel maar tegenwoordig al weet ik hoe lang dus Digitenne (en ja dat is elke dag in gebruik). Het werkt voor hun dus zien ze geen noodzaak over te stappen. Ik betwijfel dat zij de enige zijn, dat zal vaker zo zijn bij oude mensen denk ik.

[wooha]

hoewel ze glasvezel zouden kunnen krijgen zeggen ze dat dat duurder zou zijn dan hun huidige dsl lijn (ik heb er mijn twijfels bij, ze zitten namelijk al bij kpn, vroeger xs4all

Ik heb een KPN, voorheen Speedlinq toen Telfort, internet only abonnement van 30 Mb voor 34 euro. Volgens mij is dat goedkoper dan een nieuw abonnement waarbij ik meer Mbit krijg die ik niet nodig heb.

Tijdens een verhuizing is het overigens door KPN van ADSL naar glas omgezet zonder nieuw contract of prijsverhoging.

[Finraziel]

Ja, maar zij hebben dat niet, ze zaten bij xs4all wat zich op service richtte en geen prijsvechter was, en hebben het gewoon door laten lopen naar kpn toen die xs4all definitief de nek omdraaide.

Overigens net hun postcode ook eens op de kpn site ingevoerd en die geeft alleen dsl, eventueel gecombineerd met 4G, als optie. Dus het zal een andere partij zijn die daar glas regelt en wellicht dat het dan inderdaad duurder is (of dat ze apart voor de aanleg moeten betalen of zo). Maar zoals gezegd, de details heb ik niet want die heeft mijn moeder ook niet en haar man wil dat liever zelf regelen. Mocht Digitenne straks uit de lucht gaan dan hoor ik ze misschien wel als ze dan toch een andere oplossing nodig hebben.

[BvdW1978]

Uiteindelijk gaan ze daar ook gewoon glas krijgen. KPN is bezig om uiteindelijk alle koper uit te schakelen. Onder wat voor voorwaarden dat zal zijn of wanneer, geen idee.

[SuperDre]

Zou dan toch eens kijken naar odido klik en klaar.

[SuperDre]

Zoals ik al aangaf, buitengebied. Maar due moeten toch eens verder gaan kijken, want 2030 is het sowieso einde oefening voor Digitenne (mogelijk al eerder als het asntal nog verder hard daalt). KPN gaat echt niet die licentie verlengen..

[Finraziel]

Nou, je zei, "en vergeten zijn het op te zeggen". Maar dat is dus niet zo, het wordt actief gebruikt.

Maar inderdaad, als het er uit gaat zullen ze toch naar iets anders over moeten. Althans, hij, mijn moeder kijkt eigenlijk al alleen streaming diensten. Hij heeft wat meer weerstand tegen vernieuwing

[SterkeYerke]

Ik gebruik het wel voor de publieke omroep, maar ik ben geen klant. Het beeld is mooier dan wat Canal Digitaal over de satelliet doorgeeft en m’n ontvanger kan beide ontvangen, dus waarom niet?

Alleen jammer dat je ziet dat alles nog in 1080i wordt geproduceerd. Digitenne is bij mijn weten de enige bron die altijd native 1080p50 is, maar helaas zet KPN die 1080i-feed niet zo mooi om naar 1080p.

[Get!em]

Ik woon nog op een plek midden in NL waar digitenne nog een serieus alternatief is voor tv kijken.

klik en klaar 5G is niet beschikbaar, glasvezel is er niet, telefoonlijn is brakke adsl met max 4Mbit download. Ziggo is er wel, maar alleen als je je huis 10 jaar geleden had aangemeld. Elk huis had voor digitenne nog een tv schotelantenne.

[uiltje]

Tuinhuisjes, strandhuisjes etc.. Kan je niets naar door trekken, maar tegenwoordig zijn het vaak bijna villa's.

[Reactie gewijzigd door uiltje op 30 april 2026 00:41]

[memphis]

Op zich niet zo gek, het is immers de goedkoopste oplossing voor mensen die veel op pad zijn met hun vrachtwagen of camper/caravan.

[Thijs_Rallye]

Digitenne heb je in het buitenland niet veel aan, dan kun je beter een schotel pakken.

[Heroic_Nonsense]

Een behoorlijk deel van de kampeerders kampeert in eigen land.

Ik heb er ook een in de caravan, hoewel we er vrijwel nooit gebruik van maken.

[Davey400]

“Digitenne” in letterlijke zin inderdaad niet, dat is een Nederlandse merknaam.
DVB-T2 is echter nog springlevend in veel landen.

[SampleUser]

Kan me herinneren dat er in de handleiding van zo’n kastje stond dat die in landen waar ook DVB-T2 wordt aangeboden kan worden gebruikt, wel alleen voor de open kanalen

[Llopigat]

Het kan ja maar dan krijg je wel de kanalen uit die landen. Niet de Nederlandse.

[SterkeYerke]

Uiteraard. Maar als je in Vlaanderen kampeert, dan is dat voor ons heel erg goed te volgen! Maar ook Duits, Engels en Frans spreken wij Nederlanders soms prima. Dan heb je al een heel gebied waar je tv kunt ontvangen in een taal die je begrijpt. En in Luxemburg ontvang je nota bene gratis Nederlandse RTL.

[Andros]

Geen idee wat je in Vlaanderen wil volgen maar de VRT is in 2018 al gestopt met FTA DVB-T. TV Vlaanderen heeft nog een aantal jaren DVB-T2 aangeboden (antenne tv noemden ze dat) en daar hebben ze in 2024 de stekker uit getrokken, dat was sowieso nooit FTA. Wellicht ga je nog FTA RTBF kunnen kijken als je in Wallonië zit maar dat wordt ergens volgend jaar ook uit gezet.

[SterkeYerke]

Ah, duidelijk! Hoe dan ook: er is elders in Europa nog best het één en ander te zien via DVB-T2, dus er valt op de camping genoeg te zien.

[Sicos]

Iets van, if it aint broke than dont fix it

[avlt]

Maar het onderhoud van analoge PSTN kost een vermogen. En monteurs die er mee om weten te gaan worden zeer schaars (of zijn/gaan met pensioen).

De techniek ervan is/was fascinerend; de studieverzameling van de ETV in Delft had altijd een werkende telefooncentrale in een open kast; bizar wat je teweegbracht in de centrale als je de hoorn oppakte en een nummer draaide.

[Llopigat]

Dat valt wel mee hoor, tegenwoordig is er weinig spannends meer aan. De echte centrales bestaan ook niet meer. Het gaat gewoon van de wijkkast naar VoIP toe, dat is toen met de introductie van VDSL veranderd.

De laatste generatie centrale was ook helemaal electronisch. Zag of hoorde je niks meer aan af. Die mechanische heb ik ook nog wel meegemaakt, als je dan in zo'n centralegebouw binnenstapte leek het wel een oerwoud vol krekels met al dat geklik overal van die relais. Vooral als het ook nog eens donker was, was het heel spookachtig. Was een leuke tijd. Maar dat is echt heel erg lang geleden. Toen ik daar rondliep waren het er nog maar een paar.

Waar veel werk aan zat was de bekabeling, hoofdverdeler enzo want dat moest netjes gebeuren omdat het om extreem veel kabels ging. Maar ook dat is allang voorbij omdat het nu in de wijkkast aankomt. Voor de monteur is daar ook heel weinig meer te doen.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 29 april 2026 11:35]

[Gwaihir]

KPN hikte destijds ook nogal tegen de opruimplicht op: koper niet meer in gebruik = de kosten van koper opruimen. Hoe is dat opgelost dan?

[Llopigat]

Volgens mij gewoon niet. Die stamkabels worden weggehaald als de straat een keer open ligt, voor zover ik weet. Maar ik ben er allang niet meer bij betrokken. Maar het hele land overhoop graven alleen maar om die kabels weg te halen met alle overlast vandien gaat hem natuurlijk niet worden.

Die kabels waren ook behoorlijk dik, het ging vaak om stambundels van honderden lijnen van de centrale naar een wijk toe. Kilometers lang (die waar ik vroeger op zat was 6km! Daardoor kon ik ook niet meer dan 1mbit ADSL krijgen). Met natuurlijk hele dikke bewapening eromheen, dus zeg maar zo dik als een rioolbuis (eentje van een individuele woning zegmaar). Die zijn sinds VDSL al niet meer in gebruik, het laatste stukje koper (wijkkast tot woning) dus nog wel voor mensen die geen FTTH hebben.

Dit was ook waarom VDSL zo nodig was in de jaren '00. Die afstanden konden gewoon niet met serieuze snelheden.

Dus het is in twee fasen gegaan. Fase 1 was VDSL, daarbij werd die hele stamkabel er uit gehaald, en bleef alleen het stukje koper tussen wijkkast en woning over. De centrales konden daarbij ook verdwijnen op het moment dat alle directe aansluitingen eraf waren. De wijkkasten werden toen al voorzien van fiber. In die tijd lag het hele land ook open en stonden overal van die grote wielen met fiber buizen. Het fijne van fiber is dat je die buis neerpleurt en je kan er later fibers bij leggen door ze te blazen. Dus de grond hoeft niet steeds open als er wat bij moet op dezelfde route.

En die fase 2 is nu dus nog bezig: Waarbij het laatste stukje koper ook vervangen wordt door fiber. In dat geval is het verwijderen van het koper ook makkelijker omdat er toch glas in de grond gelegd moet worden dus de grond moet toch al open. Maar met VDSL was dat meestal niet het geval omdat het vaak om heel andere routes ging.

En andere providers zoals Ziggo zijn daar nog niet eens mee begonnen, daarom hebben ze ook dat lamme 'glasvezel-kabel' verhaal.

[Reactie gewijzigd door Llopigat op 29 april 2026 13:03]

[uiltje]

Grappig genoeg is het telefoonnetwerk van de VS de grootste "kopermijn" ter wereld heb ik me laten vertellen. Het koper dat je weghaald kan natuurlijk weer hergebruikt worden. Beter dan dat het in de loop van de tijd koper-oxide in de bodem wordt.

[elmuerte]

Maar als je PSTN hardware breekt kan het een geval van PTSD worden om het weer werkend te krijgen.

[morphje]

Hadden we toch maar Karel niet met vroegpensioen moeten sturen.

[Wouterie]

Meer dat PSTN wordt uitgeschakeld wanneer glasvezel beschikbaar is. KPN heeft dus zelf nog wat werk te doen.

[Noresponse]

als het goed is zijn alle centrales twee jaar geleden al volledig digital omgezet en wordt analoog in de centrale digitaal omgezet, alleen de klanten zitten nog op een oude koperen kabel.

achter de schermen is analoog gewoon een digitaal systeem dit was al kosten besparend.

vervelende is wel dat als er een breuk is dat dit vaak komt doordat kabels geraakt worden door vernieuwingen en zolang een gebied nog geen alternatief heeft zal dit nog wel blijven.

Mijn advies is om een draadloze of vaste toestel aan te bieden via het mobiel netwerk met fysieke toetsen en sim tray en dan gewoon voor 5 jaar lang belbudget voor 12, 50 per maand aan te bieden of 25.00 euro onbeperkt bellen Etc.

[Wouterie]

Ah, KPN stelt dat PSTN 3 jaar na realisatie van glasvezel wordt uitgeschakeld: https://community.kpn.com/vast-bellen-13/wat-is-nu-de-situatie-met-de-pstn-lijn-553934 en ze zullen de klanten die het gebruiken persoonlijk benaderen.

Voor veel thuisgebruikers zal het niet zo spannend zijn. Er zijn nog wat oudere alarmsystemen en zo die wel kunnen uitvallen. Maar ja, dit speelt al bijna 10 jaar, dus tijd genoeg om je aan te passen.

[Gwaihir]

Leuke verspreking; het is weliswaar niet broken (kapot) maar vanuit KPN bezien wel degelijk al lang broke (blut).

Het PSTN netwerk verbruikt relatief veel energie. En dat verbruik vermindert pas (wezenlijk) per centrale die uitgezet kan worden. Die laatste paar verspreide abonnees kosten KPN dus flink geld.

[Edit: d.w.z. zo ontwikkelde de situatie zich een jaar of 8 geleden. Kennelijk is dat inmiddels aardig opgelost, zo vertellen @The Third Man en @Llopigat hieronder.]

[Reactie gewijzigd door Gwaihir op 29 april 2026 12:23]

[The Third Man]

Hoezo? PSTN is tegenwoordig FTTC met een MSAN unit in het straatkastje (die zowel de PSTN als de DSL verwerkt). Het hele concept "centrale" is a lang achterhaald, sinds VDSL een vlucht nam en men niet meer tot aan de klassieke centrale koper wilde hebben (veel te lang voor hoge snelheden) en dus dat tot de straatkast terugbracht.

En PSTN gebruik weliswaar een redelijk flink voltage, er gaat pas stroom lopen als er daadwerkelijk iemand belt en dat is 9 van de 10 keer niet meer met een bakelieten telefoon, maar ook met een digitaal apparaat dat dus net zo weinig stroom trekt als een headset. Niet niks, maar echt in de orde van een paar tot een tiental watt.

[Sine]

In de wijken waar dat is omgebouwd, en dat is lang niet overal het geval.

Hier heeft men die upgrade bijvoorbeeld nooit gedaan, wellicht omdat men wist dat er glas ging komen.

[The Third Man]

Dat is echt de uitzondering. Hierboven werd gesteld "Het PSTN netwerk verbruikt relatief veel energie. ". Dat is breed gezien gewoon niet waar, een fractie van een fractie (met nog maar 46k actieve PSTN klanten) kan nooit veel energie verstoken. Bedenk ook hoe dun de twisted pair is dat naar een huis loopt.

[Reactie gewijzigd door The Third Man op 29 april 2026 12:36]

[Sine]

Het gaat niet om het koper, maar de centrales die vermogen staan te verdampen, je zult best wat infra in de lucht moeten houden voor echte centrales en de verbindingen er tussen.

Daarnaast zal er best een hoop zijn omgebouwd, maar hier in ieder geval niet op niveau van 'wijkkastjes'.

[The Third Man]

Best wel wat infra? Wat dan? Je hebt ofwel een reeks MSANs samen in het 19” rack in die centrale hangen, ofwel die los per straatkastje verdeeld over de wijk. Dat staat misschien een paar watt per aansluiting te verstoken, dat is landelijk nog steeds niet veel te noemen. We leven niet meer in de tijd van kilowatts om al die relaisbanken te voeden die klikklak je telefoongesprek doorverbonden.

Het was in de vroege dagen van glasvezel nog anders toen men halsoverkop airco naar POPs moest brengen, maar nu dat allemaal naar PON is omgezet konden al die airco’s ook weer weggehaald worden. Stroomverbruik is echt een non-issue tegenwoordig.

[GenomDalar1983]

Heb jaren geleden ook Digitenne gehad, lekker goedkoop naast mijn glasvezel-only abonnement zonder tv of telefoon.
Maar ouderwetse lineare tv heb ik ondertussen al jaren geleden ook vaarwel gezegd.

[jongetje]

Je kunt ook de NPO app op je TV of streamer zetten, dan kun je die ook gratis kijken. Scheelt weer een antenne ergens plaatsen.

[vinkjb]

wat isd er mis met ouderwets bellen, dat is de hulplijn voor als dingen uitvallen dat werkt altijd.

[Keypunchie]

Je moet er best wel duur kopernetwerk voor blijven onderhouden.

[kujinshi]

Mijn straat is de laatste 50 jaar niet opengeweest, voor onderhoud.

Het zal het systeem en pand bij KPN zelf zijn waar de kosten zitten. Subsidie van het rijk en lekker laten blijven draaien. Noodsituaties komen steeds dichterbij Nederland, die we in de laatste 80 jaar nooit zagen.

[Keypunchie]

Niet open geweest, dat jij weet. Er zijn ook verdeelkastjes, schakelhuisjes. Er moet ook stroom overheen (een stuk meer dan over glasvezel).

En dat moet je dan onderhouden zonder dat mensen een abonnnement afnemen. (Nou ja, minder dan 50k gebruikers met een abonnement)

Er komt een punt dat het koper uit de grond trekken en verkopen op de metaalmarkt meer oplevert dan de jaarinkomsten.

[Reactie gewijzigd door Keypunchie op 29 april 2026 11:52]

[Sissors]

Er is niks mis mee in principe, maar geen hond gebruikt het. Het kost heel veel om dat te onderhouden, en als je zegt dat het essentieel is voor noodsituaties, dan moet je het dus ook bij nieuwbouw aanleggen.

En je hebt niet genoeg aan een koper draadje richting je woning. Je moet dan ook in je huis een vaste telefoon hebben die erop is aangesloten. En dan wordt het weer een behoorlijke kleine groep waarvoor je een groot netwerk in de lucht moet houden.

[TechSupreme]

Behalve dat de operatorrs natuurlijk ook niet dom zijn en in de netwerk kast de stem digitaliseren en het gewoon op het VoIP netwerk gooien.

Dus ik weet niet wat jouw criteria is voor "dingen uitvallen" en "werkt altijd", maar als daarmee bedoelt dat het IP netwerk uitvalt dan valt het POTS netwerk ook uit.

[hcQd]

NPO is FTA op Digitenne, zijn ook vast veel verborgen gebruikers.

[SterkeYerke]

Ik ben zo’n verborgen gebruiker, maar dat lijkt me eigenlijk best een niche.

[miknic]

Digitenne is iig stabieler dan die KPN app.. Wat een bagger app is dat zeg.