Framework verhoogt prijzen DDR5-geheugen voor zijn DIY-laptops met de helft

Laptopfabrikant Framework verhoogt de prijzen van DDR5-geheugen voor zijn Framework Laptop DIY Edition-bestellingen. Het bedrijf noemt de 'volatiele geheugenmarkt' als oorzaak. De prijzen van werkgeheugen stegen de afgelopen maanden fors.

Framework maakt de prijswijziging bekend in een blogpost. Het gaat om een stijging van 50 procent. De hogere prijzen gelden alleen voor nieuwe bestellingen en dus niet voor bestaande preorders. Daarnaast zegt de fabrikant dat de verhoging vooralsnog alleen geldt voor zijn DIY Edition-laptops. Voorgebouwde laptops en de Framework Desktop krijgen vooralsnog geen hogere geheugenprijzen.

Het bedrijf belooft transparant te zijn over eventuele verdere prijswijzigingen. Daarnaast zegt de fabrikant alleen de prijzen te verhogen om zijn kosten te dekken en niet om meer geld te verdienen. Waar mogelijk wil Framework een deel van de kosten zelf op zich nemen en het belooft zijn prijzen te verlagen zodra de kosten weer dalen.

De prijsverhoging bij Framework volgt op forse stijgingen op de geheugenmarkt. DDR5-prijzen schoten sinds september enorm de lucht in. Voorheen kostte 32GB aan DDR5-geheugen zo'n 100 euro, maar inmiddels zijn die prijzen in veel gevallen al de 400 euro gepasseerd. Het komt door de vraag vanuit de AI-markt; datacenterapparatuur en servers gebruiken grote hoeveelheden werkgeheugen.

Fabrikanten richten zich bovendien steeds meer op dat soort geheugen, waardoor ze minder DDR5-dram voor consumenten produceren. Geheugenfabrikant Micron stopte onlangs zelfs volledig met zijn eigen merk Crucial, hoewel hij wel consumentenchips blijft produceren voor andere fabrikanten. Framework haalt bijvoorbeeld zijn 'sterke relaties' aan met Micron en fabrikanten van geheugenmodules, zoals Adata.

Bron: Framework

Reacties (46)

[Jerie]

Moore's Law Is Dead heeft hier een uitstekend artikel over: Sam Altman’s Dirty DRAM Deal

[...]

And now time for the biggest twist of all, a twist that’s actually public information, and therefore should be getting discussed by far more people in this writer's opinion: OpenAI isn’t even bothering to buy finished memory modules! No, their deals are unprecedentedly only for raw wafers — uncut, unfinished, and not even allocated to a specific DRAM standard yet. It’s not even clear if they have decided yet on how or when they will finish them into RAM sticks or HBM! Right now it seems like these wafers will just be stockpiled in warehouses – like a kid who hides the toybox because they’re afraid nobody wants to play with them, and thus selfishly feels nobody but them should get the toys!

And let’s just say it: Here is the uncomfortable truth Sam Altman is always loath to admit in interviews: OpenAI is worried about losing its lead. The last 18 months have seen competitors catching up fast — Anthropic, Meta, xAI, and specifically Google’s Gemini 3 has gotten a ton of praise just in the past week. Everyone’s chasing training capacity. Everyone needs memory. DRAM is the lifeblood of scaling inference and training throughput. Cutting supply to your rivals is not a conspiracy theory. It’s a business tactic as old as business itself. And so, when you consider how secretive OpenAI was about their deals with Samsung and SK Hynix, but additionally how unready they were to immediately utilize their warehouses of DRAM wafers – it sure seems like a primary goal of these deals was to deprive the market, and not just an attempt to protect OpenAI's own supply…

Sam Altman komt er nog mee weg ook met deze huidige president. Het is te hopen dat de exascaler van bijvoorbeeld Lidl of Aldi hier geen last van gaat krijgen. Want eigen cloud gaan we hard nodig hebben.

Het artikel gaat ook in op de volgende vraag: Part V — What will be cancelled? What should you buy now?

Blijkbaar heeft Sony (Playstation) wel goed gepland, maar Microsoft (Xbox) niet. Van bijvoorbeeld Valve (Steam Machines) weet hij het niet. Van AMD en Nvidia weet hij het wel: Nvidia heeft betere voorraad dan AMD.

C-Tier (Think about buying soon)

Laptops and phones. These companies negotiate immense long-term contracts, so they’re not hit immediately. But once their stockpiles run dry, watch out!

Dat lijkt me n.v.t. bij Framework, dat is een relatief kleine vis.

[Reactie gewijzigd door Jerie op 12 december 2025 13:29]

[divvid]

Een reden te meer om foundries in Europa neer te zetten, waar eigen voorraden chips gemaakt kunnen worden, of dat nou geheugen, auto elektronica, opslag geheugen of processoren zijn.

We hebben kennis genoeg om de hele keten HIER neer te zetten. OK, duurt een paar jaar, maar dan ben je ook onafhankelijk van allerlei grillen. Export kan altijd nog.

[Xypod13]

Het probleem is, je kan nu wel fabrieken bij bouwen, maar als de bubbel knapt of als dingen stabiliseren zit je met veel fabrieken die eigenlijk niks aan het doen zijn. Vraag en aanbod.

[Jerie]

We hebben eigen clouds (exascalers) nodig omdat de VS niet meer onze normen en waarden deelt. Voorbeeld: zo sanctioneren ze een organisatie die wij huisvesten (ICC), ze begaan oorlogsmisdaden (Venezuela), en hebben (Israel) of normaliseren (Rusland) banden met landen die oorlogsmisdaden plegen. Om die reden hebben we alternatieven nodig, zie o.a. Jerie in "Alternatieven voor Amerikaanse producten & diensten"

TSMC heeft overigens inmiddels een foundry in Dresden. Probleem is, Duitsland heeft het economisch zwaar. De energieprijzen gaan door het dak, en qua gas nemen we LNG af van de VS.

Ik vrees dat de val van Taiwan een kwestie is van tijd, net zoals Hong Kong dat ook was. Dat kan goedschiks of kwaadschiks. Daar moet Taiwan (met name het belangrijkste bedrijf van Taiwan, TSMC) op anticiperen. Lang wilden ze dat niet. Omdat ze wisten dat het een troef was wanneer TSMC enkel in Taiwan zit.

[Kepslok]

Goh als we gaan kijken naar oorlogsmisdaden van de VS om daaruit conclusie te trekken of deze wel onze normen en waarden deelt zijn we toch wel decennia te laat.. Oorlogsmisdaden in Irak onder Bush, oorlogsmisdaden in Afghanistan onder Obama en ga zo maar door.. Als dat echt een punt zou zijn om meer autonoom te gaan zijn in de EU, waarom nu en niet zo'n kleine 3 decennia geleden?

Ik zou ook eerder zeggen dat Israël de VS bezit op politiek vlak, niet andersom..

[Reactie gewijzigd door Kepslok op 15 december 2025 12:41]

[divvid]

dat klopt, maar dat geldt in een 'vrije' wereld zonder handels belemmeringen, oorlog etc. Daarnaast kun je je processen ook zo inrichten dat je het kan gebruiken voor andere dingen. We zitten nu in een bijzondere situatie. Wat als Taiwan weg valt (best reeel) en de US enorme belemmeringen oplegt (ook reeel). Dan gelden ineens andere spelregels.

[TEAser_]

Heeft geen zin, probleem is dat electronica niet alleen het stukje silicon nodig hebben, maar ook allerlei additionele componenten waarvan we de productie en supply chains ook voor moeten opzetten. Dus een Europese chipsact zou niet veel uitmaken. Er moet een veel grotere algemene industriële strategie komen

[divvid]

compleet mee eens. Je moet ergens beginnen

[PaulHelper]

Lijkt me een goed idee maar praktisch zeer lastig. Ik heb de getallen niet bij de hand maar volgens mij zijn heel wat kosten in Azië nog steeds goedkoper. Waar een groot gewoon manuren zijn. Het zou goed kunnen dat producten die dan in Europa gemaakt worden 2 of 3x zo duur zijn als die in Azië. Kennis is denk ik niet echt het probleem R&D zit super baalt al in Europa/het westen.

Als het puur gaat om de huidige situatie is ook daarvoor dit niet de oplossing. De prijzen gaan inderdaad omhoog maar waarschijnlijk zijn alleen in die gevallen pas Europese tegenhangers interessant en dan zullen er vast nog bedrijven of individueen zijn die Europa steunen en daarvoor een premium betalen, maar genoeg om dit economisch rendabel te houden lijkt me sterk.

Nogmaals ik weet de exacte cijfers niet maar dit zegt mijn gevoel. Als het niet zo is dan zie ik het ook graag en ook zeker bronnen want die heb ik niet.

[divvid]

Ja, laten we alles in Azie gaan produceren, want goedkoper. We hebben gezien wat daar van komt. Er is ook nog zoiets als innovatie. Neem nou zonnepanelen, Dumpprijzen in China, maar toch... zie www.energyra.com/nl

Als je nergens begint, eindig je ook nergens

[GigaHenk]

Europa, laat me niet lachen. Hoe dan.... denk aan milieuregels, hoge energiekosten, hoge loonkosten en hoge belastingdruk. Bedrijven en ondernemers nemen niet niet voor niks steeds vaker de achterdeur uit Europa.

En mensen klagen maar dat alles duurder wordt, wat per definitie onjuist is, goud is de laatste 5000 jaar de meest constante factor in de mensheid geweest om koopkracht te meten. En geloof het of niet, maar werkelijk alles wordt in goud bijna goedkoper. Je kunt dan ook maar één harde vervelende conclusie trekken en dat is dat de Euro steeds minder waard wordt. En dat is niet zo raar, want Brusselse politici praten steeds meer als Don Quichot, dan mensen met visie. Steeds meer vanuit idealisme, ipv realiteit.

Over 50 jaar ga je in de boeken lezen dat Nederland zijn economie naar de mallemoer heeft laten gaan om 0,000036 graden opwarming tegen te gaan. Dit wordt een nog groter verhaal denk ik dan de tulpenbollenmania van 1634-1637, wat nu wereldwijd nog een begrip is. Ach ja, als je in 1636 had proberen uit te leggen wat er aan de hand was, had de meerderheid je voor wappie uitgemaakt. En dat is nu helaas niet anders. Want de meeste mensen zitten nou eenmaal liever bij de massa, dan even een beetje logisch na te denken en de slimste keuze te maken. We zijn per slot van rekening kudde dieren. History doesn't repeat itself, but it surely rhymes.

Just my two cents.

[divvid]

Over 50 jaar.... ga je lezen dat 'we' misschien wel de goede keuzes gemaakt hebben in Europa, omdat het wellicht nog leefbaar is, i.t.t. sommige plekken

Als je in 1636 had gezegd dat er schoon water uit de kraan zou komen, geen stront door de straten zou lopen en allerlei ziektes door een streng vaccinatie beleid niet meer voor zouden komen, dan hadden ze je voor wappie uit gemaakt.

Uiteraard kunnen we ondernemers die weg willen niet tegenhouden, maar dan moeten ze ook niet zeuren als op hun nieuwe lokatie 'men' ineens het licht ziet en met iets minder milde dwang de boel gaan saneren.

overigens: in 1650 kostte een grachtenpand op de herengracht 28100 florijn volgens enkele historische stukken. Dat converteert naar 40 kg goud (ongeveer) en dat is dus ongeveer 4,6 miloen. Komt aardig overeen met de spread op Funda (2,8-10mln) Je zou bijna zeggen dat het wel losloopt met die goud/euro prijs. Nee, de dollar dan, die gaat lekker

[sdk1985]

Je haalt milieu en klimaat hier door elkaar. Schoon water cq leefbaarheid valt onder milieu. Minder co2 uitstoot en opwarming van de aarde valt onder klimaat. Daar heb je heel ander beleid voor nodig. Milieu is tevens lokaal en klimaat globaal, daarom is de impact van Nederland/Europa op klimaat helaas verwaarloosbaar. Stel elke Europeaan eet vanaf morgen geen vlees meer, klimaat technisch zet zelfs dat geen zoden aan de dijk. Dat is het vervelende ervan.

[robsky]

@gigahenk heeft het zowel over milieu als wel over klimaat. Mijn bescheiden mening t.a.v. economische teloorgang van Europa of NL specifiek is dat het niet zozeer ligt aan het stimuleren en enigszins afdwingen van klimaatmaatregelen maar aan het gebrek aan visie en strategisch en langetermijndenken. Kijk maar eens naar zonnepanelen, elektrificering in het algemeen en dan het achterblijven van het elektriciteitsnet. Het net mocht 20 jaar geleden niet verzwaard worden van de ACM omdat dat zou betekenen dat elektriciteit duurder zou worden..... Je kan nu eenmaal niet het een stimuleren en dan de helft zo niet meer van de voorwaarden voor het bereiken van gewenste situatie gewoonweg negeren. Dan ga ik maar niet beginnen over het totale gebrek aan innovatie, tot voor i.i.g. kort dan, in Europa en het levens grote risico dat Europa gewoon zo ver achterblijft op China en de VS dat we niets meer voorstellen en enorm zullen verarmen. Ook dat is gebrek aan strategisch denken en pijn durven en kunnen leiden om de noodzakelijke doelen t kunnen bereiken. Want dat kost veel geld! Strategische autonomie (grotendeels dan) kost altijd geld en is op de lange termijn altijd beter dan goedkoop op de korte termijn. China hebben wij groot gemaakt b.v. en wij hebben onze defensie verwaarloosd. Was goedkoop, maar nu echt heel onhandig. De EU lijkt op momenteel echt op het Romeinse Rijk in zijn nadagen.

[divvid]

ik ben mij zeer bewust van de verschillen tussen klimaat en mileu. Waar ik op doel is het volgende: Wij, domme gansjes in Europa, proberen ons iets aan te trekken van de leefomgeving. Vandaar ook dat er geen gif geloosd mag worden (ja gebeurt wel, weet ik) en er strenge regels zijn voor de uitstoot van schadelijke stoffen. Tevens proberen we iets te doen tegen de gigantische antropogene CO₂ en CH₄ uitstoot.

Laten we eerlijk zijn, kabinetten 'De Quay','Marijnen', 'Cals' etc. trokken zich ook niet veel van het mileu aan in de jaren 60 (politiek gezien was het toen ook al een zooitje) Toch zijn wij daar nu langzamerhand iets aan het milieu gaan doen.

Inmiddels hebben ze in Bejing ook door dat het zo niet langer gaat en komen daar langzamerhand ook meer regels waar ondernemers zich aan moeten houden, even zo in diverse spelers in andere aziatische landen. Ook in z Amerika zie je het gebeuren en als onze oranje 'vriend' over twee jaar uitgerangeerd wordt, gaan ze daar ook om. Die vluchtende ondernemers gaan op termijn dus ook daar net zo hard regeldruk voelen, alleen misschien niet op de 'zachte' manier zoals we dat in EU doen.

dus.... laten wij nu al die kennis die wij latent hebben opgedaan om aan mileu regels te voldoen, eens als een concurrentie voordeel zien, en gebruiken.

[Advanced03]

0.000036? Want het was vorige week niet 15 graden?

[Hans1990]

Als dat waar is mag OpenAI de term 'non-profit' wel heel snel van hun 'bedrijfsprofiel' wegstrepen. Ik kan niet geloven dat er een non-profit organisatie bestaat die zo nietsontzienend te werk gaat. Niet alleen commercieel maar ook voor menselijk belang, want hoe kan een organisatie sociaal gezien non-profit zijn als het een veel breder publiek indirect ondermijnt?

Voor veel mensen zal het uitermate vervelend zijn als ze (weer) een gaming PC upgrade met een jaar moeten uitstellen (of $$$$ betalen voor een paar GB RAM). Maar de mensen die het hardst gaan treffen zijn diegene die net genoeg hebben gespaard voor een laptop voor school/studie, maar dan enkel goedkope junk kunnen kopen met bvb 8GB systeemgeheugen, voor DDR3 prijzen van 10 jaar terug, terwijl die machines eigenlijk al per direct niet meer aan moderne eisen voldoen.
Beetje zoals de MacBook (Pro) M3 8GB vibes. Ja leuk zo'n M3 SoC, maar met 8GB zijn sommige programma's niet enkel wat langzamer, maar vallen letterlijk omver.

[Reactie gewijzigd door Hans1990 op 12 december 2025 18:58]

[supersnathan94]

Beetje zoals de MacBook (Pro) M3 8GB vibes. Ja leuk zo'n M3 SoC, maar met 8GB zijn sommige programma's niet enkel wat langzamer, maar vallen letterlijk omver.

Grappige is dat nu juist Apple gewoon de 16Gig configs als default behoud terwijl HP en DELL en anderen juist de minimale configs nu met 8gb uitrusten (en de prijs hetzelfde houden) nieuws: HP geeft laptops volgend jaar minder werkgeheugen vanwege prijsstijgingen

Een m3 met 8Gb is overigens een prima laptop voor het meeste werk hoor. Er zijn echt maar een paar hele specifieke applicaties die je daar niet goed mee kunt draaien, maar die hebben gewoon behoefte aan heel veel geheugen.

[jip_86]

Wat kinderachtig zeg, ik koop het maar zodat jij het niet kan hebben. Wat mij betreft klapt die bubbel heel snel

[PGTART]

Maar al die tijd is die water machine in gebruik voor iets anders ipv geheugen printen

[supersnathan94]

Mja dat artikel is wel een beetje met een korreltje zout te nemen hoor. Ja er is daadwerkelijk een crisis aan de gang op dat vlak, maar inhoudelijk is er best wel wat aan te merken over wat ze zeggen. Het is een vrij normatief stuk waar bepaalde retoriek wordt gebruikt om het zo te framen dat het lijkt om een hoardings acties, terwijl het eigenlijk gewoon gaat om capacity reservation & wafer supply commitment. Dergelijke reserveringen worden vaak ook gewoon bij de SEC ingediend en er zijn dan dus ook publieke voorbeelden van te vinden, zoals deze:

quote: https://www.sec.gov/Archi...05gfcapacityagreement.htm

For calendar year 2022, GF will reserve for Customer the quantity of wafers of manufacturing capacity for [***] 55 BCDLite (“55BCDL”) 300mm wafers for Customer; as provided in subsection 2.8 below. For calendar year 2023, GF will reserve for Customer the quantity of wafers of manufacturing capacity set forth on the row labeled 2023 Reservation in Table 1 below; as provided in subsection 2.8 below, the Parties will engage in good faith discussions to determine the 2023 quarterly shipment spread of the 2023 reservation. The quarterly quantities of wafers agreed upon or otherwise set to be delivered for 2022 and 2023 will be referred to as “Quarterly Commitments” for calendar year 2022 and 2023. Upon Customer’s request, GF will make commercially reasonable efforts to provide capacity above the 2022 and 2023 Quarterly Commitments, including specifically an additional [***] in calendar year 2022.

Alle harde data is hier wel uitgehaald, maar de inhoud is duidelijk en echt niet uniek voor OpenAI en Samsung/HK.

Ik weet niet of je gezien hebt wat voor gigantische investeringen partijen momenteel doen in Datacenters en of je weet hoe snel de markt ook veranderd? Maar het vraagstuk is wel even groter dan 4TB ECC RAM per server oid. De reden dat OpenAI nog undiced wafers afneemt is vooral omdat het gewoon nog niet weet welke mix het gaat voeren. Ze kopen dus een commitment van een partij die zegt wij kunnen je zoveel ruw materiaal leveren waar je dan met de huidige yields ongeveer zoveel honderd PB aan DDR5 van kunt maken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat deze wafers in daadwerkelijke datacenters komen te hangen die gebouwd worden onder het Stargate project. Maar daar zijn dus serieuze commitments voor nodig.

quote: https://openai.com/index/announcing-the-stargate-project/

The Stargate Project is a new company which intends to invest $500 billion over the next four years building new AI infrastructure for OpenAI in the United States. We will begin deploying $100 billion immediately. This infrastructure will secure American leadership in AI, create hundreds of thousands of American jobs, and generate massive economic benefit for the entire world. This project will not only support the re-industrialization of the United States but also provide a strategic capability to protect the national security of America and its allies.

Dat is natuurljik een Capex die ongehoord is. Voorheen heeft Microsoft wel eens 10 miljard gestoken in wat Datacenters en zag je AWS dat soort bedragen ook noemen, maar een dikke 100 miljard + per jaar is gewoon een giga onderneming.

Om dat even in perspectief te zetten tegen de speeltuin wij waar wij in zitten te "spelen":

quote: https://www.rijksoverheid...or-aifabriek-in-groningen

De investering komt voort uit een krachtige samenwerking tussen het Rijk, de regio Groningen/Noord-Drenthe en Europese partners. Het kabinet draagt € 70 miljoen bij, de regionale bestuurders dragen vanuit de Economische Agenda van ‘Nij Begun’ nog eens € 60 miljoen bij. Het kabinet heeft bovendien samen met een consortium van SURF, AIC4NL, TNO en Samenwerking Noord een Europese cofinancieringsaanvraag van € 70 miljoen ingediend. Daarmee kan de totale investering op € 200 miljoen uitkomen.

Wij vinden dat een groot project, is het ook wel, maar vergelijk het met Stargate en je snapt hopelijk wel dat zoiets daadwerkelijk impact gaat hebben op de markt. 500 miljard is praktisch onze hele begroting en er zijn meerdere partijen die dergelijke bedragen investeren.

Uiteindelijk gaat het om 900.000 wafers/maand:

quote: https://www.reuters.com/b...rgate-project-2025-10-01/

OpenAI seeks 900,000 wafers in 2029, South Korean official says

[..]

OpenAI will also work with the two South Korean firms on building two data centers, a Korean-style Stargate, leveraging Seoul's ambition to become an AI hub in Asia and the country's large number of paying ChatGPT subscribers - second only to that of the United States.

Dus het is helemaal niet zo dat die wafers nu ineens accuut uit de markt zijn. Nee wat wij hier zien in consumenten RAM is gewoon het feit dat openAI niet de enige is die met dit soort projecten aan de gang is. De race is groot en er zijn veel meer partijen die soortgelijke megaprojecten op de planning hebben staan.

xAI is er daar ook 1 van:

quote: https://siliconangle.com/...-nvidia-chips-colossus-2/

Work on the facility reportedly began this past March. On Sunday, the Wall Street Journal cited a source as saying that xAI will buy 300,000 graphics processing units from Nvidia Corp. to power the data center. The purchase is expected to set back the company at least $18 billion, a sum that doesn’t include related equipment such as servers. 

Musk founded xAI two years ago to compete with OpenAI, which he is currently suing for not open-sourcing its large language models. The former company launched its first data center, Colossus, last year, on the site of a former consumer electronics factory in Memphis.

Colossus hosts 200,000 Nvidia processors, most of which are not based on the chipmaker’s latest Blackwell architecture. The Colossus 2 data center will improve upon its namesake both in chip quality and quantity. It will feature 55,000 Blackwell chips at full capacity.

Er zijn al plannen om dit verder uit te breiden naar totaal 1.2 miljoen GPUs over meerdere locaties. Dat is een zelfde ordegrootte als wat openAI aan het doen is en vereist ook zeker soortgelijke wafer commitments.

Verder hebben we dan nog:

• Meta: die met prometheus aan de gang gaat (https://engineering.fb.com/2025/09/29/data-infrastructure/metas-infrastructure-evolution-and-the-advent-of-ai)
• Microsoft (https://blogs.microsoft.com/on-the-issues/2025/09/18/made-in-wisconsin-the-worlds-most-powerful-ai-datacenter/)
• Google (https://www.reuters.com/business/energy/nextera-energy-google-cloud-expand-deal-add-us-capacity-2025-12-08/)
• Amazon/Anthropic die met Nucleair reactors bezig gaan (https://www.aboutamazon.com/news/sustainability/amazon-nuclear-small-modular-reactor-net-carbon-zero)
• en Oracle die met openAI samenwerkt (https://www.reuters.com/technology/oracle-pushes-back-several-data-centers-openai-2028-2027-bloomberg-news-reports-2025-12-12/)

Dus dat artikel is wel redelijk te categoriseren als een storm in een glas water, want dit zat er al heel lang aan te komen. Dit wist je in Januari al. zo'n giga investering vraagt natuurlijk om gigantisch veel apparatuur en dat moet ergens vandaan komen.

Als je kijkt naar de CAPEX van Stargate en dat dan vergelijkt met de drie hyperscalers die we allemaal kennen, dan zijn ook die gewoon in de zandbak aan het spelen. alle drie bij elkaar hebben jaarlijks een vergelijkbare CAPEX voor AL hun activiteiten. Ze splitsen dat niet zo specifiek uit, maar als je de SEC filings erbij pakt en dan de laatste 5 jaar bij elkaar raapt krijg je het volgende:

• Amazon (2020–2024, “Purchases of property and equipment, net of proceeds…”): ~$274.6B
• Microsoft (FY2021–FY2025, “Additions to property and equipment”): ~$181.6B
• Alphabet/Google (2020–2024, “capital expenditures”): ~$163.2B

Over (ongeveer) de laatste 5 jaar opgeteld: ~$619.4B aan capex/PE-investeringen. $125B van OpenAI vs. $124B/jaar van de drie grote hyperscalers bij elkaar.

[PKHS]

'Producten waarbij een varkenscyclus is waargenomen:

• Koffiebonen
• Kantoren (vastgoedsector)
• Opslagsystemen voor computers -)
• Kerstbomen
• Elektriciteitscentrales'

Wikipedia: Varkenscyclus

[vladimirN]

Groot verschil lijkt me dat het itt eerder cycli nu niet een gebrek aan productie capaciteit is, maar dat die capaciteit bewust voor een ander doel wordt aangewend, nl. de AI bubbel. Daarnaast hebben we niet te maken met tientallen aanbieders maar metj een oligopolie, wat ook niet bepaald helpt bij het betaalbaar houden van producten doordat er veel minder marktwerking door concurrentie is en de prijs veel beter door de spelers gestuurd kan worden.

[mr_evil08]

Er zijn maar een paar leveranciers die geheugen produceren de rest zijn plakmerken die het er enkel opzetten, de videokaarten gaan ook weer een dreun krijgen net als NAND waaronder SSD's zoals het nu lijkt.
Nvidia reportedly no longer supplying VRAM to its GPU board partners in response to memory crunch — rumor claims vendors will only get the die, forced to source memory on their own | Tom's Hardware

We gaan weer een interessante tijd tegemoed.
(De pricewatch laat al een stijging zien)

[Reactie gewijzigd door mr_evil08 op 12 december 2025 15:48]

[fruitbakje]

Groot verschil lijkt me dat het itt eerder cycli nu niet een gebrek aan productie capaciteit is, maar dat die capaciteit bewust voor een ander doel wordt aangewend

Als productiecapaciteit nu voor een ander doel wordt aangewend en er dus minder productiecapaciteit beschikbaar is voor het eerdere doel, dan is er toch gewoon een gebrek aan productiecapaciteit...?

[fruitbakje]

Veel overeenkomsten met het Bullwhip effect. Om het in dit geval concreet te maken, zou je dan het volgende zeggen?:

Nieuwe fabrieken/productielijnen (wat dan ook) bouwen kost x aantal jaar (bijvoorbeeld 5). En die 5 jaar geleden in 2020 was die gigantische vraag van 2025 niet verwacht, en hebben ze destijds dus ook niet de fabrieken enzo gebouwd die we nu nodig hebben. Waardoor we een tekort hebben. Over 5 jaar zijn ze wel gebouwd, waardoor de prijzen weer zakken naar 'normaal'. En dan na verloop van tijd hebben we misschien weer minder RAM nodig, waardoor er dan weer overcapaciteit is, waardoor de prijzen nóg verder zakken.

Kan je je voorstellen dat je een RAM-producent bent die wél de huidige vraag had verwacht en daardoor jaren geleden al wat extra productiecapaciteit had gemaakt? Dan had je nu hard gecasht vergeleken met je concurrenten... En dan kan je je ook bedenken hoe groot het risico wel niet is als jij juist het niet verwacht maar je concurrent wel.

Pork cycle en bullwhip effect zijn al 'oude' concepten die al zo lang bekend zijn en waar zoveel ervaring in is, dat daar in logistieke ketens onwijs rekening mee gehouden wordt. Elke RAM-fabrikant wil nu weten "hadden we deze vraag kunnen voorspellen en zo ja, wat hadden nodig gehad om die voorspelling te maken".* Interessante materie.

Ik draag bij aan het tekort: ik vraag aan AI wat de verschillen tussen de pork cycle en het bullwhip effect zijn. Wordt mooi uitgelegd. Hopen dat het ook klopt haha.

*Nog los van de vraag "oké we weten dat er een grote vraag aankomt, hoe gaan we daar op inspelen"

[catfish]

Dat kan wel allemaal, maar het feit blijft dat Europa er best aan doet om een high end fabriek te hebben.
Al is het maar om minder afhankelijk te zijn van andere wereldmachten als er weer eens moet onderhandeld worden. Want laten we eerlijk zijn: Europa staat enorm zwak als het op IT aankomt. De grote software en hardware reuzen zitten in de VS, productie zit in Azië.

[Mosterd]

Logisch, plus als je het dan gaat verhogen dan liever een keer ipv 10 keer los toch?

[CH4OS]

Maar zoals ik het artikel lees, kan het best zijn dat in de toekomst de prijzen nog verhoogd kunnen worden, men houdt wel een slag om de arm. Het is dus niet eenmalig die prijzen omhoog en wanneer het kan weer omlaag. Dus het kunnen als we pech hebben, alsnog 10 keer "losse" prijsverhogingen zijn.

[watercoolertje]

Dus het kunnen als we pech hebben, alsnog 10 keer "losse" prijsverhogingen zijn.

Als ik zijn post goed begrijp zou je er anders 100 (kleine) verhogingen hebben ipv die 10

Want 1 grote verhoging wordt afgezet tegen 10 kleine, dan worden 10 grote verhogingen dus logischerwijs afgezet tegen 100 kleine

[Reactie gewijzigd door watercoolertje op 12 december 2025 14:01]

[William_H]

Ze zijn hier wel heel fijn duidelijk over. Daar kunnen andere systeembouwers nog van leren.

En het mooie is, bij de DIY variant staat het je natuurlijk helemaal vrij om, mits ondersteund, je eigen geheugen in te bouwen. Dus als jij een mooie deal ergens scoort, dan koop je niet het werkgeheugen via Framework, en bouw je het zelf in.

[SqyD]

Klopt! Ik heb niet helemaal toevallig vanmorgen nog een extra DDR5 module in mijn Framework 16 gezet. Met alle recente berichten over prijsstijgingen nog een redelijk geprijste module kunnen vinden in de Pricewatch. Bij aankoop vorige jaar heb ik de eerste module wel bij FW zelf besteld omdat het prijsverschil toen niet heel groot was maar bijv. de SSDs heb ik toen wel bij een goedkopere leverancier besteld. De je die keuze hebt is een heel mooi bijkomende voordeel bij Framework. Ook dat ze hier nu zo transparant zijn over hun prijzen geeft vertrouwen.

[Hell-Slave]

Ram geheugen is altijd volatiel, anders was het rom geheugen.

[Blokker_1999]

En wat dan met NVRAM?

[The_Greater]

Die wordt gevoed door een CR2032 batterij.

[LongTimeAgo]

Netjes van Framework.

Zakelijke bestellingen bij Lenovo, zelfs met BTO builds, laten ook geen prijsverhogingen zien vooralsnog. Wat fijn is.
Ben benieuwd hoe dat over een paar maanden zal zijn als Lenovo nieuwe contracten-voor-X-aantal producten moet afsluiten met leveranciers...

[nogeenlilbro]

Begrijpelijk, maar natuurlijk niet leuk.

[peeceej]

Ik ben echt een leek op dit gebied, maar is er enige (betrouwbare)voorspelling tot wanneer dit tekort en daarmee deze absurde prijs er zal zijn?

[Wannial]

Via andere OEM bronnen vernomen, zeker 2027

[Van der Berg]

Zorgelijk om te lezen dat alles flink duurder wordt. Ik ga komende tijd waarschijnlijk niets meer upgraden tot ergens in 2027 met de komst van AM6 van AMD. Hopelijk tegen die tijd zijn de prijzen weer op de normale niveau

[mr_evil08]

Als het net zo wordt als de cryptobubbel gaat het wel langer dan 2 jaar duren.

[dipje2]

Paar dagen geleden nog een tweet van de CEO/founder/baas met 'kijk, ons geheugen kost nog $80'. Waar - begrijpelijk - wel een regel bij zat dat het niet los te bestellen was maar alleen in combinatie met een laptop.

Dus, het lijkt er op alsof 'hey wij hoeven nog niet zo gigantisch omhoog te gaan' maar een paar dagen geduurd heeft. Ze gaan nog steeds niet zo hard omhoog als Dell natuurlijk

(En dit is niet bedoeld om te zeuren. Het was ook te goed om waar te zijn dat ze hun prijzen laag konden houden in deze tijd natuurlijk).