Quake pionierde 30 jaar geleden de 3d-engine voor grote publiek

Quake viert deze week zijn dertigste verjaardag. De shooter van id Software geldt als een van de grondleggers van het firstpersonshootergenre. Ook op technisch vlak was de game ontzettend belangrijk: hij pionierde met de 3d-engine voor het grote publiek.

Begin jaren 90 kwam het firstpersonshootergenre in een stroomversnelling. DOOM uit 1993 bleek een enorm succes en een jaar eerder keken gamers hun ogen uit met Wolfenstein 3D. Die game had alleen een beetje een misleidende naam, want het spel was helemaal niet 3d, maar '2,5d'. Ook DOOM en het latere Duke Nukem 3D gebruikten deze techniek.

Id Software maakte voor Quake in 1996 daarom iets bijzonders: een daadwerkelijke 3d-engine op basis van polygonen. Tijdgenoten gebruikten 'platte' sprites om de indruk van 3d te wekken. Quake maakte echte 3d mogelijk en daardoor veranderde de manier van spelen, waarmee in die tijd ook Descent-maker Parallax Software pionierde.

Deze rendertechniek maakte het bijvoorbeeld mogelijk om te springen, omhoog en omlaag te kijken en maps met verticaliteit te maken. Duke Nukem 3D wist dat enkele maanden eerder ook te bereiken. Als kers op de taart introduceerde Quake ook nog belichting en schaduwen via lightmaps.

Gamer moest nieuwe pc bouwen

Misschien was Quake daarmee wel iets te vooruitstrevend. Games uit die tijd gebruikten alleen maar de cpu. Maar als je de game van id Software in volle glorie wilde spelen, had je een 3d-accelerator nodig. Deze extra insteekkaarten – bijvoorbeeld de 3dfx Voodoo, de eerste ATI Rage en Nvidia's Riva – maakten Quake mogelijk zoals het bedoeld was.

In 2026, dertig jaar later, zijn bedenkers John Romero en John Carmack videogamelegendes, net als Quake. De originele game is nog steeds te koop en kreeg in 2021 zelfs nog nieuwe content.

Mogelijk is de nalatenschap van de shooter nog breder dan de game zelf. De innovatieve engine legde het fundament voor 3d-gaming op de pc. Diezelfde revolutie vond in die tijd plaats op de consolemarkt, waarmee Quake aan de wieg van het moderne gamelandschap staat.

Update, 10.15 uur – Er zijn enkele nuances over de technische innovatie van Quake toegevoegd.

Vorige .geek Volgende .geek

Door Yannick Spinner

Redacteur

Feedback • 23-06-2026 09:43
113 • submitter: CriticalHit_NL

23-06-2026 • 09:43

113

Submitter: CriticalHit_NL

Lees meer

Quake (2021)

geen prijs bekend

5 van 5 sterren

Pong-game die zichzelf elke frame opnieuw compileert wint C-codeprijs .Geek van 30 juni 2026

Carmack zegt sorry: 'Quake was te ambitieus en ik pushte iedereen te hard' Nieuws van 25 juni 2026

Microsoft deelt speelbare AI-techdemo van Quake II-level .Geek van 6 april 2025

Ontwikkelaar bouwt eigen opensource-gpu die Quake stabiel kan draaien .Geek van 29 maart 2024

Terug in de tijd #26 - Glasvezelaanleg, de eerste Core i7 en vijftien jaar ISS .Geek van 26 november 2023

Valve brengt ter ere van 25e verjaardag Half-Life grote update uit .Geek van 18 november 2023

Bethesda brengt remaster Quake II uit, inclusief nieuwe levels en retrogame Nieuws van 10 augustus 2023

Gerucht: id Software kondigt volgende week Quake II-remaster aan Nieuws van 4 augustus 2023

Quake II Remastered verschijnt bij Zuid-Koreaanse keuringsautoriteit Nieuws van 22 juni 2023

Meer producten en artikelen

Games Bethesda Softworks 3d Id software Quake

Reacties (113)

-Moderatie-faq

113

Wijzig sortering

Devil N

23 juni 2026 10:36

Het was in 1996 al moeilijk uit te leggen wat Quake zo uniek en vernieuwend maakte, en blijkbaar is het dat vandaag de dag nog steeds. Ik zal een poging doen.

In a nutshell: Quake's engine was de eerste waar alles volledig gerenderd werd op basis van texture-mapped polygon rasterization, zonder compromissen voor wat mogelijk was qua level design. De enige beperkingen waar game designers nog op hoefde te letten waren polycounts en RAM usage. Quake maakte het mogelijk om omgevingen te ontwerpen met details in alle richtingen (één van de design mantra's van John Romero was: maak je plafonds interessant om naar te kijken!), en alles was toegestaan qua verticaliteit met kamers bovenop andere kamers waarbij alles tegelijk zichtbaar kon zijn.

Dit in tegenstelling tot andere 3D games in die tijd. Om een paar voorbeelden te noemen:

Doom en Duke Nukem 3D waren sector-based engines met een traditionele raycasting renderer. Duke 3D trok dit concept heel ver, maar er zaten nog steeds zeer strikte beperkingen aan wat je als level designer kon maken. Kamers boven kamers was bijvoorbeeld alleen mogelijk als ze niet beiden tegelijk zichtbaar waren; anders kreeg je allerlei grafische artifacts.
Descent was 3D, maar werkte met levels op basis van kamers die met elkaar verbonden moesten worden met portals. De designers hebben daar ook heel creatief gebruik van gemaakt, maar er waren nog steeds strenge restricties.
Tomb Raider was volledig 3D, maar werkte op basis van een grid-systeem, waardoor levels er altijd vrij blokkerig uit kwamen te zien.

Quake was daarnaast ook pionier voor lightmaps: het idee dat belichting van je level een extra texturelaag is die van tevoren uitgerekend wordt. Games voor Quake maakten hoofdzakelijk gebruik van per-vertex lighting of sector-based lighting, als ze al uberhaupt belichting hadden. Veel 3D games uit die tijd werden fullbright gerenderd, met hooguit wat shading op de textures gepaint door de artists.

Quake zette in wezen de blauwdruk voor hoe een moderne game engine er uit ziet. Alle games voor Quake zijn qua technologie zo goed als obsolete. En alhoewel de hedendaagse game engines heel wat geavanceerder zijn dan die van Quake, zijn de meeste technieken die vandaag de dag nog gebruikt worden terug te leiden naar wat Quake in 1996 al deed.

Gamer moest nieuwe pc bouwen

Lees meer

Reacties (113)

Sorteer op:

Weergave: