Cookies op Tweakers

Tweakers maakt gebruik van cookies, onder andere om de website te analyseren, het gebruiksgemak te vergroten en advertenties te tonen. Door gebruik te maken van deze website, of door op 'Ga verder' te klikken, geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Wil je meer informatie over cookies en hoe ze worden gebruikt, bekijk dan ons cookiebeleid.

Meer informatie

Door Jelle Stuip

Redacteur laptops en componenten

Lenovo Yoga Book C930 Preview

Een e-ink-scherm in plaats van toetsenbord

02-09-2018 • 06:00

35 Linkedin Google+

Lenovo Yoga Book C930

Twee jaar geleden, tijdens IFA 2016, presenteerde Lenovo de Yoga Book, een convertible die niet voorzien was van een toetsenbord, maar van een aanraakgevoelig oppervlak. Daarop werd een toetsenbord geprojecteerd, maar je kon er ook een papieren bloknoot op leggen en alles wat je op papier tekende, verscheen ook op het scherm.

De Yoga Book moest het probleem oplossen dat iedere tablet met pen-ondersteuning heeft, namelijk dat het stylusgevoel niet overeenkomt met dat van een gewone pen op papier. Bij de tijdens de IFA van 2018 aangekondigde Yoga Book C930 heeft Lenovo het iets anders aangepakt en is het aanraakgevoelige oppervlak weliswaar gebleven, maar is dat nu veranderd in een e-ink-scherm, wat weer hele andere toepassingen mogelijk maakt.

Het aanraakgevoelige scherm van de eerste Yoga Book was zwart en vervolgens kon je er, al dan niet met een stuk papier ertussen, op tekenen. Daarnaast kon je het ook als toetsenbord gebruiken door op een knop te drukken en de verlichting achter het scherm in te schakelen, waardoor het toetsenbord oplichtte.

Een e-inkscherm biedt natuurlijk veel meer mogelijkheden omdat je er in principe alles op kunt projecteren. Lenovo heeft ervoor gekozen om het scherm drie functies te geven en je kan daarom kiezen uit de tekenblok-, toetsenbord- en ebookmodus. Wisselen tussen de verschillende functies gaat met behulp van een menuutje in de rechterbovenhoek van het e-inkscherm.

In de tekenmodus ziet het scherm eruit als een gelinieerd schetsblok waarop je vervolgens kunt tekenen of schrijven. Dat kun je doen met behulp van de bijgeleverde stylus, die 4096 drukniveaus ondersteunt, of met je vinger. Het scherm biedt ook mogelijkheden om je pennenstreek aan te passen en hem bijvoorbeeld vetter te maken, maar de meest interessante optie is om het getekende te kopiëren naar het klembord. Dat kan als afbeelding, maar er is ook handschriftherkenning aanwezig, waardoor je geschreven woorden ook als tekst kunt kopiëren.

Voor e-ink reageert het scherm van de Yoga Book bijzonder snel, doordat er niet na iedere aanraking een volledige refresh gedaan wordt. Dat zorgt er ook voor dat er wat retentie kan ontstaan, maar als je aan het tekenen of schrijven bent is een snel reagerend scherm belangrijker.

De tweede schermmodus is de toetsenbordmodus en daarbij wordt een toetsenbord op het e-inkscherm weergegeven. Er worden om te beginnen een stuk of dertig talen ondersteund, dus je kunt de layout kiezen die je wilt. Vervolgens kun je op het toetsenbord typen, met wat Lenovo 'haptische feedback' noemt. Daar hebben ze niet helemaal ongelijk in, want bij iedere aanslag trilt de laptop, dankzij een trilmotortje. Het probleem is echter dat iedere aanslag hetzelfde aanvoelt en je dus geen verschil voelt tussen het aanslaan van verschillende toetsen, iets waarvan je bij een toetsenbord met fysieke knoppen geen last hebt.

  Yoga Book 2016 Yoga Book 2018
Processor Atom x5-Z8550 Core m3-7Y30, Core i5-7Y54
Werkgeheugen 4GB 4GB
Opslag 64GB eMMC max. 256GB ssd
Resolutie lcd 1920x1200 2560x1600
Introductieprijs Android: 500 euro Windows: 600 euro Windows: 1000 euro

De laatste schermmodus is die van de ebookreader en daar is het scherm natuurlijk bij uitstek geschikt voor. Deze schermmodus werkt simpel, maar doeltreffend. Als je naar de modus overschakelt kun je met behulp van een filebrowser een pdf-bestand openen en weergeven op het scherm. Door dubbel op het scherm te tikken kun je bovendien de lcd uitschakelen en lang lezen, want het e-inkscherm is veel zuiniger dan een lcd omdat het alleen energie gebruikt als het scherm ververst en dat gebeurt alleen als je een bladzijde omslaat. Je zult alleen geen accuduur halen zoals bij een echte ereader, want Windows moet ook blijven draaien en dat verbruikt ook energie.

Aan de rest van de Yoga Book is ook het een en ander veranderd. Om te beginnen is de convertible voorzien van Windows 10 en is de optie voor Android, die er bij de eerste Yoga Book wel was, komen te vervallen. Daarnaast is de hardware verbeterd en zit je nu niet meer vast aan een Atom x5-8550-processor, maar heb je de keuze tussen de Core m3-7Y30, of de Core i5-7Y54. De snellere cpu is prettig, maar is ook een wat aparte keuze. Intel kondigde op de IFA namelijk Amber Lake aan, dat de opvolger is van de Kaby Lake-processorreeks uit 2016, waar allebei de genoemde processors toe behoren. Misschien kon Intel de nieuwe cpu's niet snel genoeg leveren, want Lenovo brengt de nieuwe Yoga Book al in september uit, maar het zou de fabrikant sieren als ze over een enige tijd een tweede generatie met Amber Lake aan zou kondigen.

Ook het scherm is veranderd. De schermdiagonaal is nog steeds 10,8", maar de resolutie is verhoogd van 1920x1200 naar 2560x1600 pixels. De beeldverhouding is daarmee 16:10, wat minder gebruikelijk is dan 16:9, maar de extra verticale ruimte kunnen we best waarderen. Bovendien levert de hoge resolutie een hoge pixeldichtheid en dus scherp beeld op. Het is uiteraard een ips-paneel, dus wat kijkhoeken betreft zag de Yoga Book er ook meteen goed uit.

Kloppen om open te klappen

Ook de eerste indruk van de stevigheid van de behuizing voelde beter dan bij de eerste Yoga Book. Die had nog wat kraakjes en wilde doorbuigen als je hem bij een hoek van de behuizing vastpakte, maar daar is bij de nieuwe niet veel van te merken. Een andere leuke toevoeging aan de behuizing is het mechanisme om hem open te maken. Je hoeft niet meer je vingers tussen de twee delen van de behuizing te zetten, maar je kunt nu twee keer kloppen op de bovenkant van het scherm en vervolgens springt de behuizing open. Je moet daarvoor wel in het midden van de behuizing kloppen, want op de hoeken werkt het niet, maar het systeem werkte de paar keer dat we het geprobeerd hebben feilloos.

Het 'kloppen om te openen' zorgt er bovendien voor dat de behuizing er mooi strak uit kan zien en dat lijkt Lenovo inderdaad nagestreefd te hebben. In dichtgeklapte toestand is de Yoga Book C930 minder dan een centimeter dik. Het gewicht bedraagt 775 gram voor de wifi-versie en 799 gram voor de versie met een 4g-modem. Aan beide kanten zit er een usb-c-aansluiting randapparatuur aan te sluiten en natuurlijk de accu op te laden. Die accu heeft een capaciteit van 35,8Wh en levert een accuduur van 8,6 uur op, volgens Lenovo.

Voorlopige conclusie

Een stevigere behuizing, snellere processor, hogere resolutie en een e-inkscherm komen natuurlijk met een prijs en die is het dubbele van de Android-versie van de eerste Yoga Book. Deze kostte vijfhonderd euro en de nieuwe Yoga Book C930 moet voor duizend euro over de toonbank gaan. Vooralsnog lijkt dat geen hele gekke prijs, gezien de significante verbeteringen. Het is echter nog de vraag hoe goed de Yoga Book presteert in bijvoorbeeld onze accutests en we willen langer met het e-inkscherm werken om te zien hoe goed het schrijven en tekenen werkt en om te kijken of we tijdens dagelijks gebruik met het scherm overweg kunnen. Tot slot hebben we nog geen laptops met Amber Lake-processors getest, dus weten we niet in hoeverre Lenovo zichzelf op achterstand heeft gezet door deze nieuwe laptop te voorzien van verouderde Kaby Lake-processors. Een uitgebreidere test hoeft niet lang op zich te laten wachten, want Lenovo wil de Yoga Book C930 nog in september uitbrengen.

Reacties (35)

Wijzig sortering
De Yoga Book C930 is dan denk ik ook gelijk het snelste apparaat met een e-paper paneel op de markt; normaliter hebben alle apparaten met e-paper een oude flut processor in combinatie met een zeer verouderde Android versie (denk aan Android 6 of zelfs ouder)(zelfs apparaten die in 2017 zijn gereleased of nog moeten worden gereleased).

Ondanks dat deze implementatie niet aan mij besteed is (ik prefereer een aparte e-reader met documentensynchronisatie naar mijn laptop of server), is het wat mij betreft lovenswaardig wanneer fabrikanten naar nieuwe manieren zoeken om de eigenschappen van e-paper te kunnen benutten. Helemaal als men het doet om een niche te kunnen vervullen, i.p.v. uitsluitend te focussen op laag hangend fruit dat de mainstream is.

Dat gezegd valt de prijs eigenlijk wel mee als je het relativeert aan andere 10,3" e-readers. De Sony DPT-CP1 en Onyx Boox Note kosten al rond de 550$ USD en 600$ USD, en dat zijn veel zwakkere (in hardware) en beperktere (in software en features) apparaten, gemaakt met veel goedkopere materialen en productie processen. Gegeven: het prijsverschil zit hem natuurlijk ook gedeeltelijk in dat een e-reader meer een niche is, en dus een lagere oplage heeft, dan een laptop zoals deze... maar toch.
Aan de andere kant zijn Kobo e-readers van 6 inch 100 euro. De stap naar 10 inch zal toch niet opeens 4-500 euro meer kosten? Groter dan 8 inch e-readers zijn wat jij zegt een niche. Je kunt met deze twee genoemde e-readers de prijs totaal niet relativeren.

Deze laptop zelf is echter ook een niche. Dus de prijs is afgezien van wat een e-reader paneel kost te rechtvaardigen puur en alleen op het feit dat Lenovo zelf er niet vanuit gaat dat dit een verkoopsucces wordt.
De markt voor 10" ereaders is een stuk kleiner dan 6". De meeste ereader klanten houden het bij ~6" omdat dat handzaam is op de bank om je Kindle of Kobo boek te lezen. Hoe meer niche een bepaald segment is, hoe lager de massa productie, hoe groter de kosten en dus de prijs.

Edit:
En de productie voor ereader panelen is een totaal andere markt dan dat van LCD of OLED. E-Ink is nog de enige echt significante e-paper fabrikant, en ondanks zij de enige zijn, kunnen zij met moeite winst gevend blijven. Dus je kan het verschil in prijs voor maar 4" extra (zullen ook andere paneel tech verbeteringen onder de kap aanwezig zijn hoor) ze niet kwalijk nemen als dat is wat ze moeten vragen om dit segment te kunnen bedienen.

[Reactie gewijzigd door PostHEX op 2 september 2018 19:07]

kobo komt waarschijnlijk over een maand met de kobo aura one in 10 inch formaat, dus de prijzen zijn vast gaan dalen de laatste maanden. Of het gerucht klopt niet of het wordt een heel duren kobo ereader. Maar ik denk dat de prijzen gedaald zijn. Of het fijn is als toetsenbord is een heel ander verhaal...
Gekke discussies over prijzen bij dit soort producten altijd. Dit is de duidelijk de goedkoopste laptop met een 10" eink display ooit. Daarnaast is een traditionele 10" e-reader 500 tot 600 euro, dus waarom vergelijken met een 6"?
Je hebt geen nieuwe processor of nieuwe Android versie nodig op zo'n ding. Je gebruikt het om boeken te lezen. Epubs dus met name. Niet om notes of sketches op te schrijven. Deze toepassingen van dit Lenovo Yoga Book is uniek en innovatief.

10" / 9,7" ligt denk ik niet lekker in 1 hand. Ik heb de Kobo Aura One met 7,8". Geweldig apparaat maar past net niet in 1 hand. Er zijn dan ook maar 10 apparaten in de Pricewatch met tussen 7" en 8". Tussen de 8" en 13,3" (max) zijn er maar 7 in de Pricewatch. Ter vergelijking: tussen de 5" en 6,8" staan er maar liefst 47 in de Pricewatch. En ook deze Lenovo Yoga Book zal niet lekker in de hand liggen bij het lezen.
Gegeven: het prijsverschil zit hem natuurlijk ook gedeeltelijk in dat een e-reader meer een niche is, en dus een lagere oplage heeft, dan een laptop zoals deze...
Geen idee hoe groot de oplage is van dit product.
Je hebt geen nieuwe processor of nieuwe Android versie nodig op zo'n ding. Je gebruikt het om boeken te lezen. Epubs dus met name. Niet om notes of sketches op te schrijven. Deze toepassingen van dit Lenovo Yoga Book is uniek en innovatief.
De >10" ereader markt is toch echt gericht op de zakelijke en studenten markt, juist om aantekeningen te kunnen maken op PDFs e.d., of simpelweg als schrijfpapier vervanger. Onyx, Sony en Remarkable modellen worden allemaal geleverd met een pennetje juist om deze reden. Sony was met de DPT-S1 een van de eerste merken die een 13" model uitbracht, en de officiële verkoop daarvan was voor een lange tijd alleen maar B2B, omdat het was gericht op de zakelijk mark, omdat die markt er het meest behoefte aan heeft.
10" / 9,7" ligt denk ik niet lekker in 1 hand. Ik heb de Kobo Aura One met 7,8". Geweldig apparaat maar past net niet in 1 hand. Er zijn dan ook maar 10 apparaten in de Pricewatch met tussen 7" en 8". Tussen de 8" en 13,3" (max) zijn er maar 7 in de Pricewatch. Ter vergelijking: tussen de 5" en 6,8" staan er maar liefst 47 in de Pricewatch. En ook deze Lenovo Yoga Book zal niet lekker in de hand liggen bij het lezen.
Het is ook nooit de bedoeling geweest van >10" ereaders dat je die in een hand moet kunnen vast houden. Een studenten lesboek of aantekeningen map houdt je ook niet in een hand vast, maar leg je plat op tafel, of houdt je met twee handen vast rustend op je bureau, of leg in een boekenhouder.

Edit: en een nieuwe Android versie (en dus nieuwe hardware waar die versie op kan draaien) is wel degelijk gewenst. Bedrijven en scholen hebben soms eigen Android apps om bepaalde zaken te kunnen benaderen, apps die een wel iets recentere versie dan Android 6 nodig hebben. Daarnaast mist Android 6 bepaalde beveiligingsupdates waardoor men bij jou bedrijfsomgeving zou kunnen komen.

[Reactie gewijzigd door PostHEX op 2 september 2018 19:27]

Zou kunnen, maar die 10+" markt is nog in opkomst.

Verder kun je prima Android 6 veilig draaien. Kwestie van backporten. Gevaarlijker is de firmware van bijv de SoC.
Ik ben benieuwd hoe snel de verversingssnelheid is van het eink scherm en of deze ook redelijk soepel webpagina's weergeeft. Ik twijfel al even om de onyx boox max2 aan te schaffen om als tweede monitor te dienen naast mijn laptop maar sinds deze laptop is het er niet makkelijker op geworden.....
Eerste gedachte: leuk apparaat!

Maar dan: vanaf 1000 euro, en dan heb je de basisversie met een M3 en 4GB. i5 zal een meerprijs zijn, en bij SSD staat er “tot 256 GB” dus ik vrees dat je standaard ook maar 128 krijgt. Als je niet uitkijkt gaat een exemplaar met i5, 8 GB geheugen en 256 GB SSD 1500 euro kosten, en voor dat bedrag zijn betere converibles en ultrabooks te koop.
Prijzen zijn inmiddels bekend: https://www.lenovo.com/nl...a-Book-C930/p/ZZIWZWBYB1J

999 voor de tragere versie met puur WiFi zonder pen
1399 voor de snellere LTE versie
1399, met een Core-i5 van vorig jaar, 7th gen. Juist de i5 processor heeft grote stappen gezet met de 8250U. Jammer.

En het geheugen zit op 4GB. In die prijsklasse niet passend.
Weer een typisch voorbeeld waarbij ze een 2-in-1 maken, waarbij je vooral de nadelen van beide benadrukt. Als e-reader is deze domweg te groot en zwaar. Als laptop is het typen een drama. Ik zie niet in wat de doelgroep is voor dit apparaat. Wellicht voor mensen die een laptop nodig hebben en die weinig willen typen. Maar dan zal een iPad Pro denk ik beter werken.
Meer een tablet + ereader in één en voor de rest externe monitor, toetsenbord plus muis wanneer op het bureau als desktop. Vind ik wel handig binnenshuis. Heb diezelfde configuratie nu ook voor mijn HP Elitepad tablet en Dock en dat werkt prima. In een nieuw zelfde soort setup met deze Yoga is de extra ereader functie en toetsenbord dan mooi meegenomen.
Grote E readers worden door iedereen die manga of strips leest zeker op prijs gesteld, dus er is een doelgroep. Wat betref het gebrek aan haptic en tactile feedback ben ik het met je eens dat het een gemiste kans is.. Er zij goede tactile feedback systemen beschikbaar zoals electrice puls systemen of inflating keys van Tanzas https://www.theverge.com/...-haptic-feedback-ces-2017 of
4GB? Is dat niet een beetje weinig anno 2018? Het apparaat draait toch Windows (kijkend naar de afbeeldingen)?
Viel mij ook al op. Mag toch hopen dat dat (makkelijk) uitbreidbaar is anders toch een no-go.
Gezien de bouwvorm denk ik niet dat er iets open kan. Daar is domweg geen ruimte voor.
En zo te zien is ook de duurdere variant met 4GB uitgerust. Probleempje...
Is het niet mogelijk om zo'n haptic feedback motor te plaatsen dat je in de Steam Controller hebt? Dat voelt aardig wat beter aan waar je vingers zit dan een reguliere tril motor.
In dichtgeklapte stand 1cm dik. Daar kan je niet heel veel in kwijt schat ik zo, zit waarschijnlijk al stampensvol.
Ik denk dat ik toch liever zie dat er een echt toetsenbord op zit en het e-inkt scherm aan de achterkant van het LCD scherm. Verder hou ik wel van dit soort innovaties
Mee eens, naast het feit dat ik dit lees:

'Je zult alleen geen accuduur halen zoals bij een echte ereader, want Windows moet ook blijven draaien en dat verbruikt ook energie.'

Voor het lezen van een e-book heb je Windows niet nodig, ze kunnen beter twee dedicated apparaten met elkaar laten communiceren en ze dan afzonderlijk van elkaar laten werken. Het hele idee van een e-reader (lekker op weg en altijd en overal boeken lezen - met een accuduur van x zoveel dagen/weken) wordt hiermee nu teniet gedaan als je batterij alsnog paar een paar uurtjes mee gaat.

Gebruikers zullen toch vaak naast een oplader moeten zitten zeker als men de Yoga Book veel gebruikt om Windows als OS te gebruiken voor werk/studie etc.
Ik las de e-reader kant via USB verbonden is en dat ze veel effort er in hebben moeten steken om het allemaal goed te laten werken.

Het kan dus best zijn dat in de e-reader modes dat windows niet actief is (slaapstand/hibernate) en dat het verbruik wel erg laag is.

Ik heb daar verder nog geen details over kunnen vinden.
Dat zou in ieder geval wel een pluspunt zijn! _/-\o_
Dit apparaat heeft een hoog gadget gehalte en ik hou nogal van gadgets. Zie dit apparaat dan ook vooral als een heel dure ereader met heel veel extra functionaliteit. De hogere prijs is jammer maar begrijpelijk, voor €600 had ik 'm als ereader+ zeker willen hebben, bijna het dubbele doet me nog even aarzelen. Erg innovatief in ieder geval en ééntje die ik in de gaten houdt. Mijn huidige laptop + ereader worden (gelukkig) alweer wat ouder en als ik er dan iets als dit ter vervanging voor terug kan krijgen maakt me dat best wel blij. Kijk uit naar de review.
Er worden om te beginnen een stuk of dertig talen ondersteund, dus je kunt de layout kiezen die je wilt.
Het is een veelgemaakte fout dat talen automatisch gepaard gaan met een eigen keyboard layout, dat is zoiets als zeggen dat elk land zijn eigen taal of alfabet heeft, wat uiteraard een grote simplificatie is. Het aantal ondersteunde talen is niet per se gelijk aan het aantal beschikbare layouts.

[Reactie gewijzigd door Mr777 op 2 september 2018 09:17]

Ik heb de vorige yoga book (windows versie) en mijn grootste ergernis is de trage cpu. Mooi dat het in dit model verbeterd is Het principe van papier-op-digitizer van het oude model was best prettig (niets voelt zo natuurlijk als pen op papier), maar kende ook z'n beperkingen (papier lastig verkrijgbaar). De eerste yoga book was echt een gadget, mooi om te zien dat Lenovo gewoon doorzet en het product verbeterd. Zijn nog maar weinig fabrikanten die dit durfen.
Ik hou persoonlijk wel van dit soort innovaties. Echter zie ik hier niet echt het voordeel van in. Ja, het is leuk, maar praktisch? Nee.
Van een E-Reader mag je normaal gesproken verwachten dat deze dagen/weken meegaat, bij deze zal dat helaas niet gaan omdat Windows ook nog tegelijk moet draaien op de achtergrond. Het E-Reader gedeelte schiet dus al sterk tekort.
Het toetsenbord, tja, voor mensen die veel en blind typen eigenlijk meteen al een no-go.
Kwa snelheid is het maar afwachten, maar met deze dikte verwacht ik niet dat de snelheid van de i5 heel erg hoog zal liggen.

Op dit item kan niet meer gereageerd worden.


Apple iPhone XS Red Dead Redemption 2 LG W7 Google Pixel 3 XL OnePlus 6T (6GB ram) FIFA 19 Samsung Galaxy S10 Google Pixel 3

Tweakers vormt samen met Tweakers Elect, Hardware.Info, Autotrack, Nationale Vacaturebank, Intermediair en Independer de Persgroep Online Services B.V.
Alle rechten voorbehouden © 1998 - 2019 Hosting door True