Nederland krijgt er een nieuw innovatieagentschap bij: NADI, kort voor Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie. Met NADI wil het kabinet 'technologische doorbraken' financieren die nu geen geld krijgen van universiteiten of bedrijven. In dit artikel leggen we uit wat NADI is en waarom Nederland het nodig zou hebben.
"Nederland is wetenschappelijk een topland, maar relatief weinig van die kennis vertaalt zich naar grootschalige maatschappelijke en economische impact", schrijft NADI. Het woord 'grootschalige' is hier belangrijk.
Volgens het agentschap focust Nederland zich nu vooral op innovatie die bestaande producten iets beter maakt. 'Disruptieve innovatie', waarop NADI zich richt, valt daardoor tussen wal en schip. Met disruptieve innovatie bedoelt NADI onderzoek dat bestaande markten fundamenteel kan veranderen, geheel nieuwe markten tot stand kan brengen of cruciale technologische of maatschappelijke problemen kan oplossen.
Dit is dus erg risicovol onderzoek, dat vaak meerdere jaren nodig heeft. Bestaande onderzoeksfinanciering richt zich hier niet op en voor investeerders en bedrijven is deze fase nog te onzeker. "Veelbelovende kennis blijft zo liggen, terwijl grote uitdagingen onopgelost blijven", aldus NADI. Daarom wil de overheid hierin een grotere rol spelen.
Een Nederlands Darpa
Het agentschap gaat zelf niet het wiel opnieuw uitvinden. In de Verenigde Staten bestaat al veel langer zo'n agentschap: Darpa, het Defense Advanced Research Projects Agency, opgericht in 1958. Darpa stond onder meer aan de wieg van het internet zoals we het nu kennen, maar speelde ook een grote rol bij het ontwikkelen van gps en autonome voertuigen.
:strip_exif()/i/2007842888.jpeg?f=imagegallery)
Het Amerikaanse agentschap financierde ook onderzoek naar mRNA, dat van pas kwam bij het ontwikkelen van de coronavaccins. Daarnaast investeerde het agentschap 22 miljoen dollar in SRI International om een 'lerende cognitieve assistent' te ontwikkelen. Dat zegt misschien niet zoveel, maar deze assistent werd Siri, die Apple uiteindelijk in 2010 van SRI overnam.
'Verandert dit de wereld als het lukt?'
NADI wordt dus een soort 'Nederlands Darpa', wat ook direct een beeld geeft van het soort projecten waaraan NADI gaat werken. Het agentschap gebruikt ook het model van Darpa. Daarbij financiert en coördineert NADI zelf risicovolle onderzoeks- en ontwikkelingstrajecten. "De centrale vraag bij elk programma: verandert dit de wereld als het lukt?"
NADI koppelt de financiering van onderzoeksteams aan 'mijlpalen'. Als zij een mijlpaal behalen, krijgen ze extra financiering. "De mijlpalen zijn zo ontworpen dat wanneer ze worden behaald, een baanbrekende innovatie is gerealiseerd en opgeschaald", schreef NADI eerder dit jaar in een ontwerpvoorstel.
Onderzoekstrajecten stoppen bij NADI zodra er bewijs is dat de hypothese niet klopt of als een project zelfstandig verder kan. Dat is bijvoorbeeld het geval als een bedrijf een project direct commercieel kan toepassen of als verschillende onderzoeksteams een nieuw bedrijf starten om het concept verder te ontwikkelen.
Tien (of meer) programma's tegelijk
Het agentschap richt zich op 'hoogrisico'-projecten, dus is de kans groot dat veel projecten falen. "Als van tien programma's er twee slagen en acht falen, kan dat een uitstekend resultaat zijn."
Binnen NADI moet dan ook een cultuur ontstaan 'waarin falen geen afrekening betekent'. Daarom moet het agentschap aan veel projecten tegelijk werken. "Een portfolio van voldoende omvang zorgt ervoor dat successen de onvermijdelijke mislukkingen kunnen dragen. Zonder die schaal zal NADI worden gedwongen tot risicomijdend gedrag."
NADI verwacht op basis van andere Darpa-achtige instellingen dat programma's drie tot vijf jaar duren en zo'n 35 tot 75 miljoen euro per programma kosten. Als concrete voorbeelden noemt NADI 'een manier voor planten om tien keer zoveel CO2 vast te leggen, of een manier om digitaal witwassen onmogelijk te maken'.
:strip_exif()/i/2007410734.jpeg?f=imagegallery)
Het maakt ook niet veel uit van wie het idee komt. De teams kunnen afkomstig zijn van universiteiten, start-ups, grote bedrijven of samenwerkingsverbanden komen. "Kortom, iedereen met een goed idee."
Postquantumencryptie als voorbeeld
NADI deelt een concreet voorbeeld van hoe zo'n programma er in de praktijk uit kan zien. Het agentschap zoekt naar encryptie die quantumcomputers niet kunnen kraken. Zo wil het voorkomen dat data die nu wordt versleuteld later alsnog kan worden gekraakt. Hiervoor melden zich 65 onderzoeksteams aan, zoals cryptografen van universiteiten, cybersecurity-startups en chipfabrikanten.
Het agentschap selecteert hieruit de tien grootste kanshebbers, die elk 500.000 euro krijgen voor de eerste fase. Hierbij valideren ze bijvoorbeeld hun ideeën en testen ze die op kwetsbaarheden. Zeven van die teams laten een haalbaar pad zien naar integratie met bestaande systemen.
Die zeven teams krijgen elk 1,5 miljoen euro voor de tweede fase. Daarin implementeren ze bijvoorbeeld prototypes en voeren ze stresstests uit in gesimuleerde productieomgevingen met realistische transactievolumes.
De drie beste teams gaan door naar de laatste fase. Ze krijgen 15 miljoen euro om proefprojecten uit te voeren en ze af te stemmen met Europese standaardisatie-instanties. Uiteindelijk kost dit project NADI 60,5 miljoen euro.
| Fase | Investering per team | Teams | Totale kosten |
|---|---|---|---|
| 1 | 0,5 miljoen euro | 10 | 5 miljoen euro |
| 2 | 1,5 miljoen euro | 7 | 10,5 miljoen euro |
| 3 | 15 miljoen euro | 3 | 45 miljoen euro |
| Totaal | 60,5 miljoen euro |
Ook kleinere challenges
Naast deze grote programma's wil NADI kleinere challenges organiseren. Deze duren een tot drie jaar en krijgen een budget van 15 tot 40 miljoen euro. Het doel is niet per se om een concreet probleem op te lossen, maar om een 'compleet nieuw ecosysteem tot leven te brengen'.
Dat klinkt wat vaag, maar de inspiratie komt weer van Darpa. Dit agentschap organiseerde in 2007 een race van 200 kilometer in de Amerikaanse woestijn met zelfrijdende auto's. Het winnende team zette daarna Waymo op: het succesvolste robotaxibedrijf van de VS.
Budget van 1 tot 2 miljard euro
Eén programma kost al 60,5 miljoen euro en NADI wil het zeker niet bij één programma houden. Daarom is al snel duidelijk dat NADI honderden miljoenen euro's nodig heeft. Het agentschap noemt zelf een budget van zo'n 1 tot 2 miljard euro verspreid over vijf jaar. Dat bedrag is gebaseerd op een adviesrapport van ex-ASML-ceo Peter Wennink. Dat budget zou vergelijkbaar zijn met dat van andere internationale Darpa-achtige organisaties en zo'n 20 programma's en 15 challenges mogelijk maken.
:strip_exif()/i/2008367844.jpeg?f=imagegallery)
Dat klinkt misschien als veel geld, maar het agentschap stelt dat disruptieve innovaties 'een motor voor productiviteitsgroei, strategische autonomie en maatschappelijke vooruitgang' vormen.
'Darpa-onderzoek levert nu biljoenen op'
NADI wijst ook op de financiële voordelen van het Darpa-onderzoek. "De technologieën waarvoor het de basis legde – gps, internet, micro-elektronica – genereren nu biljoenen per jaar aan economische activiteit." Het is lastig om het precieze rendement uit te rekenen, 'maar de orde van grootte is helder: omvangrijke probleemgerichte publieke investeringen in doorbraaktechnologieën hebben buitenproportioneel grote economische effecten'.
Toch krijgt NADI niet waar het om vraagt. Op Prinsjesdag werd bekend dat NADI een half miljard euro krijgt om het agentschap op te richten. De eerste 10 miljoen euro komt volgend jaar. In 2028 krijgt het agentschap 25 miljoen euro. Daarna krijgt NADI per jaar 75 miljoen euro.
Het plan is om eerst drie pilotprogramma's op te zetten met een budget van 30 tot 50 miljoen euro. Elk programma richt zich op één domein: Digitalisering & AI, Veiligheid & Weerbaarheid en Life Sciences & Biotech. Volgens het agentschap komt deze herfst het eerste programma, samen met Sprind, de Duitse evenknie. "Dit richt zich op een strategische industrie voor Nederland en Europa." De details zijn nog onbekend, maar pas dan weten we welke disruptieve innovatie NADI écht voor ogen heeft.
Hoe die eerste programma's precies worden ingevuld, is nog niet bekend. Daarmee blijft de belangrijkste vraag rond NADI onbeantwoord: wat gaat het agentschap nu werkelijk doen? Gaat het inderdaad postquantumencryptie ontwikkelen of een manier vinden om planten meer CO₂ te laten opslaan? Zelfs als NADI zulke projecten opzet, kunnen ze mislukken en blijft een doorbraak uit. Het duurt dan ook nog járen voordat we weten wat we werkelijk aan NADI hebben.
Redactie: Hayte Hugo • Eindredactie: Monique van den Boomen
/i/2008242330.png?f=fpa_thumb)
/i/2008210940.png?f=fpa_thumb)
:strip_exif()/i/2004609166.jpeg?f=fpa)
:strip_exif()/i/2008330320.jpeg?f=fpa)
/i/2008315434.png?f=fpa)
:strip_exif()/i/2006846208.jpeg?f=fpa)
:strip_icc():strip_exif()/u/141198/crop6164051fbcf31.jpg?f=community)
:strip_icc():strip_exif()/u/237152/icon.jpg?f=community){kind=icon}
:strip_exif()/u/467778/crop5d7a5dd1f296a.gif?f=community)
/u/92525/me.png?f=community)
/u/75437/crop5daf1210eb5fc.png?f=community)