Intel Arc G3-handhelds
De meeste gaminghandhelds maakten tot nu toe gebruik van AMD-hardware. Intel wil daar verandering in brengen en introduceert daarom speciale processors voor pc-handhelds: de Arc G3-serie.
Waarom dragen ze de videokaartennaam 'Arc', die tot nu toe alleen voor (i)gpu's werd gebruikt, in plaats van 'Core' zoals bij andere processors? Nou, zó centraal staan de geïntegreerde graphics bij deze chips, aldus Intel-fellow Tom Petersen.
Aan de vooravond van de Computex-beurs in Taiwan kon ik aan de slag met de eerste drie handhelds op basis van de nieuwe Arc G3-chips. De Arcs zijn gebaseerd op de Panther Lake-architectuur, die sinds begin dit jaar wordt gebruikt in de Core Ultra 300-processors.
De Arc G3 en Arc G3 Extreme
Voor handhelds heeft Intel die chips echter op belangrijke punten aangepast. Om te beginnen zijn bepaalde delen van de chips uitgeschakeld. De Arc G3 en G3 Extreme hebben nog altijd snelle igpu's, maar twee P-cores minder dan de normale laptopversies. Ook zijn er minder Thunderbolt-controllers en displayengines actief dan bij de bestaande Core Ultra's.
Omdat de Arc G3-cpu's maar twee P-cores hebben, draaien taken standaard op de E-cores. Intensieve threads, zoals de renderthread van een game, worden geïdentificeerd en gepromoveerd naar een P-core. De P-cores kunnen bij de Arc G3-cpu's volledig worden geparkeerd om energie te besparen.
| |
Intel Arc G3 |
Intel Arc G3 Extreme |
| Cpu |
2P + 8E + 4LPE |
2P + 8E + 4LPE |
| Kloksnelheid cpu |
Max. 4,6GHz (P-cores) |
Max. 4,7GHz (P-cores) |
| Gpu |
Arc B370 (10 Xe) |
Arc B390 (12 Xe) |
| Kloksnelheid gpu |
2,2GHz |
2,3GHz |
| Npu |
46Tops |
46Tops |
| Geheugen |
Max. 96GB Lpddr5x-8533 |
Max. 96GB Lpddr5x-8533 |
| Tdp |
8-30W |
8-35W |
De tdp's van de chips zijn lager, namelijk 8 tot 35W. Daarbinnen geeft de processor meer prioriteit aan het vermogensbudget voor de igpu, die bij gaming belangrijker is voor de prestaties dan de cpu-cores. De verhouding tussen het energiegebruik van de cpu en gpu wordt minder agressief aangepast dan bij normale laptop-cpu's. Hiermee worden ongewenste spikes in de frametimes, en daarmee haperingen in het beeld, voorkomen.
/i/2008190744.png?f=imagenormal)
Energie besparen met controllable fps
Intel maakt via zijn eigen software en de controlcenters van handheldfabrikanten diverse modi voor een gewenste framerate beschikbaar. Je kunt aangeven dat de game op 30, 40 of 60fps moet draaien. Zo verbruikt de chip niet onnodig stroom aan frames die je niet nodig hebt. Door middel van framepacing worden de frames netjes verdeeld over de seconde gerenderd.
Deze 'controllable fps' is vooral handig in lichte games, waarin zelfs de hardware van een handheld zeer hoge framerates haalt. Intel claimt dat het verbruik van de processor in Team Fortress 2 afnam van 22W naar 4W bij het inschakelen van een 30fps-limiet. De accuduur tijdens het spelen van deze game zou daardoor toenemen van 3,5 naar bijna 12 uur.
De eerste benchmarks
Tijdens een presentatie voorafgaand aan de Computex-beurs deelde Intel uitgebreide prestatiecijfers met aanwezige journalisten, waaronder Tweakers. Intel claimt dat het topmodel, de Arc G3 Extreme, 44 procent sneller is dan de vorige generatie (Core Ultra 7 258V oftewel Lunar Lake). Dat is een gemiddelde van meer dan 30 geteste games. Alle benchmarks zijn zonder framegen en met 2x upscaling, indien de game dat ondersteunt.
/i/2008190746.png?f=imagearticlefull)
Ook in vergelijking met de snelste handheldchip van AMD, de Ryzen Z2 Extreme, zou de Intel Arc G3 Extreme fors sneller zijn. Op 35W, wat het maximale vermogen is van beide chips, zou de nieuwe Intel-cpu gemiddeld 42 procent sneller zijn.
/i/2008190748.png?f=imagearticlefull)
Dat prestatieverschil kun je behalve voor hogere framerates ook inzetten voor een lager energiegebruik en daarmee een langere accuduur. Volgens Intel haalt de Arc G3 Extreme op 17W dezelfde prestaties als een Ryzen Z2 Extreme op 35W, wat een twee keer zo hoge energie-efficiëntie zou betekenen.
/i/2008190750.png?f=imagearticlefull)
Intel benadrukt bovendien het belang van XeSS-upscaling en -framegen. Niet eens zozeer vanwege de hogere fps, maar vooral omdat AI-gegenereerde frames veel minder energie kosten om te berekenen dan een frame dat volledig gerenderd moet worden. Intel-fellow en technisch leider van Intels graphicsdivisie, Tom Petersen, verklaarde dan ook: 'Frame gen is the way'. Bovendien heeft Intel daarbij een strategisch voordeel, aangezien de Ryzen Z2 Extreme (nog) geen drie- of viervoudige framegen ondersteunt.
/i/2008190760.png?f=imagearticlefull)
Handhelds van Acer, MSI en OneXPlayer
Acer, MSI en OneXPlayer zijn de eerste fabrikanten die een handheld met de Arc G3-processors op de markt gaan brengen. Met alle drie de handhelds kon ik kort aan de slag.
Hoewel de meeste fabrikanten ook hun eigen software blijven aanbieden, is op alle apparaten ook de XBOX-modus beschikbaar. Die controllervriendelijke interface kwam vorig jaar als eerste beschikbaar op de ROG XBOX Ally (X), maar is sinds kort op iedere Windows 11-pc in te schakelen. Tenzij je specifieke functies wil gebruiken, zou ik de cleane maar functionele XBOX-interface al gauw de voorkeur geven. Dat maakt dat er softwarematig weinig reden is om de ene of de andere handheld te nemen.
Acer Predator Atlas 8
De Predator Atlas 8 is misschien wel de meest 'vanilla' handheld van de drie. De handheld heeft een 8"-scherm met een iets hogere 16:10-beeldverhouding. De resolutie daarvan is 1920 bij 1080 pixels, de refreshrate bedraagt 120Hz.
Acer bevestigt dat de Predator Atlas 8 beschikbaar komt met beide Arc-chips. Bij de gewone Arc G3 krijg je een 60Wh-accu, de G3 Extreme-versie heeft een 80Wh-accu. Ook de hoeveelheid geheugen en opslag varieert, maar maximaal is dat 24GB Lpddr5x-7467 en 1TB.
Een van de twee ventilators in de Atlas is gemaakt van metaal, wat volgens de fabrikant een unicum is voor handhelds. Die ventilator zou daardoor 10 procent meer airflow genereren. De handheld krijgt verder twee Thunderbolt 4-poorten, een snelle microSD-lezer met UHS-II-ondersteuning en Wi-Fi 7.
Acer verzekerde ons er trouwens van dat deze handheld écht op de markt gaat komen. De fabrikant had er de afgelopen jaren een handje van om handhelds te tonen op beurzen, maar buiten de Blaze 7 heeft geen daarvan ooit het levenslicht gezien.
MSI Claw 8 EX AI+
MSI maakte als een van de weinige fabrikanten al handhelds met Intel-processors, waaronder de vorig jaar gereviewde Claw 8 AI+ met een Lunar Lake-chip. Ten opzichte van die handheld heeft MSI een grondig redesign doorgevoerd, dat een stuk verder gaat dan alleen de nieuwe, donkerpaarse kleur. Smaken verschillen, maar ik vind het in elk geval een stuk beter ogen dan gifgroen.
/i/2008190792.png?f=imagenormal)
De nieuwe Claw heeft meer ergonomische, controllerachtige handgrepen. Dat voelt comfortabeler aan dan het hoekige ontwerp dat MSI tot nu toe gebruikte. Wel moest ik met mijn niet al te grote handen soms flink reiken naar de bovenste knoppen op de voorkant.
Net als de handheld van Acer gebruikt de nieuwe Claw een 8"-scherm met 1920x1200-resolutie en een 120Hz-refreshrate. Vooralsnog heeft MSI het uitsluitend over een model met de snelste Arc G3 Extreme-processor, 32GB Lpddr5x, 1TB-ssd en 80Wh-accu. Of MSI ook met een variant komt op basis van de gewone Arc G3, is nog niet bekend.
Een vernieuwde trilmotor zou moeten zorgen voor verbeterde haptische feedback, maar dat kon ik in mijn snelle testsessie nog niet goed beoordelen. Wel maakt MSI opnieuw gebruik van halleffectsticks en -triggers, wat voor meer precisie en een langere levensduur moet zorgen.
OneXPlayer 3
De OneXPlayer 3 is zonder twijfel de excentriekste gaminghandheld van de drie. Als je goed kijkt, zie je een naad tussen het scherm en de twee controllers. Die kun je Nintendo Switch-stijl losschuiven, waarna je een soort gamingtablet overhoudt. De Chinese fabrikant werkt zelfs aan een magnetisch toetsenbordaccessoire, zodat je er een volwaardige minilaptop van kan maken.
Ook wat de specificaties betreft doet OneXPlayer bijzondere dingen. Het 8,8"-scherm is een oledpaneel met 144Hz-refreshrate, en ook de 85Wh-accu is net iets groter dan bij de concurrentie. Uniek is bovendien de ondersteuning voor het door Biwin gepionierde miniSSD-formaat, dat zich kort laat samenvatten als: de snelheid van een ssd in een formaat iets groter dan een microSD-kaartje.
Helaas lijkt OneXPlayers focus op de specificaties wel een beetje af te leiden van de bouwkwaliteit. De plastic behuizing voelt aanzienlijk goedkoper aan dan die van de andere handhelds. Ook het schuifmechanisme van de controllers maakte niet de meest solide indruk. Pas later deze maand gaat een Indiegogo-campagne live, wat voorlopig de enige manier wordt om deze opvallende handheld te bemachtigen.
Verkrijgbaarheid en prijzen
Volgens Intel worden de processors in de Arc G3-serie vanaf nu geleverd. MSI claimt de Claw 8 EX AI+ vanaf 23 juni te gaan verkopen en ook OneXPlayer wil nog deze maand starten. Acer mikt pas op een release in oktober. Vermoedelijk gaat het in het geval van de fabrikanten die het over juni hebben om slechts zeer beperkte aantallen in selecte regio's, en komt de verkrijgbaarheid later meer op gang.
In de officiële persberichten is de prijs nog een groot vraagteken, maar ik wist toch een en ander los te peuteren. Acer noemde het 'een streven' om de instapversie met de Intel Arc G3 beschikbaar te maken voor 999 euro. De Arc G3 Extreme-versie, die naast de snellere processor ook meer geheugen, een grotere ssd en een grotere accu heeft, zou maar liefst 1500 euro moeten gaan kosten.
Ook een woordvoerder van MSI liet los dat we serieus rekening moeten houden met een prijs rond de 1500 euro voor de Claw 8 EX AI+ in de maximale configuratie. Dat is even slikken, komende uit een tijd waarin we zijn duizend euro kostende voorganger nog 'heel erg duur' noemden.
Voorlopige conclusie
Dat Intel een compleet nieuwe productserie optuigt voor zijn speciale handheldprocessors, duidt erop dat de cpu-fabrikant deze categorie serieus neemt. De benchmarks die Intel deelt, zijn dan ook veelbelovend. Als Intel inderdaad 40 procent betere prestaties weet te bieden dan bestaande pc-handhelds, dan kan een reactie van AMD niet uitblijven, dat handheldkopers voorlopig zoethoudt met de twee jaar oude RDNA 3.5-architectuur.
Ik schrok wel echt even toen ik de verwachte prijzen van de nieuwe handhelds hoorde. Tenzij de geheugen- en ssd-prijzen een duikvlucht gaan nemen, moeten we er, vrees ik, aan gaan wennen. De huidige prijzen van bestaande handhelds zijn mogelijk bij eerder geproduceerde voorraad, en als die op is, dan is dat feest afgelopen. Zelfs de Steam Deck kon aan die realiteit, ondanks zijn relatief oude hardware, niet ontkomen.
/i/2008190796.png?f=imagenormal)
Redactie: Tomas Hochstenbach • Video: Mark van der Kruit • Eindredactie: Monique van den Boomen