Canonical brengt Ubuntu 26.10 uit met Gnome 51, betere windowsnapping en meer

Canonical heeft Ubuntu-versie 26.10 uitgebracht. Deze Linux-distro draagt de codenaam 'Stonking Stingray' en krijgt onder meer een upgrade naar Gnome 51. Het OS is vanaf nu te downloaden.

Dit nieuws in het kort

• Ubuntu 26.10 is vanaf nu te downloaden.
• De release krijgt onder andere Gnome 51 en maakt het makkelijker om vensters te verplaatsen.
• Canonical introduceert ook een eigen functie voor spraakherkenning, die werkt met lokale llm's.

Canonical bracht Ubuntu 26.10 op donderdagmiddag uit. Het gaat om een nieuwe interimrelease, die beschikbaar komt naast Ubuntu 26.04 LTS. Interimversies hebben nieuwere features maar worden slechts kort ondersteund. LTS-releases bieden minder nieuwe functies, maar krijgen jarenlang updates.

De nieuwe OS-versie krijgt versie 51 van Gnome, de interface waarvan Ubuntu gebruikmaakt. Daarmee krijgt de Linux-distro onder andere een betere Agenda-app en kleine toevoegingen aan de bestandsverkenner en de instellingenapp.

De ontwikkelaar voegt ook een eigen functie voor betere windowsnapping toe aan zijn distributie. Dat maakt het makkelijker om vensters naar een hoek van het scherm te verplaatsen. Gebruikers krijgen daarvoor voortaan een pop-upmenu te zien. Canonical voegde dat toe op verzoek van een gebruiker.

Een conceptversie van de verbeterde windowsnapping in Ubuntu 26.10. Bron: ochi12, via GitHub

Lokale speech-to-text via Myna

De ontwikkelaar voegt onder andere een nieuwe spraakfunctie toe aan de Linux-distributie, in de vorm van Myna. Dat is een speech-to-text-functie die draait op lokale llm's. Het gaat om een optionele functie die gebruikers handmatig moeten inschakelen.

Myna draait systeembreed, liet Canonical eerder al weten. Gebruikers downloaden een AI-model, waarna de functie geen internetverbinding meer nodig heeft. Gebruikers kunnen vervolgens een sneltoets indrukken en praten. Myna zet die spraak dan in elke gewenste app om in tekst.

Het bedrijf benadrukt dat Myna de audio lokaal verwerkt. Opnames worden niet opgeslagen en ook niet gedeeld met externe diensten. Het gaat bovendien om een vrij basale spraakfunctie: tekst wordt enkel gedicteerd, maar niet automatisch geformatteerd of gecorrigeerd.

Verder krijgt Ubuntu 26.10 een nieuwe kernelversie: Linux 7.3. Ook verschillende voorgeïnstalleerde apps en toolkits worden vernieuwd. Het OS is direct te downloaden via de Ubuntu-website.

Ubuntu 26.10 krijgt een optionele spraakherkenningsfunctie in de vorm van Myna. Bron: Canonical

Reacties (13)

[demartijn]

Hadden anderen ook last van dat soms windowsnapping voor een half scherm uberhaupt niet lekker werkte? Dan deedt hij alleen het ene window goed en het andere window snapte hij dan niet op de andere helft.

[sympa]

Bij mij dat de "preview" wel goed was, maar het venster ver doorgeschoven werd geplaatst. Lijkt opgelost te zijn.

[demartijn]

Klopt, dit precies. Fijn om te horen dat zoiets basics weer gewoon goed werkt. Helemaal met een 40-inch 4K scherm.

[Reactie gewijzigd door demartijn op 15 oktober 2026 17:58]

[cyanidenl]

Klopt, ervaar dit sinds de initiële release van 26.04. Gek genoeg alleen met specifieke appe (VS Code is een voorbeeld).

[Slijpschuiver]

Ah, Tweakers gaat het FD achterna:

1. Waar het over gaat in de titel.
2. Nieuws in het kort: iets uitgebreider.
3. Het artikel.
   
   Driedubbelop, en heel irritante journalistiek.

[Soldaatje]

Ik zou het niet weten, ik vind het FD best duur om te lezen. Volgens mij de duurste krant van Nederland.

[CAP-Team]

Op zich vind ik dat best handig want dan heb je de keuze om alleen de korte versie te lezen of de lange versie.

[Maupertus]

Voor dit soort opmerkingen is een afdeling in het forum.

[GertMenkel]

Ik denk dat het een reactie is op de realisatie dat de meeste lezers niet verder komen dan de titel en misschien de eerste alinea. Deprimerend, maar eerlijk gezegd heel realistisch.

Ik snap je frustratie wel, je zou dit in je custom CSS kunnen zetten: Verberg "nieuws in het kort" (komt uit mijn eigen Stylus-regel, bedacht me dat ik die net zo goed kon delen met de rest van de wereld).

[patrom]

Is xubuntu nu ook versie 26.10. of blijf ik beter bij 26.04 gebruik het als host voor immich

[GertMenkel]

Xubuntu heeft een release voor 26.10: https://xubuntu.org/release/26.10/

Als het goed is blijft 26.04 echter nog wel onderhouden als LTS. Als je naar 26.10 gaat moet je ieder half jaar ongeveer updaten, blijf je bij 26.04 dan verloopt de ondersteuning in 2029 pas.

Ik zou een server nooit op de unstable versies van Ubuntu/Xubuntu/Kubuntu draaien, juist omdat je dan zo vaak je OS moet updaten. De tweejaarlijkse .04-versies zijn daar een stuk beter voor, tenzij je echt per se nieuwe kernels of features wilt hebben.

Dat gezegd hebbende: Xubuntu heeft een stuk minder lange ondersteuning dan "echte" Ubuntu. Als je een persoonlijke server hebt waarop je de commandline enigszins kunt gebruiken, biedt Ubuntu gratis tien jaar of langer updates aan. Installeer Ubuntu (of Ubuntu Server) 26.04 en je zult tot mei 2036 geen grote OS-updates die dingen kapot kunnen maken hoeven installeren, toch iets beter dan de drie jaar die Xubuntu biedt

[Reactie gewijzigd door GertMenkel op 15 oktober 2026 17:46]

[beerse]

Toegegeven, al een tijdje niet meer actief naar ubuntu gekeken. Als fan van kde en de wetenschap dat kde onder ubuntu als kubuntu de wereld in komt, even gespiekt en mij verwonderd: kubuntu lijkt/blijkt nogal los te zijn gekomen van ubuntu. Ze heeft zelfs een heel eigen plek op https://kubuntu.org/ en op de ubuntu website kan ik ze zo snel niet vinden...

[GertMenkel]

Kubuntu is jaren geleden losgekomen van Canonical zelf (al werd het wel door werknemers van Canonical gesteund). Die werknemers zijn uiteindelijk naar Blue Systems gegaan, die projecten als Kubuntu beheren. Als ik Wikipedia mag geloven, is dat 14 jaar geleden al gebeurd.

Canonical noemt ze wel op hun website, als Flavor (een term voor een community-gebaseerde afgeleide waar Canonical mee samenwerkt). Kubuntu is dus niet direct van de makers van Ubuntu, daarom moet je het ook van een losse website downloaden.

Een belangrijk detail dat daaruit volgt is dat hoewel Ubuntu 5 tot 10 jaar ondersteuning geeft aan hun LTS-releases, Kubuntu (en vele andere flavors) "maar" drie jaar ondersteuning bieden. Ubuntu 26.04 wordt ondersteund tot 2031 (2036 met Ubuntu Pro, wat gratis is voor bijvoorbeeld particulieren), waar Kubuntu 26.04 tot 2029 wordt ondersteund. Voor de niet-LTS versies als 26.10 maakt dat niet zoveel uit, natuurlijk, die ondersteunt Ubuntu ook "maar" voor driekwart jaar.